Những người thắng cuộc

[ptlinh]

Sau khi Stettinius đi khỏi, Truman gặp Stimson và các Tham mưu trưởng. Cá nhân Truman xem Stimson là thành viên tốt nhất trong Nội các của Roosevelt. Khi Uỷ ban Truman bắt đầu nghiên cứu cẩn trọng công sự bảo vệ bí ẩn mới tại Oak Ridge, Tennessees, nơi mà Truman không biết là người ta đang chế tạo một trái bom nguyên tử, Stimson bảo vị thượng nghị sĩ rằng đây là “một trong những điều quan trọng nhất" trong “lịch sử thế giới” và thuyết phục ông ta “gọi các con chó của ông đi ra chỗ khác chơi."


Lúc này các khách của Truman được cảnh báo về sức kháng cự cuối cùng của Đức và mối nguy hiểm mà Hitler và lực lượng của ông ta có thể rút lui vào núi để cố thủ, có thể làm chậm bước chiến thắng ở châu Âu trong sáu tháng. Tổng thống mới khen ngợi thành tích của Bộ Chiến tranh và bảo Stimson cứ kiên định như thế.


Trên đường từ Nhà Trắng về Ngũ Giác Đài, Tướng Marshall nói với Stimson rằng họ sẽ không biết Truman “thực sự là gì cho đến khi bắt đầu cảm thấy áp lực." Nhưng sau này Stimson thốt ra một tiếng thở dài về "sự khuây khỏa tuyệt vời" trong nhật ký. Sau năm năm phục vụ Roosevelt, ông nhận thức sâu sắc “tính chất mau mắn và sinh động” mà Truman hoạt động: “Không kéo dài độc thoại.”


Morgenthau viết cho các con trai rằng cái chết của Roosevelt “quật” ông "một cú mạnh khủng khiếp." Kiệt sức vì những đêm không ngủ lo lắng về vợ, thiếu lời khuyên khôn ngoan của bà về các nhân vật ở Hoa Thịnh Đốn, sáng thứ bảy 14 tháng Tư, ông sải bước vào Phòng Bầu dục của Truman với dáng vẻ hạ cố tới một người ở đó để đánh giá người đó là chủ mới của ông chỉ trên tước vị.


Trong những năm Truman làm Thượng nghị sĩ không mấy tiếng tăm, phần lớn ông được biết đến là người nằm trong guồng máy Pendergast, Morgenthau đã là bạn chí thân của Tổng thống trong Nội các và là một trong những con sư tử của Chính sách Kinh tế Xã hội mới. Ông cho rằng Tổng thống mới cũng kính trọng và cần ông bằng hoặc nhiều hơn Roosevelt cần ông. Nhưng về việc này ông đã sai lầm lớn. Truman bực bội với ông vì một việc bất ngờ mà Morgenthau có thể chưa bao giờ biết, nhưng Tổng thống mới vẫn nhớ dai.


Sau khi Truman trúng cử lần đầu tiên vào Thượng viện năm 1934, đồng nghiệp lớn tuổi ở bang Missouri, Bennett Clark, đưa ông đi thăm xã giao Bộ trưởng Tài chính. Hai người được phụ tá của Morgenthau cho biết Bộ trưởng không có trong văn phòng. Quá thiện cảm với những ràng buộc với Pendergast, Truman cầm chắc rằng Morgenthau đã làm nhục ông.¹⁶³ (Truman cũng có thể bực bội với vai trò của Morgenthau về các điều tra nghiên cứu của Bộ Tài chính, lên đến cực điểm khi Pendergast vào tù năm 1939 vì trốn thuế thu nhập) Mặc dù lịch sự ngoài mặt song ông cũng cho mọi người thấy rằng Truman, giống như nhiều người ở Hoa Thịnh Đốn, coi Morgenthau là chú bé chạy việc vặt của Roosevelt, lợi dụng tình bạn của Tổng thống để lang thang vào các khu vực vượt quá phạm vi của mình, cả kiến thức lẫn chuyên môn, như cách giải quyết nước Đức thời hậu chiến chẳng hạn.


