ASEAN: Mỹ hay Trung Quốc
Vượt lên cách biệt/tranh chấp để kết nối
Là nền kinh tế vừa vượt lên vị trí thứ 2 nhưng GDP bình quân đầu người của Trung Quốc lại xếp thứ 99 trên thế giới.
Trong khi đó, từ chiến tranh thế giới thứ II đến nay, trung bình cứ 5 năm Mỹ lại có thêm một đồng minh mới (một kiểu đối tác về an ninh hay chiến lược nào đó).
Mỹ hiện có 62 đồng minh trên thế giới. Nhưng cùng khoảng thời gian này, Trung Quốc chưa bao giờ quản lý được hơn hai đồng minh, cho dù có thể có rất nhiều bạn đường.
Tương quan về vị thế và sức mạnh giữa hai cây vĩ cầm lĩnh xướng trong bản “hòa tấu châu Á” nói lên nhiều điều.
Nhưng đối với ASEAN, sự năng động về kinh tế, sự lành mạnh về môi trường pháp trị, độ bền vững của mạng lưới an sinh xã hội là những chuẩn mực quan trọng để ASEAN suy ngẫm giữa “đồng thuận Washington” hay “đồng thuận Bắc Kinh”.
Điều này giải thích tại sao một số nước ASEAN đang ở ngưỡng cửa của những điều chỉnh chính sách để xóa đi ranh giới một thời giữa ASEAN lục địa và ASEAN hải đảo.
Ngoài vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, HNCC17 còn phải bàn cách đối phó với nguy cơ một cuộc chiến tranh tiền tệ làm mất ổn định nền kinh tế các nước châu Á trong bối cảnh tỷ giá hối đoái tăng vọt.
Trung Quốc vẫn kiểm soát chặt chẽ đồng nhân dân tệ. Nhật Bản và các nền kinh tế đang trỗi dậy ở châu Á đang gặp tình trạng tỷ giá đơn vị tiền tệ của họ so với USD tăng vọt, làm giảm đi sức cạnh tranh của xuất khẩu và khiến vốn đầu tư nước ngoài ồ ạt đổ vào nước họ.
Một số nước trong ASEAN thi hành các biện pháp đối phó. Trước tình trạng đồng baht tăng giá 10% trong năm ngoái, Thái Lan chặn bớt luồng vốn đầu tư, bằng cách áp dụng một loại thuế đối với những người ngoại quốc đầu tư vào trái phiếu. Singapore gần đây cũng thông báo một chính sách thắt chặt tiền tệ để giảm bớt áp lực lạm phát.
Cuộc khủng ngoại giao giữa Bắc Kinh và Tokyo hiện nay càng làm ASEAN nhận thức sâu sắc, ranh giới địa lý giữa Đông Nam Á và Đông Bắc Á từ nay không còn nữa. Vấn đề an ninh biển, an ninh hàng hải, nguy cơ của cuộc chiến tiền tệ, cuộc chiến thương mại kết nối hai tiểu khu vực thành một khối Đông Á.
Rằng hay thì thật là hay
Nhưng xem ra... lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN, triển khai Hiến chương ASEAN chưa hẳn là một con đường tơ lụa. Vẫn biết tấm huân chương nào chẳng có mặt trái của nó! Vẫn biết chuyển dịch ở tầm “thượng tầng kiến trúc” như trên sẽ tốt cho Việt Nam, tốt cho ASEAN.
Tuy nhiên, đừng ai quên một trong những mục đích chung khi thành lập ASEAN là ngăn chặn không để cho khu vực ĐNÁ trở thành đấu trường hay đối tượng của sự tranh chấp, đặc biệt là phải tránh các cuộc xung đột giữa những nước lớn!
Tại sao Tổng thống Philippines Acqino lúc đầu khuyên Mỹ nên đứng ngoài tranh chấp biển Đông theo như khuyến cáo của Trung Quốc nhưng sau đó lại thay đổi ý kiến?
ASEAN còn “vật vã” giữa lợi ích quốc gia và lợi ích khối. Tuy chưa lột xác hoàn toàn nhưng ASEAN đang thay đổi. Khi tiến trình xây dựng cộng đồng hoàn tất, Hiệp hội sẽ có cơ chế nội sinh mới. Những quyết sách đúng, hợp thời, hợp lòng người sẽ được sinh ra từ quá trình điều chỉnh với tư cách ASEAN là một hệ thống mở, dung nạp!
Không thể chỉ chăm chăm lo lợi ích quốc gia mình
Từ 28-30/10 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia - Hà Nội diễn ra Hội nghị Cấp cao ASEAN17 (HNCC17) và dồn dập một tá cấp cao liên quan khác. Trong số này, Cấp cao Đông Á (EAS) được dư luận đặc biệt quan tâm vì lần đầu tiên có ngoại trưởng Mỹ và Nga cùng dự. Đây là dịp duy nhất trong năm nay, lãnh đạo ASEAN tiếp xúc với 8 đối tác lớn của ASEAN.
