Những người thắng cuộc

[ptlinh]

Chương 8
“CHÚNG TA SẼ HẾT SỨC BẬN RỘN"

Với một máy bay chiến đấu hộ tống, chiếc Skymaster C-V54 của Henry Morgenthau, cùng loại máy bay với chiếc Sacred Cow của Tổng thống, gầm rú lao vào bóng đêm trên Đại tây dương. Trong chuyến bay hai mươi hai giờ, Harry Dexter White lôi ra bản ghi nhớ của Bộ Ngoại giao về "các quyền tài sản” ở Đức thời hậu chiến mà ông biết sẽ kích thích ông chủ của ông.


White, nhà kinh tế học quốc tế chính của Bộ Tài chính, hăm hở bảo đảm một nước Đức suy yếu thời hậu chiến. Để chắc chắn rằng bản ghi nhớ gây ấn tượng mạnh lên Morgenthau, ông tính toán sẽ đưa nó ra khi ông chủ mệt mỏi và đang bị kẹt trên chuyến máy bay ồn ào, huyên náo.


Morgenthau đọc tài liệu với vẻ càng lúc càng giận dữ. Tài liệu cho thấy người Đức cần được ủng hộ. Nước Đức phải đẩy mạnh sự phục hồi châu âu và cung cấp hàng hóa được sản xuất cho các nạn nhân của nó. Do đó, quân Quân Đồng minh chiến thắng phải hỗ trợ hầu hết máy móc công nghiệp của đất nước.⁴⁷ (Trong tài liệu này và một tài liệu sau này, những nhà kế hoạch của Bộ ngoại giao đề nghị rằng, nếu cần thiết "gắn nền kinh tế lại với nhau," trước hết lực lượng quân Đống minh chiếm đóng phải giữ đúng vị trí của các đảng viên Đức quốc xã. Các nhà kế hoạch thừa nhận là phải loại bỏ ảnh hưởng của Đức quốc xã "càng nhanh càng tốt" và đề xuất các quyền kiểm soát kinh tế khác như phá bỏ các độc quyền của Đức và cấm thói quen buôn bán có sự phân biệt đối xử. Nhưng họ cho rằng biện pháp an toàn nhất là chống không để người Đức tạo ra chiến tranh trong tương lai là ràng buộc chặt chẽ đất nước này vào “nền kinh tế thế giới hòa bình và mở rộng”).


Đối với Morgenthau, bài giải trình đã phớt lờ đi "vấn đề căn bản nhất trong tất cả”: làm thế nào giữ không cho Đức đe dọa thế giới một lần nữa. Như phụ tá Tosiah Dubois nhớ lại, "khi chúng tôi vào đến nước Anh," Morgenthau “bị thuyết phục” là cần phải thực hiện một điều gì đó. Một phụ tá khác trong chuyến đi, Fred Smith nhớ lại, "Morgenthau đoán chắc rằng người Đức là một chủng tộc hiếu chiến, và mãi mãi là thế.”


Morgenthau và đoàn tháp từng đáp máy bay xuống Prestwick, Scotland, vào đúng nửa đêm thứ thai ngày 7 tháng Tám 1944. Họ gặp Đại tá Bemard Bernstein thuộc ban tham mưu của Tướng Eisenhower, người dẫn họ lên chuyến xe lửa sang trọng đặc biệt của Tư lệnh Tối cao, đến sở chỉ huy của ông ở Portsmouth.


Berstein là cố vấn tài chính cho bộ tư lệnh của Eisenhower nhưng trước kia ông là luật sư trong Bộ Tài chính của Morgenthau. Ông tôn trọng chủ cũ và vẫn coi mình là người của Bộ Tài chính. Xong bữa sáng, khi mặt trời mọc và miền quê nước Anh vụt qua cửa sổ xe lửa, Bernstein cảnh báo Morgenthau rằng các đồng nghiệp của ông ở Ban Dân Chính thuộc Bộ Chiến tranh⁴⁸ (Trong Thế chiến II Bộ Chiến tranh lập ra Ban Dân Chính [Civil Affairs Division] [G-5] cho các mối quan hệ ngoài nước với các thường dân trong các quốc gia bị chiếm đóng) có vẻ không mấy tích cực trong việc hạn chế nước Đức hậu chiến. Họ dường như quan tâm hơn đến việc khi quân Mỹ thắng Đức, họ sẽ bị đẩy vào "vũng lầy đổ nát kinh tế.”


Bernstein cho ông sếp cũ xem bản thảo Sách chỉ nam cho Chính quyền Quân sự ở nước Đức (Handbook for Military Government in Germany), để sử dụng một khi quân Mỹ vượt qua biên giới nước Đức. Do Khối Quốc gia Đức của Sở chỉ huy Tối Cao Eisenhower, Quân Viễn chinh Đồng minh (Allied Expeditionary FORCE-SHAEF) viết nhưng chưa được phê duyệt mục đích của nó là giảm đến mức tối thiểu sự hỗn loạn khi lực lượng Anh-Mỹ hành quân ngang qua nước Đức.⁴⁹ (Sách chỉ nam được các Tham mưu trưởng Phối hợp Anh-Mỹ (CCS-551) viết vào tháng Tư 1944, nói trong khi Chủ nghĩa Phát xít Đức bị tiêu diệt, đời sống người Đức bình thường phải được khôi phục “nhanh bao nhiêu có thể, tới mức hoàn cảnh sẽ không gây trở ngại cho các hoạt động quân sự." Mặc dù có ý định trong giai đoạn ngay sau khi lực lượng quân Đồng minh chọc thủng phòng tuyến Đức, song Sách Chỉ nam chỉ có thể ảnh hưởng đến những người lập kế hoạch chiếm đóng nước Đức sau khi đầu hàng)


Quân chiếm đóng được cho biết rằng "nhiệm vụ chính yếu và trực tiếp của họ” là bảo đảm “guồng máy” ở Đức "hoạt động hiệu quả." Họ phải "khôi phục càng nhanh càng tốt" việc thực hiện chức năng của chính quyền dân sự Đức trong khu vực họ chịu trách nhiệm." Công nghiệp Đức phải được củng cố để hỗ trợ cho người Đức và giữ cho châu Âu “vững chắc.” Mọi người Đức phải được cung cấp hai ngàn calo thực phẩm mỗi ngày.


Bernstein phàn nàn với Morgenthau là không một ai ở SHAEF có vẻ quan tâm "họ đang kiểm soát người Đức." Vẫn còn bị quấy rối bởi tài liệu mà ông đọc được trên máy bay. Morgenthau gay gắt ghi nhận rằng các kế hoạch cua SHAEF dành cho nước Đức tương tự “công việc WPA hấp dẫn.”⁵⁰ (Năm 1935, Roosevelt lập ra Ban Xúc tiến Sự vụ (Works Progress Administration) để đưa người Mỹ thất nghiệp vào làm việc trong các đề án liên bang. Người ta đồn rằng các viên chức trong Bộ Chiến tranh sau này đánh trả lại Berstein vì kích động Morgenthau về Sách chỉ nam bằng cách ngăn chặn tham vọng ông muốn trở thành tướng)

[ptlinh]

Ở Portsmouth, Morgenthau, cùng với các phụ tá Fred Smith và Harry Dexter White, dùng cơm trưa với Eisenhower trong căn lều tập thể của các tướng lĩnh. Cũng như khi thành công của những cuộc đổ bộ Normandy, Eisenhower vui vẻ chế giễu các nhà phê bình Mỹ đang phàn nàn rằng sau Ngày-D, ông chậm chạp đến nỗi không thọc sâu vào nước Pháp: “Sau khi bạn tấn công, bạn phải chờ cho đến khỉ bạn có thể cuộn đuôi lại, một lần nữa trước khi bạn tiến lên phía trước."


Theo tín hiệu của Morgenthau, White đưa ra đề tài nước Đức thời hậu chiến. Ông nói, căn cứ vào các kế hoạch hiện tại, “đời sống người Đức sẽ được tái lập ở mức cao bao nhiêu có thể." Chắc chắn trong khi đi qua châu Âu, quân Đồng minh phải “nâng đỡ” nền kinh tế của kẻ thù để giữ “đừng để nó sa lầy.” Nhưng nước Đức là “đường cấm." Đó là “cuối đường."


Eisenhower dứt khoát trả lời, “Tôi không quan tâm đến nền kinh tế Đức, và cá nhân tôi không thích nâng đỡ nó, nếu điều đó không dễ dàng hơn cho người Đức." Đối với ông, Bộ Tổng chỉ huy Đức phải bị "tiêu diệt hoàn toàn" và các tên đầu sỏ Đức quốc xã phải bị "kết án tử hình.” Ike nói, nếu ủng hộ Hitler, dân tộc Đức đã là những kẻ đồng lõa với mọi điều được thực hiện nhân danh họ. Họ "không được phép thoái thác ý thức phạm tội, tội đồng lõa trong bi kịch đã nhận chìm thế giới.” Người Đức đã "được huấn luyện thành kẻ hoang tưởng trong hành động và trong suy nghĩ, và họ phải được tách hẳn khỏi điều đó. Cách duy nhất để thực hiện được việc đó là triệt để và cứng rắn với họ."


Morgenthau bảo Eisenhower là sau khi chiếm đóng, ông muốn "nhìn thấy dấu hiệu câu thúc thấp đến nỗi nó chỉ có thể đi theo một con đường duy nhất.” Bằng cách đó, “nếu dấu hiệu tăng lên, có thể không có sự kết tội rằng vì ngu ngốc mà chúng ta phá hủy hệ thống kinh tế của Đức."


Dòng dõi từ người Đức trên bờ sông Rhine thế kỷ thứ VIII, Eisenhower sau này ghi lại trong hồi ký rằng “tuy những năm tháng xung đột phai mờ dần, song tôi luôn quyết liệt chống lại người Đức." Với người vợ Mamie của mình, ông viết “Người Đức là thú vật" và “Chúa ơi, con ghét người Đức”, Kể từ Ngày-D, người Đức giết chết mười sáu ngàn người và làm bị thương bảy mươi tám ngàn thanh thiếu niên Mỹ. Ngay buổi sáng Morgenthau đến, Eisenhower đã nghe được bản kê khai khủng khiếp tại các trại tập trung tử thần của Đức quốc xã.


