Ngọn lửa chiến tranh lạnh - Tập 1

[SaoVang]

Ngay hôm Mao Trạch Đông đến Mátxcova, Thiếu tướng Sakharốp và Vụ trưởng vụ Trung Quốc Ban đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô Sécbacốp cùng với Dương Thượng Côn và Diệp Tử Long đi xem khắp lượt nơi ở của các thành viên chủ yếu trong đoàn, đã đặc biệt lưu ý đến chiếc giường gỗ trong phòng ngủ của Mao Trạch Đông và những chiếc đôn đã được tu sửa lại.

- Này Clêmen, chúng ta cáo từ thôi chứ?- Khơrútsốp kéo áo Clêmen Vôrôsilốp đang nói cười vui vẻ với Mao Trạch Đông - Để mời Chủ tịch và các đồng chí Trung Quốc thân mến nghỉ ngơi.

Các nhà lãnh đạo Liên Xô đứng dậy, bắt tay tạm biệt. Khơrútsốp ân cần giới thiệu thêm với Mao Trạch Đông:

- Đồng chí Mao Trạch Đông thân mến, nhân tiện báo thêm với đồng chí, đồng chí sẽ nghỉ trong tẩm cung của Sa hoàng, chúng tôi đã chọn gian phòng tốt nhất cho đồng chí để bày tỏ tấm lòng của chúng tôi.

Mao Trạch Đông đứng ngẩn ra một hồi lâu trong căn phòng dành riêng cho ông, lát sau ông lững thững đi qua hành lang, xuống tầng dưới, tới phòng của Lý Việt Nhiên.

Lý Việt Nhiên và bác sĩ chăm sóc sức khỏe Lý Chí Tuy ở trong căn phòng tầng dưới, thấy Mao Trạch Đông bước vào liền vội vàng đứng đậy.

Mao Trạch Đông phẩy tay, không nói, nhìn một lượt gian phòng: Phòng không rộng lắm nhưng có đầy đủ các tiện nghi sinh hoạt, tất cả đều tiện lợi. Mao Trạch Đông gật gật đầu, vẫn không nói một lời, quay trở ra, bước chầm chậm lên lầu.

Lý Việt Nhiên và Lý Chí Tuy đang lo không biết có chuyện gì thì thấy Lý Ngân Kiều đến nói với Lý Việt Nhiên:

- Anh lên đi, Chủ tịch tìm anh đấy.

Lý Việt Nhiên vội vàng theo Lý Ngân Kiều lên lầu, đến phòng nghỉ của Mao Trạch Đông. Chỉ thấy ông một mình tĩnh toạ trên giường, hai tay đặt trên đầu gối, như có điều gì suy nghĩ. Lý Việt Nhiên dừng lại cách chỗ ông khoảng ba mét, chờ chỉ thị.

Mao Trạch Đông vẫy tay gọi lại, Lý Việt Nhiên bước đến bên ông. Ông cất tiếng nói rất khẽ:

- Các chú giúp tôi việc này. Được càng tốt, không được cũng không sao. Chú đến báo với các đồng chí Liên Xô, nói rằng căn phòng này quá rộng, đề nghị bố trí lại. Các chú chuyển lên ở trên này, tôi xuống ở chỗ các chú, được không? 

Lý Việt Nhiên chợt hiểu, liền lắc đầu: 

- Dạ, việc này không thể làm được, không thể làm được. 

- Kìa chú, chú chưa đi hỏi, chưa biết người ta nghĩ thế nào mà đã nói không được, thế là chủ quan chủ nghĩa. 

- Đây là phòng chuẩn bị riêng cho Chủ tịch. 

Mao Trạch Đông phẩy tay ra hiệu: 

- Chú cứ đi đi, trước hết hãy đi hỏi xem sao đã. 

Lý Việt Nhiên ra khỏi nhà, chưa đi tìm các đồng chí Liên Xô ngay mà việc đầu tiên là đến báo cáo với Chủ nhiệm Dương Thượng Côn. Dương Thượng Côn vội mời mấy đồng chí lãnh đạo cùng đến phòng nghỉ của Mao Trạch Đông...

Mao Trạch Đông cuối cùng chịu nhượng bộ, không đòi chuyền phòng nữa.

[SaoVang]

Nhiều lần nói chuyện cùng Khơrútsốp

"Hội nghị Mátxcơva" là tên gọi tắt Hội nghị đại biểu các Đảng Cộng sản và Đảng công nhân 12 nước xã hội chủ nghĩa và đại biểu 64 Đảng Cộng sản và Đảng Công nhân khác. Công tác chuẩn bị quan trọng nhất trước Hội nghị là soạn dự thảo Tuyên ngôn. "Tuyên ngôn" do hai bên Liên Xô, Trung Quốc bàn luận soạn thảo. Phía Trung Quốc đứng đầu là Đặng Tiểu Bình; phía Liên Xô đứng đầu là Suxlốp.

