Ngọn lửa chiến tranh lạnh - Tập 1

[SaoVang]

Đã 71 tuổi, lại đang bị bệnh ung thư, toàn thân đau đớn, mệt mỏi bải hoải, Đalét vẫn gắng gượng nằm trên chiếc ghế sôfa dài bọc da trong văn phòng Quốc vụ viện, hai chân gác lên chiếc bàn nhỏ, vất vả đọc văn kiện kiểu thông điệp cuối cùng của Khơrútsốp. Rút cục thì ông ta cũng nắm được thực chất trong "văn kiện Ngoại giao" này: Rút hết tất cả quân đội nước ngoài ra khỏi Tây Béclin, trong 6 tháng biến Béclin thành một thành phố tự do. :

Đalét đặt "Thông điệp cuối cùng” của Khơrútsốp xuống, đón lấy cuốn sổ giấy trắng cỡ lớn từ tay Livinstơn, trợ lí Quốc vụ khanh phụ trách công việc châu Âu, lơ đãng viết viết xóa xóa lung tung vào cuốn sổ.

Đalét không báo cáo bệnh tình của mình với Aixenhao. Trong tình trạng bệnh tình hành hạ, dưới bóng đen tử thần bao phủ, ông đi công cán chuyến cuối cùng sang châu Âu xa xôi vất vả

Ông ta đã bàn bạc đối với Tổng thống Pháp Đờ Gôn, Thủ tướng Anh Mácmilan, Thủ tướng Cộng hòa Liên bang Đức Ađênauơ. Ông ta ráng chịu đau để nghe ý kiến các nguyên thủ Đồng minh phương Tây, khi ăn cơm không tài nào nuốt được nhưng lại làm ra vẻ để mọi người cảm thấy ông ta đang ăn. Ông ta chỉ nói riêng với Ađênauơ là mình đang bị ung thư và cố gắng lấy sức nêu rõ thái độ đối với Liên Xô:

- Nếu Khơrútsốp hành động ngang ngược, khủng hoảng Béclin sẽ có thể sẽ dẫn đến bùng nổ chiến tranh. Mỹ sẵn sàng đương đầu với chuyện mạo hiểm này, vì bảo vệ Béclin có ý nghĩa cực kỳ trọng đại, nhưng phương Tây phải tìm cách tránh tai họa này, tìm cách đàm phán với Khơrútsốp.

Đalét đã nghiên cứu kỹ đặc trưng tính cách của Khơrútsốp cho rằng con người này tuy hùng hùng hổ hổ, nhưng thực chất muốn hòa hoãn với Mỹ. Đalét cùng Ađênauơ sau khi bàn bạc riêng với nhau đã công khai tuyên bố. "Nếu Khơrútsốp dùng vũ lực đóng cửa con đường cao tốc Béclin, thì Mỹ quyết tâm dùng vũ lực giữ cho con đường này giao thông thông suốt”

Đalét trở về Oasinhtơn, báo cáo kết quả chuyến đi châu Âu của ông với Aixenhao, hai người quyết định sử dụng biện pháp cứng rắn, "từ chối không đầu hàng, nhưng sẵn sàng đàm phán". Khơrútsốp quả nhiên mềm nắn rắn buông, tỏ ý sẵn sàng hòa giải, không nhắc lại thông điệp cuối cùng nữa.

Đalét ốm nặng phải vào nằm viện và phát hiện ung thư đã tới giai đoạn cuối. Ngày 24 tháng 5 năm 1959, ông ta đã qua đời tại một bệnh viện quân đội ở Oasinhtơn. Trong hồi ký, Khơrútsốp đã khen Đalét là một đối thủ "đáng gờm" rất "xứng đáng".

“Aixenhno chịu ảnh hưởng rất lớn của Đalét. Đalét là một nhân vật quen thói xâm lược, ông ta có ác cảm mãnh liệt và tự nhiên đối với Liên Xô, mang lòng thù hận về ý thức tư tưởng đối với mỗi sự vật mới, mỗi sự vật của chủ nghĩa cộng sản, mỗi sự vật của chủ nghĩa xã hội. Lòng thù hận này xuyên suốt cuộc đời ông ta, cho tới tận ngày cuối cùng. Ông ta sẽ chịu tiếng xấu mãi mãi vì đã nêu ra một hệ thống lí luận chống Liên Xô. Chính sách Ngoại giao của ông ta có một công thức mà ai cũng biết, đó là tạo ra miệng hố chiến tranh, nhưng không vượt quá cái miệng hố ấy... Tôi phải nói rằng, chúng tôi có hai cách nhìn đối với Đalét: Một mặt, chúng tôi cho rằng ông ta là kẻ thù số một về hình thái ý thức của chúng tôi, mặt khác, ông ta không phải chỉ một lần chứng minh rằng ông ta không thật sự mong có chiến tranh”.

Sau khi Đalét chết, Khơrútsốp đành phải tìm con đường khác để móc nối quan hệ với người lãnh đạo nước Mỹ. Đúng vào lúc đó tháng 7 năm 1959, Mỹ tổ chức một triển lãm tại Mátxcơva, Phó Tổng thống Mỹ Ních sơn đến Liên Xô để chủ trì. Đi cùng với Ních sơn tham gia dự lễ khai mạc, Khơrútsốp quyết định nhân dịp này cho Ních sơn "biết tay" để gây một ấn tượng sâu sắc cho nước Mỹ. Trong lúc tham quan, một nhân viên kỹ thuật trẻ xin được quay cảnh chuyện trò giữa Khơrútsốp và Ních sơn để phát lại nhiều lần trong thời gian triển lãm, Khơrútsốp vui vẻ nhận lời ngay. Khán giả Liên Xô có mặt tại đó kéo nhau xúm xít lại, Khơrútsốp phấn khởi nói với Ních sơn:

- Nước Mỹ tồn tại bao nhiêu năm rồi nhỉ?

[SaoVang]

- 170 năm. Vậy thì, xin mọi người chú ý, đây là trình độ họ đã đạt được. Chúng ta chỉ mới có 42 năm thôi, sau 7 năm nữa, chúng ta cũng sẽ đạt tới trình độ phát triển như nước Mỹ?

Những khán giả Liên Xô lúc ấy vỗ tay nhiệt liệt khi nghe được những câu nói làm phấn chấn lòng người. Khơrútsốp càng nói càng hăng:

- Khi chúng tôi đuổi kịp và vượt các ông, chúng tôi sẽ vẫy chào các ông!

