Ngọn lửa chiến tranh lạnh - Tập 1

[SaoVang]

Aixenhao cười thầm Khơrútsốp bắt chước nói như vẹt nhưng lại đế thêm vào:

- Đúng, tôi nghĩ phải như vậy. Cho nên chúng ta thật sự cần phải đạt được một thỏa thuận, để chấm dứt cuộc chạy đua không mang lại kết quả và thực sự rất lãng phí này đi.

Khơrútsốp cũng lấy giả dối đáp lại giả dối:

- Đó là điều chúng tôi rất mong muốn. Để đạt được một sự thoả thuận hạn chế cuộc chạy đua vũ trang với các ông, chúng tôi đã cố gắng hết sức mình. Một phần nguyên nhân tôi đến nước Mỹ chính là muốn tìm hiểu tình hình, cuộc gặp gỡ và hội đàm của chúng ta chắc có thể đạt được một sự hiểu biết nào đó nhưng vấn đề là đạt được như thế nào, đạt được trên cơ sở nào?

Tới đây thì hai người lại đối đầu nhau, bèn chuyển sang vấn đề nghiêm trọng nhất là về cuộc khủng hoảng Béclin. Aixenhao tuyên bố nước Mỹ không phản đối đề nghị của Liên Xô trong điều kiện thích hợp triệu tập Hội nghị Nguyên thử bốn nước lớn Mỹ, Anh, Pháp, Liên Xô, nhưng nếu Liên Xô không thu hồi thông điệp cuối cùng về vấn đề Béclin, ông sẽ không bao giờ tham dự Hội nghị này.

Khơrútsốp mềm nắn rắn buông, giải thích rằng vấn đề Tây Béclin đã trở thành một vật kích thích không được hoan nghênh, không giải quyết sớm không được. Về việc này, Aixenhao kiên quyết không lùi bước.

Cuộc hội đàm giữa Nguyên thủ hai nước Mỹ và Liên Xô sắp kết thúc mà hai bên vẫn ở vào thế giằng co, ngay cả Thông cáo chung sẽ viết gì đây cũng không thể nào hạ bút được. Hai ông Ai và Khơ đều lòng dạ rối bời. Aixenhao tuổi già sức yếu đã chán nản, trông giống như được người ta vừa vớt từ dưới sông lên, toàn thân ướt đầm đìa, Khơrútsốp thân thể cường tráng cũng cảm thấy bữa ăn trưa không còn giống như cỗ cưới nữa mà như ở đám tang, hoặc như một người ốm nặng ăn cơm ở bên giường.

Lúc này Khơrútsốp một lòng muốn hòa hoãn với Mỹ nên thái độ đã mềm mỏng hẳn. Ông ta để các thành viên khác ở nhà, chỉ đưa theo phiên dịch đi gặp Aixenhaỏ và nói:

- Tôi quyết định áp dụng bước đi công khai, xóa bỏ đề nghị, tôi sẽ ký hòa ước với Cộng hòa Dân chủ Đức trong thời hạn nhất định. 

Aixenhao đắc ý cười, vui mừng thấy, nhờ thái độ cứng rắn mà ông đã buộc Khơrútsốp một lần nữa phải có sự nhượng bộ quan trọng về vấn đề Béclin. 

Chuyến du lịch đầy kịch tính của Khơrútsốp ở nước Mỹ sắp kết thúc, ông ta tổ chức một cuộc họp báo để khoe khoang thành quả chuyến thăm nước Mỹ của mình:

- Tôi đã tăng thêm được hy vọng cho hòa bình thế giới. Tôi đã cùng Tổng thống Mỹ Aixenhao tìm được nhiều điểm chung trong ý kiến về vấn đề Béclin, thời cơ triệu tập một cuộc đàm phán cấp cao nhất nữa đã sắp tới.

Cũng trong buổi họp báo, Aixenhao tuyên bố trước thế giới với tư thế người chiến thắng:

- Về một phương diện nào đó, quan hệ Mỹ - Xô đang được giải tỏa. Cuộc gặp gỡ Đavít đã loại trừ được rất nhiều trở ngại của tôi trước đó về việc triệu tập một cuộc hội đàm cấp cao nhất giữa các nước lớn.

Ngày 27 tháng 9 năm 1969, Mỹ và Liên Xô cùng đồng thời ra Thông cáo chung về chuyến đi thăm Mỹ của Khơrútsốp, cả thế giới chú ý đến lời tuyên bố.

“Hai bên nhất trí cho rằng, vấn đề tài giải binh bị toàn diện là vấn đề quan trọng nhất của thế giới hiện nay. Chính phủ hai nước sẽ cố gắng hết sức để vấn đề này được giải quyết trong tinh thần xây dựng. Nguyên thủ hai nước cho rằng, mọi vấn đề quốc tế chưa giải quyết được đều không nên giải quyết bằng biện pháp sử dụng vũ lực, mà cần giải quyết thông qua đàm phán hòa bình... Tổng thống Aixenhao sẽ thăm Liên Xô vào mùa xuân năm sau”.

[SaoVang]

Khơrútsốp tự coi mình là "chiến sĩ hòa bình, khải hoàn trở về từ nước Mỹ". Tại sân bay Mátxcơva , vừa mới xuống máy bay ông ta đã vội vã, hồ hởi hô to bằng tiếng Anh: OK! với những người ra đón.