Những trường hợp có ý kiến bất đồng, Mao Trạch Đông và Khơrútsốp đã có nhiều cuộc trao đổi (kể cả trong phòng nghỉ ở Hội nghị, trong các bữa tiệc chiêu đãi cho đến cả lúc ngồi trên xe), nội dung đề cập đến cũng rất sâu rộng.

Bản thân Khơrútsốp cũng nhiều lần nói chuyện với Mao Trạch Đông. Nội dung chủ yếu có những vấn đề sau:

Một là đối xử với Ti tô như thế nào. Sau khi đến Mátxcơva không lâu, Khơrútsốp tới điện Kremli thăm Mao Trạch Đông.

Khơrútsốp :

- Lần này chúng tôi cũng đã gửi giấy mời Ti tô, ông ấy có thể không đến- Ngừng một lát, nói tiếp- ông ấy không đến là tự mình thất lễ, nếu đến, chính là lúc có thể phê ông ấy...

Mao Trạch Đông không tán thành làm như vậy. Ông nói:

- Ti tô không đến, cũng phải hiểu cho họ. Xtalin đã chỉnh người ta, Cục thông tin đuổi người ta, thử hỏi trong lòng không bực tức được chăng?

Mao Trạch Đông mỉm cười, lại hỏi:

- Ti tô không đến, có người khác đến không?

- Có, có Kader- Khơrútsốp giới thiệu tiếp- ông ta là một cây bút đáng nể, những văn kiện quan trọng của Đảng Cộng sản Nam Tư phần lớn đều do người này soạn thảo.

- Thế thì hay quá- Mao Trạch Đông tỏ vẻ phấn khởi - Tôi rất muốn được gặp để nghe xem ông ấy có kiến giải gì khác.

Khơrútsốp tỏ ý tán thành.

Hai là vấn đề văn kiện Hội nghị (tức dự thảo Tuyên ngôn).

Khơrútsốp nói:

- Xô, Trung là hai Đảng lớn, mọi người đều đang trông chờ chúng ta, văn kiện cần phải làm sớm cho tốt, các Đảng anh em đang mong đợi.

Mao Trạch Đông nhiều lần nhấn mạnh quan điểm của Đảng Cộng sản Trung Quốc đối với vấn đề quá độ hòa bình

Ngay đêm hôm đó, Mao Trạch Đông gọi Lý Việt Nhiên đến phòng mình. Ông nằm nghiêng trên giường, đưa ra một tờ giấy viết thư Liên Xô, ông đọc để Lý Việt Nhiên viết. Viết xong, ông vừa cầm xem đã nói:

Không cần chú viết bằng Trung văn, mà viết bằng Nga văn...

Mao Trạch Đông lại đưa cho Lý một tờ khác. Lần này Lý Việt Nhiên viết bằng tiếng Nga:

“Đồng chí Khơrútsốp:

Tôi đi ngủ đây. Về vấn đề quá độ hòa bình, đồng chí Đặng Tiểu Bình sẽ bàn với các đồng chí, hai chúng ta không bàn nữa, được không?”

Lý Việt Nhiên viết xong, ông liền đóng dấu ba chữ "Mao Trạch Đông” lên bức thư.

Ngày hôm sau, Đặng Tiểu Bình hội đàm với Suxlốp và chính thức gửi văn bản đề cương về vấn đề quá độ hòa bình.

[SaoVang]

Vấn đề thứ ba là về chiến tranh hiện đại và đời sống vật chất. Khi đến thăm Khơrútsốp và Bulganin, Mao Trạch Đông đã nêu quan điểm:

- Đối với chiến tranh hiện đại, chúng tôi, một là phản đối, hai là không sợ... Thời xưa, đánh nhau không có bom nguyên tử và tên lửa, chỉ có đao kiếm giáo mác, xem ra người chết cũng không ít so với hiện nay.

Khơrútsốp không tỏ thái độ. Bulganin rất tán thưởng, nói:

- Một sự phân tích rất có ý nghĩa.

Khi bàn tới đời sống vật chất, Mao Trạch Đông nói:

- Nhu cầu năng lượng cho cơ thể con người cũng có mức độ không thể suốt ngày đêm chỉ có ăn, cũng không thể cùng một lúc mặc cả mười chiếc áo khoác da, mức độ hưởng thụ cũng vậy.

Hai bên đều cho rằng, tới chủ nghĩa cộng sản, hưởng thụ cũng không phải là không có giới hạn.

Bốn là vấn đề chuyên gia Liên Xô. Lúc Hội nghị giải lao, Khơrútsốp hỏi Mao Trạch Đông: 

- Chuyên gia của chúng tôi không có việc gì làm ở Trung Quốc, có thể trở về được chứ? 

Mao Trạch Đông đáp:

- Có nhiều công việc phải làm, nhưng không nhất thiết phải cần nhiều đến thế. Các đồng chí chúng tôi cần phải học cách tự mình đi...

Khơrútsốp nói với Micôian:

- Anh nghe thấy không, đồng chí Mao Trạch Đông đồng ý cho chuyên gia trở về.

