Cùng nhau học tiếng Lào.

[linh thong tin]

Nhân sắp đến ngày sinh của Bác, tôi xin dịch câu ca dao này sang tiếng Lào:

Tháp Mười đẹp nhất hoa sen,
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ.

ຖາບ ເມື່ອຍ ງາມ ສຸດ ດອກ ບົວ
ຫວຽດ ນາມ ງາມ ສຸດ ມີ ຊື່ ລຸງ ໂຮ

Bác nào biết chữ Lào thử xem tôi có dịch đúng không nhé.

Câu ca dao này đã được dịch sang tiếng Lào và phiên âm như sau:

Tháp Mười ngam sút đoọc bua
Việt Nam ngam sút mi xừ Lung Hô

Ngam sút = đẹp nhất
Đoọc bua = hoa sen
Mi xừ = có tên
Lung = Bác

[Kachiusa2010]

Trở lại bài hát Phua Det Nong Hay thì mấy từ trên dịch sang tiếng Việt chẳng có nghĩa gì cả. Nếu đúng ra thì phải là Phua Đẹc Noọng Hay có nghĩa là Chồng Chọc Em Khóc. Chồng chọc cái gì? Chọc vào đâu để cho em khóc? Các bạn tự hiểu nhé. Theo tôi thì người chồng chọc tức làm cho người vợ phải khóc. Không biết có đúng như vậy không. Cái này cần tham khảo thêm ý kiến của chú Kachiusa.
[/quote]
Cháu đã vào nghe thử bài hát mà bác dẫn link ở trên, đúng là giai điệu của 1 bài hát Việt Nam (thể loại tiền chiến thì phải), không biết có phải "đạo" lại nhạc không, he he. Tuy nhiên nghe kỹ thì không phải tiếng Lào bác ạ, mà là tiếng dân tộc Thái của Việt Nam ta, người đăng bài đó lên ở Sơn La thì phải (cháu suy luận dựa trên nick của người gửi), nó cũng na ná tiếng Lào. Riêng vấn đề "đẹc" thì hơi bị "nhạy cảm", vì theo nghĩa tiếng Lào "đẹc" là đâm, chọc, thọc, nhét....giải nghĩa ra sẽ gây nhiều tranh cãi thú vị bác ạ. Nhưng thôi, nói đến đây thôi kẻo các bác min mod lại cho bác cháu mình lên cột điện vì lạc đề thì toi 

[linh thong tin]