Có sự bố trí từ trước, khoảng 10 vạn dân Liên Xô đứng hai bên đường đón tiếp vị công thần. Khơrútsốp ngồi xe thẳng tới Cung thể thao Lênin, dốc hết niềm hân hoan vô hạn trong lòng với nhân dân thủ đô Mátxcơva đang tập trung tại đây:

- Thưa các đồng chí thân mến, chúng tôi vừa từ máy bay từ Oasinhtơn về Mátxcơva, tới đây. Từ diễn đàn này tôi báo cáo với nhân dân Mátxcơva, toàn thể nhân dân Liên Xô, Chính phủ và Đảng ta rằng, Tổng thống Đavit Aixenhao trong việc đánh giá tình hình thế giới hiện nay đã thể hiện rõ tài năng của một chính trị gia thông minh, ông đã thể hiện rõ dũng khí và tinh thần ngoan cường!...

Mấy câu này của Khơrútsốp làm mọi người ngớ cả ra. Tổng thống Mỹ Aixenhao, kẻ thù số một của Liên Xô làm sao phút chốc đã trở thành nhân vật vĩ đại như vậy. Ngẩng đầu lên nhìn bộ mặt của Khơrutsốp, người vừa lập "chiến công hiển hách”, mọi người mới đột nhiên bừng tỉnh, vỗ tay ran lên như sấm dậy.

Lúc này Khơrútsốp tỏ ra rất phấn chấn, thao thao kể những diều ông ta mắt thấy tai nghe ở các nơi trên đất Mỹ, cuối cùng đặc biệt ra sức đề cao Aixenhao :

- Dĩ nhiên, chúng tôi và Tổng thống Mỹ không thể ngay một lúc thanh toán được hết mọi thứ đổ nát ngổn ngang của toàn bộ cuộc chiến tranh lạnh tích tụ đã nhiều năm... Nhưng tôi có thể nói một cách thẳng thắn với các bạn, các đồng chí thân mến rằng, tôi có ấn tượng như thế này: Tổng thống Mỹ chân thành mong muốn xóa bỏ chiến tranh lạnh và cải thiện mối quan hệ giữa hai nước chúng ta. Tổng thống Mỹ rất lịch sự đã mời tôi tới thăm trang trại của ông, dẫn tôi thăm cánh đồng ngô của ông. Dĩ nhiên, tôi không để lỡ cơ hội đi xem ngô của Tổng thống Mỹ?

Người dân Mátxcơva cười ồ trước những lời nói dí dỏm của Khơrútsốp, Khơrútsốp tiếp tục hớn hở khoe khoang:

- Tôi đã kết bạn với các cháu của Tổng thống Mỹ, tôi hỏi các cháu có muốn đến Liên Xô không, chúng đồng thanh trả lời rất muốn đến thăm Liên Xô. Tôi cho rằng, tốt nhất là ông ta tới đây vào khoảng cuối tháng 5 đầu tháng 6. Tôi không nghi ngờ việc Tổng thống Mỹ sẽ làm hết sức mình để đi tới một Hiệp nghị giữa hai nước chúng ta...

Khơrútsốp càng nói càng hăng, và bỗng đi tới trước mặt Êđua Phrít quan chức Đại sứ quán Mỹ ở Liên Xô đến tham dự buổi đón tiếp, cầm lấy tay ông ta giơ cao lên hô lớn:

- Tình hữu nghị Mỹ - Xô muôn năm! Tình hữu nghị giữa nhân dân toàn thế giới muôn năm!. Tinh thần trại Đavít muôn năm!
Khơrútsốp giống như một nhà ảo thuật siêu hạng, trong phút chốc đã khiến gần hai vạn người cùng hô vang "Tinh thần trại Đavít muôn năm"

Tiếng hô qua sóng phát thanh truyền đi khắp Liên Xô, truyền tới Oasinhtơn và Bắc Kinh. Aixenhao và Mao Trạch Đông nghe thấy đều dở cười dở khóc. Chuyện này sau đó đã ảnh hưởng phức tạp đến quan hệ Trung-Mỹ-Xô. Có người làm thơ châm biếm thế này:

“Ngu ngốc sao cái ông Khơrútsốp
“Tinh thần Đavít" chỉ biết cúi đầu thôi.
Hòa hoãn bất thành, thế giới cười nhạo,
Nơi nơi lên án, chịu tiếng xấu muôn đời”.

[SaoVang]

Aixenhao thấy Khơrútsốp ra sức cổ vũ "Tinh thần Đavít" như vậy, dường như không dám tin đấy là sự thật. Ông ta liền mời Phó Tổng thống Ních sơn, Quốc vụ khanh Héc to đến, bàn bạc phương án đối phó tiếp với Khơrútsốp. Ních sơn xoa chiếc cằm nhọn lắc đầu nói:

- Qua cuộc tranh luận chuyện nhà bếp với Khơrútsốp, tôi thấy ông này đã tỏ ra choáng ngợp, bái phục nền văn minh vật chất của Mỹ rồi. Ông ta là con một người thợ mỏ ở Ucraina, thật sự muốn hòa hoãn với Mỹ. Điều này đối với nước Mỹ, thật là một dịp tốt hiếm có, không nên phụ tấm lòng của Khơrútsốp, bằng không ông ta sẽ buồn biết chừng nào!