Micôian trả lời:

- Để suy nghĩ đã rồi bàn sau.

Vấn đề thứ năm là về vũ khí hạt nhân. Mao Trạch Đông xuất phát từ quan điểm "hậu phát chế nhân" (đánh sau để chế ngự người), trong một lần hội kiến đã hỏi Khơrútsốp:

- Kẻ thù sử dụng vũ khí hạt nhân, liệu chúng ta có thể chờ mà không phản kích ngay?

Khơrútsốp nói:

- Một giây cũng không thể chờ, phải lập tức phản kích.

Mao Trạch Đông lại hỏi:

- Đồng chí làm sao có thể tính toán chuẩn xác, biết lúc nào thì chúng bắn?

- Có thể biết được- Khơrútsốp nói tiếp- Bất cứ một nước xã hội chủ nghĩa nào bị đế quốc tiến công, chúng tôi đều nhanh chóng đánh trả. 

- Quan điểm đó không đúng - Mao Trạch Đông không đồng ý- Mỗi quốc gia đều độc lập, phải xem người ta có yêu cầu không đã.

Vấn đề thứ sáu là việc phê bình Khơrútsốp. Trong một bữa tiệc chiêu đãi, Mao Trạch Đông chân thành nói với Khơrútsốp:

- Tính nết đồng chí không hay lắm, rất dễ làm tổn thương người khác. Giữa các nước anh em, có ý kiến gì bất đồng, cứ để mọi người nói ra, sau đó từ từ bàn bạc, nóng vội là không ổn...

Khơrútsốp nghe không lọt tai lắm, bèn nói:

- Đồng chí không rõ, một số người nhận đồ của chúng tôi lại còn chửi chúng tôi, ai mà không bực.

Vấn đề thứ bảy là về việc Liên Xô "đứng đầu”. Mao Trạch Đông nhấn mạnh khối xã hội chủ nghĩa phải do Liên Xô đứng đầu. Khơrútsốp nói:

- Nên đứng đầu là hai nước Xô-Trung.

Mao Trạch Đông nói:

- Chúng tôi chưa có tư cách...

[SaoVang]

Tiếp xúc với lãnh tụ các Đảng Cộng sản

Trong thời gian ở Mátxcơva, Mao Trạch Đông đã tiếp xúc với nhiều lãnh tụ Đảng Cộng sản, nghe được ý kiến về nhiều mặt và cũng trình bày rõ quan điểm của mình.

Mao Trạch Đông đến biệt thự ngoại ô thăm lãnh tụ Đảng Cộng sản Pháp Torê.

Torê thân hình cân dối, tóc không vàng mà đen như tóc người châu Á, sống mũi cao, mặt hồng hào, nhưng ông nói, sức khỏe không được tốt. Nghe đâu, nội dung chính của cuộc đàm thoại là vấn đề đấu tranh hợp pháp ở Nghị viện.

Mao Trạch Đông nói:

- Trước khi Đảng Cộng sản Trung Quốc giành được chính quyền, cũng phải trải qua đấu tranh hợp pháp. Nhưng khi tiến hành đấu tranh hợp pháp thì cũng không bao giờ buông lơi đấu tranh bất hợp pháp, chí ít là trong tư tưởng không được phút giây nào sao lãng, một khi có điều kiện thì phải làm một trận thật oanh liệt. Các đồng chí chỉ đấu tranh trong phạm vi luật pháp tư sản cho phép thì sao có thể giành được chính quyền?

Torê có quan điểm riêng của mình, ông lắc đầu nói:

- Không thể mạo hiểm, đổ máu chẳng phải là việc hay...

- Còn phải xem vì sao mà đổ máu, Công xã Pa ri chẳng phải là sự hy sinh rất lớn lao hay sao?

Về điều này, Torê không nói gì thêm.

Mao Trạch Đông mời Tôgơliati đến chỗ ông ở điện Kremli. Qua buổi trò chuyện, ông đã hiểu kỹ tình hình xã hội Italia và cuộc đấu tranh của Đảng Cộng sản Italia. Vị lãnh tụ Đảng Cộng sản Italia này, trên trán đã nhìn rõ những vết nhăn, đôi mắt rất sáng sau cặp kính, luôn có dáng suy tư của một nhà triết học.

Tôgơliati cử chỉ cẩn trọng, tỏ ra hết sức tôn trọng Mao Trạch Đông. Đi đường, vào nhà, nói chuyện đều luôn luôn giữ lễ, luôn nhường trước Mao Trạch Đông. Tôgơliati giới thiệu khá tỉ mỉ tình hình Tây Âu và Italia, nhấn mạnh đến sự khác nhau về tình hình xã hội giữa phương Tây và phương Đông.

Mao Trạch Đông tán thưởng thái độ thực tế đó và cũng thừa nhận:

- Tôi không hiểu rõ lắm tình hình các Đảng ở Tây Âu.