Truman hiểu sự vĩ đại của Roosevelt trong lãnh đạo đất nước qua tình trạng trì trệ và thế chiến. Ông biết việc Roosevelt tin tưởng vào ông đã biến ông thành Tổng thống, và nói chung, ông trân trọng ký ức của vị Tổng thống đã nằm xuống. Nhưng về cá nhân, ông không phải là người theo hầu Roosevelt. Ông thất kinh vì Roosevelt không trung thực với dân chúng, điều này đối với Truman là một trọng tội chính trị.


Truman không bao giờ có thể quên được rằng năm 1940 Roosevelt gần như chấm dứt sự nghiệp bằng việc từ chối không nhúc nhích mảy may khi Truman phải đối mặt với một thách thức gay gắt đầu tiên với Đảng Dân chủ. Trong nhật ký, năm 1948 Truman viết Roosevelt là một "thầy tu khổ hạnh." Lúc cuối đời ông phàn nàn rằng Tổng thống cũ là "con người lạnh lùng nhất mà tôi từng gặp. Ông không đưa ra lời chỉ trích cá nhân nào với tôi, với bạn bè, hoặc với bất kỳ người nào khác trên thế gian này mà tôi biết."¹⁶⁴ (Như Robert Ferrel ghi lại, Truman nói điều này khi đã cao tuổi, lúc trí óc ông bắt đầu lẫn lộn, nhưng lời chỉ trích của ông phù hợp với bằng chứng từ giai đoạn đầu trong cuộc sống có các quan điểm riêng về Roosevelt)


Do đó, tình bạn của Morgenthau với Roosevelt rất ít có giá trị đối với Truman. Có thể nó còn gây tổn thương ông. Xuất phát từ việc đọc báo và tán gẫu trong tuần rượu ngô với các bạn bè cũ trong quốc hội như Sam Rayburn và Jimmy Byrnes, Truman thất kinh bởi sự hỗn loạn trong dân chúng đối với Kế hoạch Morgenthau. Ông đổ lỗi cho Morgenthau về việc ông vượt quá giới hạn và đổ lỗi cho Roosevelt về sự thiên vị và các phương pháp quản lý tùy tiện của ông.


Phương pháp quản lý của Truman cũng sinh động như những bộ com lê cài chéo của ông. Ông không tán thành phương sách thường xuyên của Roosevelt đối với các công sứ đặc biệt và những người dàn xếp những người làm suy yếu dần các Bôộ trưởng Ngoại giao và Chiến tranh của Tổng thống, và các cuộc đấu tranh công khai hỗn độn của tất cả chống lại tất cả, mà Truman tin là đã gây quế nhiều đau buồn cho tài lãnh đạo chiến tranh của Roosevelt. Nhiều năm sau Truman nhớ lại là “Roosevelt không phải là người quản lý. Ồ, ông thích dùng đội này đối đầu với đội khác.” Truman quyết định cần phải biết chắc chắn rằng các vị trí chính trong Nội các phải do những người ông tin tưởng nắm giữ đủ để đưa ra một sự tự quản đáng kể. Nỗi sợ của Roosevelt về một Harry Hopkins hay Jimmy Byrnes có thể đe dọa ưu thế của ông, đã khiến ông chặt chân tay họ khi họ có vẻ phát triển quá mạnh.


Sau này Truman than phiền trong nhật ký về việc "Roosevelt không có khả năng chịu trách nhiệm... ông luôn thận trọng hiểu rằng tin vào bất cứ người nào khác đều không đạt dược thành tựu nào.” Ngược lại, ý thức về bản thân chính trị của Truman không bị đe dọa mà còn được nâng cao bởi triển vọng có được những con người mạnh mẽ trong Nội các. Ông viết, “Tôi quyết tâm và muốn chuyển lòng tin đi chỗ này chỗ kia. Đối tượng là một sự thể, không phải là sự phóng đại cá nhân."

