Vùng trời

[Giangtvx]

CHƯƠNG VII

1

        Hảo đang ngồi viết thư cho Loan thì thấy có tiếng động ngoài sân. Cô nhìn ra. Một anh bộ đội hải quân không đeo cấp hiệu, dắt chiếc xe đạp, đang đứng ngó vào.

        - Chào chị.

        - Chào anh.

        - Chị cho tôi hỏi thăm nhà cô Loan.

        Hảo vội đứng dậy, chạy ra:

        - Mời anh vào, Loan ở đây.

        Anh bộ đội dựng chiếc xe đạp vào hàng hiên một cách chậm chạp. Bộ mặt rám nắng của anh có vẻ ngơ ngác, căng thẳng. Cô đoán đây là người yêu của Loan.

        Khi anh bước vào nhà, Hảo hỏi:

        - Có phải anh là anh Đại?

        - Vâng.

        - Thế mà anh không nói cho em biết ngay. - Hảo mỉm cười trách anh.

        Lặng lẽ ngồi xuống ghế, anh hỏi lại:

        - Chị là chị Hảo?

        - Vâng.

        - Cô Loan thường nhắc đến chị. Cô ấy có nhà không hả chị?

        Hảo biết rằng anh chưa hay tin Loan bị thương, cô đáp:

        - Loan về Hà Nội công tác... Cô ấy phải về đọc tài liệu ở các thư viện để chuẩn bị báo cáo.

        Tuy nghĩ vậy, nhưng nhìn nét mặt ưu tư của Đại, Hảo đoán đã có chuyện gì xảy ra giữa hai người. Hay là Loan đã viết thư nêu với anh chuyện cắt đứt? Hảo đã mấy lần khuyên Loan đừng làm chuyện ấy.

        Hảo trỏ lá thư trên bàn, nói:

        - Em đang viết thư cho Loan thì anh tới.

        Đại vẫn không nói gì.

        Hảo hỏi thăm anh tình hình Hải Phòng, đồng bào sơ tán nhiều chưa, tàu vào cảng có đông không. Đại chỉ trả lời ngắn gọn, thời gian vừa rồi cơ quan anh chuyển đi xa, sáng nay, anh qua Hải Phòng thấy thành phố cũng bình thường. Cuộc gặp gỡ giữa Hảo và anh trở nên căng thẳng. Vì khách rất ít lời, còn Hảo thì không biết dùng cách nào để gợi chuyện thêm.

        Đại bỗng hỏi Hảo:

        - Chị cho tôi đến gặp đồng chí bí thư chi bộ của trạm.

        - Anh ấy đi Hòn Gai dự hội nghị phải đến trưa mai mới về.

        Đại lại ngồi im. Hảo nghĩ ra một cách phá vỡ tình hình bế tắc giữa hai người.

        - Em và Loan rất thân với nhau. Loan đi Hà Nội còn gửi tất cả tiền lại cho em giữ, - cô mỉm cười, nói tiếp - Loan bảo em đó là tiền để chuẩn bị tổ chức hôm này, phải không anh?

        Mặt anh bộ đội đỏ lên.

        - Không có gì nữa đâu chị ạ!

        Hảo đoán Loan đã viết cho Đại bức thư mà cô nói với Hảo. Nhưng Hảo vẫn hỏi:

        - Tại sao anh lại nói thế?

        - Cô ấy thay đổi rồi! - Đạt ngập ngừng rồi nói tiếp -  Tôi với cô Loan là người cùng quê. Chúng tôi mới gặp lại nhau hơn một năm nay. Chúng tôi đặt vấn đề với nhau là do sự tự nguyện tự giác, chứ không có bên nào bị gò ép. Chị đã biết chúng tôi đã chuẩn bị... Nhưng bây giờ cô ấy biên thư cho tôi... Mà thôi chị ạ. Chị là bạn thân của Loan nên để chị nghe chính Loan nói. Nắng sớm chiều mưa, cũng là chuyện bình thường.

        Dường như Đại thấy mình vừa lỡ lời, anh lúng túng ngồi im.

        - Anh nghĩ rằng Loan đã có người khác nên thay đổi ý kiến với anh ? - Giọng nói của Hảo run run.

        - Chẳng lẽ bỗng dưng mà lại thay đổi? - Đạt đã không kìm được vẻ giận dữ.

        - Loan viết thư cho anh như vậy vì cô ấy muốn bảo vệ hạnh phúc cho anh.

        Đại ngước mắt nhìn Hảo. Đôi mắt giận giữ của anh trở nên nửa ngạc nhiên, nửa nghi ngờ.

        - Chắc anh chưa biết chuyện máy bay Mỹ ném bom xuống nơi trạm sơ tán? Loan đã bị thương.

        Đại ngồi ngẩn ra. Anh hỏi:

        - Cô ấy bị thương từ bao giờ ạ?

        - Năm tháng nay rồi?

        - Năm tháng nay! - Đạt nhắc lại lời Hảo - nhưng đấy chị xem, cô ấy không hề báo tin cho tôi.

        - Loan sợ anh buồn.

        Đại đứng bật dậy như chuẩn bị đi ngay. Anh hỏi vội:

        - Chị cho tôi biết cô ấy nằm ở đâu bây giờ?

        - Loan được đưa về Hà Nội điều trị. Anh đừng lo, vết thương của Loan đã lành rồi.

        Chợt như nghĩ ra điều gì, vẻ ngờ vực cháy lên trong mắt Đạt. Anh giật giọng hỏi Hảo:

        - Nhưng tại sao cô ấy lại đòi cắt đứt với tôi?

        Hảo nín thinh. Cô không có đủ can đảm đụng tới cái điều ghê gớm đó trước mặt anh. Giá mà cô được viết cho anh trong một bức thư thì hơn.

        - Có chuyện gì hả chị? Chị cứ nói cho tôi rõ đi!

        Anh chằm chằm nhìn vào Hảo. Cô buột miệng nói:

        - Loan bị cưa mất một chân rồi!

        Đại đứng lặng người.

        - Loan không muốn anh có một người vợ suốt đời tàn tật!

        - A... - Đại kêu lên nho nhỏ - Nếu cái mảnh bom đó không trúng chân cô ấy mà trúng chân tôi thì tôi cũng sẽ phải yêu cầu cô ấy cắt đứt quan hệ với tôi ư...

        Đại chỉ chờ Hảo viết xong lá thư cho Loan là lên xe đạp trở về Hải Phòng. Anh nói sớm muộn trong ngày hôm nay, mình sẽ có mặt ở Hà Nội.

[Giangtvx]

       

2

        Trận địa trực chiến của trạm hải sản đã di chuyển thêm nhiều lần.

        Hôm nay, họ lại trở về vị trí cũ bên bờ sông, nơi vào hồi này năm ngoái, hai máy bay địch đã bị hạ. Những hố bom sâu thẳm và đỏ lòm bữa trước đã trở thành những giếng nước trong, hiền lành, chung quanh mọc toàn một loại cỏ tranh nhọn và sắc.

        Hảo ngồi trên thành công sự nhìn dòng sông. Mặt trời vừa xuất hiện giữa những đám mây, đổ ánh nắng vàng trên mặt nước.

        Dòng sông nằm tiếp giáp với cửa biển này có một sức sống mãnh liệt. Nó luôn luôn sôi động vì sóng gió. Nước ngọt từ trên nguồn đổ xuống, nước triều từ biển dâng lên hàng ngày giành chỗ nhau. Bờ sông bên lở bên bồi. Có lúc màu sắc của nó cũng chia hai, nửa xanh, nửa đỏ. Bên này sông là những làng mạc sầm uất, những đồi thông, những rặng núi xanh nối tiếp. Bên kia sông là bãi sú mênh mông, hoang vu, kéo dài tới tận chân trời.