Tôgơliati gật đầu nói:

- Đảng Trung Quốc cần tăng cường cùng các đảng Tây Âu thông báo tình hình cho nhau. Đảng Trung Quốc là đảng lớn, nên tìm hiểu thêm tình hình cụ thể của các đảng Tây Âu.

[SaoVang]

Tiếp đó ông giới thiệu tóm tắt đặc điểm kinh tế chính trị ở Tây Âu và tình hình các đảng ở Tây Âu

Tôgơliati nói: 

- Nước Italia do giai cấp tư sản thống trị vẫn tương đối ổn định, các mâu thuẫn xã hội chưa sâu sắc, quần chúng nhân dân cũng chưa có nhu cầu bức thiết phải thay đổi chế độ xã hội, trong tình hình như vậy, Đảng Cộng sản chúng tôi phải khéo léo hợp tác với Đảng cầm quyền. Điều kiện chưa đủ mà nhấn mạnh chuyên chính vô sản là thoát ly thực tế.

Mao Trạch Đông ngẫm nghĩ một lát rồi nói:

- Kiên trì thực sự cầu thị là đúng. Trước đây chúng tôi cũng đã hợp tác với Quốc dân Đảng lập Mặt trận thống nhất. Đảng Cộng sản tất nhiên không thể quên mục tiêu của mình, nhưng phương pháp đấu tranh thì muôn hình muôn vẻ

Tôgơliati chậm rãi nói

- Nhiệm vụ chủ yếu trước mắt của chúng tôi là đoàn kết đông đảo giai cấp công nhân, để các tầng lớp xã hội hiểu rằng Đảng chúng tôi mưu lợi ích cho các tầng lớp nhân dân. Nền chính trị Italia là nền chính trị đa nguyên, các chính đảng có rất nhiều, chúng tôi là một Đảng lớn, cũng có quyền phát ngôn nhất định trong Chính phủ. Chúng tôi phải phát động nhân dân lao động đứng lên, đấu tranh giành lợi ích chung. 

Mao Trạch Đông chỉ lắng nghe, không bình luận gì về những quan điểm này, nhưng có đánh giá về Tôgơliati, cho rằng ông là một người có chính kiến riêng.

Theo Mao Trạch Đông, diễn biến thực tế sau này đã chứng tỏ tư tưởng của Tôgơliati chính là tư tưởng xét lại điển hình. Mao Trạch Đông cũng đã chỉ ra, đường lối đại hội XX của Đảng Cộng sản Liên Xô đã có đất hoạt động trong phong trào cộng sản quốc tế. Trong "Đại hội XX", Khơrutsốp đưa ra hai vấn đề lý luận mới: Thông qua việc giành được đa số trong Quốc hội để "quá độ hòa bình lên chủ nghĩa xã hội" và chẳng những có thể chung sống hòa bình với chủ nghĩa đế quốc mà còn có thể cùng hợp tác với nó. Mao Trạch Đông phản đối lý luận này. Tôgơliati rõ ràng là ủng hộ hai luận điểm này. Thế thì Đảng Cộng sản các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu có thái độ ra sao?

Ngày hôm đó. Mao Trạch Đông lại ngồi xe đến một biệt thự ở ngoại ô Mátxcơva thăm lãnh tụ Đảng Cộng sản Ba Lan Gômunka. Gômunka ra tận ngoài sân đón tiếp. Ông người cao gày, lưng hơi gù, đầu hói, sống mũi cao nhưng đầu mũi hơi hếch, nét mặt tươi cười, vẻ thâm trầm. Chào hỏi xong, Gômunka dẫn Mao Trạch Đông vào phòng khách như người bạn quen cũ, vừa ngồi xuống đã nói với Mao Trạch Đông bằng giọng có vẻ trách móc.

- Tôi không tán thành cách nói "do Liên Xô đứng đầu”, các nước không phân biệt lớn nhỏ đều bình đẳng cơ mà.

Mao Trạch Đông đương nhiên hiểu nỗi khổ khó nói ra của các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu, trên đất nước họ vẫn còn quân đội Liên Xô. Nhưng phải nhìn đại cục, phải nói tới đoàn kết. Nói đoàn kết thì không thể có những cử chỉ gây ra thắc mắc.

- Cần hay không cần người đứng đầu, đây không phải là việc riêng của chúng ta - Mao Trạch Đông khoát tay thành một đường dài, trong những năm chiến tranh, ông thường dùng động tác này để biểu thị tình thế - Đế quốc có người đứng đầu, chúng ta cũng cần phải có người đứng đầu, bất chợt xảy ra chuyện gì, tất phải có một người đứng ra triệu tập chứ. Nói ngay lần họp Hội nghị này, Liên Xô không đứng ra, chúng ta biết làm thế nào?

Gômunka bặm nôi, nhún vai, tỏ ý không còn cách nào khác.

- Liên Xô lực lượng có bao nhiêu, tôi và các đồng chí lực lượng có bao? Ai trong chúng ta có thể thay thế vai trò của Liên Xô?