Nhưng vị tướng có lý do khác để không khoan nhượng với nước Đức trước sự hiện diện của Morgenthau. Ông biết vào tháng Mười Một 1942, Morgenthau đã là "tay chỉ trích gay gắt nhất trong Nội các" khi ông giao dịch thực dụng với Đô đốc Pháp thời Vichy, Jean Darlan. Để đổi lấy sự thế chấp của Darlan cho việc Pháp phản đối quân Đồng minh chiếm Bắc Phi, Eisenhower và Đồng minh đồng ý không phản đối các sắc lệnh Vichy ở địa phương, kể cả các sắc lệnh chống người Do Thái.


Khi tham gia vào giao dịch đó, Eisenhower đón nhận một số lời chỉ trích cay đắng nhất trong cuộc đời. Ai oán, ông viết cho con trai John, "Cha đã bị gọi là tên Phát xít và là kẻ theo chủ nghĩa Hitler" Khi Morgenthau ghé thăm Eisenhower ở Algiers hồi tháng Mười 1943, Bộ trưởng công bố các quan điểm của mình.


Lúc này, Chỉ huy Tối cao đã không cho Morgenthau cơ hội thứ hai để hàm ý của ông là nhẹ tay với Đức quốc xã. Trả lời các vấn đề của Bộ trưởng, Eisenhower giải thích rằng bổn phận của ông là Chỉ huy trưởng Tối cao sẽ chấm dứt sau khi chiến thắng. Nhưng nếu hội đồng giữa Đồng minh với nhau được thiết lập để giữ cho nước Đức “vào hàng vào lối,” ông có thể sẽ là thống đốc quân sự, và trong trường hợp đó ông sẽ có “điều để nói về nền kinh tế nước Đức.”


Ông cảm thấy một nền "hòa bình cứng rắn" với nước Đức thời hậu chiến sẽ xúi giục Liên Xô gia tăng gấp đôi các nỗ lực chiến thắng chiến tranh châu Âu. Hơn phần lớn các đồng nghiệp Anh và Mỹ, Eisenhower lạc quan về sự hợp tác thời hậu chiến với Mạc Tư Khoa, và do đó ít bị thôi thúc trong việc củng cố nước Đức thành chướng ngại ngăn chặn sức mạnh Liên Xô ở châu Âu thời hậu chiến. Ông nói với Morgenthau rằng nước Nga “có các vấn đề của riêng họ mà họ sẽ phải bận rộn rất lâu sau khi chúng ta qua đời."


Morgenthau hồ hởi vì nhà lãnh đạo quân sự được nhiều người ca tụng dường như có chung những quan điểm như ông về nước Đức thời hậu chiến. Sau này ông nói với các phụ tá rằng đối với người Đức, Eisenhower "đối xử với họ thật cứng rắn" và “mặc xác họ.” Trước khi dời đi, Harry Dexter White nói với vị Tướng, "Chúng tôi muốn đưa ông ra để hỗ trợ vấn đề đối xử với dân tộc Đức.” Eesenhower nói, “Nếu cần thì đích thân tôi sẽ nói với Tổng thống."⁵¹ (Tháng Mười Một 1947, Morgenthau dựa vào nhật ký của mình cho xuất bản một bài viết trên tạp chí Collier's magazine về cuộc trò chuyện thời chiến với Eisenhower. Ông cũng để phụ tá Tài chính Fred Smith viết một bài nói rằng với cuộc trò chuyện của họ ở Portsmouth, thì chính Eisenhower đã "phát động" nỗ lực thuần hóa nước Đức của Morgenthau. Lúc đó, Chiến tranh Lạnh đã bắt đầu và nhiều người Mỹ nghĩ rằng chỉ những người Mỹ muốn một nền hòa bình cứng rắn với nước Đức thời hậu chiến mới ủng hộ Liên Xô. Muốn tự bảo vệ mình khỏi những cáo buộc như thế, Eisenhower yêu cầu các phụ tá tìm trong các hồ sơ ghi chép cùng thời của ông về cuộc trò chuyện với Morgenthau có khả năng ủng hộ hoặc bác bỏ bài báo này. Nhưng họ không thể tìm được. Trong hồi ký Thế chiến II 1948 Thập tự chinh ở châu Âu, Eisenhower đưa ra phiên bản về cuộc trò chuyện với Morgenthau, dựa trên những gì ông gọi là hồi ức "gian khổ" về nó bốn năm sau. Giải thích hồi tưởng quá khứ của Eisenhower về những gì ông nói với Morgenthau khá ôn hòa về nước Đức hơn những gì ông nói mà Morgenthau ghi lại lúc đó)

[ptlinh]

Thứ ba ngày 08 tháng Tám 1944, cùng với một chiếc máy bay tháp tùng khác, Morgenthau bay tới Cherbourg, một phi cảng lớn trước kia của Pháp bị người Đức đặt mìn, sau này bị quân Đồng minh nã pháo. Morgenthau nhận xét, “Quả là địa ngục.”


Tham mưu trưởng của Eisenhower, Tướng Walter Bedell Smith, nói với Morgenthau rằng ông không thể vượt qua SHAEF đến sở chỉ huy, nhưng Morgenthau bảo Smith rằng ông để cho sĩ quan chỉ huy địa phương, Tướng Omar Bradley, "quyết định tôi có thể đi được bao xa.” Ông quay một bộ phim chiến trường bằng máy quay phim 16 ly và kinh lý các bệnh viện dã chiến, và chúng khiến ông buồn phiền. Sau này ông nói “mùi vết thương" bốc lên nồng nặc đến nỗi "tôi không thể nôn mửa được nữa."


Sau một đêm ở Carentan, nơi ông nhận được lời chỉ dẫn tường tận về sự chiếm đóng nước Pháp, ông đến sở chỉ huy mặt trận Normandy của Bradley, nơi vị tướng tự biện rằng các đảng viên Đức quốc xã có thể bị đánh bại vào cuối tháng Chín 1944.⁵² (McCloy cũng có cùng ý nghĩ như thế. Nhưng ngay sau đó cả hai đều thay đổi ý kiến) Bradley khoác lác rằng ông đã “có cơ hội trở thành sĩ quan chỉ huy nhiều lần trong một thế kỷ. Chúng tôi sẽ tiêu diệt toàn bộ quân thù."


Morgenthau cũng có sự hợp nhất cảm xúc với con trai lớn của mình, Henry III, đang phục vụ trong Quân đoàn Ba của Tướng George Patton. Trong khi kinh lý Omaha và Uta Beaches, Bộ trưởng nhận món quà là chiếc mũ sắt của tù binh Đức. Sau này ông gửi cho Tướng Bradley và Tướng Bedell Smith những thùng rượu whisky ngô để cảm ơn, ông viết, “Hy vọng là ông sẽ nâng cốc chúc mừng tôi ở Bá Linh trong một tương lai không xa." Bradley trả lời, “đã sẵn sàng một chai cho cuộc viếng thăm chúng tôi của ông ở nước Đức."


Trong thời gian Morgenthau thăm nước Pháp bị chiếm đóng, các nhân viên tuyên truyền của Goebbels đang hoạt động. Đài phát thanh Bá Linh cho dân tộc Đức biết là trong khi đi kinh lý nước Pháp, “tên Do Thái Morgenthau” đã đánh cắp tấm thảm thêu vô giá của nước Pháp.


Bay trở về Anh, Morgenthau được chính thức trao cho một bất động sản rộng tám ngàn mẫu ở Witshire có tên là Red Rice, do Quân đội Mỹ thuê. Lo lắng rằng Bộ trưởng Tài chính cần kiệm có thể báo với Roosevelt rằng Eisenhower là người ăn tiêu hoang phí, Bedell Smith bảo đảm với ông rằng SHAEF không "cho phần lớn các khách tới thăm của chúng ta trú ngụ."


Thứ năm ngày 10 tháng Tám, trong bữa cơm trưa, Morgenthau hỏi đối tác người Anh, Ngài John Anderson, xem việc cho phép nước Đức "tiếp tục là một quốc gia công nghiệp" có đúng là không mang ý nghĩa nước Đức sẽ nhanh chóng "vũ trang cho một cuộc chiến tranh khác" không.” Anderson chỉ trả lời rằng phải ngừng ngay công việc chế tạo “các sản phẩm liên quan đến chiến tranh.”


Morgenthau sửng sốt vì tính nhút nhát của Anderson. Khi vẽ ra khái niệm Dutchess County lãng mạn với các nông dân tiểu điền chu, do Morgenthau đưa ra, như một ý tưởng “hoàn toàn là riêng tôi," rằng chúng ta có thể chia cắt nước Đức thành một số tỉnh nhỏ, ngăn chặn mọi sản xuất công nghiệp và biến họ thành các địa chủ nông nghiệp nhỏ." Anderson chỉ phản ứng im lặng.


Trưa hôm đó, Morgenthau ghé thăm Churchill, và ông viết trong nhật ký là Churchill có vẻ như "rất vui được gặp tôi Thủ tướng có lý do chính đáng để cố làm cho Morgenthau vui vẻ ông muốn tiếp tục nhận sự viện trợ Thuê-Mướn trong suốt giai đoạn từ việc Đức đầu hàng đến chuyện Nhật bại trận, và Morgenthau đang cố gắng giữ cho tổng số tiền phải chăng.