        Hảo biết con sông Bạch Đằng lịch sử này từ những ngày thơ ấu trong khi còn ngồi trên ghế lớp tiểu học ở núi rừng Việt Bắc. Nhưng tới khi tiếp xúc với nó, cô chỉ chú ý những gì nó đang nói với cô trong hiện tại. Đó là sự tác động trực tiếp của nó, một con sông lớn, đối với vùng biển này. Đó là sự giao lưu của hai dòng nước ngọt, nước mặn, và những ảnh hưởng đối với các thủy sinh vật. Đó cũng là những sự vất vả mà con sông đã đem lại cho những người ở trạm hải sản khi họ bơi thuyền thả đá hộc làm vật cho hàu bám, hay khi họ lội trong những bãi sú già đi làm công tác điều tra. Còn phải kể cả đến sự dữ dội của nó trong những ngày nó nổi cơn thịnh nộ, làm nghẽn con đường họ phải qua lại từ Quảng Yên về Hải Phòng.

        Chỉ từ ngày cô đến bên bờ sông với khẩu súng bắn máy bay thì con sông mới bắt đầu hiện lên trước mắt cô với tất cả những ý nghĩa hùng tráng, lịch sử của nó. Cô nghĩ đến những hàng cọc ngăn quân xâm lược từ nhiều thế kỷ qua còn nằm dưới đáy nước.

        Dòng sông sáng lên trước mắt cô, uy nghiêm như một thanh gươm tuốt trần của Tổ quốc đang trỏ thẳng về phía Biển Đông.

        Trong buổi sáng, máy bay địch hai lần bay qua. Nhưng khẩu đội đã không nổ súng được vì chúng bay khá cao.

        Những người tự vệ khác ra thay kíp của Tuyến hết giờ trực về ăn cơm trưa. Lý làu bàu:

        - Yêu cầu tỉnh đội điều cho mình một khẩu 37 ly. Loại pháo tép này không làm ăn gì được nữa.

        Tuyến nói:

        "Nó bay thấp mình đánh tốt, nó phải kéo cao. Nay mai nó bay cao bị đánh đau, lại phải xuống thấp. Không hết thời cơ đâu! Bảy giờ cứ cất súng nhỏ đi là nó lại xuống thấp ngay cho mà coi...

        Trong khi hai người tranh cãi với nhau, một người bạn lớn tuổi được Hảo coi như chị, đến ngồi bên cô. Chị hỏi:

        - Cậu đã đọc xong cuốn sách mình đưa chưa?

        Chị mới cho Hảo mượn một cuốn sách viết vế cuộc đời của nhà nữ bác học Mari Quyri. Cuốn sách này có quan hệ với một lời khuyên của chị. Cách đây ít lâu, có lần chị bảo Hảo:

        - Cô phải biết hạn chế tình yêu lại ở một mức vừa phải thôi, chứ cô cứ yêu thế thì có khi chết đấy!

        - Chết được cơ chị? - Hảo hỏi lại.

        - Thực đấy...

        Hảo đã biết về cuộc đời của nhà nữ bác học nổi tiếng này. Nhưng đọc cuốn sách cô cũng biết thêm nhiều điều mới. Có một câu được đánh dấu chì ở bên cạnh, đó là câu mà nhà nữ bác học viết trong một lá thư gửi cho con gái: "Nếu đặt tất cả ý nghĩa cuộc đời vào những tình cảm đầy dông tố bão táp như tình yêu thì thật là đáng tiếc". Hảo hiểu đây là nguyên nhân thúc đẩy người bạn gái lớn tuổi đưa cuốn sách cho mình. Mà đúng là câu nói đó cũng làm cô ngẩn ngơ suy nghĩ mất mấy buổi...

        Hảo đáp:

        - Em đọc rồi. Đọc rất kỹ.

        - Hay nhỉ?

        - Rất hay.

        Chị lặng thinh một lát rồi nói tiếp với Hảo:

        - Chiến tranh còn lâu dài và ác liệt. Chiến đấu biết thế nào? Thời buổi này có yêu nhau thì chỉ nên vừa vừa thôi. Cậu cũng thế, mà anh ấy cũng thế? Đầu tư toàn bộ tình cảm, ý nghĩa cuộc sống vào một mối tình thì có lúc chết lây với nhau.

        Hảo hiểu là chị lo xa hộ mình, và có thể là hộ cả cho Quỳnh. Vì ngay ở đây, hàng ngày cô cũng chiến đấu. Chị ấy tốt bụng đối với mình. Nhưng mình không thể đồng ý với cách suy nghĩ của chị. Vấn đề với mình khác hẳn.

        Đúng là mình yêu anh ấy quá, yêu không lấy gì so đánh được. Ngoài công việc là hầu như mình chỉ nghĩ đến anh ấy. Nhiều khi anh ấy đến với mình ngay giữa công việc. Nhưng anh không cản trở gì mình. Anh có làm suy nghĩ của mình phân tán, nhưng anh đã thúc đẩy mình trong công việc nhiều hơn. Nghĩ đến anh, mình không ngần ngại trước bất kỳ khó khăn nào, mình bằng lòng với mọi thiếu thốn trong cuộc sống hiện tại. Nghĩ đến anh, mình tăng thêm nghị lực, mình cứng rắn lên, mình càng say mê cuộc sống này hơn... Mình không đặt tất cả ý nghĩa cuộc đời, tất cả tuổi trẻ vào dông tố bão táp của tình yêu! Nếu như vậy thật thì cũng đáng tiếc. Và tình yêu đối với mình sẽ giảm mất nhiều ý nghĩa. Tình yêu đối với mình khác cơ. Mình là con thuyền vượt biển. Tình yêu là ngọn gió thuận chiều đưa con thuyền mau tới những miền đất mới. Nếu có trận dông bão độc ác nào bất thần nổi lên, thì đó là điều mà người vượt biển không muốn, nhưng đã chuẩn bị chờ đón nó. Nhưng không thể vì vậy mà bảo con thuyền thôi đừng vượt biển và ngọn gió thuận chiếu hãy ngừng thổi trên những cánh buồm...

[Giangtvx]

3

        Hảo về nhà, nhìn thấy hai phong thư đặt bên bàn.

        Một thư của Quỳnh. Một thư của Loan. Chắc có người nào qua văn phòng, thấy Hảo có thư, đã cầm về đây giúp. Mặt cô tươi rói lên. Gần đây, lúc nào cô cũng mong thư. Cô đứng ngắm hai con bướm bé nhỏ đã vượt những chặng đường lửa để bay về với mình.

        Hảo bóc thư của Loan xem trước. Do vết thương, Loan đã được Tổng cục điều về làm việc tại một trạm nuôi cá nước ngọt ở gần Hà Nội. Loan nói mình đang chờ làm xong cái chân giả, nay mai cô sắp "tư sản hóa" về hình thức, vì sẽ đi bít tất cả bốn mùa. Loan báo tin đám cưới của mình sẽ tổ chức vào mùa xuân ở nơi cơ quan sơ tán. Xem lời lẽ trong thư tuy đượm đôi chút ngậm ngùi, nhưng Hảo nhận thấy Loan vui. Nó sẽ biết quý hạnh phúc của nó hơn vì đó là bông hoa bằng vàng đã được thử lửa. Loan hỏi thăm Hảo "định đến bao giờ?". Đọc đến đó, bất giác Hảo thở dài. Nhiều người cũng đã dùng câu này để hỏi cô, thay cho cái câu ngày trước: "đã có nơi nào chưa?". Bây giờ mình không cẩn phải nói dối nữa, nhưng mình không trả lời được, vì chính mình cũng chưa biết.