Gômunka "hừ” một tiếng, giọng miễn cưỡng:

- Lý lẽ này có thể thông được. 

- Đương nhiên, đứng đầu không có nghĩa là bề trên, không thể chỉ một mình nói là đủ, thảo luận vấn đề cần phải bình đẳng. Ví như quan điểm quá độ hòa bình lên chủ nghĩa xã hội, chúng tôi không tán thành. Chưa có tiền lệ mà.

[SaoVang]

Đề cập đến vấn đề đường lối trong "Đại hội XX" của Đảng Cộng sản Liên Xô, Gômunka hình như không muốn nói nhiều. Ngừng một lát, ông nói một cách hết sức thẳng thắn:

- Thưa đồng chí Mao Trạch Đông, đồng chí là lãnh tụ vô sản rất có uy tín và danh vọng, nhưng quan điểm về "con hổ giấy” của đồng chí tôi không tán thành. Tôi cho rằng như vậy là đánh giá không đúng về sức mạnh của chủ nghĩa đế quốc.

Mao Trạch Đông cũng thẳng thắn:

- Cảm ơn đồng chí đã phê bình. Có điều ý kiến phê bình của đồng chí chưa đầy đủ. Đối với chủ nghĩa đế quốc, tôi không có chuyện đánh giá không đúng mà cơ bản là phải đạp nó dưới chân.

Nghe lời phiên dịch xong, Gômunka có phần sửng sốt.

Mao Trạch Đông đĩnh đạc luận giải:

- Chúng tôi muốn nói đến khía cạnh tinh thần của nhân dân. Đế quốc ngày ngày nhe nanh múa vuốt làm anh sợ nó, nhưng nó có thực như thế không? Quan niệm của chúng tôi là về mặt chiến lược phải coi thường chúng, nó chẳng có gì ghê gớm đâu, chỉ là con hổ giấy, nhưng trên những vấn đề cụ thể, cần phải đối phó nghiêm túc cẩn thận, không dễ dàng khinh xuất, như vậy là về mặt chiến thuật phải trọng thị chúng. Đâu có nói nó chỉ là một thứ đồ chơi bằng giấy phết hồ, đập một cái là bẹp dúm, như thế còn gọi là chủ nghĩa Mác sao được?

- Vừa là con hổ giấy lại vừa không là con hổ giấy, câu này hiểu như thế nào?.

- Đó là phép biện chứng, một là nói trên mặt chiến lược, một là nói trên mặt chiến thuật.

Mao Trạch Đông trình bày lại. Gômunka không nói gì, tuy vậy những người có mặt có thể nhận thấy sự lý giải của ông đối với sự việc hình như có khác trước.

Cuộc thảo luận về phép biện chứng lần này khiến cho Mao Trạch Đông suy nghĩ rất nhiều. Ông nói:

- Xem ra không nói về phép biện chứng không xong.

Ông bèn mời Hồ Kiều Mộc, Quách Mạt Nhược cùng vài đồng chí nữa đến cùng ăn cơm. Mao Trạch Đông cùng Quách Mạt Nhược và mọi người hào hứng đàm luận về lịch sử Tam Quốc. Trận Quan Độ, trận Xích Bích, trận Di Lăng, bao nhiêu trận đánh được kể ra. Ông một đoạn, tôi một khúc, vừa kể vừa bàn luận. Vào lúc sôi nổi nhất, Mao Trạch Đông quay sang hỏi Lý Việt Nhiên:

- Đồng chí Lý Việt Nhiên, hãy nói xem, Tào Tháo và Gia Cát Lượng, hai người này ai lợi hại hơn?

Lý Việt Nhiên nghe câu hỏi đó, nhất thời không biết trả lời như thế nào.

- Gia Cát Lượng dụng binh cố nhiên là túc trí đa mưu, nhưng Tào Tháo, con người này cũng chẳng giản đơn. Ca kịch cứ biến nhân vật này thành một anh mặt trắng (Cách hoá trang những vai gian hùng (ND)), thật oan uổng cho ông ta. Con người này rất giỏi giang.

[SaoVang]

Mao Trạch Đông đặt đũa xuống, giọng sôi nổi nói tiếp:

- Thời xưa đánh nhau không có tên lửa và bom nguyên tử. Chỉ đánh nhau bằng gươm đao giáo mác nhưng người chết cũng không ít. Thời Hán Tuyên Đế có bao nhiêu nhân khẩu nhỉ?

Quách Mạt Nhược nói:

- Tấn thư, Địa lý chí ghi 56 triệu.