Khơrútsốp vừa nói vừa quay lại phía sau vẫy vẫy bàn tay béo múp, dường như nước Mỹ thật sự đang bò đi chậm chạp phía sau Liên Xô. Ông ta đắc ý với màn trình diễn của mình, cảm thấy mình đã nắm được cơ hội để vừa chê bai nước Mỹ làm Ních sơn phải bẽ mặt, lại khích lệ được tinh thần nhân dân Liên Xô, nâng cao được uy tín bản thân, có thể coi là "hành động sáng suốt".

Tiếp đó, Ních sơn dẫn Khơrútsốp tham quan gian triển lãm các đồ dùng nhà bếp của Mỹ. Khơrútsốp cầm xem dụng cụ vắt chanh tự động rồi huênh hoang:

- Thưa ngài Ních sơn, làm sao các ngài lại triển lãm các thứ thô kệch này, ở Liên Xô thết các ngài uống trà chỉ cần vài giọt nước chanh thôi. Theo tôi, các bà nội trợ ở nước ngài dùng thứ máy này còn tốn thời gian hơn các bà nội trợ của chúng tôi, chỉ cần cắt một lát chanh bỏ vào chén trà, rồi dùng thìa ép nước ra là xong. Hồi tôi còn nhỏ, tôi vẫn thường dùng cách ấy để vắt chanh. Công cụ này của các ngài, tôi thấy dù sao đi nữa cũng không phải là một thứ cải tiến, nó đâu có tiết kiệm được thời gian và sức lực. Thực tế, ngài có thể vắt chanh bằng tay còn nhanh hơn nhiều, triển lãm cái thứ thô thiển này quả là điều xấu hổ cho chúng tôi!

Ních sơn bực mình bác lại ngay, hai người tranh luận rất gay gắt. Khơrútsốp lại đưa ra một câu hỏi mới :

- Thưa ngài Ních sơn, ngài đem cái dụng cụ đẹp đẽ này đến Mátxcơva triển lãm, nhưng các ngài đã thật sự sử dụng rộng rãi thứ đó chưa? Trong bếp của các bà nội trợ nước Mỹ đã có thứ này chưa?

Khi Ních sơn nói rằng những hàng triển lãm này trên thị trường chưa có, Khơrútsốp bắt lấy thóp ấy chế giễu ngay:

- À hóa ra ngài đang khoe với chúng tôi những thứ mà trong nước ngài vẫn còn chưa sử dụng? Ngài cho rằng chúng tôi không nhận ra hay sao? Ngài nghĩ rằng chúng tôi sẽ khen ngợi những thứ hàng lừa dối mà các ngài đem đến đây triển lãm hay sao?

Theo Khơrútsốp, những chuyện họ "tranh luận với nhau không phải là vấn đề đồ dùng bếp núc, mà là vấn đề hai chế độ đối lập tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa".

Khơrútsốp bốp chát với Ních sơn như vậy là có lý do, vì Quốc hội Mỹ vừa mới thông qua "Nghị quyết về các quốc gia bị nô dịch". Tổng thống Mỹ Aixenhao căn cứ vào nghị quyết này ra tuyên bố, kêu gọi người Mỹ "xem xét hoàn cảnh đau khổ của các quốc gia bị Liên Xô kiểm soát, ủng hộ nguyện vọng chính đáng của những quốc gia bị nô dịch đó". Khơ rút- sốp rất phẫn nộ về việc này, đã từng đọc diễn văn lên án mạnh mẽ.

Ngày hôm sau, Khơrútsốp và Ních sơn hội đàm chính thức. Lúc bắt đầu, Khơrútsốp mặt mày rạng rỡ vui vẻ, ca ngợi bài diễn văn về hòa bình của Ních sơn tám tháng trước đây tại tòa Thị chính thành phố Luân Đôn, cho rằng bài diễn văn này có cùng nhận thức với tư tưởng "ba hòa” của Liên Xô. Khơrútsốp chủ trương hai chế độ, xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa phải  chung sống hòa bình, hai bên thi đua hòa bình với nhau, cuối cùng chủ nghĩa xã hội sẽ đánh bại chủ nghĩa tư bản, khiến chủ nghĩa tư bản quá độ hòa bình sang chủ nghĩa xã hội. 

Chỉ một lát sau, Khơrútsốp đuổi hết các phóng viên ra ngoài, khuôn mặt tròn trĩnh dài thượt ra cau có, hai nắm tay đập bàn thình thình, ông ta lên án "Nghị quyết về các quốc gia bị nô dịch" là sự khiêu khích nghiêm trọng đối với Liên Xô, là một quyết định ngu xuẩn đến mức khiến người ta phải kinh ngạc. Ông ta chất vấn Ních sơn, có phải Mỹ chuẩn bị đánh nhau với Liên Xô không? rồi dằn giọng tuyên bố.

- Trước đây, Chính phủ Liên Xô luôn cho rằng Quốc hội Mỹ không thể thông qua một nghị quyết gây chiến, nhưng bây giờ xem ra, tuy Thượng nghị sĩ Máccácty đã chết nhưng hồn ma của ông ta vẫn còn đó, vì thế buộc Liên Xô phải luôn sẵn sàng chuẩn bị.

[SaoVang]

Ních sơn thấy sự thể ngày càng nghiêm trọng, vội ngụy biện giải thích rằng đây chỉ là sự thể hiện cách nhìn của nước Mỹ, chứ không phải là kêu gọi hành động. Thấy Khơrútsốp vẫn không chịu dừng, Ních sơn gãi đầu, cười đề nghị:

- Ở Nhà Trắng, mỗi khi có vấn đề nào thảo luận quá lâu mà không có kết quả thì có một câu nói có thể chấm dứt thảo luận, đấy là câu nói của Tổng thống Aixenhao: "Con ngựa này chúng ta đã đánh chết mất rồi, thay con khác thôi", bây giờ chúng ta có nên làm như vậy không?

- Tôi đồng ý với câu nói của Tổng thống, đừng có quá tàn nhẫn với một con ngựa - Khơrútsốp rõ ràng không muốn làm mếch lòng Aixenhao, nhưng ông ta càng nói càng hăng, khuôn mặt tròn đỏ lựng lên, lại vẫn quay về chuyện cũ

- Nhưng tôi vẫn không hiểu, Quốc hội các ông làm sao lại thông qua một nghị quyết như thế trước khi diễn ra chuyến thăm nước ngoài quan trọng như vậy.

Khơrútsốp giận dữ để mất cả khả năng tự kiềm chế, có lúc văng tục. Ních sơn đã nhìn thấy phần nào trên nét mặt ông ta, người phiên dịch đành phải dịch nguyên văn:

- Nghị quyết này thối không ngửi được, thối như phân ngựa vừa ỉa xong, không còn thứ gì thối hơn được nữa?

