Những người thắng cuộc

[ptlinh]

Sau cuộc họp, McCloy gọi điện cho Morgenthau: "Đó đúng là một buổi liên hoan!" Bông đùa về sự đần độn của Ngoại trưởng mới, Morgenthau bảo McCloy là ông đã “hoảng sợ khi nhìn ông ta” trong khi Stettinius nói, vì sợ phải phá ra cười. McCloy trả lời, “Tôi cẩn thận không nhìn về phía ông ta.”¹⁴⁵ (Stimson im lặng suốt cuộc họp. Morgenthau hỏi McCloy "tại sao ông không đào tạo chủ ông theo cách tôi đào tạo ông." McCloy trả lời rằng trước cuộc họp ông đã không có cơ hội chỉ dẫn cho Stimson)


Hôm sau, Stimson ở nán lại sau cuộc họp Nội các và hỏi Roosevelt vì sao ông lại phê chuẩn Bản Dự thảo Hướng dẫn khủng khiếp của Stettinius. Tổng thống trả lời rằng ông đã k”hông chú ý đến nó." Ông bảo Stimson, "Tôi không thể nhớ tôi có ký hay không. Tôi không có khái niệm tôi đã ký cái gì.”


Không có cách nào biết được liệu Roosevelt có xin lỗi Stimson hay không, hoặc liệu ông có nhu nhược đến nỗi ký các văn kiện quan trọng mà không suy nghĩ hay không. Vào lúc này, Harold Ickes lo lắng giãi bày tâm sự với Anna Boettiger rằng Tổng thống "đôi khi không có vẻ hiểu những gì người ta đang nói với ông” và cũng có vẻ như "quên ngay."


Sáng thứ bảy, ngày 17 tháng Ba, Morgenthau bảo McCloy là ông vừa "nói chuyện rất thẳng thắn" với Stettinius, "và tôi làm cho ông ta hết sức sửng sốt." Bị Morgenthau chất vấn, Ngoại trưởng xin lỗi và giải thích Dunn làm thế nào để có thể mưu mẹo qua mặt ông ta. Morgenthau bảo McCloy, "Ông ta mệt mỏi và thực sự không biết trong đó viết gì.”

McCloy trả lời rằng những người ở Bộ Ngoại giao rõ ràng “vẫn tiếp tục đùa” và “chúng tôi có quyền oán trách điều đó.”


Morgenthau đồng ý: “Họ chỉ trao vật này cho Stettinius... Ông ta đưa cho Tổng thống, và rõ ràng Tổng thống không đọc. Và toàn bộ tương lai nước Đức đang bị đe dọa. "Đáng nguyền rủa! Đáng oán giận!" McCloy đồng ý rằng đó là "phương cách lạ lùng khó tin nổi để nghiên cứu một đề tài quan trọng như thế."
Morgenthau nói, “tôi sẽ không để cho điều đó chìm xuồng. Đó có phải là người Anh không?... Và tôi hy vọng rằng Ngài Stimson cũng không để điều đó chìm xuồng."

McCloy báo cáo rằng quan điểm của Stimson là thực hiện “một điều gì đó khả thi về mặt hành chính" từ “quan điểm quân sự.”


Morgenthau cam kết, “dù lên trời hay xuống biển," cũng tiêu hủy Bản Dự thảo Hướng dẫn. Ông nhận thấy John Boettiger cũng bị sốc bởi sự xảo trá của Dunn như các ông chủ Stimson và McCloy. Tuy không thích Morgenthau, song Boettiger cũng hứa "giúp ông nói với cha vợ mình rằng: "Những gì Stettinius đã làm thực là khủng khiếp."

Morgenthau viết trong nhật ký, “Nếu Anna và John làm việc về điều này với Tổng thống, chúng tôi sẽ có cơ hội tốt ngăn chặn nó lại.”

Thứ hai, ngày 19 tháng Ba, mặc dù cam kết thông báo cho Morgenthau về Yalta, song Stettinius từ chối đưa cho ông các biên bản bí mật của hội nghị: “Ông đi mà hỏi Tổng thống. Mọi điều được lưu giữ trong két sắt.”

Phụ tá Josiah Dubois của Morgenthau bảo ông, "Stettinius không đối xử thẳng thắn với ông.” Sau nhiều năm đấu đá với Hull, mong muốn Ngoại trưởng trở nên dễ bảo nên Morgenthau trả lời, “Ông ta là hy vọng về già của tôi, vì thế tôi phải bám vào ông ta." Ông dự định hạ gục Stettinius với Tổng thống: “Ed sợ chết đi được về điều này vì ông ta sai hoàn toàn.”


Harry Dexter White cảnh báo rằng Stettinius sẽ giận dữ. Morgenthau trả lời, “Thế thì sao nào?" “Có quá nhiều đe dọa không thể không lo lắng... Tôi muốn đệ trình điều đó lên Tổng thống-‘Tôi' chỉ giơ cao tay ông lên, biết là sẽ có sự chia cắt nước Đức, và mọi người sẽ cố gắng lừa gạt ông'... Nó làm tôi điên lên. Tôi nghĩ Tổng thống phai sa thải Jimmy Dunn và hai hoặc ba người nữa."

McCloy gọi điện cho Morgenthau: “Tôi càng nghĩ đến nó, nó càng trở nên tàn bạo trong tâm trí tôi." Morgenthau trả lời, “Lập trường của tôi là kết luận một điều-giữ nguyên 1067!”

Thứ ba ngày 20 tháng Ba, Morgenthau dùng cơm trưa với Roosevelt tại Nhà Trắng. Lặp lại những gì đã nói với Stimson, Tổng thống bảo ông không nhớ là đã đọc và ký tắt vào Bản Dự thảo Hướng dẫn. Morgenthau trao cho Roosevelt một bản ghi nhớ đối lập với văn kiện.¹⁴⁶ (“Tôi tin rằng Hướng dẫn này hoàn toàn trái ngược quan điểm của ông.” Nó sẽ “xây dựng một chính quyền trung ương Đức hùng mạnh và duy trì, củng cố nền kinh lễ Đức.") Sau khi đọc trang đầu và trang cuối, Roosevelt nói, nếu Morgenthau và Stimson có thể "đi đến một thỏa thuận” với Stettinius, ông sẽ hủy bỏ Bản Dự thảo Hướng dẫn. Ông đồng ý với Morgenthau rằng sau giai đoạn này, ông sẽ sa thải Dunn và vài người khác ở Bộ Ngoại giao.


Anna và John Boettiger cũng cùng dùng cơm trưa. Riêng Anna cảm thấy Tổng thống "không còn là ông nữa" kể từ sau hội nghị Yalta. Chị nói với Jonathan Damels, một bạn cũ của gia đình vừa trở thành thư ký báo chí của Roosevelt, rằng sự kiện cha chị "càng ngày càng bất lực" khiến bà lo sợ.¹⁴⁷ (Cha của Daniels, người xuất bản nhật báo ở North Carolina, Josephus Daniels, là sếp của Roosevelt ở Bộ Hải quân Wilson. Con trai ông nhớ lại, “Đây là cách diễn đạt thông thường, nhưng tôi thuộc loại người khác với đa số người thường loanh quanh ở cửa hàng.")


Anna đang suy nghĩ đến một loại “nhiếp chính” nào đó, như Danieìs nhớ lại, với chị và Boettiger ở “vị trí hoàng triều," che chở Tổng thống khỏi những người có thể quấy rầy ông và làm sức khỏe của ông kiệt quệ. Theo như ông hiểu, Anna khao khát trở thành một Edith Bolling Wilson khác, người hành động như Tống thống thực sự, bảo vệ người chồng tàn tật. “Nó làm cho tôi kinh hãi đến cực độ.”


Cuộc tranh luận công khai về Kế hoạch Morgenthau làm cho Anna càng không thích bạn của cha mình. Bà phàn nàn với Ickes rằng Morgenthau luôn luôn đi "khóc" với mẹ tối, dùng bà “chiến đấu với các trận chiến của ông," phàn nàn rằng ông “không đáng tin nữa."


Roosevelt bị nhiễm một chút chất độc của Anna chống lại Morgenthau. Trước cơm tối tại Nhà Trắng, thiết đãi Thủ tướng Gia Nã Đại, Mackenzie King, vào tháng đó, Anna báo cáo rằng mẹ chị bảo chị rằng gia đình Morgenthau là "những người bạn lớn" của Vua.¹⁴⁸ (Morgenthau đã sử dụng thời gian với Vua suốt hội nghị Quebec) Roosevelt đốp lại, “Ai bảo với con điều đó? Có phải gia đình Morgenthau không?"

[ptlinh]

Để bảo đảm rằng Bộ trưởng Tài chính không gây ra cho Tổng thống bất kỳ phiền toái nào nữa, Anna và chồng đưa cả súng săn vào bữa tiệc trưa với cha.¹⁴⁹ (Roosevelt có thể động viên sự hiện hiện của họ như tôn Morgenthau lên) Boettiger gây khó chịu cho Morgenthau bằng cách chê bai vào tai Tổng thống rằng “những người cấp thấp" trong Quân đội không hiểu được JCS 1067. Nó không "dễ thực hiện." Chúng ta không được bỏ mặc người Đức.


Roosevelt la lên, “Hãy để chúng đến những nơi phát chẩn!", lặp lại câu thần chú cầu thần cổ xưa. Boettiger nhắc ông: “Cha không muốn họ chết đói mà." Tổng thống ngắt lời, "Sao lại không chứ?"