Hiệu bán sách -       ຮ້ານຂາຍປື້ມ   Hạn khải pựm

Sách:          ປື້ມ         Pựm
Hiệu bán sách cũ:    ຮ້ານຂາຍປື້ມເກົ່າ   Hạn khải pựm kàu
Biên tập:       ບັນນາທິກາມ      Băn na thị kan
Bản in:       ສະບັບພີມ      Sạ bắp p’him
Ban biên tập:    ຄະນະບັນນາທິກາມ   Khạ nạ băn na thị kan
Chủ biên:       ຜູ້ແຕ່ງ, ຜູ້ຮຽບຮຽງ   P’hụ tèng, p’hụ hiệp hiêng
Bản đồ:       ແຜນທີ່         P’hẻn thì
Bản đồ du lịch:    ແຜນທີ່ທ່ອງທ່ຽວ   P’hẻn thì thoòng thiều
Sách bản đồ:    ປື້ມແຜນທີ່      Pựm p’hẻn thì
Bản đồ giao thông đường phố: ແຜນທີ່ຈະລາຈອນຕາມຖະໜົນຫລວງ   P’hẻn thì chạ la chon tam thạ nổn luổng
Sách hoạt hình:    ປື້ມກະຕຸນ      Pựm kạ tun
Tập ảnh:       ປື້ມຮູບ         Pựm hụp
Sách giáo khoa:    ປື້ມແບບຮຽນ      Pựm bẹp hiên
Sách kỹ thuật:    ປື້ມເຕັກນິກ      Pựm tếc ních
Sách mẫu giáo:    ປື້ມອະນຸບານ      Pựm ạ nụ ban
Sách thiếu nhi:    ປື້ມສຳລັບເຍົາວະຊົນ   Pựm sẳm lắp nhau vạ xôn
Sách trẻ em:    ປື້ມສຳລັບເດັກ      Pựm sẳm lắp đếc
Từ điển:       ປະທານຸກົມ      Pạ tha nụ kôm
Truyện cổ tích:    ປື້ມນິທານ      Pựm nị than
Lịch:          ປະຕິທີນ      Pạ tị thin
Giấy:       ເຈ້ຍ         Chịa
Sách văn hoá:    ປື້ມວັນນະຄະດີປື້ມວັດທະນະທຳ      Pựm vắt thạ nạ thăm
Sách văn học:    ປື້ມວັນນະຄະດີ      Pựm văn nạ khạ đi
Sách hướng dẫn du lịch: ປື້ມແນະນຳການທ່ອງທ່ຽວ      Pựm nẹ năm kan thoòng thiều
Sách lịch sử Lào:    ປື້ມປະວັດສາດລາວ   Pựm pạ vắt sạt Lao
Sách giáo dục công dân: ປື້ມສຶກສາພົນລະເມືອງ      Pựm sức sả phôn lạ mương
Sách toán học lớp 9:    ປື້ມຄະນິດສາດຫ້ອງເກົ້າ      Pựm khạ nít sạt hoọng kậu
Sách hình học:            ປື້ມເລຂາຄະນິດ   Pựm lê khả khạ nít
Sách đại số:       ປື້ມພິດຊະຄະນິດ   Pựm p’hít xạ khạ nít
Sách hoá học:       ປື້ມເຄມີສາດ      Pựm khê mi sạt
Sách học tiếng Việt:    ປື້ມຮຽນພາສາລາວ   Pựm hiên pha sả Việt
Sách vật lý học:            ປື້ມພີຊິກສາດ      Pựm phi xic sạt
Sách sinh vật:       ປື້ມຊີວະສາດ      Pựm xi vạ sạt
Sách địa lý:       ປື້ມພຸມສາດ      Pựm p’hum sạt
Sách triết học:            ປື້ມປັດຊະຍາ      Pựm pắt xạ nha
Thế giới quanh ta:    ໂລກອ້ອມຕົວເຮົາ   Lôộc ọm tua hau
Khoa học:               ວິທະຍາສາດ      Vị thạ nha sạt
Khoa học tự nhiên:    ວິທະຍາສາດທຳມະສາດ   Vị thạ nha sạt thăm mạ xạt
Khoa học xã hội:    ວິທະຍາສາດສັງຄົມ   Vị thạ nha sạt sẳng khôm
Tạp chí:       ວາລະສານ              Va lạ sản
Báo:          ໜັງສືພີມ, ຂ່າວ      Nẳng sử p’him, khào
Báo nhân dân:    ໜັງສືພີມປະຊາຊົນ           Nẳng sử p’him pạ xa xôn
Báo quân đội:       ໜັງສືພີມກອງທັບ   Nẳng sử p’him koong thắp
Báo lao động:       ໜັງສືພີມແຮງງານ    Nẳng sử p’him heng ngan

Tập nói:

Hiệu sách này có sách học tiếng Anh không? ຮ້ານນີ້ມີປື້ມຮຽນພາສາອັງກິດບໍ?
Hạn nị mi pựm hiên pha sả ăng kít bo?

Chị lấy cho tôi cuốn từ điển Việt - Lào với: ເອື້ອຍເອົາປື້ມວັດຈະນານຸກົມຫວຽດ-ລາວໃຫ້ຂ້ອຍແດ່
Ượi au pựm vặt chạ na nụ kôm Việt - Lào hạy khọi đè

Có truyện thần thoại VN ko? ມີເລື່ອງນາວະນິຍາຍໜວຽດນາມບໍ?
Mi lường na vạ nị nhai VN bo?