Với Morgenthau, Churchill sử dụng cùng một sự kết hợp các thủ đoạn dọa giẫm và mê hoặc mà ông thường triển khai với Franklin Roosevelt. Một cách cường điệu, ông nói với vị khách người Mỹ rằng viễn cảnh của nước Anh “rất, rất tăm tối.” Đất nước "phá sản hoàn toàn" và “không có tương lai" cho cựu chiến binh Anh. Nước Anh có thể chỉ sản xuất được nửa lương thực cần thiết và cần xuất khẩu nhiều hàng hóa thời hậu chiến để tồn tại. Churchill nói, trong khi quân lính vẫn còn đang chiến đấu ở châu Âu, ông không thể nói với nhân dân ông sự thật khủng khiếp, nhưng sau chiến thắng, ông sẽ phải trình bày “mọi chuyện trước Quốc hội." Sau đó ông sẽ trở, thành “người bị ghét bỏ nhất ở nước Anh."


Morgenthau ghi lại trong nhật ký, con người cực kỳ phiền muộn, và cuộc trò chuyện này đối với tôi rất khích động."

Thủ tướng nói với ông, "Morgenthau, năm ngoái tôi được báo cáo là ông đã thay đổi để trở thành người chống chúng tôi và có thái độ cứng rắn đối với chúng tôi." Bộ trưởng Tài chính cam kết "nỗ lực trung thực" giúp đỡ, “bằng tình cảm của tôi hơn là bằng túi tiền của tôi." Tháng trước, Churchill và Nội các Chiến tranh của ông đã thảo luận lời đề nghị cũ của nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái Chaim Weizmann, là phải thành lập một lữ đoàn Do Thái chiến đấu với Đức quốc xã. Churchill đồng tình, nhưng những người khác cảnh báo rằng một lữ đoàn Do Thái có thể kéo theo một đạo quân Do Thái, mà sau chiến tranh có thể tiến về Palestine và khuấy động lập nhà nước Do Thái.


Lúc này, vui đùa với người nghe, Churchill bảo Morgenthau rằng ông đã nghĩ đến một lữ đoàn Do Thái, dương cao những chiếc cờ Ngôi sao David, đang tiến vào nước Đức: “Mặc xác bọn Ả Rập! Chúng không thể chiến thắng được!"


Morgenthau nói ông tán thành một lữ đoàn như thế, nhưng không phải với các lá cờ Do Thái, điều ông sợ là sẽ xảy ra việc người Do Thái không trung thành với các đất nước của riêng họ: “Nó chỉ cho Hitler thấy rằng những gì ông nói về người Do Thái là đúng." Ông nói thêm rằng trước hết, ông tự xem mình là một người Mỹ.⁵³ (Một tháng sau, Churchill chuẩn y việc thành lập một lữ đoàn Do Thái ở Siena, Italy, chiến đấu cạnh quân đội của Tướng Sir Harold Alexander)


Ngay trước khi Morgenthau khởi hành đi châu Âu, chế độ bù nhìn Đức quốc xã ở Budapest đã đưa ra việc giải thoát "các loại người Do Thái nhất định,” nếu người Anh và người Mỹ chiếm giữ họ. Như Dubois nhớ lại, các nhà ngoại giao Anh sợ là hơn một trăm ngàn người Do Thái có thể sẽ đòi hỏi được vào Anh quốc: quả là nhiều lần họ đã lên tiếng rằng chúng tôi không chấp nhận đề nghị này vì chúng tôi sẽ phải làm gì với những người Do Thái này nếu họ được giải thoát?” Dubois nhớ lại là khi Morgenthau nghe nói về thái độ này, ông rất bực tức.”


Lúc này Morgenthau hỏi Churchill, liệu Anh quốc có cùng với Mỹ tìm "những nơi trú ẩn tị nạn” cho người Do Thái ở Hung Gia Lợi không. Churchill trả lời là có, nhưng Palestine không thể là một trong các số đó. Ông đã hứa với người Ả Rập rằng chừng nào chiến tranh còn tiếp diễn, ông sẽ không đi quá những gì đã thỏa thuận để cho người Do Thái trú ngụ ở đó. Churchill nói thêm rằng khả năng của ông “cho người tị nạn trú ngụ” trên đất Anh là "có giới hạn."


Sau này Morgenthau phàn nàn rằng khi đề nghị thành lập một lữ đoàn Do Thái, Churchill có thể nói "mặc xác bọn Ả Rập," nhưng “thế mà theo thỏa thuận này, ông lại không muốn để người Do Thái vào Palestine."


Cuối chuyến viếng thăm, Churchill dẫn người khách Mỹ vào Phòng Chiến tranh ảo của ông, Morgenthau nhận thấy “hết sức rùng mình." Thủ tướng cũng cho ông thấy mô hình bờ biển đổ bộ của người Anh ở Normandy. Sau này Morgenthau nói với các phụ tá, “Đương nhiên là tôi không tài nào biết được đâu là bờ biển tốt hơn-của người Anh hay của chúng ta nhưng chắc chắn hai bờ biển mà tôi nhìn thấy đều cực tốt.”⁵⁴ (Theo khẳng định của Morgenthau, Dubois vẫn ở lại Luân Đôn để ép Anh quốc công khai tuyên bố rằng cả hai quốc gia cùng tìm những nơi trú ẩn cho người Do Thái trốn khỏi Hung Gia Lợi. Người Anh ưng thuận, nhưng chỉ sau khi giao dịch bí mật để biết rằng nước Mỹ thực sự đang đón nhận bất cứ người tị nạn nào được giải thoát. Rất lâu sau này Dubois nói, “Tốt thế nào về mặt tâm lý chỉ là sự phỏng đoán của mỗi người. Tôi không biết kết quả đích thực là có bao nhiêu người Hung Gia Lợi được giải thoát.” Ngày 17 tháng Tám 1944, Pehle báo cho Morgenthau biết người Đức “đang chiếm vị trí” để không ai có thể dời khỏi Hung Gia Lợi nếu họ không thu được tiền chuộc.” Tuy nhiên, Raoul Wallenberg can đảm của Thuỵ Điển, được Bộ Tị nạn Chiến tranh Mỹ tài trợ, cố gắng cứu hơn hai mươi ngàn người Do Thái hoặc những Ki tô hữu đã cải đạo gốc Do Thái ở Budapest)

[ptlinh]

Thứ bảy ngày 12 tháng Tám 1944, Morgenthau ngồi trên bãi cỏ xanh rộng lớn tại Red Rice cùng với Harry Dexter White, các phụ tá khác và đại sứ của Roosevelt ở Luân Đôn là John Winant. Ông kể lại là Eisenhower nói với ông rằng "chúng ta phải kiên quyết với nước Đức." Ông nói chính ông cảm thấy đất nước chiến bại có thể bị giản lược thành "đất nước của các trang trại nhỏ," như Đan Mạch, nơi nông dân sống gần đất không còn tính gây hấn mà “yêu chuộng hòa bình.” Morgenthau cảm thấy triết lý ruộng đất của Jefferson mà ông tự coi là cùng quan điểm với Roosevelt có thể thanh lọc được tinh thần người Đức.

Winant không hay biết. Ông nói, "Các nông dân sẽ trở thành những người chiến đấu giỏi.”

White nói, "Sẽ không là nông dân nếu không có thiết bị công nghiệp hiện đại!"

Là người đại diện của Mỹ trong Hội đồng Cố vấn châu Âu ở Luân Đôn, Winant nhận thấy trong nhiều tháng ông đã cố gắng nhận các chỉ thị từ Hoa Thịnh Đốn. Nhưng ông chưa hiểu được ý nghĩ của Roosevelt muốn hành động ra sao về nước Đức hậu chiến.


White phàn nàn rằng người Anh nói Anh quốc cần một “nước Đức hùng cường, mạnh mẽ" cho thị trường xuất khẩu của Anh quốc. Nếu những người chiến thắng phục hồi địa vị cho nước Đức thời hậu chiến và tránh đừng để nó sản xuất vũ khí rồi ít năm sau khi bại trận, đất nước gây hấn có thể khấm khá hơn các nạn nhân châu Âu của nó. Ông nói, “Biến nước Đức thành một thành viên đáng kính trong gia đình các quốc gia chính là đặt nước Đức vào vị trí mà nó sẽ một lần nữa cố gắng trở thành bá chủ thế giới. Hai lần trong thế hệ của chúng ta nước Đức đã cố gắng, và lần thứ ba, nước Đức có thể sẽ thành công."


Chiều chủ nhật ngày 13 tháng Tám, Morgenthau đưa Winant và White đến nhà Anthony Eden, nơi họ dùng trà trên bãi cỏ. Ông nói với Ngoại trưởng là ít nhất trong những tháng đầu sau chiến thắng, ông được Churchill cho biết nước Đức buộc phải tự lo liệu lấy.


Eden trả lời, tại hội nghị Tehran, Roosevelt, Churchilll và Stalin đã nhất trí là chia cắt đất nước Đức: “Cậu Joe Stalin quyết định đập tan nước Đức để nó không bao giờ có thể gây chiến được nữa.”

Eden không biết rằng Roosevelt đã từ chối giãi bày thực chất của những cuộc trò chuyện riêng giữa Bộ Ba tại Tehran với Morgenthau hay bất kỳ viên chức Mỹ cấp cao nào khác. Nhưng giờ điều bí mật đã bị tiết lộ. Morgenthau nhanh chóng yêu cầu Eden trình bày cho ông các văn thư của phía Anh về các cuộc trò chuyện bí mật ở Tehran về nước Đức thời hậu chiến trước khi ông rời khỏi Luân Đôn. Tuyệt vọng vì phải cầu cứu Morgenthau về Thuê-mướn, Eden khó lòng giữ im lặng mà nói không.


Khiêu khích, Harry Dexter White bảo Eden là ông hiểu rằng người Anh muốn khôi phục lại nền kinh tế Đức để chiếm lại “khách hàng quan trọng nhất của họ." Giật mình, Eden trả lời là bất kỳ cuộc nói chuyện mềm-dẻo-nào-về-nước-Đức cũng đều khiến Liên Xô lo sợ Anh-Mỹ sẽ đi theo con đường riêng của họ. Không điều gì cản trở "sự cộng tác mật thiết nhất có thể xảy ra trong thời hậu chiến" giữa ba cường quốc. Ông nói, một nước Đức hùng mạnh thời hậu chiến sẽ nguy hiểm hơn một nước Nga hùng mạnh thời hậu chiến.
Vì đã nghe được nhiều hơn những gì Ngoại trưởng nói nên Morgenthau sau này kinh ngạc thổ lộ với các phụ tá rằng Eden “muốn chia cắt nước Đức chia cắt hoàn toàn," và ông cũng “không thẳng tay.”