[ptlinh]

Không biết gì về các cảm giác và các mục đích riêng của Truman, được thu nhận bởi phong cách tự ti, Morgenthau đối xử với ông chủ mới như thể mục đích của cuộc nói chuyện đầu tiên giữa họ trong Phòng Bầu dục là để cho Truman có ấn tượng rằng rằng ông phụ thuộc vào các tiêu chuẩn quá quắt của Morgenthau. Như Morgenthau viết trong nhật ký, vào sáng thứ bảy đó, ông nhận thấy khó gọi Trurnan là “Tổng thống." Morgenthau chưa bao giờ giỏi che đậy tình cảm của mình và Truman gần như biết rõ thái độ kẻ cả của Morgenthau đối với ông.

Tổng thống mới tuyên bố, “Tôi nghĩ tôi khâm phục Roosevelt cũng nhiều như ông khâm phục ông ta.”

Morgenthau trả lời, “Tôi không nghĩ điều đó là có thể. Tôi cảm thấy chiến tranh này rất ác liệt. Tôi có một con trai đang ở với Tướng Patton, và một đứa con trai khác đang ở Thái Bình dương, và tàu của cháu đã bị tấn công bằng ngư lôi lần thứ hai." Sử dụng cùng các từ ngữ đã nói với Roosevelt hai đêm trước ở Warm Springs, ông nói thêm, “Ý tưởng đầu tiên của tôi là thắng trận, và sau đó tôi muốn giành hòa bình."


Xác định lĩnh vực của mình, Morgenthau nói với Truman rằng ông đang thực hiện nhiều việc mà Roosevelt đã khuyến khích ông thực hiện nhưng không hoàn toàn là "công việc của Bộ Tài chính." Ông ao ước "một lúc nào đó được trò chuyện với ông về nước Đức" và "giải thích về Kế hoạch Morgenthau.”


Lịch sự Truman trả lời, "Tôi mong được biết về nó.” Rồi, nhớ đến các cuộc đấu khẩu công khai về nước Đức, ông chua chát nói thêm, "Tôi không muốn có bất cứ sự ồn ào om sòm nào giữa ông và Stettinius."

Phòng thủ, Morgenthau trả lời, "Tôi đi cùng mọi thành viên trong Nội các." Ông nói không có "vấn đề gì giữa Stettinius và tôi,” mà chỉ với “những người dưới quyền ông ta." Truman biết rằng nhiều người ở Bộ Ngoại giao "đã ở đó dưới thời Hoover, và họ không bày tỏ sự tán thành đối với Chính sách Kinh tế Xã hội mới và Ngài Roosevelt."¹⁶⁵ (Morgenthau không biết là Truman không có cùng thái độ thù dịch sâu xa của Roosevelt đối với Hoover. Thực tế, Truman cảm thấy việc Rooscvelt từ chối dứt khoát với Hoover là điều đáng hổ thẹn. Một trong các điều đầu tiên Truman thực hiện trong chức danh Tổng thống là đưa Hoover trở lại môi trường chính trị làm cố vấn không chính thức cho Tống thống)


Tổng thống nói, "Tôi sẽ sa thải họ nếu họ gây cho chúng ta bất kỳ rắc rối nào." Morgenthau cảnh báo ông rằng các nhà tài phiệt lớn" muốn "tống khứ tôi," và nếu Tổng thống Mỹ không "ủng hộ tôi ông sẽ không ở lại lâu đến hai phút."

Truman báo, "Tôi muốn ông ở lại với tôi." Morgenthau hứa sẽ ở lại bao lâu tôi nghĩ tôi có thể còn phục vụ được Ngài."

Truman nói, “Khi nào ông không thể phục vụ, ông sẽ nghe tôi nói lời đó trước tiên. Đích thân tôi."


Morgenthau viết cho các con trai rằng cuộc chạm trán giữa ông và tân Tổng thống "rất tốt... Truman rất mạnh mẽ, ông muốn các câu trả lời nhanh nhạy, và cha nghĩ ông ta sẽ làm cho một số thành viên Nội các suy tim vì họ quen với việc khá dễ dãi trước các vấn đề.” Ông thuật lại rằng Truman “dường như muốn cho ông mọi quyền hành ông muốn, và sau đó nếu ông không thực hiện được, ông ta tin vào việc sa thải người khác." “Tâm trạng" của ông là Truman phải tranh thủ tôi và tử tế với tôi.” Trong nhật ký, ông giãi bày rằng Truman "thuộc loại người có dũng khí, và có khuynh hướng quyết định rất nhanh... Nhưng xét cho cùng, ông ta là một chính trị gia, và trong đầu ông ta có những gì thì chỉ thời gian mới trả lời được.”