Ních sơn đâu phải tay vừa. Ông ta sinh ra ở một thị trấn nhỏ gần Lốt Angiơlét, biết phân lợn thối hơn phân ngựa, và còn biết Khơrútsốp khi nhỏ đã từng đi chăn lợn, nên chẳng khách khí gì đốp lại:

- E rằng Chủ tịch lầm rồi, còn có thứ thối hơn phân ngựa, đấy là phân lợn!

Khơrútsốp nghe xong càng tức giận, gân xanh hai bên huyệt thái dương nổi vằn lên. Nhưng chắc ông ta đã nghĩ lại, muốn có hợp tác Mỹ - Xô để làm bá chủ thế giới thì không thể để mất lòng Phó Tổng thống Mỹ Ních sơn được, liền nhanh chóng đổi giận thành vui nói rằng: 

- Điều này ông nói đúng, cho nên có lẽ nên theo ý ông, chúng ta chuyển sang thảo luận vấn đề khác. Nhưng tôi cũng cần phải nhắc ông, trong thời gian ở thăm Liên Xô, ông vẫn sẽ nghe thấy người ta nói về nghị quyết này đấy.

Khơrútsốp chưa chịu bỏ qua vấn đề này, ông luôn tìm cơ hội để nhân dân Liên Xô cho Ních sơn một bài học

Cơ hội ấy cuối cùng đã đến. Một lần Khơrútsốp cùng Ních sơn ngồi du thuyền đi chơi trên sông Mátxcơva, ông hồ hởi vẫy tay chào các du khách. Các du khách trông thấy Khơrútsốp liền ào ào vây quanh thuyền ông ta. Ông cho dừng thuyền lại, cố tình hỏi các du khách:

- Trong đám các bạn, ai là kẻ bị khống chế, bị áp bức?

Du khách Liên Xô bị hỏi ngớ cả ra, quay nhìn Ních sơn ngồi cạnh Khơrútsốp, chợt hiểu ra ý đồ của người lãnh đạo họ, liền đồng thanh lớn tiếng trả lời:

- Không có!

Khơrútsốp cố ý hỏi:

- Phải chăng các bạn đều là nô lệ?

Các du khách trên sông lại đồng thanh trả lời: "Nhét" (Không phải) .

Khơrútsốp đắc ý huých khuỷu tay vào ngực Ních sơn, có ý khoe khoang bảo:

- Thưa ngài Phó Tổng thống, ngài hãy nhìn nô lệ của chúng tôi sống như thế nào!

[SaoVang]

Khơrútsốp tiếp tục tạo ra tình tiết đầy kịch tính:

- Này, có người cứ khăng khăng nói rằng các bạn là những người bị nô dịch, không có tự do, thế có nực cười không nhỉ?

Nghe thấy câu này, các du khách Liên Xô phá lên cười chế nhạo, khiến Ních sơn lúng túng bối rối. Các phóng viên Liên Xô chớp thời cơ chụp ngay cảnh "vô cùng hả dạ" này.

Ních sơn vốn là người lão luyện trong chính trường Ngoại giao, ông ta liền gỡ thế bí bằng cách khen ngợi đối phương:

- Ông biết đấy, tôi thật sự bái phục ông, ông quyết không bỏ lỡ bất cứ một cơ hội nào để tuyên truyền cả.

- Không, không phải, tôi không tuyên truyền, tôi nói sự thật, một sự thật trăm phần trăm!

Khơrútsốp hởi lòng hả dạ.

Trong một lần cùng Ních sơn đi thăm nông trường Sao Đỏ gần Mátxcơva, Khơrútsốp bố trí một công nhân đi đến trước mặt Ních sơn và tự giới thiệu: 

- Tôi là một công dân Liên Xô bình thường, tôi có thắc mắc muốn được thỉnh giáo ngài Phó Tổng thống: Nước Mỹ tại sao cản trở những nỗ lực trong việc ngừng thử bom nguyên tử? Tại sao nước Mỹ muốn chiến tranh?.

Ních sơn biết rõ đây là cái bẫy, cái thòng lọng Khơrútsốp gài sẵn, song cũng đành phải mạnh dạn xông tới. Ông ta dõng dạc giải thích cho vị. "công dân" Liên Xô:

- Đây hoàn toàn là sự hiểu lầm. Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô chẳng phải là muốn sang thăm nước Mỹ đó sao? Chúng tôi đều đang cố gắng giành lấy hòa bình?

"Công dân" Liên Xô lại nêu ra câu hỏi khác:

- Tại sao nước Mỹ xây dựng căn cứ quân sự ở nước ngoài để đe doạ Liên Xô chúng tôi?

Ních sơn cảm thấy câu hỏi này thật là hóc búa, nhưng không thể không trả lời. Đột nhiên, ông ta tìm ra được một "tuyệt chiêu”:

- Liên Xô phải chăng cũng đang có rất nhiều quân đội ở Cộng hòa Dân chủ Đức và các nước Đông Âu? Chúng tôi có thể coi đó là sự đe doạ nước Mỹ và các nước phương Tây được không?

Đến thăm một nhà máy khác, Ních sơn cũng gặp những người tự xưng là "công dân" Liên Xô bình thường nêu ra hàng loạt câu chất vấn, ông ta trong lòng rất tức nhưng cũng cứ phải cố mà trả lời. Thêm nữa, người hỏi toàn lấy danh nghĩa "quần chúng”, Ních sơn cũng không tiện đề nghị Chính phủ Liên Xô đứng ra giải quyết, sợ mang tiếng là "lãnh đạo nước Mỹ ngại gặp quần chúng Liên Xô” và nếu hôm sau, báo chí Mátxcơva đưa tin "một công dân Liên Xô đã chất vấn Ních sơn, Ních sơn đã không trả lời được trước chính nghĩa" thì lại càng khiến ông ta thêm phiền toái.

Ních sơn phải vắt óc tìm phương sách đối phó. Được biết dân Liên Xô rất thích đô la Mỹ, ông ta liền chuẩn bị sẵn một ít khi cần thì tặng cho "những công dân bình thường Liên Xô" muốn nêu câu hỏi, nhưng lại bị Khơrútsốp bắt được thóp, nói rằng Ních sơn muốn dùng những đồng liền bẩn thỉu của chủ nghĩa tư bản mua chuộc công dân Liên Xô, khiến Ních sơn vô cùng lúng túng.