Morgenthau giật mình khi nghe Boettiger hạ giá các ông chủ của Ngũ Giác Đài bằng việc phê bình JCS 1067. Sau này ông viết trong nhật ký, Boettiger “đã làm cho Tổng thống bối rối đến nỗi ông không biết điều gì đang xảy ra, và tôi cũng không biết luôn."


Morgenthau nói với Roosevelt rằng trong khi châu Âu thời hậu chiến chắc chắn cần than của Đức, giới cầm quyền Mỹ lại không giám sát việc khai thác mỏ than. Tổng thống trả lời, “Đúng, tôi sẽ chỉ định một ủy ban gồm ba nhà kinh doanh Đức điều hành các mỏ than, và chúng ta sẽ giám sát họ ở Hoa Thịnh Đốn. Nếu họ không đưa than ra... chúng ta sẽ bắn họ!”


Sau khi Morgenthau kết thúc bứa ăn trưa, Boettiger cùng ông sang ngồi trên ghế tràng kỷ: "Tôi muốn nói chuyện với ông nhưng không muốn để người khác nghe được.” Ông quở trách Morgenthau một lần nữa về cuộc tranh luận ầm ĩ sau hội nghị Quebec. ông ta nói sẽ "cầu khẩn ông và van nài ông” thay đổi các đề nghị của ông về nước Đức "vì ông sẽ bắt đầu toàn bộ sự việc lại một lần nữa. Và hãy nhìn vào tình trạng hỗn độn mà ông sẽ đưa Tổng thống vào."


Morgenthau nói, “nghe này, John. Nếu Tổng thống bước vào đó,” là do một thành viên Nội các đã nói" cho báo chí biết sau hội nghị Quebec. Ông sẽ không “thay đổi các nguyên tắc của tôi” khi mà người "bị trừng phạt” phải là “thành viên Nội các."

Boettiger nói, "Không thể là thành viên Nội các được."

Morgenthau bảo, "Một thành viên Nội các hoặc một phụ tá của người đó. Nếu thành phố này nhỏ đến nỗi không thể chứa nổi tôi và thành viên Nội các đó, tôi sẽ về vườn... Khi nào tôi gây khó khăn cho Tổng thống, ông ta biết ông ta có thể làm gì "

Boettiger nói, "Không ai đề nghị điều đó."

Morgenthau la lên, “Chính tôi!"

Trở về văn phòng Bộ Tài chính, Morgenthau nói với các Phụ tá, “Tôi có một ngày nơi tòa án... Tổng thống đọc mọi thứ một cách cẩn thận... và nói điều này hoàn hảo. Thế rồi như trò chơi cờ bạc, Boettiger bước vào... Xem nào, các ông có thể đọc tất cả về nó trên các cột báo. Đó là cách họ sẽ đấu với tôi."


Harry Dexter White nói, “Đây có thể là thời điểm khắc nghiệt, nhưng kết quả vẫn tốt." Morgenthau bảo, “Kkhông, không, nghe này-Đích thân tôi đã ở gần gia đình Roosevelt, và tôi rất thấp hèn."


Morgenthau gọi điện cho McCloy: “Điều này có phần nào ngăn trở, nhưng mọi thứ đều ngăn trở.” Tổng thống “hoàn toàn đồng ý," nhưng Boettiger ở đó "để ngăn không cho tôi chứng tỏ mình đúng.” Morgenthau điện thoại cho phó mới của Stettinius, Thứ trưởng Ngoại giao Joseph Grew. Hơi thêu dệt đôi chút, ông báo cáo rằng Roosevelt đã thay đổi ý kiến về Bản Dự thảo Hướng dẫn, Grew há hốc miệng kinh ngạc: "Ông ta muốn rút lại nó sao?"

Morgenthau trả lời, “Vâng, đúng là như thế. Và ông ta muốn chúng ta đi đến thỏa thuận về những gì chúng ta tiếp tục làm từ đó.” Crew la lên, "Thật kinh ngạc!"


Trưa thứ năm, ngày 22 tháng Ba, Roosevelt triệu tập McCloy, Grew, Boettiger và một số người khác để thảo luận Bản Dự tháo Hướng dẫn. Để động viên mình, McCloy cố gắng lôi kéo Morgenthau tham gia hội nghị, nhưng sau này người ta biết rằng có ai đó-có thể là một hoặc cả gia đình Boettiger-đã nói với Roosevelt, “Đừng cho Morgenthau vào đây. Ông ta chỉ làm cho ông bị kích động thôi."


Trước khi vào hội nghị, Roosevelt gặp riêng McCloy. Chào cứng nhắc kiểu Hitler. Tổng thống la lớn: "Heil McCloy, Hochkommissar fur Deutschland!” Ông nói, “Tôl đã quyết định rồi McCloy. Ông sẽ là cao uỷ đầu tiên ở nước Đức.”


Do dự, McCloy trả lời, "Thưa Tổng thống, chúng ta chưa thắng trận mà." Ông nói thêm là tốt hơn không nên bổ nhiệm một thống chế dân sự. Bất kỳ ai đến Đức cũng đều nhận thấy một điều gì đó “giống như thảm họa Sông Mississippi. Lương thực sẽ đến từ đâu? Người ta sẽ ăn gì? Cơ sở hậu cần ra sao.”


Roosevelt nói, "Này McCloy, tôi quá mệt không thể tranh cãi với ông được. Tôi nghĩ ông sai rồi, nhưng ông hãy nói cho tôi biết-trong số chiến sĩ, ai có thể đảm trách được công việc này?" McCloy đề cử Lucius Clay, biết rằng Clay có ý thích ban hành JCS 1067 một cách khoan dung.


Tại hội nghị lớn hơn, Roosevelt phàn nàn là Bộ Ngoại giao đã “bán" cho ông một "hóa đơn hàng hóa.” Bản Dự Thảo Hướng dẫn đã được ông xem xét qua loa. Nếu ông không có một người thay thế buổi sáng, ông đã lôi chúng ra “bắn" hết.


Thứ trưởng Ngoại giao William Clayton cảnh báo rằng nếu không có trung ương tập quyền thì sẽ có “tình trạng hỗn loạn" ở Đức. Tổng thống trả lời, "Có thể lắm." Nhưng mãi đến khi họ có thể “tiến vào" nước Đức và "nhìn, xem" họ mới biết: "Tại sao không để cho thiên nhiên đi theo con đường của nó?" Hãy dành quyền chọn lựa cho "người ở nơi đó."

[ptlinh]

Roosevelt thú nhận ông có "sai lầm" tại Quebec. Không ngờ ông cố gắng đổ lỗi cho Churchil về bản ghi nhớ tán thành Kế hoạch Morgenthau. Khi đọc nó, bất kỳ ai cũng có thể nói rằng Churchill đứng phía sau nó. Chính ông ta "không bao giờ nghĩ” được cách sử dụng từ ngữ giống như “chăn nuôi.” Tổng thống nói ông muốn “thay đổi đặc tính" công nghiệp Đức, nhưng không phải là "loại bỏ" nó. “Tôi sẽ không đổ thêm quặng vào mỏ." Ông muốn các nhà máy của Đức vẫn duy trì “đến chừng mực cần thiết nhất" để người Mỹ không “phải mang gánh nặng chăm sóc họ."


Qua điện thoại, McCloy mô tả hội nghị cho Morgenthau biết, gồm cả việc Roosevelt nhấn mạnh bảo toàn công nghiệp Đức. Thất vọng, Morgenthau hỏi! “Có phải Tổng thống không vậy? Lợi dụng, Mccloy cố gắng xoa dịu ông bằng cách nói Roosevelt cũng có ý kiểm soát người Đức "ít như ông thôi. Hãy để cho người Đức điều hành sự việc."


An tâm rằng ít nhất thì Tổng thống cũng không muốn xây dựng nền kinh tế Đức, Morgenthau nói, "Tôi là một người mới... Tôi rất hạnh phúc." Ông bảo Mccloy rằng “thật là ngờ nghệch nếu nói lời cám ơn ông," nhưng đối với ông, việc "được đối xử thẳng thắn" thật quá bất thường.”

McCloy nói, “Ôi, vì Chúa! Chúng ta đúng là thứ chết tiệt, và có quá nhiều mưu đồ quanh đây.”

Sáng thứ sáu, ngày 23 tháng Ba, Morgenthau dùng thang máy đến khu nhà ở gia đình trong Nhà Trắng và hỏi Eleanor Roosevelt xem liệu ông có thể gặp Tổng thống không. Ông nói với bà là ông muốn xin phép xuất bản một cuốn sách về nước Đức thời hậu chiến. Sau khi liếc nhìn vào phòng ngủ của chồng, bà nói Tổng thống chưa ăn sáng xong.

Theo yêu cầu của Morgenthau, bà chuyển thông điệp của ông đến chồng mình. Roosevelt trả lời, "Thôi được. Nói ông ta tiếp tục nghiên cứu đi.”

Biết Roosevelt thường nói có nhưng nghĩa thực sự lại là không, Morgenthau thận trọng gửi cho chủ ông một yêu cầu bằng văn bản: "Nếu Ngài chấp thuận, tôi muốn làm việc này ngay lập tức.”