Tôi mua một quyển toán học lớp 5: ຂ້ອຍຊື້ປື້ມຄະນິດສາດຫ້ອງປໍ໕ຫົວໜື່ງ
Khọi xự pựm khạ nít sạt họng po hạ hủa nừng

Một quyển giá bao nhiêu: ຫົວໜື່ງລາຄາເທົ່າໃດ?
Hủa nừng la kha thầu đay?

Năm nghìn đồng: ຫ້າພັນດົ່ງ
Hạ p’hăn đồng

Ba nghìn đồng được không? ສາມພັນດົ່ງໄດ້ບໍ?
Sảm p’hăn đồng đạy bo?

Không được đâu chị ạ: ບໍ່ໄດ້ດອກເອື້ອຍ
Bò đạy đoọc ượi

Lỗ vốn: ຂາດທືນ
Khạt thưn

Không được lãi: ບໍ່ໄດ້ກຳໄລ
Bò đạy kăm lay

Đấy là giá của nhà nước: ນີ້ແມ່ນລາຄາຂອງລັດ
Nị mèn la kha khoỏng lắt

Nói thách: ເວົ້າສູງໂພດ
Vạu sủng phột

Trả bao nhiêu: ໃຫ້ເທົ່າໃດ?
Hạy thầu đay? (Từ hạy còn có nghĩa là cho)

Tháng này chị sẽ đặt mua những sách gì? ເດືອນນີ້ເອື້ອຍຈະສັງຈ່ອງຊື້ປື້ມຫຍັງແດ່?
Đươn nị ượi chạ sằng choòng sự pựm nhẳng đè?

Sách giáo khoa các môn học cấp 1: ບັນດາປຶ້ມແບບຮຽນທຸກວິຊາຂອງຂັ້ນປະຖົມ
Băn đa pựm bẹp hiên thục vị xa khỏng xắn pạ thổm

[linh thong tin]

Hàng bán cá:       ຫ້ານຂາຍປາ       Hạn khải pa

Con lươn:               ໂຕອ່ຽນ      Tô yền
Con cua:               ກະປູ         Cạ pu
Con ốc:               ໂຕຫອຍ      Tô hỏi
Con tôm:               ໂຄກຸ້ງ         Tô cúng
Con hến:               ຫອຍແມງພູ່      Hỏi meng p’hù
Con cá chép:       ປາໄນ         Pa nay
Con sò:                  ຫອຍແຄງ      Hỏi kheng
Tôm nước ngọt:    ກຸ້ງນ້ຳຈຶດ      Cúng nặm chựt
Tôm biển :       ກຸ້ງທະເລ      Cúng thạ lê
Cá rô phi:               ປານີນ         Pa nin
Cá mực:               ປາມຶກ         Pa mực
Cá tươi:              ປາສົດ         Pa sốt
Cá khô:              ປາແຫ້ງ         Pa hẹng
Cá biển:              ປາທະເລ      Pa thạ lê
Cá trê:          ປາດຸກ         Pa đúc
Cá mè:              ປາເກັດແລບ      Pa kết lẹp
Cá quả:              ປາຄໍ່         Pa khò
Cá trắm cỏ:       ປາກິນຫຍ້າ      Pa kin nhạ
Cá ngựa:             ປາມ້ານ້ຳ (ຢູ່ທະເລ)   Pa mạ nặm (dù thạ lê)
Cá ướp lạnh:       ປາແຊ່ແຂງ      Pa xè khiểng