Sáng chủ nhật ở Hyde Park ngày 15 tháng Tư, đội lính kèn chơi bài “Taps" khí quan tài của Roosevelt được hạ huyệt trong vườn cạnh Nhà Lớn.


Morgenthau viết cho các con trai, "Đó là một ngày mùa xuân trong sáng, rực rỡ, và các bông hoa quanh mộ nổi bật lên óng ánh như rất nhiều châu báu. Có học viên trường sĩ quan West Point, có Binh chủng lính thủy đánh bộ, và khi họ kết thúc bài “Taps” thì có cha." Ông kể rằng chị Joan của họ đã “khóc như một đứa trẻ."¹⁶⁶ (Sau khi rời khỏi Nhà Trắng, Eleanor Roosevelt tạm thời chuyển đến căn hộ mới của Morgenthau trên Đại lộ Connecticut ở Hoa Thịnh Đốn, "điều này làm cho Mẹ và cha rất hạnh phúc," như Morgenthau viết cho các con trai. Cha bảo bà rằng nhà chúng ta cũng là nhà của bà."


Trưa hôm sau, thứ hai, 16 tháng Tư, Truman diễn thuyết trước Phiên họp Lưỡng Viện và tái khẳng định các chính sách chiến tranh của Roosevelt: “Yêu cầu của chúng ta mãi mãi vẫn là đầu hàng vô điều kiện!"

Cá nhân tân Tổng thống cũng ngờ vực cả nguyên tắc cơ bản trong khả năng lãnh đạo chiến tranh của Roosevelt. Theo những bản ghi lại các cuộc nói chuyện riêng giữa Truman và các phụ tá năm 1954 thì trong khi viết hồi ký Tổng thống. ông nghĩ có thể sẽ tốt hơn nếu không có chủ trương “đầu hàng vô điều kiện."¹⁶⁷ (Các bản ghi chép được cất giữ trong Thư viện Truman cho đến năm 1982) Hồi tưởng lại, Truman cho rằng, nếu không có yêu cầu điềm nhiên của Roosevelt, người Đức có thể đầu hàng khi họ cảm thấy “chắc chắn thua trận”-sau các cuộc đổ bộ vào Stalingrad và vào Ngày-D. Điều này sẽ cứu được nhiều mạng người và cho phép "khôi phục lại toàn bộ châu Âu dễ dàng hơn nhiều, đặc biệt là nước Đức."

[ptlinh]

Thứ Tư, ngày 18 tháng Tư, hàng trăm hàng ngàn binh lính Đức ở túi quặng Ruhr giơ tay đầu hàng, một cuộc đầu hàng lớn nhất trong chiến tranh châu Âu. Vượt sông Elbe tại Magdeburg, Đạo quân Số Chín của Mỹ cách Bá Linh năm mươi dặm. Với lực lượng Mỹ quá gần, Tướng George Patton mở lại vấn đề chạy đua với Liên Xô vào thủ đô. Ông nói với Eisenhower, “Tốt hơn là chúng ta cứ chiếm Bá Linh. Nhanh lên nào"
Eisenhower từ chối, cho rằng năm mươi ngàn lính của Đạo quân Số Chín vượt qua Elbe nằm ngoài phạm vi hỗ trợ của máy bay chiến đấu: “Chúng ta cuộn tròn để đạt được một điều gì đó mà khi có điều gì xảy ra sẽ không bao giờ thoát ra được."

Lo lắng nhiều hơn về các động cơ của Stalin từng giờ một, Churchill đồng ý với Patton. Thay mặt Truman, Eisenhower xoa dịu thủ tướng. Nhưng trong đầu Churchill có các nguyên tắc lớn hơn.