Chiều hôm đó, sau cuộc họp thường kỳ vào thứ sáu của Nội các. Morgenthau và Grew trình cho Roosevelt một tài liệu mới sẽ thay thế Bản Dự thảo Hướng dẫn. Phần lớn do McCloy viết nên nó chủ yếu sắp đặt lại CJS 1067. Như McCloy đã thẳng thắn nói với Morgenthau, văn kiện phản ảnh khuynh hướng hiện tại của Roosevelt là thay đổi, chứ không phải phá hủy nền công nghiệp Đức. Morgenthau được an ủi từ các sắc lệnh rằng khoản bồi thường thiệt hại chiến tranh sẽ không “cổ vũ” sự phục hưng kinh tế Đức, không mở rộng lòng tin vào nước Đức thời hậu chiến (ngoại trừ có sự chấp thuận của Hội đồng Kiểm soát Đồng minh), và Đức phải mang gánh nặng điều hành nền kinh tế của chính nó.


Sôi nổi, Roosevelt hỏi McCloy và Grew cách đánh vần chữ thay thế (supersede). Đã nói chuyện về vấn đề này quá nhiều lần nên Morgenthau lo lắng là khi Roosevelt đánh trống lảng, ông có thể thay đổi ý kiến và từ chối ký tên. Nhưng cuối cùng Tổng thống cũng nguệch ngoạc trên trang cuối, “O.K. F.D.R.,” thay thế bản ghi nhớ ngày 10 tháng Ba 1945. Ông hỏi ai đãi rượu đây. Morgenthau la to, "Tính tiền cho tôi!”


Roosevelt cũng lập một Ủy ban Thông tin Chính sách dưới Nội các về nước Đức, ngay sau đó mang danh là IPCOG, phụ trách giải quyết kế hoạch sau khi đầu hàng.¹⁵⁰ (Được Thứ trưởng Ngoại giao Will Clayton cứ làm chủ tịch, bao gồm Harry Dexler White, McCloy và các đại diện của Hải Quân và Quản lý Kinh tế Đối ngoại)


Trong nhật ký, Stimson trút giận về "sự thiếu quả quyết” của Roosevelt về nước Đức: “Không một điều gì mà tôi chứng kiến trong bốn năm qua cho thấy một thí dụ như thế về hiệu quả xấu của chính quyền hỗn độn của chúng ta và nó hoàn toàni xử lý thất bại các vấn đề theo cách được tổ chức tốt." Ông chỉ trích Roosevelt đã điều hành chính quyền trong “trạng thái lỏng lẻo” và trong tính hăm hở “ký bất kỳ giấy tờ nào," do một cố vấn dâng cho ông ta “mà không cần chờ đợi lời phê bình hay lời góp ý của người khác.”


Morgenthau gọi điện cho McCloy từ Bộ Tài chính: “Đúng, Tổng thống đã ký văn kiện... Đó là tự dạng của ông và bằng chính bút mực của ông... Ông rất hạnh phúc... Tôi hạnh phúc hơn trước kia kể từ ngày 10 tháng Ba. Đó hoàn toàn là cuộc lội ngược dòng!” McCloy nói nó giống như Mặt trận Bulge.

[ptlinh]

Lúc 4 giờ 45 chiều, Morgenthau triệu tập các phụ tá lại. Roosevelt đã ký "một văn kiện đúng, cứng rắn," “bước đầu tiên tiến đến một loại hòa bình mà tôi nghĩ sẽ lâu bền... Và nếu chúng ta làm cho chính sách Bộ Tài chính được chấp thuận về khoản bồi thường thiệt hại chiến tranh, tôi nghĩ tất cả những đau khổ tôi phải chịu từ hội nghị Quebec đến nay là đáng giá."


Kỳ lạ, mặc dù đây chỉ là giai đoạn đầu nhiệm kỳ của Roosevelt, nhưng Morgenthau đã nói trong tâm trạng từ biệt: "Chúng ta hãy nghiêm trang một phút... Nếu tôi có từng vô lễ với các bạn, vâng, các bạn sẽ phải độ lượng một chút, vì các bạn không thể chiến đấu với một điều giống như điều này bằng cả linh hồn, tâm trí và thân xác các bạn và đồng thời luôn luôn thú vị một trăm phần trăm.” Ông chưa bao giờ cảm thấy “phải chịu áp lực như thế trong đời tôi để đưa ra phương pháp trên nguyên tắc.”


Nhưng Tổng thống ủng hộ ông. “Bọn Bộ Ngoại giao" đã “chống lại chúng tôi, không theo một luật lệ nào,” để làm cho Roosevelt thay đổi, “và chúng không thể." Những người như Jimmy Dunn là “phát xít tận đáy lòng... đúng là một bọn xấu xa, và trước sau gì chúng cũng phải bị trừ tận gốc.”


Nhưng về nước Đức thời hậu chiến, “văn kiện này thiết lập đặc điểm chung." Bộ Tài chính không thể được mời vào tất cả mọi hội nghị, nhưng "bằng mọi cách, chúng ta phải vào bằng được dù không được mời. Vì thế, tôi chỉ muốn nói tôi hạnh phúc, và tôi yêu mến gia đình chính thức của tôi.”


Thứ bảy, ngày 24 tháng Ba, lúc 2 giờ 30 chiều, thư ký Grace Tully của Roosevelt hỏi Morgenthau, “Ông có nghĩ nó thực hiện thỏa mãn mọi cách thức quanh đây không?"

Ông trả lời, "Hoàn toàn, xét cho cùng, cái chúng ta đang tranh luận... là tương lai thế giới." Ông hỏi bà, liệu bà có thể “cho tôi câu trả lời" đối với lá thư về cuốn sách của ông về nước Đức không. Tully hứa "sẽ nhìn vào hộp thư” và “xem liệu tôi có thể có được chữ O.K trên nó không."


Morgenthau yêu cầu bà đừng "hối thúc” Tổng thống, ông đang đi Hyde Park. Hãy để ông xem xét vấn đề “trong không khí trong lành ở Dutchess County." Ông bảo Tully rằng ông và Elinor chiều hôm đó sẽ đi Florida: "Chúng tôi sẽ để cho bà chăm sóc thế giới.”


Lúc 5 giờ 45 chiều, Morgenthau cảnh báo Boettiger về bài diễn văn về nước Đức thời hậu chiến do các kẻ thù của ông ở Bộ Ngoại giao là Robert Murphy và James Dunn phát trên đài phát thanh tối hôm đó: “Họ đã bị đánh, và lúc này chúng ta phun khói vào những người thực sự đang chống Tổng thống... Tôi nghĩ họ tự treo cổ bằng thòng lọng của chính mình."


Với thần kinh bị xơ xác từ cuộc chiến Bản Dự thảo Hướng dẫn, Morgenthau hộ tống vợ trên toa xe có giường ngủ trên East Coast Champion, cho chuyến đi nghỉ ở Daytona Beach. Khi đến nơi, họ đăng ký ở Khách sạn Sheridan Plaza.


Một phụ nữ địa phương, Gertrude Lerner, đã viết cho Morgenthau rằng ông “có thể không biết" là khách sạn “thường hạn chế người Do Thái." Bà yêu cầu ông, "như công dân nổi tiếng của nước Mỹ," tuyên bố quan điểm.


Morgenthau không hủy bỏ việc đặt chỗ trước, nhưng ông tham dự lễ Vượt qua đầu tiên, tổ chức tại đại sảnh thành phố Daytona cho các ông và các bà mặc đồng phục. Ông viết cho các con trai, “Như các con biết, đó là lễ kỷ niệm sự tự do của người Do Thái thoát khỏi cảnh nô lệ ở Ai Cập." Vị “giáo sĩ Do Thái trẻ” yêu cầu ông nói, "nhưng cha cảm thấy mình không biết đủ về tế lễ để đứng lên đọc một bài diễn văn tôn giáo nửa mùa, vì thế cha xin được miễn thứ.”


Roosevet đang dự định một chuyến đì bằng xe lửa đến căn nhà riêng do tự tay ông thiết kế ở nông thôn, mà báo chí gọi là "Tiểu Nhà Trắng," ở Warm Springs, Georgia.


Trước khi khởi hành vào ngày 29 tháng Ba, ông triệu tập Tướng Lucius Clay đến gặp lần cuối cùng để quyết định chỉ định kế nhiệm Eisenhower làm thống chế vùng Mỹ chiếm đóng ở Đức. Trong khi đi bộ đến Nhà Trắng, Jimmy Byrnes cảnh báo vị phó của mình, "ông ta sẽ hỏi ông một câu hỏi mưu mẹo nào đó như, ông sẽ làm gì nếu, nửa đêm ở Heidelber người Đức nổi dậy tấn công và giết chết một số binh lính?"


Trong Phòng Bầu dục, theo dòng hồi ức cứ lặp đi lặp lại mãi thời thơ ấu ở Đức, Roosevelt bảo Clay rằng vấn đề ở châu Âu là “năng lượng.” Họ sẽ xây dựng “một TVA khổng lồ"¹⁵¹ (Nhà máy điện ở lưu vực Tennessee cho cả lục địa). Các phụ tá cố gắng phá vỡ hội nghị, nhưng Roosevelt rõ ràng là thích thú vì họ đã thất bại.


Clay vượt qua được thử thách. Sau này Byrnes bảo ông, “Ông đã không nói nhiều." Clay trả lời, "Tổng thống không hỏi tôi câu hỏi nào. Nhưng tôi vui vì ông ta đã không hỏi, vì tôi bị sốc khi nhìn thấy ông đến nỗi tôi nghĩ mình không thể có được một câu trả lời hợp lý nào. Chúng ta đang nói chuyện với một người đang hấp hối."