Héc to, Ních sơn, Aixenhao cùng cười ngất, cảm thấy Khơrútsốp ngốc hết chỗ nói, nhưng đối với Mỹ thì lại "ngây thơ đáng yêu”. Aixenhao chợt vỗ vỗ chiếc trán hói như có điều gì còn lo lắng, nói:

- Tôi nhớ ra rồi, khi Khơrútsốp một mình nói chuyện với tôi, ông ta tỏ ra rất vui vẻ, hết sức thân thiện và cởi mở, nhưng khi đi cùng với Ngoại trưởng Gờrômưkô và Mensikốp (Đại sứ Liên Xô ở Mỹ) thì Khơrútsốp lại như một người khác hẳn, ít nói và giữ gìn ý tứ, tôi đã nghĩ mãi mà không hiểu, theo các ông nguyên nhân vì sao?

Quốc vụ khanh Héc to phân tích:

- Điều đó cũng phải thôi. Đối lập Mỹ - Xô đã từng ấy năm, bây giờ Khơrútsốp muốn hòa hoãn với Mỹ, và muốn lưu danh sử sách, bước ngoặt này đương nhiên có phần quá vội vàng, ông ta không thể không ngại rằng những người dưới quyền liệu có theo không...

Aixenhao gật gù rồi chỉ thị cho Quốc vụ khanh Héc to:

- Ông nhắc Đại sứ Tôm sơn nên thường xuyên đến thăm Klơrútsốp. Một người nói nhiều như ông ta, thì dứt khoát trong những cuộc trao đổi như vậy sẽ tiết lộ những tin tức tình báo có ích đay.

Để thực thì đường lối Mỹ - Xô hợp tác bá chủ thế giới, để làm vui lòng Aixenhao, Khơrútsốp không tiếc sức liên tục làm xấu đi quan hệ Trung-Xô, như xé bỏ Hiệp định về kỹ thuật Quốc phòng Trung-Xô, từ chối cung cấp mẫu bom nguyên tử và tài liệu kỹ thuật cho Trung Quốc... Sau Hội đàm Đavít với Aixenhao lần này, Liên Xô đã thu hồi "Thông điệp cuối cùng”, qui định hạn trong vòng 6 tháng các nước phương Tây phải thoả thuận về vấn dề Béclin, đổi lấy việc Mỹ đồng ý triệu tập Hội nghị Nguyên thủ bốn nước lớn và Aixenhao thăm Liên Xô. Tinh thần Đavít càng được tuyên truyền rùm beng. Trong tình hình này, Mao Trạch Đông rất lo lắng cho quan hệ Trung-Xô, quyết tâm tìm cơ hội để trao đổi với Khơrútsốp, khuyên ông ta đừng làm những chuyện dại dột nữa.

Đúng vào lúc ấy, Khơrútsốp đã không mời mà đến.

Liên Xô vốn đã quyết định cử một phái đoàn Chính phủ Liên Xô do Suxlốp dẫn đầu sang Trung Quốc tham dự các hoạt động chào mừng lần thứ mười Quốc khánh Trung Quốc. Nhưng Khơrútsốp sau khi đi Mỹ về hô vang "tinh thần trại Đavít muôn năm", ông ta muốn lập tức chạy tới Trung Quốc để bán rao món hàng mới, với ý đồ làm cho Mao Trạch Đông cũng theo ông ta tiến hành hòa hoãn với Mỹ.

Có người đã khuyên Khơrútsốp lúc này không nên thăm Trung Quốc, nhưng ông ta vỗ vỗ vào cái bụng phệ nói:

- Theo lễ tiết, lẽ ra đến lượt Mao Trạch Đông sang Mátxcơva thăm chính thức Liên Xô, sau đó chúng ta mới đi Bắc Kinh, nhưng căn cứ vào tình hình hiện nay, tốt nhất là chúng ta đến Bắc Kinh bàn bạc. Lần này coi như một chuyến đi gặp gỡ cá nhân, để có thể tìm hiểu mối bất đồng giữa chúng ta với các đồng chí Trung Quốc rút cục lớn tới mức nào.

[SaoVang]

II. MAO TRẠCH ĐÔNG GẶP KHƠRÚTSỐP LẦN THỨ TƯ

Hai bên đối đầu tại Di Niên đường

Mỗi người đều nói, năm 1959 là bước ngoặt quan trọng trong quan hệ Trung Quốc và Liên Xô, điều đó không phải là không có lí.

Trước năm 1959, bản thân Khơrútsốp cũng cho rằng địa vị của ông ta chưa vững, hơn nữa lại bị sức ép của Mỹ và các nước phương Tây, cho nên cần tranh thủ sự ủng hộ của Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đảng Cộng sản các nước khác, bản thân ông cũng mong muốn được sự ủng hộ của Mao Trạch Đông.

Sau năm 1959, địa vị chính trị của ông ở trong nước đã khá vững vàng, Liên Xô lại chế tạo được tên lửa vượt đại châu, quân cờ Trung Quốc nay không còn quan trọng như trước trên bàn cờ quốc tế nữa, vì thế, ông chủ trương "cọ sát” mạnh hơn với Đảng Cộng sản Trung Quốc và Mao Trạch Đông. 

Chuyện này có liên quan tới chuyến thăm Trung Quốc lần thứ ba của Khơrútsốp.