- Ngay hiện nay thống kê cũng còn chưa hoàn toàn đầy đủ vẫn có một số người không có hộ tịch, huống hồ là lúc đó. Thôi cứ coi là có 56 triệu người đi, đến thời Tam Quốc hỗn chiến còn lại bao nhiêu? "Ra cửa nhìn trống vắng. Xương trắng phơi đầy đồng” - Mao Trạch Đông dẫn câu thơ trong bài "Thất ai thi" của Vương Sán, một trong "Kiến An thất tử”, nói tiếp Tào Tháo trở về quê quán "dân chúng quê xưa, chết chóc gần hết. Đi suốt ngày đường, chẳng gặp ai quen". Đại chiến thế giới lần thứ nhất đã chết bao nhiêu người. Đại chiến thế giới thứ hai lại chết bao nhiêu người? So sánh xem, thời Tam  Quốc hỗn chiến đã chết bao nhiêu người? Bom nguyên tử và đại đao của quan Vân Trường rút cục cái nào giết người nhiều hơn?

Mao Trạch Đông thở một hơi dài: 

- Hiện nay có người rất sợ chiến tranh, điều này cũng không có gì lạ, Chuyện đánh nhau quả có làm cho con người khốn khổ. Chiến tranh còn mang lại đói rách, dịch bệnh, cướp bóc... Vì sao lại phải chiến tranh kia chứ? Cần phải ngăn chặn nó, đừng để cho nó xảy ra. Nhưng chỉ một mực sợ hãi thì cũng không được, anh càng sợ thì no sẽ rơi xuống đầu anh. Chúng ta phải ra sức chống lại chiến tranh nhưng không được sợ chiến tranh. Đó chính là phép biện chứng vậy.

Sau này, Mao Trạch Đông đã trình bày quan điểm trên với các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Liên Xô và các lãnh tụ Đảng anh em khác.

Hồ Kiều Mộc dựa vào lời trình bày miệng của Mao Trạch Đông đã chỉnh lý một đoạn dài bài viết về duy vật biện chứng, kiến nghị đưa vào văn kiện Hội nghị.

Vì chuyện đó, Suxlốp đến gặp Mao Trạch Đông, nói với giọng thương lượng:

- Thưa Mao Chủ tịch, đây là nguyên lý mà mọi người đều đã biết, không đưa vào có lẽ cũng có thể...

Mao Trạch Đông khoát tay:

- Nói rằng mọi người đều đã biết thì chưa chắc. Nên nói rằng có người đã biết, như thế tất nhiên cũng còn người chưa biết. Về quan điểm này, đồng chí tin hay không?

“Tuyên ngôn” vốn do Trung -Xô hiệp thương soạn thảo, mỗi bên viết một phần. Suxlốp đồng ý đưa luận thuyết về phép biện chứng này vào văn kiện Hội nghị.

Thoả hiệp không thể chỉ có một phía, Mao Trạch Đông cũng quyết định phải có thỏa hiệp.

[SaoVang]

Mao Trạch Đông điểm "của gia bảo”

Một lần Khơrutsốp dẫn Mao Trạch Đông cùng đi ăn trưa, Mao Trạch Đông đưa ra ý kiến:

- Văn kiện có thể dựa vào quan điểm "Đại hội XX”' của các đồng chí, chúng tôi chỉ làm phần Bị vong lục, coi như bảo lưu ý kiến vậy thôi, đồng chí thấy thế nào?

- Được! được! - Khơrútsốp trong phút chốc phấn chấn hẳn lên. Những lúc hào hứng, ông ta thường thao thao bất tuyệt - Đồng chí có lẽ đã xem phim Chiến tranh Xô Đức rồi. Tôi nói để đồng chí rõ, cái đó đều là giả cả đấy. Xtalin cơ bản không biết chỉ huy trận mạc. Thắng lợi của chiến tranh vệ quốc chẳng có quan hệ gì với ông ta, những lần can thiệp của ông ta chỉ làm cho quân đội chúng tôi vấp phải nhiều tổn thất nặng nề.

Mao Trạch Đông không thích nghe nên cố ý nói lảng sang chuyện khác:

- Tôi muốn được giao lưu bàn bạc với những người có học vấn thực sự trong giới triết học của các đồng chí.

- Cũng dễ thôi, chúng tôi sẽ lo việc tổ chức.

Khơrútsốp vẫn muốn tiếp tục câu chuyện bỏ dở:


- Xtalin chỉ huy mặt trận Tây Nam là một thí dụ điển hình nhất. Lúc đó tôi đã có một quyết định đúng đắn là ngừng các hoạt động tác chiến bao vây khu vực Kháckốp, nhưng Xtalin đã cự tuyệt thẳng thừng ý kiến của tôi, hạ lệnh tiếp tục cuộc chiến bao vây Kháckốp. Tôi gọi điện cho Thượng tướng Vasiliépski, yêu cầu ông mang bản đồ đến chỗ Xtalin trình bày rõ hình thế chiến trường. Đồng chí biết không, Xtalin không dùng bản đồ mà lại dùng quả địa cầu để vạch kế tác chiến, trong khi khu vực Kháckốp trên quả địa cầu thì chỉ lớn bằng mũi kim mà thôi. Nhưng Vasiliépski nói: "Xtalin đã nghiên cứu vấn đề này rồi, đối với việc này tôi không thể nói thêm gì hơn với đồng chí Xtalin". Ông ta sợ tính thô bạo của Xtalin nên muốn cho qua. Lại có vị Nguyên soái đáng thương ở Bộ Tổng Tham mưu nhát gan như thỏ đế, cứ gặp Xtalin là hai chân tê cứng chỉ còn biết run lẩy bẩy. Bị thua trận chính là do ông này chỉ biết báo cáo và cúi đầu vâng lệnh, nhưng tôi vẫn dũng cảm gọi điện cho Xtalin ở một nơi khác...