Tổng thống Mỹ Aixenhao, Phó Tổng thống Mỹ Ních sơn và tân Quốc vụ khanh Héc to sau một quá trình tìm hiểu về Khơrútsốp đều cho rằng con người này tuy hùng hùng hổ hổ, nhưng thực chất bên trong là muốn hòa hoãn với Mỹ, lại đã nhiều lần yêu cầu tới thăm nước Mỹ nên có thể mời ông ta sang một chuyến. Và thế là Phó Quốc vụ khanh Mỹ Rôbớc Mô phai nhận lệnh gặp Côdơlốp, Phó Thủ tướng thứ nhất Liên Xô, người tham gia lễ khai mạc cuộc triển lãm văn hoá và khoa học Liên Xô tổ chức tại Niu Yoóc mùa hè năm 1959, để trao cho ông ta lá thư của Aixenhao gửi Khơrútsốp.

[SaoVang]

Côdơlốp vội vã trở về Mátxcơva, tức tốc đánh xe tới biệt thự của Khơrútsốp ở ngoại ô thành phố, trao tận tay ông ta bức thư riêng của Tổng thống Aixenhao.

Khơrútsốp đọc thư, thấy Tổng thống Mỹ mời sang thăm hữu nghị nước Mỹ một chuyến, ông tỏ ra vui mừng. Trong hồi ký, ông viết:

“Tôi phải nói rằng thật sự không tin vào mắt mình nữa. Chúng tôi không có lý do gì chờ đợi một lời mời như vậy dù là vào lúc đó hoặc lúc nào khác. Quan hệ giữa chúng tôi xưa nay, cực kỳ căng thẳng, tuy nhiên đây là Tổng thông Hoa Kỳ Aixenhao mời Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô, Bí thư Ban chấp hành Trung ương Khơrútsốp dẫn đầu phái đoàn Chính phủ Liên Xô đi thăm hữu nghị (Aixenhao chỉ gọi tôi theo chức vụ Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng mặc dù đương nhiên ông ta biết tôi còn là người đứng đầu của Đảng). 

Khơrútsốp lập tức cho mời các nhà lãnh đạo của Liên Xô tới, vai lắc lư theo kiểu Stakhanốp, tay vô vỗ vào bụng, giọng tự hào nói: 

Thật không ngờ Hoa Kỳ bỗng dưng gửi lá thư mời này. Nó chứng tỏ điều gì nhỉ? Một sự chuyển biến chăng? Thật sự khiến người ta khó tin. Chúng ta cảm thấy một phần nguyên nhân có thể do dư luận công chúng Mỹ ngày càng nghiêng về phía cải thiện quan hệ với Liên Xô. Aixenhao đang bị buộc phải lắng nghe tiếng kêu gọi của các nhân sĩ phe Dân chủ và giới thương mại chủ trương có những biện pháp cụ thể để làm dịu tình hình căng thẳng. Tôi thừa nhận, tôi có tính hiếu kỳ muốn đi xem nước Mỹ... Nước Mỹ có một vị trí đặc biệt trong suy nghĩ của chúng ta và trong cách nhìn của thế giới. Trong các nước tư bản, nước Mỹ là kẻ thù mạnh nhất của chúng ta là kẻ cầm đầu đưa ra những luận điệu chống Liên Xô ...Chẳng trách chúng ta, cứ thích tận mắt nhìn thấy trùm kẻ thù của chúng ta ra sao.

Khơrútsốp lo ngại nước Mỹ không tiếp đón ông ta với những nghi thức cao nhất, vì người đứng đầu nhà nước Liên Xô là Chủ tịch Xô viết tối cao Vôrôsilốp còn ông chỉ là người đứng đầu Chính phủ thôi. Klơrútsốp, bèn thông qua Đại sứ Liên Xô ở Mỹ liên hệ đề nghị với phía Mỹ. Aixenhao đã xem xét tới vị trí cao nhất trong thực tế của Khơrútsốp, quyết định tiếp đón ông ta với nghi thức cao nhất, và cuộc hội đàm nguyên thủ Mỹ - Xô sẽ tiến hành tại trại Đavít.

Khơrútsốp thiếu tri thức quốc tế, không biết trại Đavít là nơi nào, sợ rằng bị coi thường nện đã chỉ thị cho quan chức Ngoại giao Liên Xô ở Mỹ điều tra, mới biết trại Đavít là biệt thự của Tổng thống do Rudơven xây dựng trong thời gian thế chiến thứ hai. Khơrútsốp rất vui nhưng cũng xấu hổ. Rất vui vì Aixenhao sẽ hội đàm với mình ở một nơi quan trọng như vậy thể hiện rõ thái độ tôn trọng của ông ta đối với ông, đồng thời cũng xấu hổ cho sự thiếu hiểu biết của mình và các quan chức Ngoại giao Liên Xô.

Ngày 3 tháng 8 năm 1959, Mỹ và Liên Xô cùng một lúc đưa tin:

"Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô Khơrútsốp dự định sang thăm nước Mỹ vào tháng 9, Tổng thống Mỹ Aixenhao sẽ thăm đáp lễ Liên Xô vào mùa thu”

Tin này lập tức làm chấn động thế giới. Nguyên thủ của hai cường quốc đối lập gay gắt với nhau sẽ thăm viếng lẫn nhau, tất sẽ có ảnh hưởng lớn tới tình hình quốc tế. Đờ gôn, Mácmilan, Ađênauơ cùng lên tiếng phản đối. Aixenhao đành phải đích thân bay sang châu Âu để thuyết phục Đồng minh, bảo đảm không hề có sự nhân nhượng nào trên những vấn đề quốc tế trọng đại như vấn đề Béclin:

- Xin cứ yên tâm, tôi sẽ cố gắng hết sức để trước khi mãn nhiệm có thể “mềm hóa" nhà lãnh đạo Liên Xô, cho dù chỉ là một chút ít.

Sau khi chuẩn bị đầy đủ, ngày 15 tháng 9 năm 1959, Khơrútsốp dẫn đầu phái đoàn Chính phủ Liên Xô đi chiếc máy bay cỡ lớn kiểu TU-114 màu trắng bạc bay sang nước Mỹ. Trên đường đi, ông nghĩ tới sẽ hội đàm với Tổng thống cường quốc số một thế giới, lừng danh toàn cầu, trong lòng rất hồi hộp.

Khơrútsốp dã gặp Aixenhao hai lần: Lần thứ nhất vào ngày 9 tháng 5 năm 1945, trong buồi lễ chào mừng chiến thắng phát xít Hít le qua sự giới thiệu của Xtalin; lần thứ hai, trong Hội nghị cấp cao Giơnevơ năm 1955. Nhưng lần này khác hẳn, Khơrútsốp đến nước Mỹ là để đối mặt đọ sức với Aixenhao, ông lo rằng nếu đấu không lại thì bẽ mặt quá, và do quá hồi hộp nên cảm thấy thần kinh có phần căng thẳng.