Thứ ba, Morgenthau và White đến văn phòng của Eden ở Whitehall. Khi các vị khách Mỹ chăm chú lắng nghe. Ngoại trưởng đọc to hồ sơ về những cuộc trò chuyện ở Tehran, trong đó Bộ Ba đã nói đến việc chia cắt nước Đức và Roosevelt nhấn mạnh là đất nước bại trận phải bị chia thành ba phần hoặc hơn nữa.
Morgenthau nói nếu ý định của quân Đồng minh là chia cắt nước Đức hậu chiến, thì việc các viên chức Bộ Ngoại giao và Ngũ giác Đài nói về sự phục hồi chế độ Đức sẽ vi phạm chính sách chính thức.


Eden rõ ràng lúng túng với hoàn cảnh này. Có thể ông lo ngại Roosevelt có khi sẽ trừng phạt ông và Churchill vì cho Morgenthau biết về hồ sơ Tehran mà đúng là Tổng thống không muốn cho biết. Ông yêu cầu Morgenthau giải thích với Roosevelt rằng ông không có ý đưa vấn đề nước Đức ra với Morgenthau.

Morgenthau nhấn mạnh rằng ông không “đến Anh quốc để thảo luận vấn đề," và nói hai ngày sau khi trở về Hoa Thịnh Đốn, ông sẽ nói với Roosevelt và Hull về nước Đức hậu chiến.

Morgenthau đề nghị đi tham quan các hầm trú máy bay oanh tạc ở Luân Đôn. Chuchill nghĩ mình sẽ đi theo hộ tống, nhưng mùa hè năm 1944 đôi lúc ông bị đám người Briton (một dân tộc sống ở Anh thời Roma đô hộ, cách đây 2.000 năm) thiếu kiên nhẫn vì cuộc chiến kéo dài nên đã la ó phản đối trên đường phố. Còn hơn nguy cơ ngượng ngùng trước cuộc viếng thăm của Bộ trưởng Tài chính, Churchill nhờ vợ Clementine tháp tùng Morgenthau.


Nghỉ ngơi sau khẩu phần ăn hạn chế theo người Anh, Morgenthau đưa cho bà Churchill những quả trứng mới và thịt nguội từ Nông trại Fishkill. Bà viết cho chồng rằng Morgenthau là “cổ vật mập mờ khôi hài" và "khó mà tưởng tượng ông có thể quản lý được một sạp bán ốc xoắn⁵⁵ (Trước kia Churchill có lần phê bình đối thủ của ông bằng cách nói họ “không thể điếu hành được một sạp bán ốc xoắn,” có nghĩa là một sạp bán thực phẩm ở vỉa hè)-nhưng có lẽ làm Bộ Tài chính thì dễ hơn, vì không có sự cạnh tranh!"


Quá nửa đêm ở Luân Đôn, Morgenthau phát biểu trên Đài phát thanh CBS với nhân dân Mỹ một bài diễn văn do người soạn diễn văn Robert Sherwood của Roosevelt và phóng viên Edward R.Murrow của CBS ở Luân Đôn phụ viết. Ông nói với thính giả rằng trong khi đi kinh lý các nơi trú ẩn tránh phóng xạ nguyên tử, “ý tưởng chính chiếm lĩnh tâm trí và trái tim tôi” là “chúng ta không bao giờ được quên”,⁵⁶ (Thật trùng hợp là Morgenthau sử dụng câu nói được người Do Thái thời hậu chiến và những người khác phát biểu về nạn tàn sát người Do Thái thời Hitler) Không đủ hy vọng rằng người Đức và người Nhật thời hậu chiến sẽ “cư xử như những người tử tế": “Hy vọng suông thì không đủ... nước Đức và nước Nhật phải bị giải trừ quân bị."

Sau này, Clementine Churchill đánh điện cho Morgenthau, “Giọng ông ấm và chân thật và tất cả những gì ông nói cho thấy sự hiểu biết về dân tộc của chúng tôi.”

Vợ của Morgenthau đánh điện từ Fishkill Farms, “bài diễn văn của ông thật tuyệt vời. Tuyệt vời."

[ptlinh]

Trước khi từ London trở về, Morgenthau yêu cầu Thứ trưởng Daniel Bell sắp xếp cuộc hẹn cho ông gặp Tổng thống. Để phe Trục không biết được nơi ở của Roosevelt, Bell trả lời bằng lời nhắn vô tuyến quanh co rằng chiều chủ nhật sau đó ba ngày, “quý ông mà ngài muốn gặp" sẽ rời khỏi Hoa Thịnh Đốn đi Hyde Park.


Morgenthau nhờ Bell sắp xếp một cuộc hẹn tại Nhà trắng vào sáng thứ bảy. Lợi dụng lợi thế hơn các thành viên Nội các khác không phải là những người bạn gia đình. Morgenthau cũng sắp xếp cho mình và vợ đi cùng với Tổng thống trên chuyến xe lửa của Tổng thống đến Hyde Park, để ông có nhiều thời gian hơn để thầm thì vào tai của Tổng thống. Phụ tá William Hassett của Tổng thống, một cựu phóng viên Vermont nghiện rượu không thích Morgenthau hoặc bất kỳ người Do Thái nào, đã viết trong tác phẩm của ông rằng “gia đình Morgenthau đã đột nhập để có được chuyến đi đến Dutchess County."


Thứ năm ngày 17 tháng Tám, tại Hoa Thịnh Đốn, Morgenthau dùng cơm trưa chung với nhân viên, trái với các chức vụ hành chính cao nhất tại Bộ Ngoại giao và Chiến tranh, đầy những người theo chính sách kinh tế mới (New Dealers), theo chủ nghĩa cải cách, tự do, đang phẫn nộ về quan điểm khôi phục lại kinh tế Đức.⁵⁷ (Mùa hè đó, Harry Dexter White đang đấu tranh chống lại các viên chức Bộ Ngoại giao khăng khăng rằng Quỹ Tiền tệ Quốc tế thời hậu chiến phải tránh những cải cách xã hội theo kiểu New Deal [chính sách kinh tế xã hội mới của Roosevelt năm 1932] ở châu Âu) Morgenthau nói với các phụ tá rằng trong chuyến đi châu Âu của ông, "tôi dành nhiều thời gian cho việc... họ sẽ đối xử với nước Đức thế nào. Chúng ta sẽ rất bận rộn đấy."


Morgenthau cảnh báo là các đối thủ quan liêu cổ hủ của họ có vẻ như phá ngang các ý định của Roosevelt. “Tôi mất nhiều ngày, nhiều ngày, nhiều ngày, nhưng tôi có được một câu chuyện.” Ông vui mừng vì ông đã “đánh hơi được”: "Nhờ Trời, Tổng thống đã để tôi đến Anh quốc và tìm được chất liệu!" Những “chàng trai” của Hull ở Bộ Ngoại giao là “những người tồi tệ nhất,” ông nói, “Hãy giữ lại nước Đức trung ương tập quyền. Hãy giữ lại một nước Đức hùng mạnh." Morgenthau kết luận, “Tôi không biết Ngài Hull biết được bao nhiêu, nhưng chắc chắn ông ta sẽ bị quở trách."


Sáng thứ sáu, Morgenthau đến văn phòng lớn của Cordell Hull ở dinh thự màu xám kiểu Phục hưng Pháp cạnh Nhà Trắng dành cho Bộ Ngoại giao58 (Hiện nay được gọi là Tòa nhà Văn phòng Eisenhower) Ông nói với Ngoại trưởng rằng “từ mọi biểu hiện bề ngoài," người Đức được “xây dựng dần" sau Thế chiến II để trong vòng mười năm, họ sẽ sẵn sàng tiến hành cuộc chiến tranh thứ ba." Ông báo cáo rằng Eden đã đọc to cho ông biết từ biên bản của hội nghị Tehran, cho thấy Bộ Ba đã quyết định chia cắt nước Đức “thành ba hoặc mười lăm phần."


Hull há hốc mồm kinh ngạc: "Henry, đây là lần đầu tiên tôi nghe được điều này! Tôi chưa bao giờ được phép biết văn bản của hội nghị Tehran. Tôi đã hỏi [Tổng thống] nhưng không được cho biết."

Morgenthau cam kết “giữ bí mật tuyệt đối giữa chúng tôi.” Ông nói không ai làm việc theo những dòng chữ được thỏa thuận tại Tehran: "Tôi nhận thức rõ đây không phải là trách nhiệm của tôi, nhưng tôi thực hiện điều này như một công dân Mỹ... và tôi sẽ chúi mũi vào nó cho đến khi tôi biết rằng nó ổn thỏa."


Rầu rĩ, Ngoại trưởng nói rằng Roosevelt không bao giờ cho ông làm “bất kỳ điều gì” quan trọng trong chính sách đối ngoại: “Tôi không được biết những gì đang xảy ra. Nó nằm ở mức độ cao hơn... Khi họ nói về nước Đức, tôi không được hỏi ý kiến." Hull nói "ông kiệt sức vì đấu tranh với những người khác xung quanh thành phố": “Tổng thống có thể ngừng chuyện đó lại trong một phút-nếu ông muốn làm như thế."


Morgenthau sửng sốt. Ông biết là Roosevelt đã phá vỡ kế hoạch của Ngoại trưởng, nhưng ông không nhận ra rằng đó là điều xấu. Ông hỏi Hull rằng ông đứng ở lập trường nào về nước Đức thời hậu chiến. Người Tennesse già yếu buồn bã nhớ lại cú thọc đơn điệu vào chiến thuật ngoại giao cấp bách của quân Dông minh mà Roosevelt cho phép ông-hội nghị Mạc Tư Khoa với Eden và Molotov. “Lý do tôi cùng sát cánh với người Nga là vì... tôi [đã nói rằng] tôi sẽ tiến hành vụ xét xử bí mật Hitler và bè lũ... và... xử tử hết bọn chúng... Rồi sau hai ngày tôi sẽ nói cho cả thế giới biết. Đó là lập trường của tôi!"