        Bà chủ nhà có khách đến chơi. Hảo bỏ lá thư của Quỳnh vào túi áo bông đi sang đồi thông. Đôi chân bước trên đám lá thông dày, êm và trơn, cô vừa đi vừa giở thư của người yêu ra đọc.

        Quỳnh báo tin từ hôm Hảo ở sân bay về, đoàn Sao Vàng liên tiếp chiến thắng. Địch vừa la: "Máy bay Mic 21 của Bắc Việt Nam gần đây tỏ ra rất hiếu chiến!". Anh viết: “Em thấy không, cả anh cũng bị coi là hiếu chiến đó!” Nếu vậy thì chả riêng các anh ấy đâu, mình cũng có thể bị coi là “hiếu chiến”! Quả thật là sáng hôm nay, cô đã mấy lần xuýt xoa tiếc là mình không có được một khẩu mười bốn ly năm. Anh viết tiếp: "Chắc là nay mai thôi, chúng lại sắp giở một trò gì mới. Chiến tranh luôn luôn là sự đối kháng. Khi kẻ thù không còn có được những cố gắng mới, đó là lúc chúng đã thua...". Nụ cười tắt trên môi cô. Cái vui đến với những người chiến sĩ giữa chiến tranh, không bao giờ là cái vui trọn vẹn, cô nghĩ. Mình cũng phải chia sẻ với các anh ấy những niềm vui như vậy. Hảo cảm thấy lạnh. Tiếng gió thông lúc này sao mà buồn tẻ. Chúng có biết không?... Không phải là chúng gặp trên vùng trời, trên mặt đất này những người hiếu chiến, mà chúng gặp những người căm thù chúng đến tận xương, tủy. Không có bóng chúng, cuộc đời của mình hôm nay sẽ khác hẳn.

        Nhưng bầu trời xanh xám của mùa đông trên đầu cô làm cả không gian tái ngắt, bỗng sáng dần lên và gió thông buồn bã đã dần dần trở thành một điệu nhạc réo rắt. Đôi má cô gái nóng bừng và cái lạnh như vừa bị mài mòn những móng vuốt, trở nên dịu dàng.

        Quỳnh viết:

        "Từ ngày đó đến giờ, mới hơn một năm qua, chúng ta lại rất ít gặp gỡ nhau. Anh đã định dành một thời gian nhiều hơn để em suy nghĩ, cũng như anh không muốn, một lần nữa, lại đòi hỏi ở em một điều gì quá sớm. Nhưng hôm nay, anh cảm thấy đã đến lúc có thể đề nghị với em điều đó. Chúng ta hãy rút ngắn chặng đường đi đến với nhau. Chúng ta sẽ ở bên nhau trong cuộc chiến đấu chung này. Ngày giờ tùy em. Mùa xuân sắp tới hoặc mùa hè. Em nên hỏi ý kiến mẹ. Anh chờ em trả lời và sẽ báo cáo với tổ chức...".

        Cô gái đứng lặng một mình giữa đồi thông. Cái chuyện mà cô sẽ biết rằng tất nhiên rồi phải đến đó vẫn làm cô ngỡ ngàng. Không còn rừng thông, không còn tiếng nhạc. Không còn mùa đông. Không còn chiến tranh. Chỉ còn mình cô đứng dưới vùng trời mênh mông với niềm hạnh phúc to lớn của cô.

[Giangtvx]

CHƯƠNG VIII

1

        Cuối năm 1966, theo lời cung của giặc lái bị bắt thì Mỹ có nhiều thay đổi trong thủ đoạn đánh phá. Tháng Bẩy năm đó, trước sự xuất hiện của tên lửa phòng không trên miền Bắc Việt Nam, bộ chỉ huy Mỹ ở Thái Bình Dương đã ra lệnh cho phi công bay thật thấp để hạn chế sự thiệt hại. Bay thấp, ra-đa đối phương khó phát hiện, tên lửa phòng không khó bắn và không quân Bắc Việt Nam quen đánh ở độ cao trung bình cũng sẽ khó ngăn chặn. Vào thời kỳ này, riêng cuộc chiến đấu của Không quân ta gặp nhiều khó khăn. Những người lái máy bay Mic 21 sử dụng vũ khí chưa thành thạo và đang còn mày mò tìm cách đánh. Anh em lái máy bay Mic 17 muốn xuống thấp để tiếp tục quần nhau với địch, phải có những cố gắng mới về mặt kỹ thuật.

        Tháng Mười năm 1966, Washington gửi cho bộ chỉ huy Mỹ ở Thái Bình Dương một bảng thống kê những máy bay Mỹ bị bắn rơi trên miền Bắc. Những con số ở trong đó đã nêu lên những vấn đề mới:

        Tám mươi nhăm phần trăm máy bay Mỹ bị bắn rơi khi bay ở độ cao một ngàn năm trăm mét trở xuống. Những máy bay bay cao trên ba ngàn năm trăm mét thường bị rơi vì tên lửa.

        Không quân Bắc Việt Nam ngày càng hoạt động mạnh hơn và những máy bay Mic 17 bắt đầu đánh tốt cả ở độ cao thấp. Riêng các máy bay Mic 21 chưa phải là một mối lo ngại lớn. Qua những trận đánh có thể thấy người lái chưa được huấn luyện quá ba trăm giờ bay.

        Địch đã đi đến những kết luận mới, quy định độ cao hoạt động của các máy bay đi đánh phá trên miền Bắc là từ hai ngàn một trăm đến ba ngàn rưởi mét, coi đây là độ cao thích hợp nhất, hạn chế được cả những súng cỡ nhỏ rất nguy hiểm đồng thời hạn chế được cả tẩm hiệu quả của tên lửa. Phi công Mỹ được lệnh thay đổi hướng bay và độ cao một cách linh hoạt, lợi dụng những dãy núi, những nơi ít có hỏa lực phòng không, không được quần nhau với máy bay Mic 17 ở những độ cao không có lợi, phải dùng tốc độ lớn hơn để vượt qua những máy bay này trên đường tới mục tiêu hoặc rút lui, và chỉ đánh khi thật có lợi, phải dùng những thủ đoạn thích hợp để chế áp lại tên lửa, cao xạ và không quân của ta....

        Ném thêm hàng chục vạn quân Mỹ và rất nhiều vũ khí, dụng cụ chiến tranh vào miền Nam Việt Nam, tất nhiên Nhà Trắng và Lầu Năm Góc càng phải đẩy mạnh sức ép đối với miền Bắc. Mỹ dọa đem quần chiếm đóng khu phi quân sự và cho quân đổ bộ lên phía bắc vĩ tuyến mười bảy. Đầu tháng Chạp năm 1966, Mỹ công khai xóa bỏ cái ranh giới tự ấn định là mười dặm quanh tâm của Hà Nội, dùng những đội hình máy bay lớn đánh vào Thủ đô ta...

        Sau khi nghe đồng chí sĩ quan quân báo đi họp trên Quân chủng về báo cáo lại tình hình, trung đoàn trưởng Luân ngồi một mình trước tập sơ đồ các đường bay. Từ tháng Sáu, anh đã quy định mỗi người lái đi đánh về, đều phải đăng ký lại những đường bay của mình. Ngoài những hội nghị rút kinh nghiệm, những chỉ thị mà anh nhận được từ cấp trên, thì tập sơ đồ này và những buổi chuyện trò với anh em lái và các cán bộ cơ quan chỉ huy đã giúp cho anh nhìn rõ nhiều mắc míu của đơn vị. Anh rất coi trọng những cuộc nói chuyện riêng.