Phái đoàn Khơrútsốp đã tới căn cứ không quân Andrus gần Oasinhtơn. Tò mò nhìn ra ngoài máy bay, Khơrútsốp thấy đoàn người ra đón tiếp mặc trang phục mùa hè lộng lẫy giống như một đài hoa sắc màu rực rỡ, cảm thấy Oasinhtơn như đang đem cả một bầu trời đầy gió và nắng đẹp đến đón tiếp ông. Ông muốn thật nhanh chóng tiếp xúc với người Mỹ, nhưng lại chưa xuống được máy bay. Khơrútsốp cuống lên, trán lấm tấm mồ hôi.

Thì ra là, máy bay Liên Xô cao hơn máy bay Mỹ nhiều, thang máy bay có sẵn ở sân bay Mỹ, cao không tới cửa khoang máy bay Liên Xô, đành phải chờ đem thang máy bay Liên Xô ra. Khơrútsốp cảm thấy hãnh diện về điều đó vui vẻ nói:

- Người Mỹ họ đâu có biết chúng ta đi chiếc máy bay khổng lồ như thế này. Khi họ nhìn thấy chiếc máy bay này, tôi có thể cảm nhận được vẻ ngạc nhiên trong mắt họ. Họ chưa bao giờ được nhìn thấy chiếc máy bay như thế này. Bản thân họ cũng không có máy bay như thế, một thời gian dài nữa cũng chưa có đâu.

Khơrútsốp đầu đội mũ bảo vệ, mặc âu phục màu đen, trước ngực đeo ba chiếc huân chương lấp lánh ánh vàng, phấn khởi từ trên máy bay bước xuống, Tổng thống Aixenhao đã chờ sẵn bên thang máy bay liền vội vã tiến đến niềm nở bắt tay. Chuyến thăm nước Mỹ 13 ngày của ông bắt đầu.

[SaoVang]

Aixenhao triển khai kế liên hoàn

Aixenhao tốn rất nhiều tâm trí cho việc đón tiếp Khơrútsốp, ông cùng Phó Tổng thống Ních sơn, Quốc vụ khanh Héc to xây dựng một phương án tác chiến ba bước, bước đầu tiên là làm nhụt nhuệ khí, sau đó cám dỗ bằng vật chất và văn hóa, rồi sau ép phải nhượng bộ, vì thế việc đón tiếp Khơrútsốp tuy long trọng lại rất có mức độ.

Trong cuộc hội đàm Nguyên thủ Mỹ - Xô diễn ra ngay hôm đó, Aixenhao thể hiện rõ tư thế Tổng thống cường quốc kinh tế số một thế giới và người chủ nợ, đòi nợ Khơrútsốp, đòi Liên xô phải trả món nợ đã vay của Mỹ để tiếp nhận trang bị quân sự theo luật vay mượn trong thời gian Thế chiến thứ hai. Phó Quốc vụ khanh Tirôn còn thô bạo gây áp lực, ép phía Liên Xô chấp nhận những điều kiện do Mỹ áp đặt. Về không khí căng thẳng khi đó, Khơrútsốp đã viết trong hồi ký:

“Bạn thậm chí không thể nào đụng được vào ông ta (Tirôn) chỉ cần ngồi sát ông ta một chút là ông ta đã bốc khói như lửa cháy, nổ lép bép ngay, nước bọt bắn tung tóe, dường như trong người ông ta có thứ gì đó bị chập mạch sắp nổ tung ra”.

Khơrútsốp cảm thấy bực tức, ông cho rằng trong thời gian chiến tranh với nước Đức Hitle, Liên Xô đã đổ xương máu ra để trả món nợ vay của Mỹ, nhưng vì lúc này đang cần tới nước Mỹ nên ông ta vẫn rất lịch sự trả lời Aixenhao:

- Thưa Tổng thống, theo ý chúng tôi, chúng tôi không vay mượn các ông cái gì cả, nhưng chúng tôi vẫn đồng ý trả nợ, nhưng với một điều kiện, các ông phải cho chúng tôi vay 3 tỷ đô la Mỹ.

Khi bàn đến vấn đề chung sống hòa bình, Tirôn cố tình khiêu khích hỏi:

- Chung sống hòa bình, ông nói đây là chỉ cái gì vậy?

Khơrútsốp bị chọc tức, dằn giọng bác lại ngay:

- Thưa ông Tirôn, nếu ông không hiểu chung sống hòa bình giữa hai chế độ là gì thì thật là đáng tiếc. Ông buộc phải hiểu rõ vấn đề này đã rồi hãy đến đây, bây giờ mà tôi phải giải thích cho ông thì còn ra làm sao nửa.

Aixenhao vốn cố ý dùng Tirôn để làm nhụt uy phong của Khơrútsốp, nhưng ông ta sợ sự việc trở nên gay go nên vội đứng ra đàn hòa, dành sức chuẩn bị cho cuộc đọ sức tiếp vào buổi họp báo ngày hôm sau.

Hôm sau, trong buổi họp báo tổ chức tại Câu lạc bộ báo chí toàn quốc Mỹ, một phóng viên Mỹ nêu ra một câu hỏi làm Khơrútsốp đau đầu:

- Khi Xtalin phạm rất nhiều tội, thì ngài ở đâu và đang làm gì?

Khơrútsốp đương nhiên biết đây là hành động bới móc, lên án ông vì ông là người đã từng lớn tiếng hô "Xtalin người cha nhân từ”. Điều này khiến ông cảm thấy bối rối, ông đỏ mặt, nói.

Một phóng viên khác lại nêu một câu hỏi có vẻ hóc búa hơn:

- Thưa ngài Khơrútsốp, ngài đã từng nói như thế này: "Chúng tôi sẽ chôn vùi các ông”, điều này có ý nghĩa thế nào?

Khơrútsốp mắt lim dim suy nghĩ rồi nhanh chóng giải thích.

- Ý tôi muốn nói là chủ nghĩa cộng sản ưu việt hơn chủ nghĩa tư bản, cần phải triển khai cạnh tranh tự do, chứ không phải là nói sẽ giết chết các ông.

[SaoVang]

Khơrútsốp không muốn để các phóng viên Mỹ tiếp tục "chiếu tướng” mình, vội vã kiếm cớ tháo lui. Aixenhao thấy yêu cầu của bước một - làm nhụt nhuệ khí của Khơrútsốp đã thành công, con gấu Bấc cực không dễ gì thuần phục đã bị chế ngự, bèn thực thi bước hai, mời vị khách Liên Xô đi thăm các nơi trong nước Mỹ 10 ngày, biến Khơrútsốp thành tù binh về mặt tinh thần bằng nền văn minh vật chất của Mỹ.

Vì thế, Aixenhao để cho Khơrútsốp sử dụng chiếc chuyên cơ Bôinh 707 của riêng ông và cử Đại sứ Mỹ ở Liên Hợp Quốc giỏi giao tiếp là Henry Lốt chuyên dẫn Khơrúsốp đi tham quan.