Gần bảy mươi sư đoàn Mỹ ào ạt tiến vào nước Đức nhanh hơn Hồng quân thường di chuyển bằng chân và bằng xe ngựa thô sơ. Lực lượng Mỹ thọc sâu một trăm năm mươi dặm vào vùng Liên Xô chiếm đóng. Nhiều người Đức, sợ Liên Xô và các đạo quân của họ, đã tìm cách đầu hàng quân Mỹ. Churchill để ý thấy Anh-Mỹ sẽ không bỏ lỡ tác dụng đòn bẩy quan trọng này nếu không có một số nhượng bộ lẫn nhau từ phía Stalin.


Vào ngày túi quặng Ruhr đầu hàng, Churchill đánh điện cho Truman báo rằng khi Roosevelt và ông ta vẽ lên các vùng chiếm đóng "một cách khá vội vàng tại hội nghị Quebec," họ đã “không tiên đoán rằng quân đội của Tướng Eisenhower sẽ đột nhập nhanh và mạnh như thế vào nước Đức.” Churchill “hoàn toàn được chuẩn bị" để giao dịch với Stalin trên các vùng chiếm đóng. Nhưng quân đội Anh-Mỹ sẽ không "bị bắt buộc quay trở lại" bởi “sự quyết đoán lỗ mãng nào đó của một vị tướng Nga ở địa phương.”


Churchill ghi nhận rằng vùng đất nằm trong vùng Liên Xô chiếm sản xuất phần lớn lương thực của nước sức. Ông và Truman nhấn mạnh rằng Liên Xô tán thành một sự phân phối “công bằng" thực phẩm trong mọi vùng chiếm đóng. Sau đó Anh-Mỹ chỉ “đàng hoàng" rút khỏi các lợi lộc lớn hơn nhiều mà quân Đồng minh giành được bằng tính táo bạo và sức mạnh của họ.


Truman không biết đề xuất của Churchill. Như nhiều năm sau ông nhớ lại, ông cảm thấy nếu ông và Churchill bắt đầu bội ước, họ sẽ không “đạt được bất kỳ điểm chung nào với Stalin." Ông viết cho Churchill, “điều thực tế duy nhất phải làm" là cố gắng hết sức làm cho “người Nga thực hiện các thỏa thuận của họ." Truman và Churchill nói với Stalin rằng quân đội của họ sẽ rút đến các vùng đã ấn định "ngay khi tình hình quân sự cho phép."


Tuần đó, toàn thế giới khám phá ra các địa ngục tập trung tử thần. Khi xe tăng Anh phá sập các cổng của Belsen, một xưởng giết người lớn đầu tiên được giải phóng, các bộ xương nam nữ lảo đảo kéo lê chân khi binh linh Anh kêu gào qua loa pin, “Các bạn được tự do! Các bạn được tự do! Các bạn được tự do!"
Từ một trại được giải phóng khác, Edward R. Murrow nói chuyện với người Mỹ trên Đài phát thanh CBS, “Tôi xin các bạn tin những gì tôi đã nói về Buchenwald."


Harold Ickes tiên đoán trong nhật ký rằng ý kiến của dân chúng Mỹ giờ "thực sự tự khẳng định” chống lại người Đức: “Các hình ảnh và các bài viết mô tả đã xuất hiện trên báo chí hết sức kinh hoàng... Vì người Đức làm các hành động tàn ác này, nên tôi ủng hộ việc vạch trần chúng ra nếu không thì chúng ta không thể có được trạng thái tinh thần mà chúng ta Phải có trong thỏa thuận các điều khoản về nước Đức.”


Tuy nhiên, ngay lúc này, Stimson không thể nhận thức được tính tàn ác lịch sử của các trại tử thần. Trong nhật ký, ông khăng khăng ám chỉ đến “cái gọi là các hành động tàn ác." Sau khi nhận được sự ủy quyền của quốc hội, quay trở về từ chuyến đi kinh lý Buchenwald, Dachau và Nordhausen, ông viết rằng các khách của ông “nhất trí" kết luận chính quyền Hitler cố gắng “thận trọng và phối hợp" “loại trừ bằng tội giết người, bỏ đói và các phương pháp khác để giết rất nhiều người Nga, Ba Lan, Do Thái và các dân tộc khác mà chúng không muốn cho tiếp tục tồn tại."