Morgenthau bảo Hull rằng nếu ông đọc được các kế hoạch của riêng ông viết về nước Đức, ông sẽ nhận thấy rằng ông và họ "đứng ở hai đầu Bắc cực và Nam cực."


Trở về Bộ Tài chính, Morgenthau nói với các phụ tá về cảnh tượng trong văn phòng của Hull: “Nếu Eden thực sự không đọc được gì từ hồ sơ về hội nghị Tehran và Hull đã không nói thẳng cho tôi biết rằng ông ta không được xem chúng, thì tôi đã không tin điều đó... tôi chắc chắn rằng nếu Hull nhận được chỉ thị chia cắt nước Đức, ông sẽ rất hăng hái thực hiện. Chuyến đi của tôi đến châu Âu đáng giá rất nhiều, rất nhiều lần-chỉ để có được những gì tôi biết và những gì tôi nói với Hull. Và chúng tôi sẽ biết điều gì xảy ra khi tôi gặp Tổng thống."

[ptlinh]

Chương 9
“VIỆC ĐƯA HỌ VÀO CÁC PHÒNG HƠI NGẠT KHÔNG HẲN ĐÃ XẤU"

Thứ Sáu ngày 18 tháng Tám 1944, sau chuyến đi kinh lý các căn cứ quân sự ở California, Hawaii, Alaska và vùng Tây Bắc Thái Bình dương, Franklin Roosevelt trải qua ngày đầu tiên ở Nhà Trắng trong hơn một tháng. Dưới bóng cây hoa mộc lan của Andrew Jackson trên South Grounds, cổ thắt chiếc cà vạt đốm giản dị, ông dùng cơm trưa với người phụ tá mới thuộc đảng Dân chủ, Thượng nghị sĩ Harry Truman bang Missouri. Truman cám ơn ông vì "đã cất nhắc tôi” làm phó Tổng thống.


Joseph Baldwin, một Nghĩ sĩ đảng Cộng hòa bang Nữu Ước sau này cho biết Roosevelt và Truman đều nói với ông rằng, suốt bữa cơm trưa dưới bóng cây, Tổng thống bảo vị phó mới, "Khi ông tiến bộ nhiều như chúng tôi đã tiến bộ... trong một ít năm qua, ông phải hiểu thấu nó... Tôi muốn một ai đó nối nghiệp tôi phải... hơi là trung tâm.” Truman đoán chừng Tổng thống đang ám chỉ ông.⁵⁹ (Nếu Roosevelt nghĩ Truman "đúng là trung tâm,” điều đó có thế phản ảnh tầm hiểu biết về nguồn gốc biên giới quốc gia của Truman hơn là sự đồng cảm thực sự và biên bản bầu cử) Roosevelt bảo ông ở lại ngoài máy bay vì một trong hai người phải còn sống.


Truman đã không gặp Roosevelt trong một năm và bí sức khi nhìn thấy Tổng thống già sụm đi. Sau bữa trưa, ông bảo phụ tá Harry Vaughan, “Tôi không nghĩ ông ta lại suy yếu đến thế... Không có vẻ như suy sụp tinh thần... nhưng về mặt thể chất ông ta tan thành từng mảnh. Tôi rất lo cho ông ta.”


Vài tuần sau, trong khi đi ra ngoài Nhà Trắng, một bạn lính cũ bảo Thượng nghị sĩ bang Missouri “xoay quanh và nhìn," vì chẳng bao lâu nữa ông sẽ sống ở đó. Truman nói, "Tôi sợ tôi sẽ, và nó xua đuổi địa ngục ra khỏi tôi."


Mùa hè năm 1944, bác sĩ chuyên khoa tim ở Nữu Ước tên là Howard Bruenn được bổ sung thêm vào đoàn tùy tùng của Tổng thống, để thăm khám Tổng thống ba, bốn buổi sáng một tuần. Trong suốt buổi giáp mặt đầu tiên với Roosevelt hồi tháng Ba tại Bệnh viện Hải quân Bethesda, ông nhận thấy Tổng thống "rất mệt”và “ất xanh xao." Mặc dù trong "tâm trạng vui vẻ,” song Roosevelt cũng bước đi “khá mệt nhọc.”


Bác sĩ nhận thấy rằng, sau những gì được chẩn đoán là cúm do nhiễm từ sau hội nghị Tehran, Roosevelt "không thể lấy lại phong độ bình thường,” ông hay phàn nàn là "bị mệt quá sức." Bruenn kết luận ông bị “suy tim" "lớn tim” và “hẹp" động mạch chủ. Năm 1992, Bruenn tiết lộ rằng, “Tôi thất kinh về những gì phát hiện ra. Nếu ông ta hỏi tôi, tôi sẽ khuyên là về mặt y học Roosevelt không thể đảm đương được nhiệm kỳ thứ tư.”


Các dược phẩm hiện đại chống chứng tăng huyết áp đã làm nhẹ bớt sức ép trên các động mạch của Roosevelt, nhưng chúng chưa xuất hiện vào năm 1944. Như Bruenn nhớ lại, ông chỉ có thể làm được chút ít để “bảo vệ Tổng thống khỏi căng thẳng, làm dịu sự kích động, nhấn mạnh đến sự nghỉ ngơi sau bữa trưa,” giảm hút thuốc xuống còn sáu điếu một ngày và giảm thể trọng. Sau khi kiên trì ăn theo chế độ ăn kiêng khắt khe, Roosevelt giảm được hơn mười ký, khiến trông ông hốc hác và má hõm vào.


Sử gia Robert Ferrell viết, trí tuệ của ông không bị ảnh hưởng. Vấn đề của ông là không có khả năng tập trung lâu." Đôi khi ông chợp mắt ngủ lơ mơ khi đang trò chuyện. Năm 1944, Roosevelt vướng vào một công việc chung rất căng có khi kéo dài hơn hai giờ đến bốn giờ một ngày.


Công chúng không biết gì về tình hình đáng ngại của Roosevelt, mặc dù ứng cử viên đảng Cộng hòa bốn mươi hai tuổi Thomas Dewey ghi điểm bằng cách tấn công “những người mệt mỏi" trong Nhà Trắng. Các phụ tá của Roosevelt, các thành viên Nội các và gia đình hiếm khi để mình suy nghĩ rằng Tổng thống đang phải chịu bất kỳ điều gì nghiêm trọng hơn các áp lực của một chiến tranh toàn cầu.


Chính Roosevelt cũng hỏi bác sĩ một số câu hỏi. Bruenn ghi chép rằng "không bao giờ" Tổng thống hỏi vì sao ông phải thường xuyên gặp ông ta và lúc nào cũng đo điện tâm đồ, làm các xét nghiệm khác và dùng các dược phẩm như lá mao địa hoàng. Gần như chắc chắn là Roosevelt biết rằng nếu ông hỏi, bác sĩ sẽ nói cho ông biết một điều gì đó mà ông không muốn nghe.


Tình trạng xuống dốc của Roosevelt làm tiêu hao khả năng hoạt động của ông nhiều hơn các Tổng thống khác. Lối lãnh đạo của ông là kích các thành viên Nội các chống lại nhau, chứa nhiều ý tưởng xung đột trong đầu bất kỳ lúc nào, và giữ cho bộ máy kiểm soát vững chắc trong quyền lực của ông. Nhưng với năng lực và sự tập trung suy giảm, ông không còn có được sự kiên nhẫn và sự kiểm soát chi tiết trước kia nữa, giúp ông giữ cho các chính sách quan trọng không hỗn loạn và các thành viên Nội các không vượt quá các vai trò mà ông dự trù cho họ. Người đại diện mới của Cordell Hull, Edward Stettinius, nhận thấy Roosevelt "càng ngày càng khó giao tiếp vì ông rất thường xuyên thay đổi kế hoạch.”


Vì thế sự suy sụp thể lý của Roosevelt càng ngày càng có vấn đề khi Thế chiến II lên đến cao trào và ông cố gắng lập kế hoạch cho thế giới thời hậu chiến. Tháng Tám 1944, Eleanor Roosevelt viết cho người bạn trẻ Joseph Lanh, phục vụ trong quân đội ở Tân Tây Lan (New Zealand), rằng Tổng thống phàn nàn ông rất mau bị mệt và trông ông già hơn. Dù mùa xuân vừa rồi có làm ông suy sụp, ông vẫn cảm thấy kinh nghiệm và thiết bị của ông sẽ giúp ông làm việc tốt hơn ông Dewey.”

[ptlinh]

Sáng thứ bảy, 19 tháng Tám, Henry Morgenthau đến Nhà Trắng. Ông được báo cho biết Tổng thống đang gấp gáp và chỉ có thể dành cho ông năm phút, nhưng họ có thể trò chuyện trên chuyến xe lửa đi Hyde Park tối hôm đó. Sau này Morgenthau nhớ lại, khi ông được phép vào tiếp kiến Roosevelt, “Tôi ở lại nửa tiếng, nhưng tôi không thể tận dụng được cơ hội vì tôi cảm thấy tôi bị áp lực, và tôi đã nói nhanh khủng khiếp.” Thuật lại chuyến đi, ông nói rằng Churchill đã giãi bày với ông rằng nước Anh bị phá sản.

Tổng thống cáu kỉnh, “Ông ta có ý muốn nói gì vậy?”

Morgenthau đáp, “Nước Anh thực sự phá sản," và nói thêm rằng Churchill đoán chừng khi ông thông báo các tin tức xấu cho nhân dân Anh và Quốc hội, ông sẽ “đi tàu suốt luôn.”