Khơrútsốp ưỡn bụng "lên mặt" với Lốt:

- Ông Lốt này, ông là một cựu quân nhân, vì thế ông phải hiểu quy tắc trong quân đội. Ông là Thiếu tướng, còn tôi là Trung tướng, vậy ông là cấp dưới của tôi, tôi mong rằng mọi cử chỉ của ông phải phù hợp với tư cách sĩ quan cấp dưới.

- Vâng, thưa ngài, thưa Tướng quân, tôi hiểu ạ - Lốt cười và đứng nghiêm giơ tay chào - Thưa Tướng quân! Thiếu tướng Lốt có mặt
Trong thời gian đi thăm các nơi trên đất Mỹ, Khơrútsốp chẳng khác gì "bà già Lưu vào Đại Quan Viên" ((Chỉ bà già quê mùa đến dinh thự nhà quý tộc, trong truyện "Hồng Lâu Mộng” (ND)).

Tại Niu Yóoc, ông gặp gỡ chuyện trò sôi nổi với các nhà tư bản kếch xù Mỹ do Hariman mời đến; ông đi thăm "Toà nhà Đế quốc leo lên nóc tòa lầu cao chọc trời nổi tiếng thế giới để thỏa mãn tính hiếu kỳ. Khơrútsốp vừa khao khát, vừa ngưỡng mộ than vãn rằng:

- Điều kiện để thiết lập quan hệ kinh tế Xô-Mỹ còn chưa chín muồi, mong muốn của mình bây giờ còn quá sớm. 

NiuYóoc đã để lại cho ông một ấn tượng mạnh mẽ, "đó là một thành phố khổng lồ, náo nhiệt, khắp nơi đều là những biển quảng cáo....

Tại Lốt Angiơlét, Khơrútsốp đi thăm khu vực thành phố, cảm thấy thành phố ấm áp dễ chịu, hoa nở khắp nơi, khác hẳn với Mátxcơva phủ đầy băng tuyết. Ông đến thăm "thành phố điện ảnh" Hô-li-út lớn mênh mông, chụp ảnh lưu niệm với các cô gái Mỹ. Hôliút mở tiệc chiêu đãi ông khiến ông không bao giờ quên được:

“Trong nhà ăn chen chúc bốn năm trăm người, ngồi vây quanh những chiếc bàn trang trí vô cùng sang trọng, ánh đèn trên bàn dịu êm, chẳng khác gì ánh sáng nến. Bữa ăn thật ngon miệng, các món ăn phong phú. Những người này không quen ăn món súp chua”.

Tại San Francisco, OWA Pitsbua, Khơrútsốp thăm nhà máy cơ khí, trại chăn nuôi bò sữa, trại chăn nuôi bê, kho lương thực... đến đâu cũng đặt quan hệ với các nhà tư bản Mỹ, đến đâu cũng được chiêu đãi trọng thể, ông ta ca ngợi nước Mỹ hết lời:

“Món ăn bữa nay thật đa dạng, rất hợp khẩu vị lại dồi dào dinh dưỡng. Người Mỹ thật sành ăn! thực phẩm đồ hộp của họ rất ngon, có cả các loại rau đóng hộp nữa. Tôi nhớ, gia đình Gastơ còn cho chúng tôi ăn món gà gô. Món gà gô ở Mỹ rất được chú ý, thậm chí người Mỹ còn có “ngày tết gà gô" rất đặc biệt, đến ngày đó người nào cũng phải ăn gà gô quay!”

Khơrútsốp trở lại Oasinhtơn với tâm trạng hết sức thán phục, kinh ngạc. Aixenhao sau khi nghe Lốt báo cáo, biết Khơrútsốp đã "phục sát đất” nền văn minh vật chất của Mỹ, liền quyết định tiếp tục cám dỗ con mồi bằng văn hóa Mỹ.

[SaoVang]

Aixenhao đích thân cùng Khơrútsốp đi máy bay trực thăng để ngắm toàn cảnh Oasinhtơn. Khơrútsốp không ngớt lời khen máy bay trực thăng của Aixenhao.

Aixenhao cười thầm, "con gấu Bắc cực này đã thành tù binh của văn minh vật chất Hoa Kỳ rồi, ta còn phải làm cho ông ta bái phục nền văn hóa Mỹ". Thế là Aixenhao lại tấn công theo một hướng khác:

- Thưa ngài, ngài có thích xem phim không?

Khơrútsốp từ lâu đã nghe tiếng tăm của nền điện ảnh Mỹ, chuyến thăm Mỹ này đã thưởng thức "sướng miệng" rồi sao lại không thưởng thức cho "sướng mắt". Thế là ông ta té nước theo mưa nói ngay:

- Miễn là phim hay, thì dĩ nhiên tôi thích xem rồi!

Tổng thống Mỹ lại thả mồi :

- Ngài thích xem những phim gì? - Không để vị khách Liên Xô trả lời, Aixenhao đã vui vẻ nói tiếp với giọng vô cùng hấp dẫn - Cá nhân tôi thích xem phim miền Tây. Tôi biết những phim này chẳng có nội dung gì, cũng chẳng cần phải động não khi xem, song những phim ấy cảnh hài hước lại rất nhiều, đồng thời tôi lại thích ngựa.

Khơrútsốp xưa nay quen đả kích người khác, thích tự đề cao mình, nhân câu nói đó đã bới móc Xtalin để lấy lòng Aixenhao:

- Ngài biết không, Xtalin khi còn sống, chúng tôi thường xem phim miền Tây của Mỹ. Hết buổi chiếu, Xtalin bao giờ cũng chỉ trích nội dung tư tưởng của bộ phim ấy. Có điều là hôm sau, chúng tôi lại vẫn cứ xem bộ phim miền Tây khác, tôi cũng rất thích loại phim này.

Aixenhao thấy Khơrútsốp như thế thì mừng thầm, bèn tiếp tục dụ địch vào sâu thêm:

- Vậy thì được, chúng ta sẽ xem một số phim miền Tây và những phim khác. Tôi còn mời cả đoàn quân nhạc hải quân đến trình diễn nữa, ngài không phản đối chứ?

Khơrútsốp vỗ vỗ vào cái đầu hói của mình, nói ngay:

- Ôi thế thì vui vẻ quá rồi còn gì. Tôi thích nghe âm nhạc, thích ngắm cả những chàng trai trẻ ấy nữa.