Phát biểu tại lễ khai mạc chiều 28/10, Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng, Chủ tịch ASEAN năm 2010, nhận định hội nghị lần này có tầm quan trọng rất lớn cho tương lai phát triển của ASEAN và khu vực. Các nguyên thủ, những người đứng đầu hoặc đại diện Chính phủ của gần 20 nước, kể cả ASEAN và các đối tác lớn của Hiệp hội đều tham gia Hội nghị.
Hy vọng sẽ có những tiếng nói đồng thuận của bạn bè và đối tác cam kết bảo đảm hòa bình và ổn định cho biển Đông đang dậy sóng từ hai năm nay! Hy vọng các gói viện trợ 5,5 tỷ USD của Nhật Bản và hỗ trợ 14 triệu USD của Mỹ cho năm đầu tiên này dành cho năm nước hạ nguồn sông Mekong được triển khai suôn sẻ!
Dòng Mekong đang cạn kiệt ở đồng bằng Nam Bộ có thể đe dọa chấm dứt vựa thóc bao đời này của hàng triệu triệu người dân Việt Nam. Mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế, môi trường và an ninh lương thực đòi hỏi các bên liên quan phải thực sự là “những cổ đông có trách nhiệm”.
Đề tài của HNCC năm nay, vô hình chung gắn liền với “bát cơm, con cá” của người nông dân và ngư dân Việt, từ đồng bằng đến vùng biển, từ miền ngược đến miền xuôi. Đó là lý do giải thích sự quan tâm rộng rãi của dư luận!
Đó cũng là chất keo gắn kết tầm nhìn chiến lược với hành động thực tiễn. Tất cả gói gọn trong các khái niệm “cứu nguy” và “an ninh biển/an ninh hàng hải”.
Tất cả gói gọn trong cơ hội nghìn năm có một. Bây giờ hoặc sẽ không bao giờ!
Theo Ngoại trưởng Phạm Gia Khiêm, HNCC17 tập trung vào chủ đề bao trùm là đánh giá các kết quả hợp tác nội khối và hợp tác với các đối tác bên ngoài.
Nội khối hợp tác không chặt chẽ, các quan hệ đối tác với bên ngoài không hiệu quả thì đương nhiên lộ trình xây dựng “cộng đồng 2015” mãi mãi chỉ là giấc mơ. Giấc mơ ASEAN trong một “cuộc bể dâu” ở khu vực và trên thế giới.
Bối cảnh mới cho các vấn đề cũ
Cách đây 6 tháng, các Tuyên bố quan trọng từ HNCC16 Hà Nội đề cập hầu hết tới các chủ đề sinh tử đối với ASEAN. Hội nghị lần này kiểm điểm lại quá trình thực hiện các cam kết ấy và sẽ đưa ra những tuyên bố mới lẫn cam kết mới.
Các mối quan tâm hàng đầu tập trung xây dựng cộng đồng ASEAN, triển khai Hiến chương ASEAN, đẩy mạnh quan hệ đối ngoại và vai trò của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình, bảo đảm an ninh an toàn trên biển, đối phó với các thách thức an ninh truyền thống/phi truyền thống cũng như các thách thức toàn cầu, từ khủng hoảng tài chính-kinh tế, biến đổi khí hậu đến thiên tai, dịch bệnh.
Cách đây 15 tháng ít ai có thể nghĩ rằng Mỹ lại có những cam kết khẳng định can dự vào châu Á kiên quyết đến vậy và tuyên bố sự can dự này liên quan đến “lợi ích quốc gia” của Mỹ, giống như khi Bắc Kinh nói biển Đông thuộc về “lợi ích cốt lõi” của Trung Quốc.
Mỹ công khai ủng hộ việc quốc tế hóa tranh chấp biển Đông và giải quyết tranh chấp này trên cơ sở công ước Liên Hiệp Quốc về luật biển và chống lại việc bất cứ một quốc gia tranh chấp nào sử dụng vũ lực.
Về phần mình, Trung Quốc trấn an các nước láng giềng Đông Nam Á rằng việc triển khai quân đội của họ không phải là một mối đe dọa. Gần đây, Trung Quốc đang xem xét lại có nên điều chỉnh thái độ quá mạnh bạo của họ liên quan tới những tranh chấp lãnh thổ trong vùng biển tiếp giáp với nước họ hay không.
Bộ trưởng Quốc phòng Lương Quang Liệt phát biểu trong Hội nghị ADMM+ ở Hà Nội (12/10) rằng việc triển khai quân đội của Trung Quốc “chỉ có tính cách phòng thủ và không nhằm mục đích thách thức hay đe dọa bất cứ ai”.
Bối cảnh nói trên không chỉ do sự vận động nội tại trong ASEAN, sự thay đổi trong quan hệ giữa ASEAN với các đối tác. Đây là sự chuyển dịch mang tính địa chấn của của kinh tế và địa-chiến lược từ Đại Tây Dương sang Thái Bình Dương.
Thời điểm để tái cơ cấu trật tự khu vực điểm!
Theo (AP, Tuần Việt Nam)
http://www.baodatviet.vn/Home/thegioi/ASEAN-My-hay-Trung-Quoc/201010/116761.datviet
Dilber MC Theme by HarzeM