Hàng bán thịt:    ຮ້ານຂາຍຊີ້ນ      Hạn khải xịn
Thịt:          ຊີ້ນ         Xịn
Thịt dê:       ຊີ້ນແບ້         Xịn bẹ
Thịt bò:       ຊີ້ນງົວ         Xịn ngua
Thịt lợn:       ຊີ້ນໝູ         Xịn mủ
Thịt gà:       ຊີ້ນໄກ່         Xịn cày
Thịt vịt:      ຊີ້ນເປັດ         Xịn pết
Thịt trâu:      ຊີ້ນຄວາຍ      Xịn khoai
Bộ lòng:       ຊຸດເຄື່ອງໃນ      Xụt khường nay
Tim:          ຫົວໃຈ         Hủa chay
Gan:          ຕັບ         Tắp
Phổi:       ປອດ         Pọt
Dạ dày:       ກະເພາະ      Cạ p’họ
Bầu dục:       ໝາກໄຂ່ຫລັງ      Mạc khày lẳng
Óc:          ສະໝອງ      Sạ moỏng
Lưỡi :       ລີ້ນ         Lịn
Xương:       ກະດູກ         Cạ đục
Xương sườn:    ກະດູກຂ້າງ      Cạ đục khạng
Lạp xường:    ໄສ້ກອກ      Sạy coọc
Mỡ:          ນ້ຳມັນ         Nặm măn
Thịt ba chỉ:    ຊີ້ນສາມຊັ້ນ      Xịn sảm xặn
Giò, chả:       ຢ່ອ         Dò

[kienhalong]

Chào bác linhthongtin, chào 2 bạn Kachiusa2010 và Sunlight007!

Thưa bác linhthongtin, cháu đã là thành viên nhà QSVN 1 thời gian rồi nhưng chủ yếu đọc bài của các chú các bác bên mảng tài liệu và hồi ức. Hôm nay vô tình ghé quán nước gặp bác và hai bạn đang thảo luận về tiếng Lào. Bất ngờ quá, bác cho phép cháu báo danh cùng sinh hoạt trong topic của bác nhé.
Cháu hiện đang công tác tại Lào, địa bàn thường trực của cháu ở Phonsavan - Xiêng Khoảng. Bác đã ở đây chắc nhớ một số từ địa phương khác với dưới Viêng Chăn chứ? Ví dụ "Thàu đảy" hoặc "Pay xảy" trên đây đều nói là "Pi lơ" hoặc " Pay thơ lơ". Hihi...
Nhớ lại hồi mới học tiếng Lào, chúng cháu mất 3 tháng chỉ để "vẽ" chữ Lào cho tròn chịa.

Chào 2 bạn Kachiusa2010 và Sunlight007!
Mình cũng sàn sàn độ tuổi như các bạn, mình sinh tháng 10 năm 1981. Tiếng Anh mình cũng tự lần mò học giao tiếp thông thường được. Riêng món tiếng Trung mình cũng tìm mua 1 số sách về mò mẫm rồi mà chưa đến đâu cả, có lẽ do ko có căn bản, trường lớp nên cứ như đi trong rừng rậm. Nay nhờ các bạn bày cho mình cách nhập môn tiếng Trung với nhé. Mình công tác bên Lào theo diện nghĩa vụ, hết 2012 là mình đủ 5 năm là về nước. Chắc lúc ấy sẽ nhớ xứ này lắm và thỉnh thoảng khoác balo sang chơi như bác linhthongtin để ôn lại kỷ niệm vậy.
Chào thân ái bác linhthongtin và hai bạn.  

[linh thong tin]

Xin chào bạn kienhalong. Bạn công tác ở Xiêng Khoảng mà tôi không biết. Hôm 30-4 vừa rồi tôi đã làm một chuyến sang Xiêng Khoảng để thăm lại nơi đóng quân trước đây tại bản Nặm Cọ, cách thị xã Phôn Xa Vẳn 14km. Từ năm 1971-1974, chúng tôi là thạ hản xư xản thuộc Trung đoàn 134, Bộ tư lệnh thông tin, cũng chính vì chúng tôi là quân "của Bộ" nên không được liệt vào hàng ngũ quân tình nguyện giúp bạn Lào. Bạn ở Xiêng Khoảng chắc là bạn biết những địa danh như (ngoài những tên địa phương đã có trên bản đồ) dốc Mã Tử, Phu Nhuôn, Phu He, Bản Thậm, Bản Tôn, Hang Loa Kèn, Phu Pha Xay, Bản Khai, Bản Son, Lạt Buộc, Xiêng Nưa v.v... đó chính là những nơi mà tuyến đường dây cáp thông tin của đại đội chúng tôi đã đi qua. Rất tiếc đợt 30-4, 1-5 thời gian được nghỉ quá ngắn ngủi nên nhiều nơi muốn đi thăm lại nhưng điều kiện không cho phép. Hy vọng sang năm 2012 sẽ gặp bạn trên đất Xiêng Khoảng.