[ptlinh]

Chương 19
"CHẲNG CÓ QUYỀN LỰC TRẦN THẾ NÀO CÓ THỂ GIỮ ÔNG TA Ở LẠI ĐÂY”

Thứ Sáu đẹp trời ngày 30 tháng Ba 1945, sau bữa trưa, 1 chuyến xe lửa của Roosevelt đến Warm Springs. Tổng thống bảo người bạn ở Hudson Valley là Magaret Suckley rằng ông chỉ muốn "ngủ, ngủ và ngủ."

William Hassett viết trong nhật ký, "ôngr đều đặn giảm cân. Tôi biết ông giảm 12 ký rưỡi-không khỏe mạnh-không thèm ăn-rất dễ mệt.”' “Càng ngày càng ít các cuộc nói chuyện về tất cả mọi công việc-càng ít chuyện về Hyde Park-hoạt động chính trị, sách, tranh ảnh." Hassett bảo Bác sĩ Bruenn, “Ông ta đang vuột khỏi chúng ta, và không quyền lực trần thế nào có thể giữ được ông ta ở lại đây."


Thứ hai, ngày 2 tháng Tư, một trận bão sấm sét khiến Roosevelt suốt đêm không ngủ được. Hôm đó, Tướng Marshall gửi cho ông một bản đánh giá tình báo quân đội về Adolf Hitler và sự thất trận đang đe dọa nước Đức. Bản đánh giá báo cáo, “Bất kỳ tính hèn nhát, ngập ngừng hay đàm phán nào vớiĐồng minh trong giờ phút cuối cùng này đều phá hủy chuyện thần thoại hết sức bi kịch mà ông đang tìm cách tạo ra. Hitler có thể kết thúc đời mình một cách dũng cảm, đột ngột và do đó vẫn còn lại sức mạnh tâm lý cho các kẻ thù của ông thanh toán trong nhiều thập niên."


Những người của Marshall không biết là trong boong ke ngầm dưới đất của mình ở Bá Linh. Hitler bí mật đưa ra phiên bản của riêng mình về Kế hoạch Morgenthau. Khi quân đội Đồng minh xâm chiếm nước Đức, Đức sẽ cho ngập các hầm mỏ và phá hủy các nhà máy điện và điện thoại. Không một hệ thống máy móc nào có thể dùng cho việc tái thiết nước Đức được để lại. Nếu Quốc trưởng không cai trị người Đức, thì không một ai cai trị cả.


Ở Warm Springs, Roosevelt nhận được bức điện Churchill gửi yêu cầu quân đội Anh-Mỹ chạy đua với Liên Xô trong việc chiếm giữ Bá Linh. Hành động thái quá của Liên Xô ở Ba Lan đang khiến cho Thủ tướng bi quan hơn về thái độ của Liên Xô thời hậu chiến. Churchill tranh cãi trong nhiều tuần rằng việc chiếm thủ đô của Hitler sẽ là sự quảng cáo quan trọng cho thanh thế của Anh và Mỹ ở châu Âu thời hậu chiến. Anh-Mỹ càng chiếm giữ được nhiều lãnh thổ hơn về phía Đông hơn, họ càng có thế lực chống lại bất kỳ kế hoạch đen tối nào Stalin muốn đưa ra cho châu Âu.

Thủ tướng nhận thấy vào thời điểm cuối tháng Ba 1945, Hồng quân chỉ cách thành phố ba mươi lăm dặm. Lực lượng Anh-Mỹ còn cách những hơn hai trăm dặm.


Tướng Omar Bradley cảnh báo rằng việc chiếm giữ Bá Linh trước người Nga sẽ đòi hỏi một trăm ngàn thương vong-một “giá khá cứng" để có được “thanh thế," đặc biệt từ khi Anh-Mỹ cam kết "rút lui" và cho Liên Xô các vùng họ chiếm đóng ở Đức.


Eisenhower cảm thấy sau những năm chiến tranh với Đức, Liên Xô đáng được vinh dự chiếm Bá Linh, và một số điều sẽ chống đối Stalin nhiều hơn cố gắng tước đoạt chúng. Được Tướng Marshall ủng hộ, ông ra lệnh Lực lượng Viễn chinh Đồng minh hành quân qua trung Đức và gia nhập với Nga ở Elbe.


Churchill còn cảnh báo Roosevelt rằng nếu Nga chiếm Bá Linh, họ sẽ có vẻ như “người đóng góp trội hơn vào chiến thắng chung của chúng ta," đưa ra "các khó khăn nghiêm trọng và kinh khủng trong tương lai." Nếu Bá Linh nằm trong quyền lực của chúng ta, chúng ta chắc chắn chiếm được nó."


Roosevelt trấn an ông. Theo “các kế hoạch hiện tại của Eisenhower,” Anh-Mỹ bảo đảm rằng lực lượng Đức sẽ “hoàn toàn bị đập tan.” Rồi họ sẽ "tiêu diệt từng phần riêng biệt của Quân đội Đức quốc xã.”


Churchill đồng ý. Ông viết cho Tổng thống, "Tôi coi như vấn đề đã được khép lại, và để minh chứng cho lòng thành thật của tôi, tôi sẽ dùng một trong rất ít lời trích bằng tiếng La tinh-“Amantium irae amoris integratio est."'¹⁵² (Các phụ tá Của Roosevelt trong Phòng Bản đồ ở Nhà Trắng dịch cho ông lời trích thành "Tranh cãi của những người yêu nhau luôn luôn đi với tình yêu chân thật”)


Thứ ba, ngày 3 tháng Tư, Roosevelt nhận được lá thư giận dữ nhất mà Stalin từng gửi cho ông. Nguyên soái bảo ông có nguồn tin đáng tin cậy cho rằng một trong các sĩ quan chỉ huy của Hitler đồng ý mở rộng tấn tuồng với Anh-Mỹ "để có được sự ngừng bắn nhân hậu." Vì sao Tổng thống lại giấu giếm “đồng minh của ông, những người Nga” sự triển khai này?


Roosevelt hiểu được vấn đề. Đầu tháng Ba, tại Zurich, Allen Dulles thuộc OSS đã tình cờ gặp Tướng Karl Wolff thuộc Waffen-SS người muốn thăm dò sự đầu hàng vô điều kiện của lực lượng Đức trên mặt trận Ý.¹⁵³ (Theo thông tin mới được CIA tiết lộ năm 2000, Wolff rất có liên quan đến việc trục xuất người Ý gốc Do Thái đến Auschwitz) Wolff cảnh báo rằng ông đang hành động một mình và không có khả năng cai trị quyền chỉ huy cấp cao Đức. Roosevelt và Churchill được Cẩm Linh thông tin từ lời thăm dò, để tránh mọi dấu vết hai mang.


Molotov viết cho Đại sứ Hariman rằng ông không phản đối các cuộc nói chuyện với Tướng Wolff nhưng muốn hai hoặc ba tướng Liên Xô cùng tham gia. Stimson viết trong nhật ký, “Đó là một lá thư rất dễ sinh sự và như thể báo trước điều chẳng lành sắp diễn ra trong bối cảnh đầy khó khăn của thời hậu chiến.”

[ptlinh]

Roosevelt và Churchill ngần ngại trước ý kiến cho rằng các tướng Liên Xô phải được mời để thăm dò hòa bình theo kịch bản của Anh-Mỹ. Họ nói với Mạc Tư Khoa rằng cuộc gặp gỡ sắp tới của Dulles với Wolff chỉ nhằm mục đích "thiết lập quan hệ." Nếu có những cuộc đàm phán về sự đầu hàng, chắc chắn phải có mặt Liên Xô.


Stalin không biết. Nghi ngờ Wolff là cái đinh chốt trục xe của nền hòa bình riêng giữa Đức và phương Tây mà ông đã lo sợ từ lâu ông lệnh cho Molotov phải phá hỏng sự quan hệ với Wolff. Harriman cảm thấy lời phàn nàn của Liên Xô cho thấy rằng các nhà lãnh đạo Liên Xô "tin rằng họ có thể áp đặt ý chí của họ trên chúng ta về mọi vấn đề."


Cuối tháng Ba, Dulles gặp Wolff tại ngôi biệt thự trên sườn đồi ở thành phố Ascona của Ý. Ông đi cùng với một tướng Anh, Terence Airey, và một tướng Mỹ, Lyman Lemnitzer, người tuyên bố rằng họ sẽ không thảo luận gì ngoài vấn đề đầu hàng vô điều kiện của mọi lực lượng Đức trên mặt trận phía Nam. Họ bảo Wolff rằng bất kỳ người Đức nào có quyền đưa vấn đề ấy ra, sẽ đến Tổng tư lệnh Tối cao chỉ huy mặt trận Địa Trung hải, Sir Harold Alexander, và ký các văn kiện thích hợp. Chỉ thế thôi.

Lúc này, trong thông điệp gay gắt gửi Roosevelt, Stalin viết, “Các ông nhất mực cho rằng chưa có đàm phán thực sự nào. Người ta phải thừa nhận rằng các ông không được thông tin đầy đủ.”


Thứ tư, ngày 4 tháng Tư, Roosevelt phúc đáp một thư trả lời đầy vẻ giận dữ.¹⁵⁴ (Thư trả lời chủ yếu do Tướng Marshall, Đô đốc Leahy, Bohlen và những người khác ở Hoa Thịnh Đốn soạn thảo) Thư viết, lời kết tội của Stalin khiến cho ông sững sờ: "Đây là một trong các bi kịch quan trọng của lịch sử nếu, ngay chính tại thời điểm chiến thắng trong phạm vi chiếm đóng của chúng ta, sự ngờ vực, sự thiếu lòng tin như thế, sẽ gây tổn hại cho toàn bộ công việc sau các tổn thất lớn về con người, vật chất và tài sản tích luỹ được. Thực lòng tôi không thể không cảm thấy rất giận đối với các người dưa tin của ông đã xuyên tạc một cách hèn hạ hành động của tôi và hành động của các thuộc cấp đáng tin cậy của tôi.”