Giáo sĩ Stephen Wise hy vọng cú sốc mãnh liệt và sự xúc phạm mà người Mỹ đang cảm thấy có thể được khai thác nhân danh giấc mơ lâu đời về một đất nước Do Thái ở Palestine. Sáng thứ sáu, ngày 20 tháng Tư, trong Phòng Bầu dục, Wise nói với tân Tổng thống, “Tôi không chắc là ông biết là có các lý do nằm dưới ước muốn có được một quê hương của dân tộc Do Thái."


Truman bảo Wise rằng ông sẽ cố gắng giúp đỡ. Trên bàn của ông là một bản ghi nhớ cứng rắn từ Bộ Ngoại giao cảnh báo rằng vấn đề Palestine “rất phức tạp." Nhiều năm sau Truman nhớ lại rằng bản ghi nhớ “từ những thiếu niên mặc quần sọc" “có ý định bảo tôi phải thận trọng, rằng tôi thực sự không hiểu điều gì sẽ tiếp tục ở đó và rằng tôi phải bỏ mặc nó cho các chuyên gia.” Theo tính toán của Truman, quan điểm của ông là “bao lâu tôi còn là Tổng thống, tôi sẽ chăm lo đến việc đưa ra một chính sách.” Tuy nhiên, sau lần Wise ghé thăm, Truman viết nguệch ngoạc trong nhật ký rằng mục đích của giáo sĩ Do Thái là “quyết định dùng người Do Thái khử tôi."


Đêm đêm Truman thức khuya ở Phòng Bản đồ cũ của Roosevelt trong tầng hầm Nhà Trắng, căng mắt mải mê nghiên cứu các văn kiện ngoại giao bí mật mà Roosevelt chưa bao giờ cho phép ông xem. Năm 1954 ông nói với các phụ tá, "Tôi phải rất thông minh để đưa ra các quyết định này. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy Phòng Bản đồ trước khi trở thành Tổng thống. Tôi không biết là đã có nó." Truman giật mình vì thái độ thù địch ngày càng tăng trong các thông điệp của Stalin gửi cho Roosevelt ở Warm Springs. Ông nhớ lại là Stalin “buộc tội chúng ta về mọi thứ dưới ánh mặt trời-là chúng ta đang cố gắng tạo ra một nền hoà bình riêng với nước Đức."


Chiều chủ nhật, 22 tháng Tư 1945, Bộ trưởng Ngoại giao Vyacheslav Molotov của Stalin đến Nhà Trắng. Năm 1954 Truman nhớ lại là Molotov có cái đẳu Cro-magnon, giống như một trái táo." Theo giải thích của Truman, khi Molotov "bắt đầu nói với tôi những gì người Nga phải làm," ông trả lời có hai khía cạnh cho vấn đề." Molotov nói, "Tôi chưa bao giờ nghe nói về một điều như thế trong đời mình." Truman trả miếng, "Hãy thực hiện các hợp đồng, và ông sẽ không nghe được một điều như thế."


Ở Mạc Tư Khoa, Đại sứ Harriman hối tiếc rằng Truman "đã quá cực nhọc chống lại điều đó, vì thái độ của ông đã cho Molotov lý do để nói với Stalin rằng chính sách của Roosevelt đang bị loại bỏ."

Với Hitler trong boonke của ông ta và bom của Đồng minh thả xuống Bá Linh, Heinrich Himmler ngấm ngầm đề nghị với Truman và Churchill một nền hòa bình riêng. Như sau này Truman viết, "Dĩ nhiên ý tưởng là chia nước Đức cho ba cường quốc." Chiều thứ tư, ngày 25 tháng Tư, Tổng thống được đưa đến Ngũ Giác Đài để thảo luận về đề nghị của Hìmmler với Churchill trên đường dây liên lạc xuyên Đại Tây dương được bảo mật.