Khơrútsốp mặt mày rạng rỡ kể lể ông ta đã "dũng cảm", "đúng đắn" như thế nào để đưa ra một kiến nghị chính xác với Xtalin. Nhưng Xtalin không trực tiếp nghe điện thoại, mặc dầu ông đứng bên cạnh Malenkốp, Malenkốp nhận điện thoại chứ ông ta không nhận. Ý kiến đúng đắn của ông đã bị cự tuyệt một cách vô lý như vậy.

Lúc này Mao Trạch Đông không tỏ thái độ, không phải vì đang ăn mà muốn lái câu chuyện sang đề tài khác. Năm đó Khơrutsốp chỉ là một viên Trung tướng, trong lịch sử Đại chiến thế giới lần thứ hai tên tuổi không được nhắc đến, thế mà bây giờ lại tự đề cao mình còn sáng suốt hơn cả Xtalin- vị Thống soái tối cao của quân đội Liên Xô, không những thế, còn khoe khoang tài năng quân sự cá nhân trước mặt Mao Trạch Đông - người đã từng chỉ huy hàng nghìn chiến dịch lớn nhỏ thì quả thật cũng khó coi.

Mao Trạch Đông dùng khăn ăn lau miệng, nói với giọng hài hước: 

- Đồng chí Khơrútsốp, cơm tôi đã ăn xong rồi mà chiến dịch Tây Nam của đồng chí vẫn chưa đánh xong.

Trong một lần dự tiệc chiêu đãi, Mao Trạch Đông đã trịnh trọng nói với Khơrutsốp:

- Tôi chuẩn bị từ chức Chủ tịch nước.

[SaoVang]

Khơrútsốp không cảm thấy bất ngờ vì nửa năm trước Vôrôsilôp đã mang về tin này. Ông hỏi:

- Có người thay thế chưa?

- Có rồi. Đảng chúng tôi có mấy đồng chí; họ đều không thua kém tôi, hoàn toàn có đủ điều kiện - Mao Trạch Đông giơ một ngón tay như đếm của gia bảo - Thứ nhất là Lưu Thiếu Kỳ. Người này đã tham gia phong trào Ngũ Tứ (Phong trào yêu nước của học sinh sinh viên, mở đầu bằng cuộc biểu tình thị uy của sinh viên và học sinh Bắc Kinh ngày 4 tháng 5 năm 1918 (ND)) ở Bắc Kinh và Bảo Định, sau lại đến học tập ở chỗ các đồng chí đây, năm 1921 vào Đảng Cộng sản, năng lực và kinh nghiệm đều đáng nể, hoàn toàn đầy đủ điều kiện. Chỗ mạnh của đồng chí đó là tính nguyên tắc rất cao, chỗ yếu là tính linh hoạt chưa đủ. Thứ hai là Đặng Tiểu Bình - Mao Trạch Đông giơ tiếp một ngón tay - Con người này vừa có tính nguyên tắc vừa có tính linh hoạt, là nhân tài hiếm có.

Khơrútsốp gật đầu:

- Đúng vậy, tôi cũng thấy ông này rất lợi hại (Năm 1956, trong sự kiện Hunggari, Khơrútsốp đã gặp gỡ Đặng Tiểu Bình) .

Mao Trạch Đông tiếp tục giơ ngón tay thứ ba:

- Thứ ba là Chu Ân Lai, đồng chí này mạnh hơn tôi về mặt hoạt động quốc tế, giỏi xử lý các loại mâu thuẫn phức tạp. Là người rất sáng suốt hăng hái, khi nhận ra điểm yếu biết tự phê bình, là một người tốt.

Khơrútsốp gật gù:

- Chúng ta đều là những người ngoài 60 tuổi cả rồi, chúng tôi ở đây sẽ để Côxưghin giữ chức Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Micôian không đủ mạnh về tính nguyên tắc, nhưng cũng là người tốt.

Nói đến đây, Khơrútsốp liếm môi rồi như không kìm được nói thêm:

- Tuy nhiên, mọi người vẫn muốn để tôi nắm toàn cục.

Mao Trạch Đông chìa ngón tay thứ tư:

- Đồng chí Chu Đức tuổi đã nhiều, là người đức cao vọng trọng nhưng không thể bắt ông ấy chủ trì công tác được. Tuổi tác không chiều người. Tóm lại, những người này bất kể là ai đến đây, mong các đồng chí đối xử với họ cũng như đối với tôi, đều coi họ là bạn bè của các đồng chí.