Thư trả lời của Stalin nhấn mạnh rằng ông “chưa bao giờ nghi ngờ" tính chính trực của Tổng thống. Churchill khuyên Roosevelt rằng đây “gần như là họ đã có lời xin lỗi.” Trong thư trả lời Stalin, Roosevelt đồng ý xem toàn bộ vấn đề là "chuyện nhỏ nhặt.”


Nhưng Tổng thống có thể hiểu rằng những cái bóng vô hình trong sự hợp tác với Mạc Tư Khoa đang kéo dài ra. Trong thông điệp tự mình soạn thảo trước thông điệp cuối gửi cho Winston Churchill, Roosevelt viết, “Tôi giảm đến mức tối thiểu vấn đề chung của Liên Xô, vì các vấn đề này, dưới hình thức này hay hình thức khác, dường như xuất hiện mỗi ngày, và phần lớn biến mất ngay... Tuy nhiên, chúng ta phải cứng rắn và đường lối của chúng ta phải đúng.”


Thứ Sáu, ngày 6 tháng Tư, Tổng thống đọc một báo cáo cho rằng Stalin không còn hứng thú nhìn thấy nước Đức bị chia cắt nữa. Ở Luân Đôn, Đại sứ Winant đã cảnh báo đối tác Liên Xô của ông, Feodor Cusev, rằng sự chia cắt có thể làm khó khăn thêm chuyện Liên Xô đòi mười tỉ mỹ kim bồi thường thiệt hại chiến tranh. Trong khi tự cho là "không có sự liên quan" giữa các đề tài, Gusev trả lời rằng việc chia cắt chỉ là công cụ để tạo áp lực với nước Đức và làm cho nó thành “vô hại," trong trường hợp “các phương cách khác” không tác dụng.


Roosevelt viết cho Stettinius, "Thái độ của chúng ta phải là nghiên cứu và trì hoãn việc đưa ra quyết định cuối cùng." Ông nói ông quan tâm hơn đến việc loại bỏ “chữ Đế chế Đức,” đã ảnh hưởng sâu xa đến vấn đề nước Đức thế nào sau mười hay hai mươi năm nữa.”


Giữa những người tâm phúc đang ở ngôi Nhà Trắng nhỏ, Roosevelt nói đến việc từ chức để quay về Hyde Park, giống như ông đã nói với Morgenthau vào mùa hè trước. Margaret Suckley viết trong nhật ký rằng Franklin “nghĩ ông có thể nghỉ hưu vào năm tới, sau khi ông có được một tổ chức hòa bình"-Liên Hiệp Quốc-bắt đầu hoạt động tốt. Tôi không tin ông nghĩ ông sẽ có thể tiếp tục." Bà ghi lại rằng khi Tổng thống nói ông có thể ra đi, người bà con Laura Delano "phản ứng lại lời nói của ông rất dữ như tôi từng phản ứng vào lần đầu tiên ông đề cập với tôi: ông không thể làm một việc như thế-chuyện ấy chẳng bao giờ thành hiện thực. Nào có ai trước giờ có nhiệm kỳ thứ tư!"


Suckley viết trong nhật ký rằng, “Về sức khỏe, nếu ông ta không thể tiếp tục được, ông sẽ phải từ chức. Không có cảm giác nào cho thấy là ông tự giết mình dần dần... trong khi không hoàn tất công việc của mình. Tốt hơn hết là chuyển giao, và tránh giai đoạn bệnh tật có thể xảy ra, khi ông không thể đảm nhận được quyền hành. Từ quan điểm cá nhân này, ông có thể tự chăm sóc mình và có nhiều năm sống cuộc sống an bình, hạnh phúc, khi ảnh hưởng của ông để có được những gì là tốt đẹp vẫn có thể tiếp tục-lên tổ chức hòa bình.”


Lúc này, lực lượng Mỹ đã bao vây một trăm năm mươi ngàn người Đức ở Ruhr. Tại Ngũ Giác Đài, Stimson hỏi người của mình, “Chúng ta có cần dốc sạch túi vào lúc này không hay chúng ta bỏ mặc nó và để nó chết đói trong sự khuất phục, sử dụng số binh lính còn lại để xâm chiếm phần nước Đức còn lại?”


Stimson nhận thấy, để dốc sạch túi quặng Ruhr, trên thực tế họ phải "phá tan tành mọi thứ trong đó” và “phá hủy hoàn toàn các khu vực công nghiệp quan trọng ở châu Âu." Ngay cả các hầm mỏ cũng sẽ bị phá hủy, “có lẽ thành đống tro tàn không thể xây dựng lại." Tuy nhiên, việc chặn lại túi quặng sẽ là “nguy cơ tái thiết nhanh phần nước Đức còn lại” bằng cách cột chặt binh lính Mỹ quanh phạm vi Ruhr.


Nếu có cơ hội ban hành Kế hoạch Morgenthau, thì đây chính là cơ hội. Nhưng Marshall đánh điện cho Eisenhower đưa ra quyết định mà không xem xét đến những cuộc đàm phán “trong các nhóm chính quyền cao cấp” về một “nước Đức nông nghiệp thời hậu chiến." Eisenhower bảo Stimson rằng việc dốc cạn túi quặng Ruhr sẽ để lại cho ông "đủ binh lính” làm nốt phần nhiệm vụ còn lại của ông ở Đức. Ông dự định không bắt Ruhr phái chịu "sự tổn thất vô ích hoặc không cần thiết." Với quyết định này, máy móc công nghiệp Đức mà Morgenthau quá khiếp sợ phần lớn bị bỏ lại không đụng đến.¹⁵⁵ (Stimson cũng lo lắng về việc Đức nỗ lực xây dựng bom nguyên tử. Như ông viết trong nhật ký, Ngũ Giác Đài đã “phát hiện ra” rằng những điều này "có thể tập trung ở vùng tây nam nước Đức, nơi sẽ nằm dưới quyền chiếm đóng của Pháp." Ông nhận thấy Marshall hơi dao động.”)

[ptlinh]

Trong suốt chuyến đi nghỉ ở bờ biển Daytona, Morgenthau nhận được một cú điện thoại từ Lucius Clay, người lúc này được Roosevelt chuẩn y làm thống chế quân sự Mỹ tương lai ở nước Đức. Chính trị gia sắc sảo Clay cần mướn một sĩ quan phụ tá kinh tế và đang cần lời khuyên. Không ngạc nhiên, Morgenthau bổ nhiệm sĩ quan phụ tá cũ của ông Bernard Bernstein. Được những người bạn ở Ngũ Giác Đài cảnh báo trước rằng Bernstein là người bị sa thải vì đã chuyển cho Morgenthau sách Cẩm nang, Clay trả lời nhanh, “Tôi biết Đại tá Bernstein, nhưng chúng ta cần một người có khả năng hơn.”¹⁵⁶ (Với tính khí bền bỉ ngoan cường thường lệ của mình, Harry Dexter White bảo Morgenthau rằng ông sẽ đề cử Bernstein, dù Clay có thích ông ta hay không)


Trong trường hợp McCloy không thực hiện đủ để Ngũ giác Đài chiếm ưu thế trong việc điều hành vùng Mỹ chiếm đóng ở Đức, ông chắc chắn rằng cố vấn tài chính của Clay sẽ không phải là một Morgenthau nào đó, nhưng là anh rể của McCloy, là Lewis Douglas ở Phelps-dodge.


Douglas từng là giám đốc ngân sách đầu tiên của Roosevelt trước khi từ chức năm 1934 để theo chủ nghĩa tự do tài chính của Tổng thống. Cá nhân Dougrlas phàn nàn rằng “hầu hết các điều xấu xa” mà Chính sách Kinh tế Xã hội Mới (New Deal) đã thực hiện có thể bị phát hiện là do "ảnh hưởng của Do Thái." Ông xoi mói rằng, “là một chủng tộc,” người Do Thái “dường như không có phẩm chất đối đầu với vấn đề một cách thẳng thắn." Trong lá thư năm 1933 gửi cho cha mình, Douglas đã quật đổ “tính kiêu ngạo và tự cao tự đại Do Thái" của Morgenthau.


Trong suốt kỳ nghỉ, phu nhân Elinor của Morgenthau bị cơn đau tim. Eleanor Roosevelt viết cho chồng đang ở Warm Springs, “Henry rất đỗi lo lắng. Tôi nghĩ Elinor không thể chịu nổi tình trạng căng thẳng của chiến tranh và cố không để lộ cho thấy nó ảnh hưởng đến sự tuần hoàn máu của bà." Bà viết cho phu nhân Morgenthau, “Bà phải nghỉ ngơi, tịnh dưỡng, và sau đó tất cả chúng ta có thể có một mùa hè an bình ở thôn quê! Tôi hứa sẽ tích trữ khí đốt, đến đó và ở lại.”


Với chiến thắng nước Đức sắp diễn ra, Morgenthau không muốn xa Hoa Thịnh Đốn quá lâu. Sau một tuần chăm sóc vợ trong bệnh viện Quân đội, các bác sĩ điều trị Elinor bảo ông rằng bà đã qua khỏi cơn nguy hiểm và ông có thể đi thủ đô được ông sắp xếp lưu lại Warm Springs để thăm Tổng thống.