Như Truman nhớ lại năm 1954, Churchill “rất lo lắng về sự đầu hàng" và rất sợ người Nga sẽ đưa ra một nền hòa bình riêng với Hitler." Nhưng Truman nhấn mạnh rằng Himmler phải bị “buộc đầu hàng cả ba chính quyền." Churchill đồng ý.


Stalin đánh điện cho Truman và Churchill báo rằng câu trả lời của họ đối với lời thăm dò hòa bình của Himmler “tuyệt đối vững chắc và về phần chúng tôi, những người Nga, chúng tôi cam kết tiếp tục tấn công người Đức."


Stimson viết trong nhật ký rằng chiến thắng ở châu Âu sẽ sớm xảy ra: "Thật khó mà nghĩ về nó mọi công việc cực nhọc, năng lực và trạng thái căng thẳng-tất cả máu và nước mắt. Thế giới được mang ngay đến bờ vực phá sản, và bây giờ là chiến thắng hoàn toàn. Chúng ta sẽ hành xử chuyện đó thế nào?"

[ptlinh]

Chương 21
"TÔI CHƯA BAO GIỜ ỦNG HỘ KẾ HOẠCH ĐIÊN RỒ NÀY"

Trước rạng sáng Chủ nhật, 19 tháng Tư 1945, xe tăng Liên Xô tiến gần đến boong ke của Hitler. Đạn súng cối của Liên Xô làm cho trần hầm rung lên. Phía trong hầm rượu, Quốc trưởng tổ chức lễ cưới chiếu lệ với người tình Eva Braun. Sau đó ông gọi thư ký vào để đọc cho viết di chúc chính trị cuối cùng của mình: "Tôi sẽ không rơi vào tay kẻ thù như họ mong muốn có một hình ảnh mới, do người Do Thái trưng bày, để làm vui các đám đông cuồng loạn. Vợ tôi và tôi chọn cái chết để thoát khỏi nỗi ô nhục bị đánh bại hoàn toàn hoặc đầu hàng."


Hôm sau, Quốc trưởng của Đế chế Đức ngàn năm dùng súng bắn vào đầu mình và người vợ mới nuốt thuốc độc. Theo lệnh của Hitler, người ta mang hai xác chết vào khu vườn, tưới xăng và đốt cháy, các xương ống chân của Quốc trưởng có thể được nhìn thấy qua ngọn lửa.


Nhà Trắng, Truman ngạc nhiên khi nghe tin Hitler tự tử. Ông nghĩ rằng “nhiều sĩ quan cao cấp Đức" “xử sự theo cách này” nhưng Hitler, “theo sự cuồng tín của mình," “phải chống cự đến cùng.”

Quen nghi ngờ những gì họ nghe được từ nước Đức quốc xã sáu mươi tám phần trăm phản ứng của người Mỹ gửi tới viện Gallup chất vấn xem Hittler đã chết thật chưa. Một nhà huấn luyện thú ở Michigan tên Spikehom Meyer đánh điện cho Truman, "Tôi tặng 50.000 mỹ kim tiền mặt cho ai bắt giữ được Adolf Hitler gửi đến cho tôi... Tôi muốn làm cho Hitler thành màn trình diễn phụ hấp dẫn cho buổi trình diên gấu của tôi, và tôi sẽ đi biểu diễn ở Nga, Anh và các nước Đồng minh khác."


Chủ nhật, ngày 6 tháng Năm, Eisenhower đánh điện cho Tổng thống báo rằng Tướng Alfred Jodl, bộ chỉ huy tác chiến tối cao Đức, và Đô đốc Hans van Friedeburg, sĩ quan chỉ huy tối cao Hải Quân Đức, đã đến tổng hành dinh của ông ở Reims, nước Pháp. Jodl và Friedeburg đang tìm cách gây ấn tượng về nền hòa bình riêng với Anh-Mỹ. Eisenhower thông tin cho Truman biết người Đức đã được cảnh báo rằng "nếu họ không đồng ý với các điều khoản đầu hàng, ông sẽ cắt đứt mọi cuộc đàm phán và niêm phong mặt trận phía Tây."


