Thân gửi Luân và các đồng đội đã có chứng chỉ sốt rét,
Một năm rưỡi ở Quảng Trị, chủ yếu ở đồng bằng nên mình không bị sốt rét, nhưng cũng có một số gắn bó với bệnh này từ hồi nhỏ. Trước hết vì bố mình là một bác sĩ làm việc hơn ba mươi năm chủ yếu về bệnh sốt rét nên hồi nhỏ mình hay nghe các câu chuyện về bệnh này [một nối khổ là mẹ làm ngành sản nên hồi nhỏ mình còn bị tra tấn nhiều bởi những câu chuyện nhà hộ sinh khi mẹ và chị (đang học trường y) nói trong bữa cơm
)]. Nhân NTL nói chuyện sốt rét, tôi góp vài chuyện.
Đúng như TTNL nói, 9 năm chống Pháp ở Việt Bắc thế hệ cha ông đã bị sốt rét trầm luân. Sau hoà bình, nhà nước ta đã thực hiện một chương trình quy mô và toàn diện 10 năm tiêu diệt bệnh sốt rét trên toàn miền Bắc, lập ra Viện Sốt rét Trung ương. Giáo sư Đặng Văn Ngữ, người đem penexilin từ Nhật về Việt Bắc trong những năm chống Pháp là người phụ trách chương trình này. Bố mình lúc đấy lo nhóm kỹ thuật và thường xuyên lên Việt Bắc, đi khắp các tỉnh Cao Bắc Lạng Thái Hà Tuyên. Lúc chưa vào lớp 1 mình cũng thường được bố cho đi theo lên Thái Nguyên, hay rong ruổi trên chiếc com-măng-ca đi đến nhiều nơi ở Việt Bắc.
Hồi đó, một việc quan trọng là vận động đồng bào dọn sạch dưới nhà sàn (lý tưởng là chuyển chuồng trâu bò lợn ra xa, nhưng không luôn thành công), phát quang các bụi cây quanh nhà, lấp vũng nước đọng, và phun DDT thường kỳ. Việc khám chữa bệnh (nhất là bệnh giun sán ở trẻ em) và phát thuốc chống sốt rét cũng được làm rất tốt.
Kết quả là bệnh sốt rét được đẩy lùi rất đáng kể vào năm 1965. Tôi không rõ chi tiết, nhưng chương trình này nghe nói rất thành công, đẩy lùi được bệnh sốt rét trên miền Bắc. Tiếc là sau đó chiến tranh lan ra miền Bắc, cuộc chống sốt rét này không được theo đuổi. Bệnh sốt rét nghe nói trở lại. Ở miền Nam bệnh sốt rét như còn nặng hơn. Bệnh sốt rét đã làm suy giảm rất lớn sức chiến đấu của quân ta.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, mỗi ngày trên đời có khoảng 2000 người chết vì bệnh sốt rét. Bệnh này do một loài ký sinh trùng (plasmodium) gây ra, bệnh được truyền chủ yếu do muỗi (a-nô-phen, anopheles). Bệnh sốt rét xảy ra theo nhiều chu kỳ, chu kỳ thâm nhập vào các mô gan rồi truyền vào máu, rồi chu kỳ trong máu phá vỡ hồng cầu ...
Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã vào mặt trận Trị Thiên nghiên cứu về bệnh sốt rét nhằm tìm vắc-xin miễn dịch sốt rét cho chiến sĩ. Thật đáng tiếc là ông bị B52 hy sinh ngày 1/4/1967 tại Phong Điền, Thừa Thiên quê ông.
Ngoài các loại thuốc quen thuộc như quinine và nivaquin như TTNL kể, thuốc đầu tay hiện nay là artemisinin.
Một phương pháp nghiên cứu kháng thể sốt rét truyền thống là lấy máu trên đầu ngón tay cho lên một lam kính nhỏ bề ngang 2cm dài chừng 10cm và xem trên kính hiển vi.
Trong những năm qua có những tiến bộ rất lớn về nghiên cứu y học dựa trên sinh học phân tử, trong đó có việc nghiên cứu bệnh sốt rét dựa trên hệ gien của con người. Cách đây hai tuần mình có dịp thăm một trung tâm nghiên cứu của đại học Oxford ở Anh, gặp nhóm nghiên cứu về bệnh sốt rét dựa trên sinh học phân tử, có lẽ là nhóm lớn và mạnh nhất thế giới hiện nay.
Mình sẽ thử nói về chuyện đó một cách giản dị nhất ở một dịp sau. Bây giờ gửi (phát một) các anh chị xem chơi vài bức ảnh liên quan bệnh sốt rét. Trong ảnh này có là GS Đặng Văn Ngữ (đội mũ) và ông già mình (đứng cạnh) cùng nhóm pha DDT chuẩn bị đi phun (có lẽ ảnh chụp năm 1957, vì từ 1958 vào lớp 1 mình hết những chuyến chu du núi rừng Việt Bắc).
Dilber MC Theme by HarzeM