Lúc này, Morgenthau nhận được một thư trả lời lạnh lùng từ Roosevelt về việc ông yêu cầu xuất bản một cuốn sách nói về nước Đức thời hậu chiến. Tổng thống viết, “Tôi thấy khó phải nói thế nào." "Tinh thần Quốc gia" đòi hỏi “sự diễn đạt lưu loát nhưng thực khó nói khi nào Quốc gia sẽ hoặc có thể nói” và “thời điểm chính là điều cốt yếu. Tất cả chúng ta đều phải nhớ đến lời than van của Job rằng kẻ thù của ông đã không viết một cuốn sách.”

Morgenthau muốn làm thay đổi suy nghĩ của Tổng thống. Ông không biết rằng ông đang ăn bữa tối cuối cùng trong đời của Tổng thống.

Thứ tư, ngày 11 tháng Tư, Morgenthau đáp bằng máy may quân sự đến Fort Benning, Georgia, và đi ô tô đến Warm Spring, đến nơi lúc 7 giờ 30 tối. Tại cổng gác của Cục Tình báo, ông được phất tay cho vào ngôi Nhà Trắng nhỏ.


Trong không gian mở dẫn vào cả phòng khách lẫn phòng ăn, Roosevelt đang ngồi trước lò sưởi bằng đá trong chiếc xe lăn không có tay tựa, chân ông đặt trên chiếc ghế nhỏ bằng gỗ và mây. Phía trên bụng ông là chiếc bàn xếp, trên đó ông thực hiện nghi thức ban đêm được ông gọi là "giờ của con cái,” với tay lấy bình rượu pha cocktail và các cục nước đá.


Morgenthau ghi lại trong nhật ký, "Tôi rất sửng sốt khi thấy ông ta. Ông già sọm đi và trông rất hốc hác."
Hai bàn tay Roosevelt run rẩy đến nỗi ông gần như đánh đổ những cái ly. Morgenthau giúp ông bằng cách giữ từng chiếc ly để ông rót. Ông để ý tới cái tô lớn đựng trứng cá muối đen Nga, do Stalin biếu ở Yalta: "Thưa Tổng thống, nếu tôi nhớ chính xác thì ông thích món trứng cá này."


Kiêng trứng và hành, Morgenthau đặt một miếng trứng cá to lên miếng bánh mì nướng và đưa cho Tổng thống. Ông nhận thấy Roosevelt “có vẻ cảm thấy hơi khỏe hơn đôi chút" sau hai ly rượu, nhưng trí nhớ của ông ta thật tệ “và ông ta liên tục lẫn lộn tên gọi.” Morgenthau chưa bao giờ thấy ông ta khó nhọc như thế khi chuyển từ xe lăn sang ghế bành để dùng bữa tối: “Tôi thực đau khổ khi nhìn thấy ông ta như thế.”
Morgenthau ghi lại rằng Roosevelt “rất quan tâm" đến người vợ đau bệnh của Morgenthau. Tổng thống "nói" ông đang liên hệ với một số bác sĩ tim mạch-tôi nghĩ ông nhắm đến Bệnh viện Presbyteria ở Nữu Ước."¹⁵⁷ (Ám chỉ Bác sĩ Bruenn, người liên kết với Columbia Presbyterian)


Sau món thịt viên và nui, có thêm Margaret Suckley, người bà con tóc xanh Laura Delano, được gọi là "Polly,” một họa sĩ vẽ chân dung người Nga di cư Elizabeth Shoumatoff ("kiểu người Amazon,” theo Hassett ghi lại, giọng yết hầu-rất khó chịu) và là nhân tình cũ của Roosevelt, bà quả phụ Lucy Mercer Rutherfurd, người mà ông miễn cưỡng từ bỏ để sống với Eleanor.


Không để cho Đệ nhất Phu nhân biết, với Anna là kẻ đồng loã Roosevelt bắt đầu thanh thản gặp lại bà quả phụ Lucy một lần nữa trong thời chiến. Vào Lễ Lao động năm 1944, chuyến xe lửa của ông ngừng vụng trộm tại khu nhà của bà ở New Jersey. Trước lễ Giáng sinh, như Suckley viết trọng nhật ký, chị và Lucy đã “khóc trên vai nhau” và “ôm hôn nhau” chỉ vì mỗi người chúng tôi cảm thấy biết ơn người khác đã "hiểu và muốn giúp Franklin!”.


Trong suốt chuyến đi Yalta, Roosevelt mở gói quà sinh nhật do Lucy và Magaret gửi đến cùng với các quà tặng khác cho chuyến đi-những chiếc lược bỏ túi, nhiệt kế phòng và hộp quẹt hút thuốc sử dụng trong gió biển. Lucy ủy thác bà Shoumatoff đến Warm Springs và vẽ chân dung Tổng thống. Trong chuyến viếng thăm, người Bạch Nga Shoumatoff đã hỏi Roosevelt xem ông có thích Stalin không. Roosevelt trả lời là ông thích.


Trong bữa tối, con chó săn lông xù Ái Nhĩ Lan của Polly nôn mửa, và bà dùng khăn tay của mình dọn sạch đi. Không phiền gì, Roosevelt và Morgenthau hồi tưởng lại những chuyến phiêu lưu với Churchill và bỡn cợt về đồ trang trí "thời đầu Val-kill" của căn nhà tranh, ám chỉ đến nội thất được sản xuất trong phân xưởng do Eleanor thiết lập với một vài phụ nữ bạn bè trong thập niên 1920 gần ngôi nhà tranh của bà ở Hyde Park.

[ptlinh]

Roosevelt đề cập đến phiên họp khai mạc Liên Hiệp Quốc trong vòng hai tuần lễ nữa ở San Francisco: "Tôi sẽ ngồi trong xe lăn xuất hiện trên sân khấu, và tôi sẽ đọc diễn văn.” Chau mày, ông vỗ tay và nói, “Họ sẽ vỗ tay hoan nghênh tôi... và tôi sẽ trở về Hyde Park vào ngày 1 tháng Năm.”


Khi các phụ nữ rời khỏi phòng, Morgenthau đổi giọng trang trọng: “Thưa Tổng thống, tôi đang làm nhiều việc về nước Đức... Chúng ta có nhiều vấn đề và tôi không muốn thực hiện những vấn đề này nếu chưa được Tổng thống phê chuẩn." Ông nhắc Roosevelt nhớ đến “điều đã xảy ra” với Dự thảo Hướng dẫn về nước Đức.

Roosevelt nói lớn, “Ồ, khủng khiếp vậy sao. Tôi phải viết lại toàn bộ mới được."

Morgenthau nói, “Bộ Chiến tranh có vẻ như muốn làm việc với tôi… nhưng Tướng Clay bảo ông rằng Robert Murphy là một trong các “cơn đau đầu” của ông ta.


Roosevelt hỏi. “Có vấn đề gì với Murphy vậy?" Morgenthau nhắc ông rằng Hull đã "ép ông ta phải nhận" và đưa ông ta vào làm nhân viên của Eisenhower ở Luân Đôn. Bao lâu Murphy còn quanh quẩn ở đó, họ sẽ không bao giờ có một nhóm làm việc tốt về nước Đức.


Morgenthau tuyên bố rằng Murphy ham muốn “xây dựng một nước Đức trung ương tập quyền." (Sau này ông thú nhận trong nhật ký rằng "Tôi phần nào nhờ cậy đến trí tưởng tượng của mình.”) Nhại tại những gì Eleanor nói tại Hyde Park hồi tháng Chín, Roosevelt nói có thể là "điều sai lầm” khi "phái một người Công giáo đến nước Đức." Bất ngờ ông hỏi, “Ông đang lo lắng điều gì vậy?”


Morgenthau nói, "Muốn phá vỡ được nhóm trong Bộ Ngoại giao do Jimmy Dunn lãnh đạo, chỉ có nước phá vỡ các đô đốc giống như khi ông là Thứ trưởng Bộ Hải quân."¹⁵⁸ (Khi ở Hải quân dưới quyền Tổng thống Wilson, Roosevelt và cấp trên, Josephus Daniels phản công các đô đốc cố gắng xâm lấn quyền hành của họ) Roosevelt trả miếng cho rằng thành tích của Dunn "tốt" tại thời điểm hội nghị Quebec vừa qua với Churchill. Morgenthau giữ vững lập trường: "Tôi nghĩ Dunn đáng gờm."


Morgenthau lôi ra một bản sao chụp lá thư của Roosevelt yêu cầu ông hoãn lại cuốn sách ông viết về nước Đức. Roosevelt hỏi, “Ông lấy nó ở đâu ra vậy?” tôi chưa bao giờ nhìn thấy nó trước đây... Hassett hoặc một ai đó bảo tôi rằng ông muốn xuất bản cuốn sách đó ngay, và tôi nghĩ đó là một sai lầm."


Morgenthau nói. "Không, những gì tôi muốn làm là xuất bản một sách giáo khoa sau Ngày Chiến thắng châu Âu. Thí dụ, tôi muốn viết một chương về sáu mươi triệu người Đức tự nuôi sống mình bằng cách nào.” Ông báo cáo rằng nhà xuất bản Harper and Brothers đã “sẵn sàng đầu tư năm ngàn mỹ kim” vào dự án. Ông hứa sẽ đệ trình nó cho Roosevelt trước khi xuất bản, và mong muốn Tổng thống viết cho lời nói đầu.