        Có nhiều người thường ngại đưa ra trước hội nghị những ý kiến chưa thật hoàn chỉnh. Nhưng chính là những ý kiến chưa thành hình hẳn này, đôi lúc lại làm nảy nở ra trong óc Luân những vấn đề mới mẻ, những cách giải quyết hay.

        Qua một buổi nói chuyện với Nhự sau bữa cơm khi anh ở bệnh viện về, Luân đã hiểu rõ vì sao Nhự bị bắn rơi. Lần trước, Nhự đã bắn địch ở cự ly xa nên tên lửa không trúng mục tiêu. Hôm đó, Nhự tiến vào với tốc độ lớn có ý định sẽ nổ súng ở một cự ly gần hơn. Anh tập trung cặp mắt vào việc dùng ra-đa. Nhưng anh chưa kịp bấm cò thì máy bay của anh đã vọt qua máy bay địch. Chỉ trong nháy mắt, anh đã trở thành mục tiêu cho chính con mồi của mình. Và anh bị bắn rơi. Từ những trận đánh của Tú và của Nhự, Luân đã có thể rút ra một nguyên tắc cho việc xạ kích là phải kết hợp dùng ra-đa với mắt thường ở cự ly thích hợp.

        Cuộc nói chuyện với Hùng, người lái trẻ, ít ngày gần đây cũng làm cho Luân phải suy nghĩ. Trong trận đánh với Tú, Hùng đã có cơ hội bắn địch. Nhưng anh không làm việc đó vì nghĩ mình chỉ có nhiệm vụ yểm trợ cho biên đội trưởng. Như vậy có nên đặt nhiệm vụ cho số 2 là phải chú ý tranh thủ tiêu diệt địch không? Trường hợp này sẽ còn diễn ra trong tương lai...

[Giangtvx]

        Sau trận đánh của Tú - Hùng, đoàn Sao Vàng đã quyết định không trực bằng máy bay cũ nữa để những người lái đang chuyển loại tập trung dứt điểm xong những bài bay cơ bản. Từ ngày địch mở đầu đợt tấn công mới này vào Thủ đô đoàn Sao Vàng đã đánh khá tốt. Những người lái máy bay mới đã giành thêm được một khoảng thời gian, tuy vẫn là eo hẹp, để nâng cao trình độ bay. Người chỉ huy của họ cũng đã rút được một số kinh nghiệm cẩn thiết. Trong vòng không đầy nửa tháng, trên một chục máy bay địch đã bị bắn rơi.

        Nhưng hai ngày hôm nay, các máy bay của ta không cất cánh dược vì mỗi lần mở ra-đa dẫn đường, màn huỳnh quang như có trận mưa tuyết. Địch đã sử dụng một loại nhiễu tích cực mới. Một đội hình máy bay lớn của địch gắn loại máy phát nhiễu này, có khả năng tạo một lớp sương dày trên màn hiện sóng ra-đa của ta.

        Có tiếng gõ cửa.

        - Mời vào - Trung đoàn trưởng nói.

        Đông bước vào giơ tay chào.

        Luân hỏi:

        - Có gì đấy anh bạn?

        - Tôi muốn báo cáo anh, các đồng chí quân giới nói có thể cải tiến cách bắn rốc-két, mỗi lần phóng chỉ ra mười quả. Ban chỉ huy có đồng ý cho anh em làm hay không?

        Đây là một sáng kiến của Đông. Máy bay Mic 21 có trang bị rốc-két để đánh mục tiêu mặt đất. Có lần Đông đã đề nghị với trung đoàn: có thể dùng rốc-két thay súng để thực hiện đánh gần với máy bay địch. Nhưng thiết kế phóng rốc-két của bạn chỉ có hai nấc. Một là phóng mỗi lần hai quả. Hai là phóng cả loạt ba mươi hai quả. Dùng hai quả để hạ một máy bay địch là không chắc ăn. Nhưng nếu bắn một lúc cả ba mươi hai quả thì lại quá lãng phí, không còn đạn để tiếp tục bắn những chiếc khác, cũng không còn đạn để bảo vệ mình. Đông đã nêu vấn đề này với Cư, và đề nghị nghiên cứu cách cải tiến sao cho mỗi lần phóng rốc-két chỉ đi mười quả. Như vậy sau ba lần phóng vào máy bay địch, người lái vẫn còn hai quả để phòng thân. Và Cư mới báo cáo với anh có thể đáp ứng yêu cầu này nếu chuyển một số mạch điện.

        - Ý kiến của chủ nhiệm xạ kích thế nào?

        - Tôi thấy rất cần thiết. Phải có người mang tên lửa, người mang rốc-két để bảo đảm đánh địch ở cả cự ly xa và cự ly gần.

        - Anh em nói có thể làm tốt?

        -Dạ.

        - Cho anh em làm thử xem.

        Đông hỏi lại anh:

        - Tại sao hai hôm nay, đoàn không cho anh em xuất kích. Đài vừa đưa tin nó ném bom khu Hoàn Kiếm, khu Đống Đa, cháy ba trăm nhà dân ở Phúc Tân, sập một trạm y tế. Nhiều nơi ở ngoại thành cũng bị đánh. Trường hữu nghị Việt Nam - Ba Lan bị trúng bom lần thứ hai.

        Luân sầm mặt, ngồi im lặng. Rồi anh nói:

        - Tại sao...? Cậu biết rồi...

        - Tôi biết. Nhưng tôi nghĩ không nhiễu nào che được mắt người lái. Cứ dẫn anh em đến khu vực có địch, anh em sẽ tự tìm lấy chúng mà đánh.

        Trung đoàn trưởng chăm chú lắng nghe, rồi nói:

        - Đảng ủy họp tối nay sẽ nghiên cứu ý kiến của cậu.

[Giangtvx]

       

2

        Sở chỉ huy đông đặc người.

        Tư lệnh trưởng xuống đoàn bay sáng sớm hôm nay cùng với tham mưu trưởng Quân chủng. Ông sốt ruột vì việc mấy ngày liền đoàn Sao Vàng không cho máy bay cất cánh. Nhưng sau khi nghe báo cáo quyết tâm mới của đảng ủy trung đoàn, ông có vẻ vui.

        - Lần này xuống thấy các đồng chí có nhiều tiến bộ. Tôi thích nhất là các đồng chí đã trao hết các máy bay Mic 17 cho đoàn Sao Mai.

        Chính ủy nói:

        - Xin báo cáo với đồng chí: người lái máy bay Mic 17 cuối cùng của đoàn chúng tôi đã chuyển loại xong hồi đầu tháng.

        -Ai?

        - Đồng chí trung đoàn trưởng.

        Trung đoàn trưởng nói như để phân bua:

        - Tôi chuyển loại chậm hơn các đồng chí khác, một phần vì bận, một phần vì bị ban giám khảo làm khó khăn quá!

        Tư lệnh trưởng quay sang hỏi chính ủy:

        - Tại sao vậy?

        - Vì chúng tôi không thấy đồng chí ấy học vào lúc nào. Suốt ngày đồng chí ấy ở sở chỉ huy. Tưởng đồng chí ấy xin

        sát hạch để cầu may nên vì lý do an toàn, chúng tôi đã yêu cầu các giáo viên cứ sát hạch toàn bộ và cho điểm không nể nang.

        - Kết quả?

        - Đồng chí ấy được toàn điểm 5.

        Trưởng ban tác huấn vào báo cáo máy bay địch vừa trinh sát. Trung đoàn trưởng xoa tay nói với người cán bộ:

        - Đồng chí cho một ấm trà đặc. Ta cứ đàng hoàng.