Vào mùa thu vàng ấy, trên đất nước Trung Quốc đang rầm rộ diễn ra "đại nhảy vọt". Khơrútsốp muốn sang tham dự hoạt động chào mừng 10 năm thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Hai ngày trước khi Khơrútsốp đến Bắc Kinh, thì Suxlốp đã đến đây rồi. Trần Vân ra sân bay đón. Trên ô tô Suxlốp nói:

- Đại nhảy vọt, Công xã nhân dân ở Trung Quốc đã vượt qua giai đoạn phát triển xã hội chủ nghĩa.

Ngày 29 tháng 9, đoàn của Khơrútsốp đến Bắc Kinh. Tối hôm dó, Khơrútsốp đọc diễn văn trong bữa tiệc ở Đại lễ đường nói rằng: "Không nên dùng vũ lực để thử tính vững bền của chủ nghĩa tư bản..."

Sau bữa tiệc, hai bên hội đàm ở Di Niên Đường.

Số người tham dự hội đàm lần này khá đông. Phía Trung Quốc có các Uỷ viên thường vụ Bộ Chính trị và Bộ trưởng Ngoại giao Nguyên soái Trần Nghị. Phía Liên Xô có Khơrútsốp, Suxlốp Pônômariep và Gờrômưkô.

Khơrútsốp giới thiệu tình hình chuyến ông ta sang thăm Mỹ, rồi nói với giọng như vừa phát hiện ra một đại lục mới: .

- Lần này tôi đến Mỹ tận mắt nhìn thấy họ giàu thật, quả thật là họ giàu! 

Mao Trạch Đông tỏ ra lạnh nhạt trước câu nói, điềm nhiên trả lời: 

- Việc ông đi, chúng tôi tán thành chứ không phản đối. 

Khơrútsốp hứng chí lên, giới thiệu về tình hình cuộc hội đàm ở trại Đavít. Ông ta khẳng định:

- Giờ đây, người lãnh đạo nhà nước tư bản đó đã thể hiện một thái độ thực tế khi nhìn nhận chiều hướng phát triển của tình hình thế giới. Nói chuyện với Aixenhao, tôi có ấn tượng rằng, ông Tổng thống Mỹ được nhiều người ủng hộ này hiểu rất rõ là cần phải làm dịu tình hình căng thẳng trên thế giới.

Mao Trạch Đông đã nói với Khơrútsốp một cách rất rõ ràng, các ông nói chuyện với người Mỹ, chúng tôi không phản đối, vấn đề là một số quan điểm của các ông, "thế giới ba không” là cái gì? Thế nào là "tinh thần Đavít” Liệu có thể có được những cái đó không? Sự thật không phải là như vậy.

Khơrútsốp không thể đồng ý với quan điểm của Mao Trạch Đông, ông ta vẫn nói theo mạch suy nghĩ của mình:

- Người lãnh đạo rất nhiều nước tư bản buộc phải xem xét hiện thực, lập lại mối quan hệ quốc tế, vì trong thế kỷ của chúng ta, ngoài nguyên tắc chung sống hòa bình ra, không có cách nào khác giải quyết thành công vấn đề quan hệ giữa hai chế độ.

[SaoVang]

Khơrútsốp cãi bừa

Trong thời gian thăm Trung Quốc lần này, khẩu khí của Khơrútsốp đã khác hẳn. Với giọng trịch thượng, ông ta chỉ trích Mao Trạch Đông và một số chính sách của Đảng Cộng sản Trung Quốc, lại còn đưa ra một số yêu cầu.

Vấn đề đầu tiên ông ta đưa ra là đòi thả hai phi công Mỹ.

Hai người Mỹ này đã lái máy bay trinh sát xâm nhập vùng trời Trung Quốc bị bắn rơi và bị bắt.

Điều đó khiến người ta nghĩ rằng Khơrútsốp phải chăng đã thỏa thuận bí mật gì với Mỹ, đứng ra thuyết phục giúp người Mỹ .

Mao Trạch Đông dĩ nhiên không thể chấp nhận yêu cầu như vậy. Ông nói thẳng toẹt :

- Chuyện này không thể thương lượng được.

Câu nói đã chặn đứng Khơrútsốp ngay từ ngoài cửa.

- Hai người này thực hiện nhiệm vụ bay trinh sát gián điệp xâm nhập vùng trời nước tôi - Trần Nghị bổ sung thêm.

Khơrútsốp quay sang nhìn Trần Nghị. Trần Nghị tiếp tục nói:

- Còn 5 phi công khác bị bắt làm tù binh, chúng tôi đã thả ra họ cho lâu rồi. 

Khơrútsốp lại nói rất nhiều về vấn đề biên giới Trung Ấn. Ông ta cho rằng Nêru là người trung lập, là chống đế quốc, rằng Trung Quốc phải đoàn kết với họ, không được đánh nhau với họ.

- Liên Xô không đồng ý áp dụng bất cứ chính sách nào xa lánh hoặc làm yếu địa vị của Nêru ở trong nước.

Trần Nghị lập tức phản đối ngay:

- Chính sách của chúng tôi đối với người theo chủ nghĩa dân tộc là vừa đoàn kết vừa đấu tranh, chứ không phải thái độ nhân nhượng chủ nghĩa.

Khơrútsốp rất tức giận với cách nói "nhân nhượng chủ nghĩa", đỏ mặt tía tai, cao giọng:

- Hoàn toàn vô căn cứ khi chỉ trích chúng tôi là nhân nhượng chủ nghĩa.