Roosevelt cười nhạo báng, nói là Churchill chỉ đang cố gắng tranh thủ các cơ hội để có được nhiều viện trợ Thuê-Mượn của Mỹ hơn. Thủ tướng đang “sử dụng các mưu mẹo" nhưng "gần đây quan điểm của ông là muốn nhìn thấy nước Anh hòa bình.” Ông đùa là nếu những gì Churchill đang nói là thật, "tôi sẽ đến dó và thực hiện đôi cuộc đàm phán và tiếp quản Đế chế Anh!”


Morgenthau nói về chuyến đi châu Âu và "từng bước một tôi đặt các mảnh vụn lại với nhau” như thế nào để nhận thấy việc đặt kế hoạch cho nước Đức thời hậu chiến nằm trong sự lộn xộn. Eisenhower được "chuẩn bị hoàn hảo để cứng rắn với SHAEF đang lập kế hoạch “đối xử với họ như dự án WPA.” Ông nói với Roosevelt rằng ông đã được Anthony Eden đọc cho nghe hồ sơ bí mật từ các cuộc trò chuyện của Bộ Ba về nước Đức tại hội nghị Tehran. Ông nói thêm rằng “Hull bảo tôi “ông chưa bao giờ nghe được những gì nằm trong biên bản của hội nghị Tehran.” Do đó các nhà lập kế hoạch trong Bộ Ngoại giao đang viết các bản ghi nhớ trong khi không biết gì về những gì Roosevelt, Stalin và Churchill đã thỏa thuận ở Tehran.


Như Morgenthau ghi lại trong nhật ký, "Tổng thống không thích điều đó, nhưng ông không nói gì. Ông có vẻ rất lúng túng và tôi lập lại điều đó để ông chắc chắn hiểu được sự việc."

Có thể Roosevelt giận Eden vì đã tiết lộ thông tin với Morgenthau, trong khi đối với Eden, điều này rõ ràng trái với ý muốn của Tổng thống. Nhưng ông chắc chắn làm chạm tự ái người bạn ở Thung lũng Hudson vì đã gắn những ngón tay của ông vào nơi chúng không thuộc về, đã khiến Hull cáu kỉnh vì một lý lẽ mới để phàn nàn suốt đời về chuyện Tổng thống phớt lờ ông-và trên hết, vì ép buộc Tổng thống cam kết về nước Đức thời hậu chiến trước khi ông muốn.


Morgenthau nhắc Roosevelt rằng các viên chức Bộ Ngoại giao lập kế hoạch cho nước Đức thời hậu chiến “không thể có được bất kỳ các chỉ thị nào từ Hull vì Hull không biết những gì đã được thỏa thuận" tại Tehran. “Nội dung tổng quát và thực chất là từ hội nghị Tehran cho đến nay không ai nghiên cứu cách đối xử với nước Đức cứng rắn thế nào-theo đường lối mà ông muốn.”


Vì không có ý định trò chuyện riêng của mình ở Tehran trở thành chủ trương cứng rắn áp đặt lên nước Đức, Roosevelt cố gắng ngăn để Morgenthau đừng can thiệp sâu hơn. Ông tìm cách nói cho Morgenthau biết là họ hoàn toàn nhất trí với nhau nên giờ ông hãy rút lui và để mặc Tổng thống xử lý điều đó.


Roosevelt nói, “Cho tôi ba mươi phút thảo luận với Churchill và tôi có thể sửa chữa điều này." “Chúng ta phải cứng rắn" với dân tộc Đức-không phải chỉ với các đảng viên Đức quốc xã. Ông phải “thiến” dân tộc Đức hoặc ông phải đối xử với họ theo cách để họ không thể tiếp tục sinh sản ra những con người muốn tiếp tục đường lối đã làm trong quá khứ." Vì sao lại không cứng rắn với người Đức chứ? "Họ đã cứng rắn với chúng ta kia mà!”


Morgenthau ghi lại trong nhật ký là Roosevelt “chắc chắn nhớ rằng bản thân ông muốn cứng rắn với người Đức... ông ta và tôi đang nhìn vào điều này theo cùng một cách thức.” Ông ta nói với Harry Dexter White, "Tôi nghĩ ông ta sẽ hành dộng điều đó bây giờ. Tôi nghĩ điều đó sẽ làm mọi thứ lộn tùng phèo lên."


Chiều tối hôm ấy, Morgenthau và vợ ông đi cùng với Roosevelt trên chuyến xe lửa dành riêng cho Tổng thống đến Dutchess County, nhưng không tài liệu nào ghi lại là trong suốt chuyến đi Tổng thống có cho bạn ông cơ hội vận động ông về nước Đức thời hậu chiến hay không.


Trên thực tế, nếu Morgenthau không biết điều đó, Roosevelt đã hành động để ngăn chặn việc hành động độc lập của bạn mình. Với chủ trương giữ thăng bằng cán cân lực lượng giữa các nước mà ông sử dụng để giữ dân tộc mình đi đúng đường, ông yêu cầu phụ tá Harry Hopkins mời Henry Stimson “trò chuyện” với Morgenthau. Ông biết là Hopkins không thích Bộ trưởng Bộ Tài chính và thèm muốn sự thân tình gia đình mà Morgenthau có được với gia đình Roosevelt. Stimson mời Morgenthau dùng cơm trưa ở Ngũ giác đài vào ngày thứ tư, 23 tháng Tám.


Trước bữa cơm trưa, Stimson gặp Roosevelt lần đầu tiên kể từ khi ông từ Tây Bắc Thái Bình dương quay trở về. Sau này ông ghi lại trong nhật ký rằng đây là "ngày trọng đại trong tin tức chiến tranh. Paris đã được giải phóng." Sự kết thúc chiến tranh "dường như đang trên lưng ngựa phi nước đại."


Trong suốt cái mà Stimson gọi là "cuộc trò chuyện liến thoắng," ông nói với Roosevelt rằng ông cần có "sự quyết định về điều chúng ta sẽ làm với nước Đức.", “Đó là điều quan trọng bậc nhất trong sự dàn xếp hòa bình." Quân Đồng minh đang lênh đênh trong tình huống hỗn độn." Binh lính Mỹ sắp hành quân vào nước Đức và Eisenhower chưa đưa ra chỉ thị nào về "các điểm quan trọng” của chính sách.


Roosevelt ghi nhận rằng ông được hẹn gặp Churchill ở Quebec vào giữa tháng Chín.⁶⁰ (Roosevelt và Churchill đã gặp nhau trước một lần ở Quebec vào tháng Năm 1943) Ở đó ông lập kế hoạch "giải quyết mọi vấn đề” về nước Đức.

[ptlinh]

Chào đời năm 1867, Henry Lewis Stimson xuất thân từ dòng dõi mà ông gọi là "những người thuộc tầng lớp trung lưu khoẻ mạnh-mộ đạo, tiết kiệm, đầy nghị lực và sống thọ." Với bộ ria mép mỏng màu muối tiêu, lối cư xử cứng nhắc và trang phục cổ xưa, Bộ trưởng Bộ Chiến tranh bảy mươi sáu tuổi trông giống như người nước ngoài thế kỷ XIX trong đoàn tùy tùng của Roosevelt.


Cha của Stimson không thích trở thành người mua bán cổ phần chứng khoán ở Nữu Ước. Ông bỏ việc và đưa gia đình đến sống trong một khách sạn bình thường ở Bá Linh. Như Stimson nhớ lại, người cha phẫn nộ với thái độ nghênh ngang võ dõng của đế chế Đức non trẻ" và lại đưa gia đình đến Ba Lê (Paris). Khi mẹ Stimson qua đời, Henry mới tám tuổi và chị ông được gửi đến sống với ông bà trong khu nhà người giàu ở Nữu Ước. Stimson đã học ở trường Andover, Yale và Đại học Luật Harvard, kết hôn với Mabele White ở New Haven và làm việc ở Công ty giày trắng Manhattan. Ông nhận thấy luật pháp quá “nhiệt tình với việc kiếm tiền." Tuy được vị Tổng thống anh hùng Theodore Roosevelt bổ nhiệm làm Chưởng lý Mỹ, song ông không chắc chắn sẽ là ứng cử viên đảng Cộng hòa vào chức Thống đốc bang Nữu Ước năm 1910.


Thất bại cho thấy ông thích hợp hơn với chức vụ được bổ nhiệm, và Tổng thống Taft bổ nhiệm ông làm Bộ trưởng Chiến tranh. Ở tuổi năm mươi, khi chiến đấu như một sĩ quan pháo binh trong các chiến hào ở Pháp, Stimson đã viết cho chị mình, “Bây giờ em đã nhìn thấy và cảm nhận chiến tranh thực sự." Trong phần đời còn lại, những người ủng hộ xưng tụng ông là “Đại tá Stimson.”


Được bổ nhiệm là Ngoại trưởng thời Herbert Hoover năm 1929, Stimson giải quyết vấn đề người Đức bồi thường thiệt hại đến tranh. Những kẻ thắng trận Thế chiến I đòi nước Đức trả cho các nạn nhân bằng tiền mặt. Đồng thời, nước Đức bị tước hết thuộc địa ở nước ngoài, thép và vùng mỏ thuộc Alsace-Lorraine và các vùng mỏ than ở Silesia và Saar, điều này làm giảm bớt khả năng trả nợ của nước thua trận. Stimson thấy được khối lượng bồi thường thiệt hại chiến tranh làm tăng sự lạm phát, nạn thất nghiệp và tình trạng trì trệ của nước Đức thanh đến mức nào. Ngoài ra, người viết tiểu sử Godfrey Hodgson đã viết, "tính trung thực và tính hợp lý” của Stimson- tinh thần theo tập quán đã giữ không cho ông hiểu thấu "tính tàn ác của tai họa đang đe dọa nước Đức" khi Adolf Hitler lên nắm quyền.