        Anh cán bộ đưa chiếc ấm ra ngoài, thay trà mới đem vào. Trung đoàn trưởng vẻ mặt suy nghĩ, lần lượt rót nước vào những chiếc chén để trên bàn. Bỗng anh quay về phía tư lệnh trưởng:

        - Có vấn đề này, xin ý kiến của anh Tâm. Hôm nay tại sở chỉ huy có cả bộ tư lệnh Quân chủng, chúng tôi muốn anh chỉ thị rõ ai sẽ chỉ huy trận đánh này?

        - Tất nhiên là đồng chí - Tư lệnh trưởng nói ngay.

        - Như vậy tôi đề nghị trong lúc trận đánh diễn biến, nếu khi nào cấp trên nói đó là mệnh lệnh, tôi có nhiệm vụ chấp hành ngay. Còn các ý kiến khác thì tôi sẽ coi là những gợi ý để tham khảo.

        Tư lệnh trưởng nhìn Luân bằng cặp mắt sắc lạnh. Anh chàng này đang mặc cả với mình. Cuối cùng ông nói:

        - Nếu làm ăn tốt, sẽ không gợi ý gì cả.

        Luân hơi mỉm cười.

        Chính ủy đưa bao thuốc lá mời tư lệnh trưởng:

        - Đảng ủy chúng tôi đã quyết định phải đánh một trận thật chắc để rút kinh nghiệm. Nếu đánh tốt được trận này thì sẽ mở ra nhiều khả năng mới để đối phó với địch trong tương lai.

        Nét mặt của Luân trở nên trầm ngâm. Hôm nay, trung đoàn sẽ thử đánh theo phương án tác chiến mới. Anh đã bàn bạc và thống nhất ý kiến với từng người lái. Tối qua, bắt đầu cuộc họp đảng ủy trung đoàn, chính ủy Khang đã có ý kiến không nên dao động mỗi lần kẻ địch thay đổi thủ đoạn. Khi anh trình bày phương án trước đảng ủy, Khang rất ủng hộ. Nhưng Khang nhấn mạnh vào chỗ cần đánh chắc thắng. Và bây giờ Khang lại nhắc ý kiến đó... Đánh chắc là đánh theo đúng phương án, đánh đúng lúc, tiêu diệt được địch, và rút đúng lúc, máy bay ta trở về an toàn. Nhưng như vậy không có nghĩa là khi còn thời cơ diệt địch thì lại vội rút sớm để cho an toàn, đúng hơn là cho đỡ trách nhiệm, mà bỏ việc tiếp tục tiêu diệt địch. Những tình huống phức tạp trong một trận đánh ở trên không diễn ra rất nhanh chóng. Và sau đó, người ta không dễ gì đo lường lại tất cả một cách hoàn toàn chính xác... Đây là trách nhiệm của người chỉ huy. Người chỉ huy có trách nhiệm về mọi việc mình làm, Luân nghĩ.

        Luân nhìn đống hồ. Mười lăm phút đã trôi qua. Trên bàn tiêu đồ, chưa có thêm những nét chì xanh. Bảng dự báo khí tượng treo trên tường, khu vực dự kiến đánh địch, mây bốn phần mười. Vẫn còn ở khí tượng đơn giản. Cuối cùng, đôi mắt tinh anh của Luân dừng lại ở hàng chữ phấn ghi danh sách những biên đội trực chiến hôm nay. Từng người lái với cách đánh và cá tính riêng biệt của họ hiện ra trước mắt anh. Tất cả các chiến sĩ với bộ quần áo bay màu lá cây bó sát người, với chiếc mũ bay màu trắng thân thuộc, đang nhìn anh với vẻ trang nghiêm và tự tin. Họ đều như nói với anh: Chúng tôi sẵn sàng đợi lệnh....

[Giangtvx]

       

3

        Quỳnh dẫn biên đội bay dọc sườn núi Tam Đảo, chợt nhìn thấy bốn chiếc Thần sấm ở phía dưới. Chúng đang tiến về phía sân bay. Anh lệnh cho biên đội vòng phải, ném thùng dầu phụ, lựa đường bay bám theo địch.

        Đang rút ngắn khoảng cách giữa ta và địch, Quỳnh nhận thấy mình sắp đi vào vùng hoả lực của sân bay. Hai ngày nay, đoàn Sao Vàng không xuất kích được, Quân chủng đã điều thêm đến đây một lực lượng phòng không khá mạnh, trong đó có một tiểu đoàn tên lửa.

        Quỳnh báo cáo gấp với sở chỉ huy:

        - 31 gọi Hoa Lư! Xin phép công kích địch trên sân.

        Ở nhà dường như có một giây lưỡng lự. Sau đó, đồng chí dẫn đường truyền lại lệnh của sở chỉ huy:

        - Không đánh địch trên sân, chọn tốp khác có lợi.

        Quỳnh đành ra lệnh cho biên đội:

        - Vòng phải gấp, 320 độ!

        - 290 độ!

        - 270 độ!

        Ra khỏi một đám mây mỏng, Quỳnh thấy dòng sông Hồng lấp lánh ánh mặt trời dưới cánh bay. Anh đồng thời nhìn thấy bốn chiếc F.105 vừa rối trườn qua dưới bụng mình. Anh chau mày. Những con mồi ngon đã lọt qua. Chúng đã tới khu vực sân bay. Cũng ngay lúc ấy, Quỳnh nhận thấy những vệt khói dài như hai sợi dây thòng lọng vừa được tung ra giữa trời. Hai quả tên lửa đã từ mặt đất phóng lên đang lao theo những chiếc máy bay địch.

        Chợt anh nghe tiếng Hùng báo cáo gấp:

        - Bên phải tám chiếc! Xin phép công kích.

        Quỳnh nhìn sang phải. Máy bay địch đã ở rất gần.

        Anh ra lệnh:

        - 33 công kích! 31 yểm hộ.

        Anh vòng nhẹ sang trái, lùi về phía sau bảo vệ cho Hùng.

        Máy bay Hùng lao về phía tốp thứ nhất trong đội hình tám chiếc của địch, nhanh như tên bắn. Hùng bắn liền hai loạt rốc két. Anh bắn không trúng. Từ máy bay địch rơi lả tả những trái bom và những chiếc thùng dầu phụ. Những chiếc cường kích này đã nhận ra chúng bị công kích, đang trút bỏ gánh nặng để đối phó. Tốp máy bay địch lập tức lượn vòng sang phải. Nhưng không phải chúng quay lại để đối phó, chúng bay thẳng. Hùng mở tăng lực đuổi theo. Quỳnh vẫn bám theo số 2 của mình.

        - 31 chú ý! Phía sau, còn địch - Sở chỉ huy lên tiếng.

        Thấy khoảng cách giữa ta và địch trước mắt còn xa, Quỳnh ra lệnh cho Hùng vòng trái quay trở lại. Anh nhận thấy Nhự và Quý vẫn theo sát mình. Tuy chưa bắn rơi địch, nhưng anh cảm thấy phấn chấn vì đội hình chiến đấu của biên đội rất chặt chẽ. Hùng đã trở về vị trí của số 2, theo sau biên đội trưởng.

        Quỳnh lại nhìn thấy những chiếc máy bay địch vừa ở trong một đám mây chui ra. Chúng khá đông. Anh hô:

        - Bên trái tám chiếc! Theo tôi!

        Quỳnh lập tức vòng trái, bám theo tốp đi sau cùng. Nhưng kẻ địch cũng đã nhận ra ta. Những chiếc Thần sấm đổi đường bay, vòng sang phải. Máy bay của Quỳnh đã có tốc độ lớn, anh lựa đường bay lao theo tên địch đi đầu tốp thứ hai.

        Cự ly giữa máy bay Quỳnh và máy bay địch nhanh chóng rút ngắn. Chiếc máy bay địch to xù ra trong máy ngắm. Tên lửa kêu tốt, giục giã. Quỳnh bóp cò. Quả tên lửa nổ bùng sau đuôi máy bay địch.