- Tuyên bố ngày 9 tháng 5 của hãng TASS các ông, đã chứng minh điều đó - Trần Nghị chẳng cần lên cao giọng, vì tiếng nói của ông vốn đã sang sảng rồi. - Về vấn đề biên giới Trung Ấn, các ông đã có lập trường bênh vực Ấn Độ.

- Chúng tôi nhắc nhở các ông chú ý đoàn kết với Nê-ru - Khơrútsốp đã tỏ một thái độ không nên có - Các ông xung đột với Nêru chỉ vì miếng đất cằn cỗi ấy, ở đấy thì có gì nào? Một việc chẳng đáng làm chút nào! 

Khơrútsốp nói một thôi một hồi về việc ông ta đã nhượng bộ như thế nào trong chuyện tranh chấp biên giới giữa Liên Xô và Apganixtan.

Khi ấy Lâm Bưu chêm vào một câu: 

- Nước xã hội chủ nghĩa làm gì cũng phải có nguyên tắc, không có nguyên tắc thì còn biết bàn bạc gì nữa.

- Sự kiện Liang Chiu xảy ra hồi tháng 8, Ấn Độ đã đơn phương vượt qua tuyến kiểm soát thực tế của đường Mác Mahông rồi lại tiến sâu vào đất Tây Tạng của Trung Quốc nên đã xảy ra xung đột với bộ đội biên phòng chúng tôi. - Trần Nghị giọng phẫn nộ - Nhưng đài TASS của các ông công khai tuyên bố bênh vực Ấn Độ, chỉ trích Trung Quốc.

[SaoVang]

Khơrútsốp cãi:

- Tây Tạng giáp với Ấn Độ. Bản thân Tây Tạng không thể đe doạ đối với Ấn Độ, còn Trung Quốc thì lại xung đột với Ấn Độ vì Tây Tạng. Lẽ nào đấy là một việc làm sáng suốt?

- Ông nói như thế là có ý gì? - Trần Nghị chất vấn luôn - Có phải ông bảo Trung Quốc từ bỏ chủ quyền lãnh thổ ở Tây Tạng?

Khơrútsốp biết mình đã lỡ lời, vội vàng lấp liếm:

- Vấn đề Tây Tạng các ông phải thận trọng, dừng để Đạt Lai Lạt Ma chạy mất mới phải... Các ông không nên để ông ta chạy mất

Mao Trạch Đông tiếp lời:

- Đường biên giới dài như vậy, chúng tôi làm thế nào giữ được ông ta?

Khơrútsốp giọng trách móc:

- Các ông để ông ta chạy mất, kết quả là gây ra xung đột biên giới, đánh nhau với Ấn Độ trung lập.

Chu Ân Lai nghiêm khắc và bình tĩnh nói:

- Thưa đồng chí Khơrútsốp, đồng chí hoàn toàn nói chẳng đúng vấn đề. Đạt Lai chống đối rồi bỏ chạy, Ấn Độ xâm lược, điều đó rõ ràng là xâm phạm đến Trung Quốc,làm sao lại có thể nói là thả cho ông ta chạy được?

Khơrútsốp quay sang phía Chu ân Lai:

- Ông là nhà Ngoại giao lớn nổi tiếng thế giới, làm sao lại không hiểu ý nghĩa của việc đoàn kết với Nêru?

Chu Ân Lai nói:

- Chúng tôi đã làm rất nhiều việc để đoàn kết với Nêru, cùng ông ta đề xướng năm nguyên tắc chung sống hòa bình. Nhưng ông ta lợi dụng Đạt Lai để chống Trung Quốc, gây ra sự kiện biên giới. Đứng trước sự xâm phạm của bên ngoài, liệu có đoàn kết được không?

Khơrútsốp biết mình đuối lý, liền nói lảng sang chuyện khác, kể rằng hồi tháng 1 năm 1957 Chu Ân Lai đã đến Mátxcơva "lên lớp" cho ông ta...

Chu Ân Lai bác lại, nói rằng Khơrútsốp khi đó đã nặng lời với những người lãnh đạo các Đảng anh em, đã vi phạm nguyên tắc bình đẳng giữa các nước anh em.

- Đâu có - Khơrútsốp muốn xí xóa. 

[SaoVang]

Lý Việt Nhiên làm phiên dịch hồi đó hôm nay cũng có mặt. Anh ngồi cạnh Mao Trạch Đông, khẽ báo cáo: 

- Thưa Chủ tịch, lời nói của ông ta khi ấy do tôi phiên dịch, tôi có thể làm chứng được không ạ? 

- Được - Mao Trạch Đông gật đầu. 

Lý Việt Nhiên đứng lên nói bằng tiếng Nga:

- Thưa đồng chí Khơrútsốp, đồng chí nói sai rồi, lúc đó chính tôi làm phiên dịch...

Ông kể lại cảnh tượng lúc bấy giờ, người tham dự và nội dung ý kiến của những người đã phát biểu.

Khơrútsốp lẩm bẩm:

- Quên mất rồi, không còn nhớ rõ nữa...

Rồi bỗng nhiên ông ta chuyển sang chuyện khác:

- Các ông pháo kích Kim Môn chẳng thông báo gì cho chúng tôi cả, điều đó có phù hợp với nguyên tắc chung sống giữa các nước anh em hay không?

- Tôi đã thông báo cho các ông rồi - Trần Nghị lập tức bác lại ngay - ông hỏi ông Gơrômicô xem, có phải tôi đã thông báo cho các ông rồi không?