Là một thành viên đặc quyền của Tổ chức Cộng hòa vùng Đông Bắc, Stimson ghét cay ghét đắng New Deal (chính sách kinh tế xã hội mới của Roosevelt năm 1932) nhưng lại ca ngợi các nỗ lực của Roosevelt nhằm chuẩn bị cho quốc gia theo chủ nghĩa biệt lập chống chủ nghĩa phát xít. Tháng Sáu năm 1940, sau khi Pháp sụp đổ, còn Anh quốc lâm vào cảnh nguy hiểm và chiến dịch kỳ ba mạo hiểm đang xốc tới, Tổng thống gạt qua một bên "chính quyền đảng phái hoàn toàn lạc hậu” bằng cách bổ nhiệm phó Tổng thống đảng Cộng hòa Frank Knox năm 1936 làm Bộ trưởng Bộ Hải quân và thuyết phục Stimson quay trở lại công việc cũ ở Bộ Chiến tranh.


Thâm niên hơn Roosevelt mười lăm năm, Stimson ngay tức khắc trở thành nhân vật chỉ huy trong Nội các. Ông là biểu tượng của tính lưỡng đảng, với kinh nghiệm sâu sắc trong công việc ngoại giao và quân sự mà Tổng thống không thể nguỵ tạo.


Stimson là nhân vật duy nhất trong nhóm của Roosevelt, trừ Tướng Marshall mà Tổng thống không dám chơi khăm. Với Stimson, Roosevelt giữ bí mật, như ông vẫn làm với mọi người, nhưng ông cảm thấy may mắn có được ông ta và biết cái giá chung mà ông sẽ phải trả nếu Stimson từ chức vì nguyên tắc. Điều này giúp Bộ trưởng Chiến tranh một thuận lợi gây ấn tượng mạnh trong những xung đột quan liêu với những người khác chẳng hạn như Hull và Morgenthau, mà Tổng thống đã chọn không cân nhắc lắm.


Stimson phát hoảng trước kiểu đưa người này chống lại người kia của Roosevelt. Ông viết trong nhật ký rằng “Roosevelt là người cầm quyền cai trị kém nhất trong những người mà tôi từng làm việc dưới quyền... Ông không phải là người tuyển người giỏi và ông không biết cách sử dụng phối hợp những người được tuyển dụng.”


Người bị chứng mất ngủ có khả năng tiêu hóa kém, thường bị các cơn suy yếu mạn tính và có tính khí đáng ngạc nhiên, Stimson là người sống dưới triều đại của Nữ hoàng Victoria. Tại Woodley, với bất động sản ở Hoa Thịnh Đốn, và Highhold, căn nhà trên Long Island, Stimson và vợ từ chối đón tiếp vào nhà mình những người đã ly dị. Ông từng dọn nhà để không chấp nhận vào học ở Đại học Columbia vì đó là nơi ông coi là chịu ảnh hưởng Do Thái nặng. Là Ngoại trưởng, ông bảo vệ Đạo luật Nguồn gốc Quốc gia (National Origins Act) năm 1929, đối xử phân biệt với dân nhập cư từ các miền đất nằm ngoài vùng Tây Bắc châu Âu.


Tin tưởng rằng mình biết điều gì tạo nên lòng yêu nước và lòng vị tha, định nghĩa của Stimson về quyền lợi quốc gia thúc ép ông xem các lời kêu gọi, chẳng hạn như những lời của Morgenthau và những người khác kêu gọi đánh bom Auschwitz và khắc nghiệt với nước Đức thời hậu chiến, là sự cầu xin đặc biệt của nhóm vô thần Mỹ có thế lực đã không nhất thiết hòa hợp với mục đích quan trọng nhất là thắng trận.


Henry Morgenthau III nhớ lại, trước khi cha ông có địa vị cao là Bộ trưởng Bộ Tài chính, cha mẹ ông đã nhận ra Stimson là khách mời tại Ausable Club trong vùng nông thôn Nữu Ước: "Vì kinh sợ, họ giữ thái độ cách biệt."

[ptlinh]

Khi Stimson tham gia vào Nội các, ông và Morgenthau là đồng minh tự nhiên khi cần sẵn sàng chiến đấu. Nhưng vào tháng Tám 1944, Morgenthau phải coi Stimson là vật cản về vấn đề người tị nạn Do Thái và có lẽ là một trong những người thẳng thừng từ chối xem xét việc đánh bom Auschwitz.


Stimson Và Morgenthau dùng cơm trưa ở văn phòng đồ sộ của Bộ trưởng Chiến tranh trong Ngũ giác đài vừa mới xây dựng. Stimson ghét tòa nhà vô danh trong khu vực Foggy Bottom của thủ đô nguyên thủy có kế hoạch dành cho Bộ Chiến tranh. Ông nghĩ nơi này trông giống nhà hát nhạc kịch tỉnh lẻ và đã từ chối dọn đến ở.⁶¹ (Tòa nhà bị khinh miệt này được Bộ Ngoại giao thời hậu dùến chấp nhận và với các công trình thêm vào sau này, vẫn là tổng hành dinh cho đến nay)


Thay vào đó, ngang qua Potoma là tòa nhà lớn nhất thế giới được xây dựng trong mười tám tháng. Roosevelt hy vọng thế giới thời hậu chiến sẽ bình yên để Bộ Chiến tranh không cần đến một tổng hành dinh quá lớn như thế. Ông nghĩ Ngũ giác đài sẽ chứng tỏ mình là một con voi trắng, hữu dụng hơn là chỉ lưu trữ các hồ sơ quân sự. Nhưng những người của Stimson, bi quan hơn về tình hữu nghị Xô-Mỹ, nghĩ rằng họ có thể cần nhiều không gian hơn chứ không phải ít hơn. Họ tưởng tượng sẽ xây dựng thêm một tòa nhà mới với tháp văn phòng hai mươi bốn tầng, có ngọn lửa vĩnh cửu trên nóc. Sau này David Brinkley viết, “ngọn lửa tượng trưng cho đế chế Mỹ mới, đứng đầu là Hoa Thịnh Đốn."


Morgenthau nhận thấy Stimson "rất dễ mệt mỏi.” Bộ trưởng Chiến tranh bảo ông rằng vết mổ trên lưng của ông đang gây nhiều phiền phức. Ông "hay phải nghỉ mệt."

Quay về công việc, Morgenthau cho Stimson biết bằng cách nào ông moi được từ Eden tin tức của Bộ Ba tán thành việc chia cắt nước Đức. Stimson trả lời là các cuộc đàm phán về chia cắt nước Đức là "điều quá đỗi kinh ngạc đối với tất cả chúng ta," nhưng ông “không chắc” rằng các Tham mưu trưởng xem đó là “việc đã rồi." Cuộc đàm phán ở Tehran có thể "thân mật hơn" là Morgenthau đã nhận thức. Stimson nói nước Đức phải thực sự "bị kiểm soát" ít nhất trong hai mươi năm sau Thế chiến II, cho đến khi có một thế hệ người Đức mới.


Morgenthau giận dữ vì cái mà ông nhìn thấy là tính trầm tĩnh của Stimson: “Nếu ông giao những đứa trẻ của ngày hôm nay cho lính SS đã thấm nhuần chủ nghĩa Hitler nuôi dưỡng, vậy có đúng là ông đang nuôi dưỡng thế hệ người Đức khác sẽ tiến hành chiến tranh không nào? Ông không nghĩ về điều cần phải làm là giữ vai trò lãnh đạo từ sách của Hitler và triệt để tách những đứa trẻ ra khỏi cha mẹ chúng sao?"


Ông đề nghị "các cựu sĩ quan Quân đội Mỹ, Quân đội Anh và Quân đội Nga” phải điều hành các trường học Đức “và cho những đứa trẻ này học tinh thần đúng của nền dân chủ." (Ông không định rõ là các sĩ quan Quân đội Nga có thể dạy trẻ em Đức nền dân chủ như thế nào.) Stimson thừa nhận có thể phải thực hiện một điều gì đó giống như thế.


Morgenthau chế nhạo sự khẳng định của Roosevelt, ông cho rằng ông ta và Churchill có thể giải quyết vấn đề trong ba mươi phút: “Tôi không nghĩ Churchill sẽ lo lắng về điều đó." Ông ta đề nghị ông, Hull và Stimson sẽ thảo ra một dự thảo chung về nước Đức hậu chiến “trước khi ông gặp lại Churchill.”


Stimson đồng ý, nói rằng giải pháp duy nhất có thể là quốc tế hóa vùng công nghiệp Ruhr và Saar, đặt khu vực này dưới quyền kiểm soát của liên doanh đa quyền lực. Morgenthau ngạc nhiên, nhưng ông nói ông ủng hộ “việc loại bỏ hết nhà máy" của người Đức và biến đổi họ thành công dân thuộc các tiểu chủ."

Bộ trưởng Chiến tranh nói, “Nước Đức là loại quốc gia quay trở lại năm 1860, nhưng chỉ có bốn mươi triệu dân... Ông có thể phải đưa nhiều người ra khỏi nước Đức.”

Morgenthau trả lời, được điều đó gần như không xấu như việc gửi họ đến các phòng hơi ngạt!"

[ptlinh]

Chương 10
“AI ĐÓ ĐÃ PHẢI NẮM VAI TRÒ LÃNH ĐẠO"

Quay trở về văn phòng Bộ Tài chính, Henry Morgenthau chua chát thuật lại với nhân viên mình rằng Stimson cho ông biết Quân đội đã mất "năm năm hòa bình cho một năm chiến tranh" và "đã quen với việc cứu trợ-lụt lội và các công việc tổng hợp giống như thế." Đó là những gì Stimson đang dự thảo" cho nước Đức thời hậu chiến.


Ông yêu cầu các phụ tá "phác thảo bảng phân tích của Bộ Tài chính về vấn đề nước Đức." Ông nói với Harry Dexter White, “có thể vấn đề là xóa sạch nhóm SS này vì ông không thể giữ các trại tập trung mãi được-và lưu đầy họ đến một nơi nào đó... Tôi không ngại luôn đề nghị phải cần thiết hoàn tất đạo luật… Hãy để một ai đó khác xoa dịu vấn đề!"


Lúc này Morgenthau đang thực hiện sứ mệnh. Ông bảo White: “Đây là điều quan trọng nhất mà tôi từng bàn đến khi còn phục vụ trong chính quyền." Con trai trưởng của ông cảm thấy lúc này cha mình là một người "bị ám ảnh."