        - Ngoặt phải gấp! - Tiếng Hùng thét phía sau.

        Quỳnh biết có địch bám đuôi mình, vội ngoặt sang phải. Anh vừa bay vòng lại thì một khối thép màu xám mốc từ phía dưới vọt lên qua ngay dưới bụng. Lại một khối thép màu bạc lao tiếp theo. Một máy bay ta đang đuổi theo tên địch vừa định cắn trộm anh. Từ mũi tên bạc xinh xẻo phun ra hai loạt rốc-két. Chiếc máy bay địch lập tức bốc lửa chúi đầu xuống.

        - Cháy rồi!

        Quỳnh nhận ra tiếng của Hùng. Cùng lúc, anh nhìn thấy trên triền núi xanh phía dưới một đám lửa và không xa đó, một chiếc dù đỏ đang lững lờ rơi xuống. Bây giờ anh mới biết phát tên lửa ban nãy của mình, đã đạt hiệu quả tốt. Anh báo cáo:

        - Hai bọ cạp chết cháy. Một dù đỏ.

        Một số máy bay địch trút bom tháo chạy. Quỳnh vòng trái đưa mắt quan sát tình hình. Anh nhìn thấy đôi bay Nhự, Quý đang lượn vòng trên đầu mình. Từ nãy đến giờ, họ vẫn ở trên cao, yểm hộ cho anh và Hùng công kích địch.

        Quỳnh định ra lệnh tập hợp biên đội quay về thì nghe tiếng Nhự báo cáo:

        - Hướng 270 độ, bốn máy bay địch!

        Biên đội anh đang sa vào đúng giữa một đàn nhặng.   

[Giangtvx]

       

4

        Không khí sở chỉ huy bừng bừng hẳn lên khi thấy trong vòng không đầy hai phút, hai chiếc máy bay địch đã bị bắn rơi.

        Đồng chí sĩ quan dẫn đường mặt đỏ bừng, đưa chiếc ống nói cầm trong tay lên miệng; anh muốn thông báo điều gì cho biên đội đang chiến đấu. Một bàn tay bỗng chụp lên chiếc ống nói, ấn nó xuống mặt bàn. Anh nhìn đồng chí trung đoàn trưởng. Cặp mắt của trung đoàn trưởng đã quay xuống bàn tiêu đồ.

        Chính ủy Khang nhấp nhổm định đứng dậy. Trận đánh đã hơi kéo dài. Phải nói là kết quả đạt được đã vượt ra ngoài sự chờ đợi đối với một trận đánh nhằm rút kinh nghiệm. Kết quả đó chỉ vẹn tròn nếu cả biên đội Quỳnh trở về an toàn. Phương châm của đảng ủy đề ra là đánh chắc. Anh đã nói kỹ điều này với đồng chí dẫn đường. Anh đoán đồng chí sĩ quan định ra lệnh cho biên đội Quỳnh trở về. Nhưng không hiểu tại sao trung đoàn trưởng đã ngăn lại. vẻ mặt Luân tỏ ra bình tĩnh một cách có chủ định, gan góc. Đồng chí đó sẽ chịu trách nhiệm nếu để xảy ra sơ suất vì kéo dài trận đánh. Cặp mắt của chính ủy chuyển sang đồng chí dẫn đường. Người sĩ quan cũng vừa nhìn chính ủy. Hai người đọc được ý nghĩ của nhau. Đồng chí dẫn đường lại nhấc chiếc ống nói định đưa lên miệng. Lẩn thứ hai bàn tay của trung đoàn trưởng chặn lấy chiếc ống nói.

        Chính Luân lúc đó cũng dang ở trong một trạng thái rất căng thẳng. Bây giờ anh chỉ cần trả lại chiếc ống nói cho đồng chí dẫn đường sử dụng, đầu óc anh sẽ trút được cái khối vô hình nặng ngàn cân này, và mọi việc sẽ tiếp tục diễn ra vui vẻ. Nhưng anh đã nhận thấy như vậy mình sẽ không làm hết trách nhiệm của người chỉ huy. Trận đánh đang diễn biến trước mắt anh nói lên rằng kẻ địch đã bị bất ngờ. Hai ngày qua, những đội hình máy bay lớn của địch sử dụng loại nhiễu mới vào miền Bắc đánh phá, không phải đối phó với Không quân ta. Chắc chúng tin rằng nếu ngày hôm nay chúng tiếp tục bịt màn huỳnh quang ra-đa của ta, thì máy bay ta cũng sẽ không cất cánh được. Những máy bay tiêm kích của ta bất thần lao vào giữa đàn cường kích dày đặc, đã làm chúng bị rối loạn. Đội hình của địch bị phá vỡ. Những máy phát nhiễu không còn che kín được màn hiện sóng. Và hình thù của những tên cướp trời lại bị phơi bày trước cặp mắt thần của các chiến sĩ ra-đa. Trận đánh đang phát triển thuận lợi cho ta. Nhìn những đường chì xanh trên bản đổ, trung đoàn trưởng tin chắc các chiến sĩ lái của mình còn thời cơ tiêu diệt thêm địch.

        Chính ủy đã lại đứng đằng sau người sĩ quan dẫn đường. Bàn tay của trung đoàn trưởng vẫn chặn trên chiếc ống nói. Bây giờ thì anh không chịu rời nó nữa. Từ chiếc tai nghe đặt trước mặt trung đoàn trưởng vang lên giọng nói Nghệ An của Nhự:

        - Bốn bọ cạp bay vào. Xin phép công kích.

        Tiếng Quỳnh ra lệnh:

        - 35 công kích! 37 yểm hộ.

        Sở chỉ huy trở lại những giây phút im lặng.

        - Uống bia rồi! - Tiếng nói rè rè của Nhự.

        - Bắn rất tốt! - Tiếng Quỳnh reo.

        Sau đó là tiếng báo cáo của Quý thanh thanh như tiếng con gái:

        - Thêm một dù đỏ nữa!

        Luân mỉm cười. Anh rời bàn tay khỏi chiếc ống nói, bảo đồng chí sĩ quan dẫn đường một cách không vội vàng:

        - Cho lệnh anh em về.

        Anh nghĩ rằng trận đánh diễn ra không xa sân bay, người lái không thiếu nhiên liệu và họ còn một vài phát tên lửa. Nhưng anh cũng nhận thấy ngoài chính ủy Khang, đồng chí cấp trên của mình ngồi tại sở chỉ huy dường như cũng đã có vẻ sốt ruột.

        Sĩ quan dẫn đường như được giải phóng, lập tức đưa chiếc ống nói mạ kển sáng loáng lên miệng:

        - Hoa Lư gọi 31!

        - Nghe rõ. Báo cáo Hoa Lư: Diệt ba bọ cạp.

        - Liên hoan! Liên hoan...

        Tư lệnh trưởng im lặng đứng dậy. Trong suốt trận đánh ông chỉ nói có hai tiếng "Không được" khi Luân tỏ vẻ lưỡng lự trước đề nghị của người lái xin quay về chiến đấu tại khu vực sân bay. Ông tới bên cạnh Luân chìa tay, bắt tay anh. Ông nói:

        - Anh có thể lau mồ hôi trán được rồi đấy!

        Những tiếng cười sảng khoái bấy giờ mới bật lên.