Roosevelt nói, "Ông cứ tiến hành thực hiện đi. Tôi nghĩ đó là ý tưởng vĩ đại. Tôi có nhiều ý tưởng của riêng tôi." Ông hy vọng Morgenthau sẽ "đặt một điều gì đó vào vị trí đó” về các buổi trò chuyện của ông với bộ trưởng tài chính Đức cũ Hjalmar Schacht, người mà trong thập niên 1930 đã gục đầu khóc trên bàn giấy của Roosevelt về đất nước tội nghiệp của ông."


Morgenthau đã nghe câu chuyện này hơn một lần, nhưng như thường lệ ông không ngắt lời. Một cách tự nhiên, ông đề cập đến việc McCloy đang thị sát mặt trận châu Âu. Roosevelt trả lời là McCloy đã “hoàn toàn sai lầm về de Gaulle," nhưng “nay lại hoàn toàn đúng."¹⁵⁹ (McCloy ép Roosevelt thân thiện hơn với nhà lãnh đạo Pháp Tự do, người mà Tổng thống không thích và không tin tưởng)


Lúc này ông có chung một lý do với McCloy chống lại Bộ Ngoại giao, Morgenthau viết trong nhật ký rằng ông “vui” khi nghe Roosevelt khen ngợi ông vì “một số người khắp thành phố đang cố gắng đầu độc ông chống lại McCloy.”

Hướng Tổng thống quay trở lại đề tài. Morgenthau hỏi thẳng ông xem ông có muốn “tự mình quan tâm đến cách xử lý tương lai" đối với nước Đức không. Roosevelt không trả lời trực tiếp.


Morgenthau tiến lên phía trước: "Thưa Tổng thống, tôi đang chiến đấu cực khổ, và đây là những gì tôi chiến đấu để đạt được. Một nền kinh tế yếu kém dành cho nước Đức có nghĩa là nước Đức sẽ yếu đi về mặt chính trị... Tôi muốn giúp đạt đến hòa bình.”


Trả lời rằng hầu như ít được nghe thấy, Roosevelt nói, "Này Henry, tôi đồng ý với ông một trăm phần trăm.” Morgenthau nói, “Ông ắt đã nghe những điều này, vì tôi đang chiến đấu để đạt được điều này." Trong nhật ký sau này ông viết, "Tôi chắc chắn sẽ làm cho ông ta chú ý đền điều tôi sẽ thực hiện."

Sau đó, có lẽ được Roosevelt gợi ý trước, Polly Delano xen vào: “Các ông có phải là các quý ông qua cuộc chuyện trò này không?"

Trước khi đi Hoa Thịnh Đốn bằng chuyến máy bay quân sự lúc nửa đêm, Morgenthau rời phòng và gọi điện thoại đến Daytona Beach để hỏi thăm về vợ ông. Sau này ông viết trong nhật ký, “Tôi quay trở lại và chào tạm biệt Tổng thống và đoàn tùy tùng của ông. Khi tôi quay gót rời khỏi họ, họ đang ngồi cười đùa tán gẫu, và tôi phải nói là Tổng thống có vẻ hạnh phúc và vui.”


Vài giờ sau trong khi Roosevelt ngủ ở Warm Springs, ở Đức là sáng thứ năm ngày 12 tháng Tư 1945. Các tướng Eisenhower, Bradley và Goeorge Patton được cho xem một trại tập trung, Ohrdruf Nord, gần Gotha, do Đồng minh mới phát hiện tuần trước.


Trước ngày này, như Esenhower sau này nhớ lại, ông đã biết về các trại tập trung tử thần của Đức quốc xã “chỉ qua các nguồn tin chung chung và không chính thức.” Đòi hỏi được cho xem mọi ngóc ngách ở Ohrdruf Nord, người lính già sau này viết rằng trước kia ông chưa bao giờ "trải nghiệm một cú sốc như thế." Ông viết cho vợ, "Tôi chưa bao giờ mơ rằng hành động tàn ác, hành động thú tính và hành vi độc ác như thế có thể thực sự tồn tại trên thế gian này!"


Sau này Ike nói với Tướng Marshall rằng ông muốn có khả năng cung cấp "bằng chứng mắt thấy tai nghe" về các trại tập trung tử thần, trong trường hợp có bất kỳ ai tuyên bố rằng chúng không bao giờ tồn tại. Khi ông rời Ohrdruf Nord, ông hỏi một lính gác Quân đội Mỹ, “vẫn còn căm thù chúng chứ?"

[ptlinh]

Sáng thứ năm ở Hoa Thịnh Đốn, Morgenthau quay trở về nhà lúc rạng sáng và chợp mắt vài giờ. Khi ông mở tờ Washington Post buổi sáng ra, ông bối rối khi đọc bài viết gay gắt của Marquis Childs tiết lộ rằng lại một lần nữa ông tự đẩy mình vào việc lập kế hoạch cho nước Đức thời hậu chiến. Sử dụng thông tin rõ ràng bị rò rỉ từ Bộ Ngoại giao, Childs thuật lại rằng Morgenthau, người cố gắng "biến đổi nước Đức thành vườn rau mênh mông," hiện đang thúc ép Roosevelt rút lại hướng dẫn quyết định của Bộ Ngoại giao.


Morgenthau sợ ông sẽ bị lôi kéo vào một cuộc tranh cãi sôi nổi gây bẽ mặt ở Nội các, gây nguy hiểm cho mối quan hệ giữa ông với Tổng thống. Đến văn phòng Bộ Tài chính vào trưa hôm đó, ông quát tháo các phụ tá rằng Childs đã viết một “bài bẩn thỉu.” Josiah Dubois nói, "Rõ ràng là xuất phát từ Stettinius."


Stettinius gọi điện cho Morgenthau và nói ông "bị sốc và bối rối": “Henry, tôi triệu tập toàn nhóm ở đây trưa nay và tôi đã đọc đạo luật ngăn ngừa sự tụ tập phá rối trật tự... Tôi chỉ không tin nó đến từ nơi này.”

Morgenthau gầm lên. "Chắc chắn nó không đến từ Bộ Tài chính! Tôi sẽ không để cho nó chìm xuồng đâu, Ed!... Tôi không muốn gây sự, nhưng tôi không chịu đựng những gì tôi đã làm sau hội nghị Quebec?"


Morgenthau cảm thấy bị xúc phạm vì Stettinius làm quá ít để xoa dịu ông. Sau này ông bảo Henrietta Klotz, "ông ta đã không nói, chờ đã Henry, chúng ta hãy xem liệu chúng ta có thể hợp tác với nhau được không.” Ám chỉ đến Stittenius, bà chua chát trả lời, “Ông ta sẽ ngủ ngon đêm nay?"


Các phụ tá của Morgenthau khuyên ông để rò rỉ phiên bản của riêng ông về cuộc đấu tranh Dự thảo Hướng dẫn cho giới báo chí. Ông bảo họ, "Hãy biến thành một câu chuyện thú vị- rằng Stettineus mệt mỏi đến nỗi ông đã không đọc văn kiện được ông đệ trình lên Tổng thống Mỹ và không biết trong đó có cái gì. Nó tùy thuộc vào tôi. Khi tôi trình bày cho Tổng thống, Tống thống bị sốc và ra lệnh viết lại... Các ông lập kế hoạch một chiến dịch nhỏ, và chúng ta sẽ dạy cho những người bên Bộ Ngoại giao một số điều nhỏ nhặt.”


Morgenthau nói rằng bài báo của Childs cho thấy vì sao ông phải xuất bản một cuốn sách về nước Đức; "Tôi đã được phép của Tổng thống... tôi sẽ có đủ nghị lực tiến lên."


Morgenthau quyết định nêu vấn đề câu chuyện của ông với người viết báo thân thiết Samuel Grafton của tờ New York Post:¹⁶⁰ (Năm 1944 Grafton viết một loạt các bài báo cổ vũ việc Mỹ mở cổng tự do đón người tị nạn như cổng mà Morgenthau giúp thiết lập tại Oswego) “Tôi sẽ điện thoại cho ông ta... Samuel, phải không nào?"


Ông bảo Grafton rằng hôm nay ông "đang đọc bài báo của Marquis Childs." Các kẻ thù của ông “đang cố gắng đổ Quebec lên tôi, đúng không nào?... Một người nào đó hay rên rỉ với Childs và cung cấp cho ông ta một bức tranh sai lạc.” Ông chỉ nói với Stettinius rằng lúc này “tôi sẽ không để nó chìm xuồng."


Sáng hôm đó ở Warm Springs, Roosevelt thức dậy với cơn nhức đầu và bị cứng cổ, phải nhờ Bác sĩ Bruenn xoa bóp. Buổi trưa, trong bộ com lê màu xám cài chéo và cà vạt màu đỏ thẫm, ông bắt đầu nghiên cứu giấy tờ. Margaret Suckley và Lucy Rutherfurd ngồi trên ghế tràng kỷ gần đó.


Nhúng cọ vào màu nước, Shoumatoff nói, thưa Tổng thống, ông trông khá hơn hôm qua nhiều." Bà nhận thấy "vẻ xanh xao" của ông đã biến mất và ông có "vẻ hồng hào khác thường."¹⁶¹ (Sau này các bác sĩ giải thích rằng vẻ hồng hào của Roosevelt là dấu hiệu báo cho biết chứng xuất huyết não đang ùa tới)

Roosevelt bảo bà rằng chiến tranh chống Đức có thể kết thúc "bất cứ lúc nào." Trong khi bà vẽ, ông lôi từ ví ra tấm thẻ quân dịch của ông và ném nó vào sọt rác.