Hai ngày sau, sáng thứ hai ngày 25 tháng Tám, Morgenthau gọi điện thoại cho John McCloy đang ở Ngũ giác đài: “Henry đây. Nghe này, tôi cảm thấy một ai đó phải giữ vai trò lãnh đạo về việc chúng ta hãy cứng rắn với người Đức."' Ông bảo McCloy rằng khi lính Mỹ hành quân vào nước Đức, sẽ có tỉ giá quân sự là hai mươi mác Đức ăn một Mỹ kim. Theo quan điểm của Morgenthau, điều này sẽ cho phép binh lính thống trị người Đức thời hậu chiến giống như các Goliath cỡ nhỏ, đánh “một âm chủ đạo có tính bền."


McCloy nhắc nhớ Morgenthau rằng "người Anh có một quan điểm khác."⁶² (E ngại việc ghìm giá đồng mác Đức quá thấp sẽ làm sụp đổ nền kinh tế Đức, chính quyền Anh đề nghị năm mác Đức ăn một Mỹ kim. Bộ Ngoại giao đề nghị tám mác Đức) Nhưng Morgenthau nói, “Hộ có thể làm bất kỳ điều tồi tệ nào mà họ muốn... Jack, theo kinh nghiệm mà tôi có được từ tháng trước hoặc từ hai tháng trước, nếu chúng ta bảo họ đây là điều chúng tôi muốn, và chúng ta bám chặt lấy nó, họ phải theo thôi." Các vấn đề như thế này là “rơm rác trong gió về cách chúng ta sẽ đối xử với nước Đức."


Mười lăm phút sau, Morgenthau ghé thăm Roosevelt đang ở trong Phòng Bầu dục. Ông viết trong nhật ký là tuy ông đã gặp ông bạn già một tuần trước, song hôm nay "lần đầu tiên tôi bị sốc, vì ông là một người rất ốm yếu và dường như gầy mòn đi nhiều."


Morgenthau nói với Roosevelt rằng trong chính quyền Anh, ông nhận ra hai trường phái tư tưởng về nước Đức thời hậu chiến. Eden cảm thấy "chúng ta phải tin tưởng nước Nga để có được hòa bình thế giới." Nhưng Churchill hỏi, "Chúng ta sẽ được gì giữa tuyết trắng của Nga và vách đá trắng của Dover?"

Roosevelt nói, “Nói rất hay, tôi thuộc về cùng trường phái với Eden."

Thưa Tổng thống, Ngài không nên mong là sẽ đưa ra các chỉ thị về cách đối xử với nước đức nếu một người nào đó làm việc cho Ngài. Mọi thứ được thực hiện đến nay đều vô giá trị. Morgenthau đề nghị một ủy ban gồm Bộ Ngoại giao, Bộ Chiến tranh và Bộ Tài chính, và cả Bộ Tị nạn Chiến tranh, viết ra các ghi nhớ về vấn đề làm thế nào tiếp tục chống lại nước Đức."


Roosevelt trả lời, "Không, điều đó không tốt. Hull không thích điều đó-các uỷ ban loại này.” Morgenthau biết đây là một lời bào chữa. Roosevelt không bao giờ quan tâm nhiều đến những gì Hull nghĩ.⁶³ (Có lần Morgenthau nói với các phụ tá rằng nếu Roosevelt muốn giết chết một ý tướng ông sẽ nói, "Bạn hãy đi gặp Cordell)


Morgenthaư nói, "Vâng, tôi đã đào sâu vấn đề này và có chút khó khăn nếu không đi với nó, nhưng ít nhất tôi thỏa mãn vì đã làm cho mọi người quanh thành phố phấn khích." Ông không có vẻ gì hiểu rằng điều cuối cùng Roosevelt muốn nghe là ông đang khuấy động cả Hoa Thịnh Đốn lên về quyết định mà Roosevelt muốn trì hoãn cho đến khoảnh khắc khả thi cuối cùng.


Morgenthau cố gắng moi nơi ông chủ xem vì sao Stimson mời ông dùng cơm trưa và khinh thị các kế hoạch cứng rắn của ông về nước Đức. Liệu đây có phải là việc của đối thủ già Harry Hopkins của Morgenthau không?

Roosevelt nói, “Không, tôi đã bảo Stimson đến gặp ông ta."

Không muốn chấp nhận chính Roosevelt đã cố gắng làm cùn những can thiệp của ông về nước Đức, Morgenthau viết trong nhật ký rằng lời phê bình của Roosevelt "có thể hoặc không thể là thật."

Morgenthau nói với Tổng thống, ông muốn lính Mỹ chiếm đóng đổi hai mươi mác Đức lấy một mỹ kim. Roosevelt đáp, “Không được! Tôi muốn trả cho họ bằng mỹ kim và để mặc mỗi người lính có tỉ giá hối đoái riêng của mình."⁶⁴ (Cuối cùng, Tổng thống đồng ý với chính quyền Anh thiết lập tỉ giá là mười mác Đức ăn một mỹ kim)


Morgenthau trao tận tay Tổng thống một bản sao cuốn Cẩm nang dành cho Chính quyền Quân sự (Handbook for Military Government) của SHAEF mà ông nhận được trên đường đến Anh quốc và một bộ sưu tập các đoạn trích khiêu khích do nhân viên Bộ Tài chính sưu tập. Roosevelt bác bỏ cuốn cẩm nang, nhấn mạnh rằng nó có thể được đọc theo "cả hai cách cứng rắn và mềm dẻo" với nước Đức.


Morgenthau nghi ngờ về vấn đề nước Đức, Roosevelt lệ thuộc vào Stimson và Mccloy. Giống như anh chị em ruột ganh tị với người cha, ông bảo Tổng thống rằng rõ ràng ông có lời khuyên về nước Đức từ Stimson-"và tôi không muốn làm ông bực mình, vì thế tôi nghĩ tốt hơn ông nên trả lại tôi bản ghi nhớ và cuốn Cẩm nang”.
Roosevelt phản ứng trước sự nóng giận của Morgenthau bằng câu, "Không, nếu ông không ngại, tôi sẽ giữ nó lại để đọc tối nay, và sau đó sẽ gửi trả lại ông.”


Sang số, Morgenthau tuyên bố mình là "người duy nhất trong thành phố" lo lắng về nạn thất nghiệp thời hậu chiến. Nếu nước Đức đầu hàng trước bầu cử tháng Mười Một, có thể có vài trăm ngàn người thất nghiệp lang thang trên các đường Phố ở Detroit... Toàn bộ CIO⁶⁵ (Congress of Industrial Organizations: Đại hội các Tổ chức Công nghiệp) có thể rất dễ dàng quay sang chống lại ông.


Roosevelt nhún vai. Morgenthau sau này phàn nàn trong nhật ký rằng "đây là một vấn đề rất quan trọng khác," nhưng Tổng thống” không có vẻ gì lo lắng hoặc ngạc nhiên vì chưa có chút chuẩn bị nào được thực hiện để đối phó với sự việc này."


Mở rộng phạm vi, Morgenthau nói với Tổng thống, một lúc nào đó khi ông có thời gian, tôi muốn nói chuyện với ông về bản thân tôi. Vì, nếu mong đợi bốn năm nữa, tôi sẽ phần nào nhàm chán ở Bộ Tài chính và tôi không nghĩ ông đang sử dụng mọi tài năng của tôi... Tôi thích mơ mộng hão huyền với ông chút ít về bốn năm tiếp theo."


Điều Morgenthau có ý muốn nói đến không được ông giải thích trong nhật ký. Nhưng nếu ông kết thúc để tìm kiếm một công việc khác trong chính quyền, thì có hai công việc duy nhất ông mong muốn-bộ trưởng Ngoại giao hoặc Bộ trưởng Chiến tranh-và ông biết là sẽ sớm có các cơ hội tốt cho cả hai, vì Hull và Stimson là những người già yếu. Morgenthau cũng có khả năng bảo đảm hơn nữa rằng nước Mỹ cứng rắn với nước Đức thời hậu chiến khi ông ở một trong hai vị trí đó hơn là trong vị trì Bộ Tài chính.


Roosevelt nhanh chóng chặn đứng mọi tharn vọng của Morgenthau phải là Bộ trưởng Ngoại giao hay Bộ trưởng Chiến tranh: “Xem này Henry, ông và tôi sẽ dần dần bớt nặng nhọc nhờ vào các công việc hiện tại của chúng ta và trở thành các quý tộc nông thôn... Sẽ có một tổ chức Liên Hiệp Quốc, mà tôi mong ước được cùng cộng tác, và ông phải đi với tôi."


Roosevelt thật đáng gờm. Đôi lúc, giữa những người trong nhóm của ông như Morgenthau, ông nói chuyện về việc từ chức Tổng thống khi chiến tranh kết thúc và có lẽ sẽ chỉ là Tổng thư ký của Liên Hiệp Quốc mới thời hậu chiến. Đôi khi ông nói về việc đặt trụ sở Liên Hiệp Quốc gần Hy de Park, với một sân bay nhỏ để các nhà lãnh đạo khách nước ngoài có thể đến được. Roosevelt có thể suy nghĩ trầm ngâm về sự biến đổi nào đó của ý tưởng này khi ông nhẹ nhàng gợi ý với Truman trong bữa ăn trưa tại Nhà Trắng rằng trong tâm trí ông, ông đã chọn ông ta làm Tổng thống kế tiếp.


Thất vọng vì câu trả lời của Roosevelt, Morgenthau viết trong nhật ký, "Tôi không thể không chợt nghĩ tới sự kiện cách đây hai năm Tổng thống đã nói, 'Ông và tôi cùng điều hành cuộc chiến này,' và rồi lại là... Hopkins và chính ông ta, còn tôi bị lờ đi. Nhưng tôi chắc chắn đã gieo hạt với ông ta, và ông liên kết tôi với ông, điều này rất dễ chịu... Chắc chắn tôi sẽ thỉnh thoảng nhắc nhớ ông."