[Giangtvx]

CHƯƠNG IX

1

        Ngồi trên chiếc xe ca từ đường băng trở về doanh trại, Hùng thấy người lâng lâng. Anh nhớ lại buổi chiều đi chơi với cô em gái trên đường phố Hà Nội sau khi ra bệnh viện. Hôm đó trời cũng có những đám mây màu xám và lạnh như thế này. Vừa đúng một năm qua. Anh đã đi thêm một chặng đường nữa trong cuộc đời, một chặng đường hết sức quan trọng. Ngày hôm nay, anh đã vượt qua cái ranh giới phân biệt giữa một người lính mới và một người lính. Cái ranh giới đó không ai chính thức nêu ra ở đây, nhưng mọi người đều có ý thức rõ rệt về nó. Người ta không tính nó bằng thời gian, bằng năm tháng. Sự phân biệt giữa những người lính mới và những người lính ở đây, là ở chỗ ai đã tiêu diệt được địch và ai còn chưa làm được việc đó. Đó chính là cái điều đã nung nấu tâm can anh trong suốt thời gian qua, nhiều lúc làm cho anh ăn không ngon ngủ không yên. Nó đã gây cho anh những giờ phút dằn vặt vẽ mặt tinh thần. Chừng nào chưa làm được việc đó, anh cảm thấy mình còn chưa thực hiện được điều chủ yếu về mặt đạo lý đối với một người chiến sĩ, và mình chưa thể trở thành một người lính thực sự. Mười hai tháng qua, Hùng đã nhận thấy muốn làm được việc này không chỉ cần đến tinh thần dũng cảm và một trình độ kỹ thuật, tuy đó vẫn là những điều kiện chủ yếu. Người lính mới muốn trở thành một người lính còn cần tới một điều kiện khác nữa mà họ thường gọi là thời cơ lập công. Đây không phải là sự trông, chờ may rủi hay là một kiểu ngụy biện để che đậy cho những thiếu sót. Đó là thực tế, đó là một vấn đề có cơ sở khoa học, là sự gặp gỡ của những hoàn cảnh. Người chiến sĩ đi chiến đấu trong khi làm theo những gì anh thấy là quy luật nhất, vẫn phải trông chờ những cái ngẫu nhiên.

        Ngày hôm nay đối với mình là một ngày may mắn. Sự may mắn đó đã giúp cho anh giải phóng khỏi những nỗi dằn vặt dai dẳng trước đây. Ngày hôm nay, trước giờ xuất kích, bên cạnh nỗi phấp phỏng, hồi hộp, Hùng đã có một niềm tin chắc chắn trận này mình sẽ lập được công. Nhưng bây giờ, sau khi đã làm cho một chiếc máy bay địch cháy đỏ dưới cánh, anh lại có cảm giác như mình vừa ra khỏi một giấc mơ, một giấc mơ tuyệt đẹp và trong giờ phút này, anh bỗng nhớ tới mẹ. Từng lời nói, từng dáng điệu, từng nét mặt của mẹ sáng hôm ấy hiện ra trong óc anh. Trước đây, mỗi lần nghĩ đến sự lo lắng của mẹ, anh cảm thấy khó chịu. Nhưng bây giờ, nó làm anh thương mẹ đến nghẹn ngào. Anh nhớ lại những ngày mẹ dẫn ba anh em Hùng đi tản cư. Bố quanh năm bận công tác xa gia đình. Người chắt chiu từng hạt gạo, từng mụn vải nuôi anh em khôn lớn chính là mẹ. Hạnh phúc của mẹ từ lâu trong cuộc đời chính là hạnh phúc của những đứa con. Và anh đã nhận thấy ở mẹ một điều rất khác trước, mẹ không phải là người yếu đuối, mẹ chính là một người mẹ hết sức dũng cảm. Sự hy sinh của mẹ còn nhiều lần lớn hơn sự hy sinh của anh ở đây. Mỗi người con như anh chỉ phải chịu đựng một lần sự hy sinh, còn mẹ, vì những đứa con, có khi mẹ phải chịu đựng sự hy sinh đó nhiều lần... Đêm nay về, mình phải viết thư cho mẹ. Mình sẽ nói với mẹ những điếu mà mình chưa nói với mẹ bao giờ. Những điều đó có thể làm cho mẹ rơi nước mắt. Nhưng chắc chắn là nó sẽ làm cho mẹ sung sướng hơn rất nhiều so với sự im lặng bấy lâu nay của mình. Mình sẽ nhận những lỗi lầm của mình đối với mẹ và sẽ nói là đến tận bây giờ mình mới thật hiểu mẹ...

        Xuống xe, Hùng xách hộp đồ bay đi về nhà thì nghe có tiếng gọi. Anh ngoảnh lại thấy tư lệnh trưởng đứng ở hàng hiên dãy nhà một tầng nằm sát chân đồi, nơi ban chỉ huy đoàn vừa mới chuyển đến. Hùng chạy tới, đứng nghiêm, chào và nói:

        - Báo cáo đống chí tư lệnh trưởng, tôi có mặt.

        Trái lại với cách báo cáo theo điều lệnh của Hùng, tư lệnh trưởng nói bằng một giọng thân mật:

        - Hôm nay bác đã theo dõi trận đánh của cháu. Bác sẽ kể lại cho bố mẹ cháu nghe.

        Hùng lúng túng hỏi lại một câu không ăn khớp với lời ông vừa nói:

        - Bác chưa về cơ ạ?

        - Chưa. Cháu vào đây bác hỏi chuyện một lát.

        Hùng cầm hộp đồ bay đi theo ông vào phòng khách. Tư lệnh trưởng bảo Hùng:

        - Ngồi xuống, cháu!

        Ồng chăm chú nhìn Hùng, đợi anh khép nép ngồi trên chiếc ghế bành rồi hỏi:

        - Tại sao hôm nay cháu bay số 2 mà lại bắn rơi được máy bay địch?

        Hùng đang ngập ngừng định trả lời thì ông hỏi tiếp:

        - Cháu cũng biết nhiệm vụ của số 2 theo quy định là phải bảo vệ đuôi cho biên đội trưởng?

        - Cháu có biết - Hùng đáp.

        - Đó là điều bác muốn hỏi cháu. Cháu nghĩ gì cứ nói đúng, đừng e ngại. Đó là do tình cờ hay do một ý định đã có sẵn?

        Hùng im lặng một chút rồi trả lời:

        - Lần trước cháu bay số 2 cho anh Tú. Khi gặp địch, anh Tú lao vào công kích, cháu theo sát anh Tú. Trước biên đội là bốn chiếc máy bay địch. Anh Tú bám đuôi một chiếc và bắn tên lửa. Trong lúc bay phía sau anh Tú, cháu thấy rõ ràng cháu có thể cùng lúc đó, bắn vào một chiếc máy bay địch khác mà vẫn không bỏ vị trí số 2, vẫn tiếp tục bảo vệ được đuôi cho anh Tú. Khi về, cháu trao đổi với các bạn. Có người đồng ý với cháu nên làm như vậy. Nhưng cũng có nhiều người nói đánh địch không phải là nhiệm vụ của số 2, bắn được địch chẳng được khen đâu mà còn bị phê bình, lỡ chẳng may số 1 gặp chuyện gì thì có bắn được rơi thêm một chiếc máy bay địch cũng chẳng bõ. Cháu nghĩ không phải là chuyện chỉ lo làm tròn trách nhiệm số 2, mà còn phải tìm mọi cách tranh thủ tiến công diệt được thêm càng nhiều địch càng tốt. Một lần cháu nói chuyện này với anh Luân, anh Luân bảo nếu gặp lại trường hợp này, cháu có thể chớp thời cơ tiêu diệt thêm kẻ địch...

        - Trung đoàn trưởng nói với cháu như vậy? - Tư lệnh trưởng hỏi lại Hùng.

        - Vâng, tối hôm qua khi trao đổi về phương án tác chiến mới, anh Quỳnh cũng bảo cháu nếu có cơ hội đánh địch thì cháu phải chớp luôn, chỉ cần báo cáo ngay với biên đội trưởng. Hôm nay cháu đã làm, và anh Quỳnh đã chuyển về vị trí số 2 bảo vệ phía sau cho cháu...