Gơrômưkô ấp a ấp úng như đã ngầm thừa nhận.

Khơrútsốp gắng hết sức vẫn không thoát ra được thế bí.

Trần Nghị nói với Khơrútsốp:

- Pháo kích Kim Môn là công việc nội bộ của chúng tôi, đấy là lãnh thổ của Trung Quốc, chuyện biên giới Trung-Ấn, rõ ràng họ là xâm lược, ông lại bênh vực họ. Việc pháo kích Kim Môn chẳng lẽ ông còn muốn thay Tưởng Giới Thạch và đế quốc Mỹ chỉ trích chúng tôi nữa hay sao?

Khơrútsốp như gào lên, quát Trần Nghị:

- So sánh về quân hàm, ông là Nguyên soái, tôi chỉ là Trung tướng, nhưng tôi là Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Liên Xô, ông không được vô lễ với tôi...

- Đúng ông là Bí thư thứ nhất, nhưng ông nói đúng thì tôi nghe, ông nói sai thì tôi đương nhiên phải phản đối. - Giọng Trần Nghị vẫn bình tĩnh.

Khơrútsốp nhìn sang Mao Trạch Đông, hai tay buông thõng:

- Ông xem, ông xem đấy, toàn bộ Thường vụ Bộ Chính trị của các ông đều có mặt, các ông có mấy người, còn chúng tôi có mấy người? Đàm phán thế này không bình đẳng, không công bằng!

Mao Trạch Đông trước tới giờ im lặng, bây giờ mới mỉm cười, cất giọng trầm trầm chậm rãi :

- Tôi đã nghe từ nãy đến giờ. Ông đã chụp cho chúng tôi khá nhiều mũ, nào không giữ được Đạt Lai này, nào không đoàn kết với Nêru này, nào không nên pháo kích này, đại nhảy vọt là không đúng, lại còn nói tôi đề cao phái chính thống Mácxít Lêninnít vân vân... Vậy thì tôi cũng tặng ông một chiếc mũ, đấy là chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh.

Hội đàm đã kết thúc trong không khí chẳng vui vẻ gì. Song những cuộc hội đàm như thế này thật sự là hiếm thấy.

[SaoVang]

Liên Xô quyết định rút hết chuyên gia

Đêm Thiên An Môn diễn ra nhiều hoạt động chào mừng. Khơrútsốp không tham dự.

Ngày hôm sau duyệt binh Quốc khánh, trên lầu Thiên An Môn, Khơrútsốp nói với Mao Trạch Đông:

- Về việc chế tạo bom nguyên tử, chúng tôi quyết định rút các chuyên gia về.

Mao Trạch Đông ung dung nói:

- Cần thì cần đấy, nhưng cũng chẳng có vấn đề gì lớn. Về kỹ thuật, giúp chúng tôi một chút thì tốt, không giúp được cũng tuỳ các ông xem xét quyết định.

Khi Khơrútsốp rời Bắc Kinh, Mao Trạch Đông ra sân bay tiễn. Trong phòng khách quý, Mao Trạch Đông nói với Khơrútsốp:

- Tôi cần giải thích với ông, Công xã nhân dân của chúng tôi không phải áp đặt từ trên xuống, mà do quần chúng tự phát làm, cần phải ủng hộ. Chúng tôi đã nghiêm chỉnh nghiên cứu điều lệ và chế độ nông trường tập thể của các ông, tình hình của chúng tôi ở đây khác, phải rút kinh nghiệm qua thực tiễn, tổng kết kinh nghiệm...

Khơrútsốp lại một lần nữa nói:

- Tất cả đều là kiểu Trung Quốc, chúng tôi không rõ, đây là việc của bản thân các ông.

Cũng chính sau cuộc hội đàm ấy, Khơrútsốp quyết định rút hết các chuyên gia Liên Xô, xé bỏ tất cả mọi hợp đồng...

Tiếp sau đó là Hội nghị Bucarét năm 1960

Tại Hội nghị này, Khơrútsốp dùng thủ đoạn tấn công bất ngờ, đã phân phát thông báo của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô ngày 21 tháng 6 gửi Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc, công khai công kích Đảng Cộng sản Trung Quốc trước các Đảng Cộng sản và Đảng Công nhân các nước trên thế giới.

Điều này không thể không khiến Đảng Cộng sản Trung Quốc nổi giận.

Phái đoàn Đảng Cộng sản Trung Quốc do Đặng Tiểu Bình dẫn đấu đến Mátxcơva tham gia công việc khởi thảo văn kiện hội nghị 26 Đảng Cộng sản, Đảng Công nhân các nước, lại nhiều lần phải đấu tranh với Khơrútsốp. 

[SaoVang]

chương bẩy
KENNƠĐI VÀO LÀM ÔNG CHỦ NHÀ TRẮNG, KHƠRÚTSỐP VỘI VÃ GỬI CÀNH NGUYỆT QUẾ.
TẠI VIÊN, CÁC ĐỐI THỦ CHIẾN TRANH LẠNH LẠI GẶP NHAU.
ĐẠI LUẬN CHIẾN TRUNG - XÔ BÙNG NỔ

I. SỰ MẤT TÍCH BÍ ẨN TÊN GIÁN ĐIỆP TRÊN KHÔNG CỦA MỸ.

Tội ác của "Thiên sứ”

Chỉ bảy tháng sau khi kết thúc Hội đàm Trại  đavít đã xảy ra vụ máy bay U.2 của Mỹ xâm phạm vùng trời Liên Xô. Kremli lập tức hủy bỏ lời mời Aixenhao sang thăm Liên Xô. Quan hệ Xô - Mỹ lại có chiều hướng căng thẳng

Từ sau khi loài người "phát minh" ra con quái vật chiến tranh thì hoạt động gián điệp cũng diễn ra ngày càng dồn dập. Các kiểu chiến tranh luôn được đổi mới thì thủ đoạn hoạt động gián điệp cũng không ngừng cải tiến.

