Tôi có thời gian ở bên bờ Mekong nhiều, vào tháng này nước bắt đầu rút nhưng phải đến tháng 12 trở đi mới trong xanh trở lại! và trong khoảng từ tháng 12 đến tháng 1, 2 thì bọn tôi gọi là mùa thúi!
Lúc này mùa lúa cũng đã thu hoạch, dân vùng xa dòng sông bắt đầu cuộc du mục đến vùng bên sông, từng đoàn người với những chiếc xe bò là một gia đình chở theo nông sản, gia cầm lần lượt đến hạ trại tại cái bến có khu rừng gòn dọc theo triền sông bên lở, lúc này từ mép nước lên đến bờ cao đến gần chục mét, khung cảnh rất hữu tình nước xanh, bờ râm bóng gòn, tối trăng thanh gió mát, mùa chế biến mắm bò hóc bắt đầu !
Trên bờ thì dân du mục ( tạm gọi vậy ) hạ trại, còn dưới bến thì là vùng hoạt động của dân chài, thuyền lưới san sát, dân chài khoét vào triền đất bờ sông thành những cái hang để trú ngày vì buổi tối trăng lên mới bắt đầu hội kéo lưới! đây đó ánh lửa bập bùng, trăng, gió, lửa bập bùng, tiếng máy nổ ghe chài trên sông! các bạn có thể hình dung được không? Nó hay lắm và tôi nhớ mãi !
Nửa đêm thì các thuyền lưới đầy cá lần lượt chạy vào bờ, lúc này bờ sông nhộn nhịp mua bán trao đổi, dân du mục đổi nông sản lấy cá với dân chài mà chủ yếu là cá linh, những ghe cá lính đầy ắp lóng lánh vảy bạc dưới ánh trăng nhảy tưng tưng!
Sau một khoảng thời gian nhộn nhịp thì bến sông trở lại tĩnh lặng, lúc này là lúc… làm việc của bọn tôi! Rượu thì bọn tôi đã thủ sẵn rồi và ngồi chờ trong mấy cái hang khoét trong triền đất bờ sông, ngồi vấn thuốc phì phèo tán phễu chờ cái chợ đêm ấy nó vãn! Lúc này các ghe cá chỉ còn lại toàn cá lớn như cá tra, cá trèn mà sáng ra thì dân chài sẽ đem ra chợ để bán tiếp… lúc ấy thì bọn tôi mới rảo đến các ghe chào hỏi xóc sà bai, he he… xum t’rây phức sa ra sa ma ki, ban tê bòng ôn ?… hớ hớ! dĩ nhiên là bòng ôn kam pù chia vui vẻ … dô tơi, dô tơi… miên sa ra nơi ? miệng nói tay thọc nòng AK gạt lựa con cá nào là cá trèn để xum thì bòng ôn KPC nào nỡ từ chối ! cuộc nhậu với cá nướng trên ánh lửa bập bùng dưới ánh trăng bên bờ sông gió mát ! quả là, với tôi không có cuộc nhậu nào thú vị và nhớ đời hơn!
Nói là mùa thúi vì từ những này này dân du mục làm cá để muối mắm bò hóc, cá linh được cắt đầu móc ruột rửa sạch và đem… ngâm nước một ngày cho nổi lên thì mới đúng quy trình, sau đó được xắp vào hủ rắc muối từng lớp… mỗi gia đình tùy nhu cầu cần mắm để ăn suốt năm thế nào thì chế biến đủ dùng, xong thì chất lên xe bò rồi nhổ trại trở về với ruộng vườn của mình ở những vùng xa sông nước! hàng tấn cá được chế biến ngay tại bến sông gần nơi bọn tôi đóng quân, những phần phế thải phân hủy cùng với mùi bò hóc ( là cái mùi đặc trưng của cá ngâm nước cho sình lên ) bay tỏa khắp phum xa gần, cái mùi mà các coong top không bao giờ…quên !
Tôi dự định sau này rảnh việc sẽ chuyên tổ chức tour tạm gọi là du lịch sinh thái-văn hóa- về nguồn , mà đối tượng trước hết là đám cựu binh đơn vị tôi để kiếm chút cháo…! Ông nào thấy hay thì cùng công ty làm nhe ! hớ hớ !

Còn mấy trang nữa tán cho vui, cho đủ... chuẩn