[kienhalong]

Phun Nhuôn là nơi đặt công trường thăm dò khoáng sản của chúng cháu bác ạ. Hai năm trước khi tổ chức thăm dò khảo sảo trên núi, chúng cháu cũng thu nhặt được một số quả đạn các loại và có thấy những đường hào còn xót lại từ thời các chú các bác. Cháu ở đây lâu nhưng chắc chắc chưa thể đi được hết những điểm như bác đã kể đâu, chỉ một vài địa danh bác nêu là cháu biết thôi. Nếu bác quen thuộc địa bàn Phonsavan chắc bác nhớ trường cấp 3 duy nhất của cả tỉnh chứ ạ? Cơ quan cháu nằm cạnh trường đó đấy.
Rất mong có dịp bác sang, bác cháu ta đi lại những địa danh mà bác đã đi và còn muốn đi. Bên này những khi công việc rỗi rãi, cháu cũng hay khoác balo tự đi lang thang những điểm du lịch của Lào. Chả mấy khi mà bác, mai này về đỡ tiếc

[linh thong tin]

Phu Nhuôn trước đây là nơi đặt Sở chỉ huy của Bộ tư lệnh mặt trận 31. Từ tổng đài A400 Noỏng Pết vào đấy, đơn vị chúng tôi đặt 2 tổ bảo vệ đường dây. Trong Phu Nhuôn thành lập một tổng đài U100. Các ông Lê Trọng Tấn, Vũ Lập, Lê Linh là những cán bộ cao cấp của Bộ tư lệnh mặt trận thường xuyên ở khu vực này. Ngày trước không biết là bộ đội vận chuyển vũ khí, khí tài vào đây theo đường nào nhưng chúng tôi thì toàn đi theo đường giao liên. Địch thường xuyên rải bom bi, mìn vướng gây mất liên lạc cho đường dây thông tin của chúng tôi. Cũng chính tại đoạn đường này, một chiến sĩ của đại đội tôi đã hy sinh vì vấp phải mìn vướng trong khi đi khôi phục liên lạc.

Từ trong Phu Nhuôn đi ra bản Son, đến một ngã tư đường giao liên (bây giò nó ở chỗ nào tôi không còn nhớ), rẽ tay phải là leo qua dốc Mã Tử (dốc cao, ngựa leo lên đến nơi cũng phải chết) về dốc Chum là ra hang Thẩm Hoa, ra Bản Ban, ra suối nước nóng (tôi đã tắm ở suối này, có rất nhiều đỉa). Rẽ tay trái là về bản Nậm Cọ là nơi tổ tôi ở rồi leo qua Phu He xuống bản Na Viềng của người Lào Sủng về bản Thậm rồi ra Phôn Xa Vẳn. Không biết đường vào Phu Nhuôn bây giờ đã có ô tô chạy được chưa?

Hôm sau Tết 2010, tôi đi Xiêng Khoảng trên chuyến xe khách của đoàn xe 14 có 2 cậu cũng làm ở ngành địa chất nói là cũng đã lên đến đỉnh Phu Nhuôn để thăm dò. Chắc 2 cậu này cùng cơ quan với Kiến Hạ Long. Tôi sơ ý không hỏi tên các cậu ấy là gì. Tôi không biết trường cấp III Phôn Xa Vẳn đâu, chỉ biết tại Phôn Xa Vẳn có nhà nghỉ Ving Thoong là giá cả rẻ nhất. Tại đây có trưng bày khá nhiều vũ khí, bom bi tàn tích từ thời chiến tranh còn lại.




Nhà nghỉ Ving Thoong.