Sử dụng máy bay để trinh thám và chụp ảnh gián điệp bắt đầu có từ thế chiến thứ hai. Có điều, lúc ấy chưa có máy bay gián điệp chuyên dùng. Nhiệm vụ này do máy bay chiến đấu và máy bay ném bom thông thường làm, hệ thống tác chiến trên máy bay buộc phải thay thế bằng hệ thống chụp ảnh. Đã không có vũ trang, lại phải bay ở tầm thấp để chụp ảnh nên rất dễ bị đối phương tấn công. Tất cả phi công đều sợ đảm nhận nhiệm vụ này.

Bắt đầu từ năm 1950, nước Mỹ sống trong tâm trạng sợ bãi, người ta sợ "ưu thế” vũ khí hạt nhân của Liên Xô. Năm 1953, Liên Xô cho nổ "quả bom khinh khí" đầu tiên càng làm cho tâm lý sợ hãi nhanh chóng tăng lên. Ít lâu sau, nước Mỹ lại được tin Liên Xô đang tập trung nghiên cứu đẩy mạnh tầm bắn của tên lửa để có thể trực tiếp tấn công vào lãnh thổ nước Mỹ. Để tăng thêm tâm lý "sợ Liên Xô" của dân chúng Mỹ, Liên Xô còn cố tình sử dụng một số biện pháp đánh lừa. Chẳng hạn, trong lễ duyệt binh lớn tổ chức ở Hồng Trường, họ cố ý ghi trên vỏ tên lửa số 19 và số 21, quan chức phương Tây thấy thế liền cho rằng tại một nơi nào đó chắc còn đang cất giấu tên lửa số 20. Kỳ thực hoàn toàn không có chuyện đó. Chính phủ Mỹ khổ vì nỗi không có biện pháp nào tốt hơn để kiểm tra tình hình thực tế. Tổng thống Aixenhao cũng rất đau đầu về việc này. Năm 1954, trước mắt ông chợt loé ra một tia sáng - Bộ không quân đã trình lên ông dự án chế tạo máy bay trinh sát tầng cao, nhưng đồng thời họ cũng cho rằng loại máy bay này “vĩnh viễn không thể chế tạo được". Với tầm mắt sắc sảo của một quân nhân chính hiệu, Aixenhao nhận ra ngay giá trị của loại máy bay này, đã chỉ thị ngay cho Alen Đalét - Cục trưởng cục Tình báo Trung ương khi đó, lập tức bắt tay bí mật nghiên cứu chế tạo.

Dưới sự bảo vệ của hệ thống an ninh nghiêm mật, một chiếc máy bay với những đường nét sắc sảo và gọn ghẽ, cuối cùng đã được chế tạo. Sải cánh của nó dài, kết cấu thanh mảnh, nhìn nghiêng thân của nó thon dài, rất giống như cánh sau của chiếc tầu lượn. Để giảm trọng lượng của máy bay, cán bộ thiết kế tìm mọi cách cắt bỏ hết những gì có thể bỏ đi dược. Vì sử dụng nhiên liệu đặc biệt nên nó có thể bay ở tầm cao 70 ngàn thước Anh, tốc độ bay mỗi giờ là 800 kilômét, đồng thời có thể bay liên tục mấy giờ liền. Chiếc máy bay thần kỳ này, chính là chiếc U2 nổi tiếng thế giới sau này. Dùng mã số "U" cho loại máy bay đặc biệt này cũng lắm chuyện rắc rối, vì theo thông lệ của nước Mỹ, "U" chỉ đại diện cho máy bay nói chung. Có điều, nhân viên công tác nội bộ lại đặt cho nó một cái tên ngộ nghĩnh "Thiên sứ" để tỏ sự quý mến .

Quanh "Thiên sứ" là cả một lớp màn bí ẩn. Chuyện kể rằng, ngày 24 tháng 9 năm 1959, một "Thiên sứ” do trục trặc máy móc phải hạ cánh xuống một đường băng làm vội gần Tôkyô. Khi một tốp nhân viên cứu hộ đến, phi công vẫn ngồi lì trong buồng lái, mãi sau khi một trực thăng hải quân đưa mấy nhân viên thường phục đến, anh ta mới mở chụp buồng lái hét lên với họ: "Tôi rất khỏe”. Một đám người Nhật Bản tò mò phát hiện ra, trên thân máy bay màu lam thẫm không có ghi dấu hiệu gì cả, phi công cũng không mặc quần áo bay truyền thống. Nhưng nơi thắt lưng anh ta lại đeo một khẩu súng ngắn.