        Hùng toan trình bày thêm thì tư lệnh trưởng ngắt lời anh:

        - Cháu nói rõ rồi... Cháu có cần nhắn gì về nhà không?

        Hùng lưỡng lự một chút rồi đáp:

        - Nếu bác gặp mẹ cháu, bác nói cháu vẫn khỏe và sẽ viết thư đều về nhà.

        - Được rồi. Cháu về tắm rửa đi. Cháu làm ăn được rồi đấy!

        Ông vừa nói vừa chìa tay bắt tay Hùng. Hùng không hiểu cái bắt tay chặt của ông là lời khen hay là lời chào tạm biệt.

[Giangtvx]

       

2

        Buổi chiều, những người lái cùng với cơ quan chỉ huy họp để rút kinh nghiệm về trận đánh buổi sáng.

        Trung đoàn trưởng Luân tuyên bố về mục đích của cuộc họp xong, quay về phía đồng chí tư lệnh trưởng Quân chủng đang ngồi trầm ngâm:

        - Báo cáo tư lệnh trưởng, đồng chí có chỉ thị gì trước khi anh em chúng tôi kiểm điểm.

        Tư lệnh trưởng quay lại như vừa chợt nhớ ra mình đang ngồi giữa cuộc họp, nhưng liền ngay đó, ông nói rất nhanh:

        - Tất nhiên đến bây giờ thì tôi phải có ý kiến.

        Mọi cái nhìn đều tập trung vào vừng trán cao và đôi mắt sắc của ông. Xưa nay, ông ít khen cấp dưới. Ông thường nhường những lời khen ngợi biểu dương cho đồng chí chính ủy. Sự hài lòng của ông với đơn vị thường biểu lộ ra bằng cách im lặng, không có điều gì phê bình họ. Tư lệnh trưởng nói:

        - Trận đánh ngày hôm nay của các đồng chí như vậy là được. Tôi nói "được" vì tôi nhận thấy nó có chuẩn bị từ trước. Đảng ủy trung đoàn đã có một tư tưởng chỉ đạo rõ rệt. Quyết tâm của đảng ủy đã thấm xuống người lái. Trên dưới thông suốt. Người chỉ huy có chủ kiến dám đi vào cái mới, có gan làm và có gan chịu trách nhiệm. Tôi thích như vậy, cũng như tôi rất ghét cái thói gặp chăng hay chớ, nghe ngóng, liệu gió phất cờ. Theo tôi, muốn đánh thắng địch điều trước tiên là phải chủ động. Chủ động cất cánh, chủ động đánh, chủ động rút. Tôi phản đối những anh say sưa, sa đà mà phải hạ cánh bắt buộc, nhưng tôi còn phản đối nhiều hơn những anh chỉ huy thiếu chủ động, luôn luôn để bộ đội rơi vào tình huống phải "cất cánh bắt buộc"...!

        Những tiếng cười nho nhỏ nổi lên. Người nghe đã nhận thấy tư lệnh trưởng có vẻ vui, ông nói tiếp:

        - Hóm nay, các đông chí đã bắn rơi được trong một trận, ba máy bay địch, trở về an toàn, như vậy là được. Được đây không phải chỉ ở chỗ bắn rơi một lúc ba máy bay. Quân chủng đã có những ngày bắn rơi cả chục máy bay địch. Được là ở chỗ các đồng chí đã chứng minh mình có khả năng cản phá một đợt tiến công lớn. Được là ở chỗ người chỉ huy quyết tâm. Được là ở chỗ người lái dũng cảm, mưu trí, cả mới, cả cũ đều tiêu diệt địch. Số 1, số 3 bắn rơi địch, số 2 cũng bắn rơi địch. Về việc số 2 bắn rơi địch, chắc các đồng chí sẽ trao đổi thêm vì xem chừng nó trái với sách vở. Nhưng riêng tôi, tôi tán thành, và tôi sẵn sàng tranh luận với những ai không đồng ý. Tôi cho đó là một cái hay đặc biệt của ta, cần được phát huy... Bây giờ tôi muốn giới thiệu với các đồng chí một món quà quý...

        Tư lệnh trưởng đưa mắt nhìn đồng chí trung úy cùng đi với mình. Người cán bộ nhanh nhẹn mở cái cặp đen, lấy ra một gói giấy nhỏ đưa ông.

        Ông thong thả mở gói giấy. Một bao thuốc lá màu vàng có hình cột cờ hiện trước mắt mọi người. Ông nói:

        - Đây là một bao thuốc lá rất đặc biệt... (ông bỗng chuyển sang một giọng nói thân mật). Tuần trước mình được Bác gọi lên để báo cáo về kế hoạch bảo vệ Hà Nội. Khi về, Bác cho mình cái quà này. Mình giữ lại không hút. Bây giờ mình có ý định tặng lại các cậu. Các cậu có đồng ý không?

        Tiếng cười và tiếng hoan hô nổi lên.

        Tư lệnh trưởng bóc bao thuốc một cách trân trọng. Ông nói:

        - Biên đội chiến thắng ngày hôm nay đâu? Trước tiên là phải tặng các anh này.

        Quỳnh, Nhự, Hùng rồi Quý lần lượt bước lên phía trước, xếp thành hàng ngang, mặt người nào người ấy đỏ tưng bừng.

        Tư lệnh trưởng đưa mỗi người một điếu thuốc lá. Họ đón nhận bằng hai tay như đón nhận một bó hoa. Bốn người lui về chỗ.

        Tư lệnh trưởng nói:

        - Bây giờ đến những anh nào đã được tặng thưởng huy hiệu của Hồ Chủ tịch. Đề nghị giơ tay!

        Nhiều cánh tay giơ lên trong căn phòng. Tư lệnh trưởng bước lại đưa thuốc lá cho từng người, ông nói:

        - Anh nào nhận rồi thì bỏ tay xuống, không được nhập nhằng!

        Khi ông đi vòng hết căn phòng thì bao thuốc lá đã gần cạn. Quỳnh giơ tay xin có ý kiến. Ông nhìn anh gật đầu.

        - Đề nghị anh tặng cả những đồng chí lãnh đạo, chỉ huy.

        - Tặng tôi ấy à? - Ông làm như không hiểu.

        - Vâng. Anh và các đồng chí chỉ huy trung đoàn.

        - Có đồng ý không? - Tư lệnh trưởng hỏi mọi người.

        Những tiếng "đồng ý" vang lên lẫn với tiếng cười.

        Tư lệnh trưởng đưa thuốc lá cho Luân và Khang. Ông nhìn vào chiếc bao, vừa dốc ngược nó xuống vừa nói:

        - Thế là tôi hết phần.

        Tiếng cười lại rộ lên. Hùng đứng dậy nói với tư lệnh trưởng:

        - Tôi không hút thuốc. Xin nhường lại tư lệnh trưởng.

        - Tôi không lấy phần thưởng của người khác.

        Ông quay về phía Khang:

        - Cho tôi một điếu thuốc của đồng chí, thuốc gì cũng được

        Khang đưa ông bao Điện Biên. Tư lệnh trưởng rút ra một điếu rồi nói:

        - Bây giờ thì buổi liên hoan trong mười phút bắt đầu. Các đồng chí vừa thưởng thức quà của Bác vừa nói chuyện tự do.

        Tiếng rì rầm nổi lên. Tiếng máy đánh lửa. Tiếng quẹt diêm. Những đốm lửa xuất hiện khắp nơi. Những làn khói trắng nhẹ, thoang thoảng mùi thơm tỏa khắp gian phòng.