Bất thình lình đầu Tổng thống gục về phía trước. Margaret Suckley hỏi, “Ông đánh rơi điếu thuốc lá hay sao thế?” Ông trả lời, “Tôi rất đau ở sau ót.” Một ai đó kêu to, “Gọi bác sĩ nhanh!" Khi Roosevelt được đưa lên giường, ông thều thào, “Cẩn thận!"


Lúc 5 giờ 43 chiều, từ Nhà Trắng, Eleanor Roosevelt gọi điện cho Morgenthau đang ở Bộ Tài chính và bảo ông rằng Tổng thống đã qua đời. Bà yêu cầu ông “nhanh đến Nhà Trắng," sau đó họ gọi điện cho Elinor đang ở Daytona Beach và báo tin cho bà trước khi bà nghe được từ radio và có nguy cơ phải chịu một cơn đau tim khác.


Morgenthau viết cho các con trai, ”Đây là một trong các hành động ân cần và tử tế nhất mà cha nghĩ rằng ai cũng làm." Sau khi ông và bà Roosevelt gọi điện cho Elinor đang nằm trên giường bệnh, ông đưa ra một lời tuyên bố cho báo chí: "Tôi đã mất đi người bạn tốt nhất." Ông viết cho các con trai rằng cái chết của Roosevelt “khiến cho cha hết sức đau buồn” và ông cảm thấy “phần nào sửng sốt."


Trong căn nhà tranh ở Warm Springs, trước khi những người làm dịch vụ mai táng chuyển thi hài vị Tổng thống thứ ba mươi hai của nước Mỹ, Grace Tully đang khóc lóc hai thấy trong rổ nơi bàn giấy của Roosevelt một bức điện do Allen Dulles ở Bern gửi tới. Bức điện báo cáo các yêu cầu mới của Tướng Wolff trên mặt trận Ý để đổi lấy sự đầu hàng vô điều kiện của nước Đức.

[ptlinh]

Chương 20
“CHÚNG TA PHẢI HÀNH XỬ CHUYỆN ĐÓ THẾ NÀO?"

Thế là Franklin Roosevelt qua đời, và ngôi vị Tổng thống rơi vào tay người đàn ông không có kinh nghiệm lắm về việc đối ngoại, quân sự hoặc ngoại giao. Roosevelt chưa bao giờ có cuộc trò chuyện mở rộng với Phó Tổng thống về nước Đức hay về bất cứ khía cạnh nào khác của thế giới thời hậu chiến. Tất cả trừ hai mươi lăm trong số tám mươi hai ngày của Harry Truman đứng ở vị trí số hai, Tổng thống đều đi xa trên các chuyến đi đến Yalta, Hyde Park và Warm Springs.


Roosevelt đã thích “Invictus” (Bất khả bại) của William Henley ("Tôi là chủ số mệnh của tôi: Tôi là hạm trưởng của hồn tôi”). Đó là thước đo tính ngạo mạn của ông và niềm tin của người Mỹ rằng ông ta có thể làm chủ các biến cố kể cả sự sống và sự chết của chính ông-rằng ông đã không quá cất công để cất nhắc Truman, người quyền lực nhất trên thế giới, ở bước ngoặc lịch sử.

Ngay sau khi Roosevelt qua đời, Anna Boettiger bảo Morgenthau là cha chị đã biết mình bị bệnh nặng và "có điều gì đó không ổn đối với ông." Chị giải thích rằng ông "đã có thời kỳ bị bệnh to tim.”


Tuy nhiên, như Truman nhớ lại, ngay cho dù dưới bóng cây mộc lan Jackson hồi tháng Tám 1944, Roosevelt bảo ông rằng ông muốn được kế vị bởi một người nào đó "khá trung lập," chúng ta cũng không có bằng chứng gì cho thấy Tổng thống từng nhìn nhận mình có thể chết khi đang cầm quyền. Roosevelt lúc nào cũng muốn ngồi trong chỗ ngồi dành cho tài xế. Nếu ông phải rời khỏi chức vụ Tổng thống trước năm 1949, ông không mong là nó xảy ra do một cái chết đột ngột, trong khi đang ngồi ở Warm Springs với nhân tình và với một trăm quyết định chủ yếu trong chức vụ Tổng thống cần phải đưa ra trước Thế Chiến II.


Nếu Roosevelt dự định từ bỏ công việc-thực khó tưởng tượng nổi ông ta ưa thích điều đó bao nhiêu và ông ta tự xem mình cần thiết đến mức nào-ông sẽ thực hiện điều đó theo kế hoạch của riêng ông. Như ông nói bóng gió cho Morgenthau biết tại Fishkill Farm hồi tháng Chín trước, có khả năng ông và Henry sẽ nghỉ hưu trước khi nhiệm kỳ thứ tư kết thúc để trở thành những "quý ông dân dã" ở Dutchess County và nắm lấy một vai trò lãnh đạo nào đó ở Liên Hiệp Quốc non trẻ.


Trong bốn năm rưỡi chiến đấu với cuộc thế chiến, Tổng thống đã nắm giữ các điều kiện lãnh đạo dưới quyền kiểm soát chặt chẽ của mình. Nếu ông chuyển nhượng cho một Stimson, Hull hoặc Morgenthau, ông luôn chắc chắn rằng mình có thể đưa chúng trở lại. Nếu ông mang phong cách ky sĩ ký một bản ghi nhớ Quebec hay Dự thảo Hướng dẫn về nước Đức khiến ông gặp rắc rối, ông có thể phủ nhận để nhớ lại rằng mình đã ký. Và nếu có những lời phàn nàn trong các bài diễn trăn của Dewey hay trong nhật ký của Stimson về các phương pháp quản trị hành chính "hỗn độn" của Roosevelt và tính thiếu quả quyết hay thay đổi của ông, thì cũng không có hề gì. Theo quan điểm của Roosevelt, trong khi che giấu các động cơ và hành động, ông biết chính xác ông muốn làm gì. Như ông đã có lần khoe với Morgenthau, “Tôi là kẻ lừa bịp, và tôi không bao giờ cho phép tay phải biết chuyện tay trái làm gì."


Nhưng giờ kẻ lừa bịp đã chết, và sự vắng bóng đột ngột của ông, chỉ trước đỉnh điểm Thế chiến II, những con ki quay cuồng, những cây gậy và những cái đĩa Trung Quốc đang có nguy cơ bị vỡ vụn. Chừng như sử gia Robert Ferrell viết, Roosevelt đã "tạo ra bộ máy Rube Goldgerg,” và khi ông chết, ông không để lại cho người kế nhiệm sách cẩm nang dành cho người điều hành."


Sáng thứ sáu, 13 tháng Tư 1945, khi Harry Truman ngồi phía sau bàn giấy bằng cẩm thạch của Roosevelt trong Phòng Bầu dục, ông ngẩn ngơ hẳn ra. Ông không có ý tưởng gì về những gì Roosevelt, Churchill và Stalin đã thảo luận hoặc đã nhất trí tại hội nghị Yalta. Ông đã không được đọc một bức điện nào trong các bức điện gửi đến Warm Springs, thông tin cho Roosevelt biết về cuộc chạy đua vào Bá Linh, túi quặng Ruhr và cơn giận dữ của Stalin về các cuộc đàm phán với Tướng Wolff.


Bị bao vây bởi các bức ảnh hải quân và các mô hình tàu thuyền của Roosevelt, Truman yêu cầu một phụ tá dời các đồ trang trí để bừa bãi trên chiếc bàn đồ sộ. Sau đó ông cho mời người đàn ông lúc này là Ngoại trưởng của ông đến.


Truman có lần viết cho người bà con Nellie Noland rằng, sau khi ông đến Hoa Thịnh Đốn, "F.D.R. và gần như mọi người khác đều nghĩ ông là “đại diện cho tai họa, trong con người của Tom Pendergast," chính chủ nhân chính trị của Thành phố Kansas đã giúp cho sự nghiệp của Truman. Ngay cả Stettimus thanh lịch, người quá tự hào luôn theo cùng với mọi người, cũng nghĩ người chủ mới của mình là nhà chính trị tầm thường ở tòa án, giống như những kẻ vô dụng vây quanh Warren Harding đáng đầy tai tiếng.


Trong khi tóm tắt cho Truman về cuộc chiến, Stettinius nói với Tổng thống mới về sắc lệnh mà Roosevelt đã phê chuẩn vào cuối tháng Ba thay thế Dự thảo Hướng dẫn về nước Đức.¹⁶² (“Sự tiêu diệt các tổ chức Xã hội chủ nghĩa Dân tộc và ảnh hưởng của chúng trong nước, sự trừng trị các tội phạm chiến tranh, sự giải tán tổ chức quân sự của Đức... sự phân quyền chính trị, sự bồi thường thiệt hại của cải hiện có và sự sản xuất tương lai, nhằm ngăn chặn việc sản xuất vũ khí... và kiểm soát kinh tế nước Đức để bảo đảm các mục tiêu này.") Ông nói, Bộ Ba cuối cùng nhất trí xử lý nước Đức theo sự chiếm đóng. Ông cảnh báo Truman rằng kể từ hội nghị Yalta, Liên Xô đã nắm giữ “một vị trí vững chắc và không khoan nhượng trên hầu hết mọi vấn đề chủ yếu.”