Khơrútsốp vung vẩy cánh tay phải nói:

- Được được chúng tôi nhất định làm như thế.

Trong bữa tiệc hai người còn nhắc tới Môlôtốp. Mao Trạch Đông nghĩ tới việc "Đại hội VIII" của Đảng Cộng sản Trung Quốc vẫn bảo lưu Vương Minh bèn hỏi Khơrútsốp:

- Các đồng chí có thể bầu Môlôtốp vào Ban Chấp hành Trung ương để biểu thị sự đoàn kết với những người đã phản đối mình không?

Khơ rút sốp nói:

- Không thể, con người này vô dụng, chỉ làm cản trở sự nghiệp của chúng tôi.

[SaoVang]

Nhân vật "làm mưa làm gió" ở Mátxcơva

.

Hội nghị đại biểu các Đảng Cộng sản và Đảng Công nhân 12 nước xã hội chủ nghĩa cuối cùng đã khai mạc tại hội trường Thánh Gioocgiơ trong điện Kremli.

Mỗi lần tham dự vào những công việc đại sự, Mao Trạch Đông thường tập trung cao độ. Lúc sắp đi, khuy áo trên bộ trang phục Tôn Trung Sơn của ông vẫn chưa cài, khi Lý Việt Nhiên giúp ông cài khuy áo, ông hầu như bất động. Ra thang máy để xuống lầu, mời ông bước vào khoang, ông đờ đẫn bước vào rồi đứng ở một góc không nói . Thang máy dừng, khi nào mời ông ra lúc đó ông mới cất bước như một cái máy. 

Ông đang suy nghĩ về những lời phát biểu ở Hội nghị, mà lời phát biểu của ông đối với Hội nghị này là rất quan trọng. 

Khi Khơrútsốp đưa Mao Trạch Đông vào toà đại sảnh Thánh Gióocgiơ, không khí chào đón thật là nồng nhiệt. Vì trong hoạt động kỷ niệm 40 năm Cách mạng tháng Mười thắng lợi, Mao Trạch Đông đã có bài nói chuyện đầy nhiệt tình trong cuộc mít tinh quần chúng đông đảo ở đồi Lê nin, ca ngợi ý nghĩa phổ biến của Cách mạng Tháng Mười, ca ngợi Đảng Cộng sản Liên Xô và nhân dân Liên Xô đã có những cống hiến lịch sử lớn lao đối với cách mạng thế giới. Ông đã dùng những lời hay ý đẹp chúc nhân dân Liên Xô dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô, thu được thành tựu to lớn trong sự nghiệp cách mạng và xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Mao Trạch Đông bước lên diễn đàn phát biểu trực tiếp, không đọc bài viết sẵn, ca ngợi Liên Xô đã phóng thành công vệ tinh nhân tạo thứ hai xoay quanh trái đất. Ông nói:

- Nước Mỹ khoe khoang tài giỏi, vì sao vẫn chưa ném được một hòn đá lên trời?

Đại biểu các nước nghe những lời phát biểu sinh động của Mao Trạch Đông đều vỗ tay sôi nổi.

Trong Hội nghị, Mao Trạch Đông còn mấy lần lên diễn đàn nói chuyện để lại ấn tượng sâu sắc cho mọi người.

- Đóa hoa Khơrútsốp quả thật đẹp hơn Mao Trạch Đông tôi nhiều. - Mao Trạch Đông đưa tay về phía Khơrútsốp rồi nhìn xuống hội trường nói tiếp - Trung Quốc có câu cổ ngữ, hoa sen tuy đẹp vẫn nhờ lá xanh che đỡ.

Hội trường vang lên những tràng vỗ tay nhiệt liệt. Khơrútsốp cũng lộ rõ vẻ cảm kích vui sướng. Mao Trạch Đông đưa mắt nhìn khắp hội trường, dừng lại ở chỗ Kader, đại biểu của Liên đoàn những người cộng sản Nam Tư, mỉm cười nói:

- "Một hòa thượng hai người đỡ, một bờ giậu ba cột chống” - ông hất hàm về phía Kader- Ý kiến bất đồng có thể bảo lưu. Có chuyện gì vẫn có thể dựa vào bạn bè. Chúng tôi tin rằng sớm muộn các đồng chí sẽ quay trở lại.

Kader tỏ ra rất cảm động.

- Ngày nay thế giới chia thành hai khối lớn, hai khối lớn đối kháng nhau. Lực lượng ai mạnh hơn? Thử tính xem. Đại chiến thế giới lần thứ hai, nước Mỹ có bao nhiêu gang thép? Liên Xô có bao nhiêu gang thép

Mao Trạch Đông nêu ra hai con số, rồi nói tiếp:

- Nhưng Liên Xô đã đánh bại phát xít, là chủ lực quân chống phát xít. Ngày nay Liên Xô lại phóng hai vệ tinh lên trời. Ý nghĩa này rất lớn. Chứng tỏ rõ tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.