“Thiên sứ" bắt đầu cuộc đời gián điệp. Ngày 4 tháng 7 năm 1956, lần đầu tiên nó bay vào vùng trời Liên Xô. Sau đó, cứ thế liên tục làm chuyện đó. Vì Liên Xô khi đó chưa chế tạo được thứ vũ khí nào bắn rơi được máy bay gián điệp "tít trên chín tầng mây", đành "nhìn lên trời than thở", mặc cho "Thiên sứ tự do bay ngao du trên bầu trời của mình suốt 4 năm. Trong 4 năm đó, "Thiên sứ" thu thập được vô cùng nhiều những tin tức tình báo quý giá. Nhờ sự phát hiện của thiên sứ mà Aixenhao mới có chứng cứ để tuyên bố dõng dạc rằng, về mặt vũ khí tên lửa hạt nhân, Liên Xô hoàn toàn không có cái gọi là "ưu thế”. Người Mỹ cũng vì thế mà dần dần trút được nỗi lo âu.

[SaoVang]

Sứ mệnh bí mật

Để tránh lỡ không may xảy ra sóng gió Ngoại giao, Mỹ thuê một số phi công đã được thẩm tra và huấn luyện chu đáo để lái U2, thực hiện nhiệm vụ gián điệp. Một khi U-2 bị bắn rơi, Chính phủ Mỹ có thể phủ nhận thẳng thừng. Nhưng về sau Quốc hội lại e ngại mức độ trung thực của những người này, sợ rằng họ tiết lộ những điều cơ mật của nước Mỹ, nên lại giao cho phi công Mỹ đảm nhiệm nhiệm vụ trinh sát.

Sáng sớm tinh mơ ngày 1 tháng 5 năm 1960, phi công Mỹ Franxis Pao nhận được một mệnh lệnh - bề ngoài chỉ là một lệnh rất bình thường - bảo anh ta như thường lệ từ sân bay Baisawa, Pakixtan bay về Enselíc Thổ Nhĩ Kỳ. Ngay nhà đương cục Pakixtan cũng chỉ biết Pao bay về Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng trên máy bay của Pao lại để sẵn một lệnh bay hoàn toàn ngược lại - bay trinh sát tầm cao nội địa Liên Xô. Trước đó U 2 đã từng bay đến khu vực chỉ cách Mátxcơva mấy dặm Anh, nhưng lần này Pao phải vào sâu hơn nữa, tới vùng trời eo biển Ba ren để chụp ảnh. Cấp trên quy định cho anh ta ba mục tiêu trinh sát: Thứ nhất là Tairatham ở vùng sa mạc, ở đấy có xây dựng căn cứ tên lửa khổng lồ của Liên Xô, thứ hai là trạm phóng tên lửa Sphiêđrốpscơ; thứ ba là căn cứ không quân, hải quân Liên Xô Áckhanghem và Muốcmanscơ. Địa điểm chỉ định bay về là sân bay Pê tô, Na Uy. Nhưng Pao đâu có ngờ anh đã bị bắt làm tù binh trong sứ mệnh bí mật này, và "Thiên sứ” cùng đi với anh cũng không bao giờ trở về nữa.

Trên bệ phóng tên lửa Tairatham sừng sững một tên lửa đạn đạo kiểu mới do Liên Xô chế tạo to gấp đôi tên lửa đạn đạo Apôlô I của Mỹ. Cục Tình báo Trung ương Mỹ nóng lòng muốn có được tấm ảnh tên lửa đạn đạo này. Ngày 1 tháng 5 ấy, thời tiết rất phù hợp cho việc chấp hành nhiệm vụ của "Thiên sứ", trời quang không mây, không khí tầng cao khô ráo rất có lợi cho việc chụp ảnh trinh sát. Nếu thời tiết hôm ấy xấu thì Pao đã gặp được phúc tinh. Vì Tổng thống Aixenhao dự định thăm Liên Xô vào trung tuần tháng 6, Cục tình báo Trung ương quyết định bắt đầu từ ngày 2 tháng 5, nghĩa là trước khi Tổng thống đi thăm Liên Xô, "Thiên sứ” sẽ không tiến hành những hoạt động "có hại cho quan hệ hai nước nữa".

Để phối hợp với hành động của Pao, một chiếc U-2 khác cất cánh từ Enselic Thổ Nhĩ Kỳ, bay dọc theo biên giới Liên Xô. Mục đích là thu hút sự chú ý của trạm theo dõi ra đa Liên Xô. Phi công trên chiếc U-2 này còn được lệnh dùng vô tuyến điện phát đi tín hiệu liên lạc vu vơ để làm nhiễu việc theo dõi của quân đội Liên Xô nhằm yểm trợ cho chiếc U-2 của Pao bay sâu vào nội địa Liên Xô.

Pao lái chiếc "Thiên sứ”, đàng hoàng bay trong vùng trời Liên Xô. Từ khoang máy bay, anh ta nhìn xuống Sphêđốpscơ, cảm giác hơi căng thẳng lúc lên máy bay đã tiêu tan hết. Thậm chí anh ta còn thấy khoái chí, vì phía dưới kia từng tốp máy bay đánh chặn và tên lửa phòng không mặt đất đều chỉ có thể giương mắt mà nhìn. Tất cả những phi công đã từng lái U-2 đều cảm thấy rất quen với việc bay đến trung tâm tên lửa này của Liên Xô, họ đều gọi mạng tên lửa đầu tròn ở phía dưới kia là "Nhà  Đavít”. Pao lơ đãng kiểm tra hệ thống dẫn bay tự động rồi chuyển hướng bay về phía Muốcmanxcơ.