Thế là Tổng thống Mỹ Aixenhao đã chiếu cho vị khách Liên Xô xem những bộ phim về miền Tây nước Mỹ. Thấy Khơrútsốp xem rất say sưa, Aixenhao lại kể cho ông ta nghe một câu chuyện mà Rudơven đã từng kể để mua vui cho “con gấu Bắc cực": 

- Có một ông chủ đưa cho người làm thuê chiếc xẻng, bảo anh ta đi đào một con mương, lát sau, người làm thuê quay về bảo đã đào xong rồi, ông chủ lại đưa cho anh ta ba chiếc rìu, bảo anh ta đi chặt củi. Người làm thuê đi chặt về một bó củi. Sau đó, chủ lại bảo anh ta lấy về một đống khoai tây, chia thành hai đống củ nhỏ một bên, củ lớn một bên. Mấy tiếng đồng hồ rồi, mà chẳng thấy bóng dáng anh làm thuê đâu cả. Cuối cùng thì ông chủ đã tìm thấy anh ta ngất lịm trong kho. Ông chủ dội một thùng nước lạnh vào người làm thuê, anh ta tỉnh lại, giải thích rằng "Tôi không ngại đào mương, cũng không sợ chặt củi, nhưng tôi không thể làm cái việc chia khoai tây to và nhỏ ra được. Tôi không thể làm nổi cái việc bắt tôi phải đưa ra những quyết định, quyết định, quyết định! Hãy cho tôi những công việc không cần phải động não.

Khơrútsốp nghe biết Aixenhao có ý mỉa mai mình, nét mặt không vui, nhưng vì chủ nhân đang kể chuyện nên ông ta không dám bốp chát lại ngay.

Aixenhao thấy rất rõ vẻ bối rối mắc cỡ của Khơrútsốp. Rất vui mừng cho mưu kế của mình đang từng bước giành thắng lợi. Aixenhao lại mời Khơrútsốp đến thăm trang trại của ông ta. Khơrútsốp thấy bò của trang trại được chăm sóc rất cẩn thận, liền khen nào là lông những con bò thịt màu đen xẫm này sao mượt thế, nào là giống bò tốt chân ngắn thân chắc. Aixenhao hứa sẽ tặng khách một con để làm quà, Khơrútsốp phấn khởi mặt mày rạng rỡ, tặng lại một cây bạch dương Liên Xô

Aixenhao lại dẫn Khơrútsốp ra thăm đồng ruộng, chỉ cho khách xem phạm vi bất động sản của ông ta. Khơrútốp kinh ngạc trước diện tích rộng lớn của khu trang trại. Chủ lại chỉ vào loại cây giống như tiểu mạch nhưng nhỏ hơn một chút trồng bạt ngàn trên cánh đồng, nói:

- Loại cây này chúng tôi không thu hoạch, tôi chỉ cho người ta cắt trước khi mùa đông đến, do vậy mà thu hút được nhiều loài chim. Sau khi các cánh đồng khác gặt hái hết, chim đa đa, chim cút, đủ các loài chim đều kéo đến cánh đồng này, tha hồ cho chúng tôi săn bắn.

Đối với người ham thích săn bắn như Khơrútsốp, điều này thật sự không thể tưởng tượng nổi. Ông ta biết, chuyện này với những đại địa chủ thời Sa hoàng cũng có đấy, nhưng so với đây chẳng thấm vào đâu, còn hấp dẫn hơn nhiều so với những chuyến đi săn được mô tả dưới ngòi bút của Tônstôi. Khơrútsốp đứng ngây ra ngắm nhìn, Aixenhao mỉm cười nắm tay cùng lên máy bay về trại Đavít dể tiến hành hội đàm, thực hiện bước thứ ba của phương án chế ngự Khơrútsốp.

[SaoVang]

Trong hội đàm, ai thắng ai

Aixenhao đã liên tiếp thực thi hai kế sách làm nhụt nhuệ khí và cám dỗ bằng vật chất và văn hóa đối với Khơrútsốp. Ngày 25 tháng 9 năm 1959, sau khi từ trang trại ở bang Marilen trở về trại Đavít, cuộc hội đàm giữa hai nguyên thủ Mỹ-Xô chính thức bắt đầu, đẩy chuyến thăm Mỹ của Khơrútsốp lên tới cao trào.

Trại Đavít nổi tiếng thế giới, cách thủ đô Oasinhtơn hơn 100 cây số nằm trên một ngọn núi xinh đẹp cao hơn 400 mét so với mặt biển, thuộc bang Marilen. Năm 1939 là sơn trang nghỉ mát của Tổng thống Rudơven với ý nghĩa "chốn đào viên dưới trần thế”, nên gọi là Sangrila. Aixenhao sau khi vào làm chủ Nhà Trắng đã lấy tên cháu nội của mình đặt tên cho biệt thự là Trại Đavít.

Aixenhao cố làm cho không khí hội đàm nhẹ nhàng thoải mái, cho nên làm ra vẻ yếu mệt nói rằng mình đã gần 70, tuổi già sức yếu và chỉ còn 16 tháng nữa sẽ rời khỏi chức vị. Ông ta thở dài và nói với giọng luyến tiếc:

- Tôi có thể nói rằng cơ hội của tôi chẳng còn mấy, còn cơ hội của ngài thì nhiều, nếu như ngài sử dụng quyền lực mang tính xây dựng, thì ngài có thể trở thành một nhà hoạt động quốc tế vĩ đại lưu mãi tiếng thơm trong sử sách.

Câu nói của Aixenhao khiến Khơrútsốp cảm thấy rất hãnh diện. Ông cố để lại ấn tượng sâu sắc cho Tổng thống Mỹ nên đã thao thao bất tuyệt về vị thế quân sự và nền an ninh của Liên Xô. Giọng lúc lên bổng, lúc xuống trầm. Ông say sưa kể rằng Liên Xô đang chế tạo tầu ngầm nguyên tử mạnh hơn tầu ngầm của Mỹ, rằng Liên Xô có tất cả những loại bom cần thiết, và sẽ nhanh chóng có toàn bộ những tên lửa cần thiết.

Nhớ lại trước đây không lâu, vì đã từng “tranh luận chuyện bếp núc" với Ních sơn trong thời gian Mỹ tổ chức triển lãm ở Liên Xô, vì cho người đóng giả "công dân" Liên Xô bình thường nêu ra những câu hỏi hóc búa với Ních sơn, Khơrútsốp cho rằng Ních sơn là người phản đối ông sang thăm nước Mỹ. Nay thấy Ních sơn cũng có mặt trong cuộc hội đàm với Aixenhao nên ông ta muốn chĩa mũi nhọn vào Ních sơn.
Phải cho ông ta một "bài học" thế nào đây? Vì phép lịch sự Ngoại giao, Khơrútsốp không tiện công kích trực tiếp, liền nghĩ ra cách nói bóng nói gió, chỉ mèo quèo chó, nói với Aixenhao với giọng tỉnh bơ:

- Trong Chính phủ Mỹ, có rất nhiều người mong muốn cải thiện quan hệ với Liên Xô, nhưng cũng còn một số người vẫn cứ bám lấy lập trường đối kháng. Theo tôi những người này cực kỳ kém cỏi và ngu xuẩn.