[linh thong tin]

Đồ dùng trong gia đình    ເຄື່ອງໃຊ້ໃນຄອບຄົວ      Khường sạy nay khọp khua

Tủ lạnh:          ຕູ້ເຢັນ            Tụ dên
Vô tuyến:          ໂທລະພາບ         Thô lạ p’hạp
Điện thoại:       ໂທລະສັບ         Thô lạ sắp
Xe máy:          ລົດຈັກ            Lốt chắc
Xe đạp:          ລົດຖີບ            Lốt thịp
Xe ô tô:          ລົດໂອໂຕ         Lốt ô tô
Xe con:          ລົດເກັງ            Lốt kêng
Bát:             ຖ້ວຍ            Thuội
Đĩa:             ຈານ            Chan
Đũa:             ໄມ້ທູ່            Mạy thù
Thìa:          ບ່ວງ            Buồng
Cốc:             ຈອກ            Choọc
Ấm chè:          ເຕົ້າເນ້ຳຊາ         Tậu nặm xa
Ấm nước:          ເຕົ້າເນ້ຳ         Tậu nặm
Chậu:          ຊາມ            Xạm
Gáo múc nước           ບວຍຕັກນ້ຳ                    Buôi tắc nặm
Giường:          ຕຽງ            Tiêng
Chiếu:          ສາດ            Sạt
Chăn:          ຜ້າຫົ່ມ            P’hạ hồm
Màn:             ມຸ້ງ            Mụng
Đệm:          ເສື່ອ            Sừa
Gối:             ໝອນ            Mỏn
Ga, khăn rải giường:   ຜ້າປູຕຽງ         P’hạ pụ tiêng
Khăn tắm:          ແພອາບນ້ຳ         P’he ạp nặm
Khăn mặt:          ຜ້າເຊັດໜ້າ         Phạ xết nạ
Tủ:             ຕູ້            Tụ
Giá sách:          ຖ້ານໃສ່ປື້ມ         Thạn sày pựm
Rổ:             ກະຕ່າ            Kạ tà
Rá:             ກະບຽນ         Kạ biên
Quạt máy:          ພັດລົມ            P’hắt lôm
Máy điều hoà:       ແອ            E
Kính râm:          ແວ່ນມືດ, ແວ່ນກັນແດດ   Vèn mựt, vèn kăn đẹt
Kính cận:          ແວ່ນຕາສຳລັບຄົນແສງຕາສັ້ນ    Vèn ta sẳm lắp khôn sẻng ta sặn
                            (Kính đeo mắt dùng cho người có tầm nhìn gần)
Chổi:          ຟອຍກວາດ         Phoi kuột
Con dao:          ມີດ            Mịt
Chày:          ສາກ            Sạc
Cối giã gạo:       ຄົກຕຳເຂົ້າ         Khôốc tăm khạu
Dao con:          ມີດນ້ອຍ         Mịt nọi
Cốc cà fê:          ຈອກກາເຟ         Choọc cà fê
Cốc rượu:          ຈອກເຫລົ້າ         Choọc lậu
Cốc bia:          ຈອກເບຍ         Choọc bia
Chai rượu:       ແກ້ວເຫລົ້າ         Kẹo lậu
Bàn:             ໂຕະ            Tộ
Ghế:             ຕັ່ງ            Tằng

[q.trung]

Thế mà hôm nọ tôi hỏi anh Linhthongtin nói không biết đường giao liên.
Có thể anh chỉ quen biết đoạn từ Nong Pet vào trong, nhưng chắc có người đơn vị anh biết đoạn  đường giao liên phía ngoài, từ Mường Xén vào, vậy nếu tiện thì nhờ anh Linh hỏi giúp xem  có ai biết trạm Ba, dốc cây Hồng ở đâu không nhé! Có gia đình liệt sỹ nhờ tìm giúp ấy mà.
 Cái tiếng Lào này, tôi ở Cánh đồng chum 5 năm mà chỉ biết có: khỏ kin khẩu, khỏ kin nậm là hết, bây giờ già rồi học không vào, chán quá