Khơrútsốp nói năng tỏ ra thẳng thắn xởi lởi, nhưng cặp mắt ti hí của ông ta cứ nhìn chằm chằm vào Ních sơn ngồi phía đối diện. Các quan chức tham dự đều biết rõ Khơrútsốp muốn nói ai. Ních sơn cũng hiểu rõ mười mươi, nhưng vì Khơrútsốp không chỉ thẳng ra là ai nên ông ta cũng chẳng tội gì chụp "cái mũ thối" ấy vào đầu mình, mặc dù trong lòng hận lắm, nhưng cũng đành chịu.

Aixenhao là người khôn khéo lọc lõi. Ông không dễ để lộ ý đồ ra như Khơlútsốp, tuy rất nóng lòng thỏa thuận với Liên Xô về tài giảm binh bị, nhưng ngoài mặt lại tỏ ra không có gì vội vã ông ta nói:

- Thưa ngài Khơrútsốp! tôi là một quân nhân và tôi suốt đời cũng chỉ là một người lính. Tôi đã từng đánh rất nhiều trận, nhưng tôi cũng không sợ xấu hổ nới với ngài rằng, bây giờ tôi rất sợ chiến tranh. Tôi muốn làm hết sức mình để chúng ta tránh được chiến tranh. Điều quan trọng đầu tiên là tôi hy vọng đạt được một thỏa thuận với Ngài.

Khơrútsốp đưa bàn tay béo múp lên vuốt chiếc mũi to bẹt:

- Thưa Tổng thống, nếu như chúng ta có thể đạt được thỏa thuận, thì chắc không ai cảm thấy vui mừng hơn tôi, nhưng vấn đề là thoả thuận như thế nào?

Khơrútsốp đưa ra điều kiện trước: Rút hết quân đội ra khỏi nước khác, triệt phá căn cứ quân sự trên lãnh thổ nước ngoài.

[SaoVang]

Aixenhao cười thầm, Khơrútsốp đã chẳng biết nông sâu lại nêu ra vấn đề đòi nước Mỹ từ bỏ nhũng lợi ích đã giành được ở châu Âu bèn từ chối với lý do, các nước Đồng minh sẽ phản đối. Ông ta nêu thẳng vấn đề là Mỹ - Xô không nên tiếp tục thử vũ khí hạt nhân nữa, và thiết lập sự giám sát quốc tế về vấn đề này.

Khơrútsốp toát mồ hôi trán, vội lấy mùi xoa trắng ra lau thầm nghĩ "người Mỹ các ông tính toán ghê thật". Chả là vì nước Mỹ khi ấy về các mặt số lượng vũ khí hạt nhân, phương tiện chuyên chở, máy bay ném bom tầm xa, máy móc đo đạc cự ly xa đều hơn Liên Xô, Aixenhao muốn giữ thế chênh lệch về vũ khí hạt nhân giữa hai bên để Liên Xô mãi mãi không thể nào trở thành đối thủ ngang hàng với Mỹ. Phía Liên Xô đương nhiên không thể chấp nhận được.

Điều khiến Khơrútsốp lúng túng chính là vì không thể nói thẳng những lý do đó ra được, cặp mắt ranh mãnh của ông chớp liền mấy cái, và ông đã tìm ra được lời từ chối hết sức nhẹ nhàng:

- Thưa Ngài Tổng thống, theo nguyên tắc Ngoại giao bình .đẳng, Tổng thống đã từ chối một đề nghị của tôi, tôi cũng phải từ chối một đề nghị của ngài, như thế chúng ta mới bình đẳng có phải không ạ. 

Aixenhao với "tác phong thận trọng, lý trí” xưa nay, chuyển ngay chủ đề:

- Thưa ngài Khơrútsốp, xin cho biết các ngài đã quyết định kinh phí chi tiêu quân sự như thế nào?

Khơrútsốp bỗng chốc trở nên căng thẳng, nghĩ bụng đây là bí mật quân sự, nói với ông, hoá ra tôi trở thành một tên phản bội.

Aixenhao thấy vậy, hiểu rõ lý do căng thẳng của đại diện Liên Xô, liền làm ra vẻ thoải mái nói:

- Hay là để tôi nói tình hình của nước Mỹ với ngài vậy.

Khơrútsốp dĩ nhiên mong được như vậy, liền nhún vai kiểu Stakhanốp nói

- Tốt quá, xin cho biết tình hình của các ngài trước đi.

Aixenhao cố làm ra vẻ thần bí nói:

- Sự việc là như thế này: Các tướng lĩnh quân sự của tôi đến gặp tôi bao giờ cũng nói: “Thưa Tổng thống, chương trình X của chúng tôi cần ngần này ngần này tiền, nếu chúng tôi không nhận được kinh phí cần thiết, chúng tôi sẽ lạc hậu so với Liên Xô thế là tôi đành phải chấp thuận. Họ đã thúc tiền tôi như vậy đấy, họ hên tục đòi hỏi càng ngày càng nhiều, còn tôi thì cứ phải cấp cho họ đủ số tiền. Bây giờ ngài có thể cho tôi biết tình hình của các ngài thế nào rồi chứ?

Khơrútsốp chửi thầm Aixenhao đúng là một tên cáo già xảo quyệt, cái trò này thì mình cũng có, liền bịa ngay một câu chuyện mùi mẫn, và say sưa kể:

- Tình hình chúng tôi y hệt thế. Một số người trong ngành quân sự chúng tôi thường nói: đồng chí Khơrútsốp đồng chí nhìn thấy đấy, người Mỹ họ đang phát triển hệ thống quân sự gì gì đấy, chúng tôi cũng có thể làm như vậy, nhưng phải có bằng này bằng này tiền". Tôi nói với họ rằng bây giờ không có tiền, tiền đã phân bổ hết rồi, họ bảo: "Nếu chúng tôi không có được số tiền cần thiết, một khi xảy ra chiến tranh, thì quân địch sẽ chiếm lợi thế”. Thế là chúng tôi phải thảo luận với nhau. Tôi cân nhắc những yêu cầu họ đề ra, cuối cùng, tôi kết luận là quân đội nói cần bao nhiêu kinh phí chúng tôi đều phải ủng hộ. Và tôi trình vấn đề này lên Chính phủ, kết quả là chúng tôi đã chấp nhận ý kiến của bên quân sự.