Thứ hai, ngày 7 tháng Năm, Jodl ký văn kiện đầu hàng, tiếp theo sau Tướng Walter Bedell Smith đại diện cho Anh-Mỹ và Tướng Van Susloparov đại diện cho bộ chỉ huy tối cao Liên Xô Todl tuyên bố, "Với chữ ký này, nhân dân và các lực lượng vũ trang Đức, bất chấp hậu quả ra sao, được giao vào tay người chiến thắng." Ông hy vọng "người chiến thắng sẽ đối xử rộng lượng với họ."


Jold được dẫn vào văn phòng của Eisenhower, và vị Tư lệnh Tối cao cảnh báo ông rằng ông sẽ phải chịu trách nhiệm nếu các điều khoản đầu hàng bị vi phạm. Sau khi cho Jodl đi, Eisenhower tuyên bố rằng “thể thức đầu hàng vô điều kiện” do Roosevelt và Churchill thông báo vào tháng Giêng 1943 "bắt đầu được thực hiện."


Sáng hôm sau, thứ ba ngày 8 tháng Năm, ngày sinh nhật lần thứ sáu mươi mốt của Truman. Ông nói với cả nước qua đài phát thanh rằng "niềm hoan hỉ của chúng ta" đối với chiến thắng ở châu Âu "bớt bồng bột hơn" bởi "cái giá khủng khiếp chúng ta phải trả để tống khứ thế giới Hitler và bè lũ tội phạm của ông ta.”
Năm 1954, Truman nói với các phụ tá, đáng buồn là Roosevelt không còn sống để nhìn thấy người Đức đầu hàng... Toàn bộ sự ổn định được thực hiện dễ dàng. ông đã có được ý kiến của thế giới... Không ai khác có được sức mê hoặc mà ông ta có trong tất cả các quốc gia... Tôi không biết liệu mình có thể góp nhặt được các dòng tư tưởng mà ông ta đã để lại không."


Khác với Roosevelt, Truman không thể trích dẫn được chút ký ức nào về thời niên thiếu ở Đức. Nhưng cũng khác với Roosevelt, ông thực sự chống người Đức. Tuy trong quá khứ, Quốc hội tuyên chiến năm 1917, bị khuấy động bởi vật thế chấp của Wilson làm cho thế giới an toàn đối với chế độ dân chủ, một Truman ba mươi ba tuổi dàn xếp cuộc đo mắt giả để gia nhập quân đội. Trước khi đi huấn luyện ở Cam Doniphan, Oklahoma, ông viết cho người tình Bess Wallace, "Nếu chúng tôi được lệnh đi Bá Linh, chúng tôi phải đi, hoặc bị chôn trên đường... Anh muốn có mặt khi Bá Linh thất thủ... Nếu chiến tranh kết thúc may mắn và anh có thể đánh cắp được các món phục sức của vua Nga và vua Đức, chỉ là để cho em có được một đám cưới quân sự vĩ đại.”


Là đại úy pháo binh ở mặt trận Alsace mùa hè năm 1918, Truman viết cho Bess từ "một nơi nào đó ở Parlez-vous." “Năm trăm viên đạn nã vào người Đức theo lệnh, không bỏ chạy, và nhờ Chúa chưa chết một ai cả." Ông nghĩ người Đức xứng đáng với một "nền hòa bình lưỡi lê" vì "những gì họ đã gây ra cho nước Pháp."


Sau cuộc đình chiến tháng mười Một, Truman viết cho Bess rằng có thể ông phải tham gia chiếm đóng: "Có tin đồn phổ biến rằng bọn anh sẽ đi Đức làm cảnh sát và làm bổn phận giữ trật tự... Chắc anh sẽ mang về cho em vài chiếc muỗng Đức và bộ đồ ăn hay chỉ một món chiến lợi phẩm nào đó dưới dạng tiền hối lộ? Anh hy vọng họ sẽ cho anh trấn giữ Coblenz hoặc Cologne. Có cơ hội tốt dành cho một đại úy trẻ ngứa tay, phải không nào?”


Khi Tổng thống Wilson đến Paris đàm phán hòa bình, Truman thấy ông trèo lên xe ngay trước khách sạn Crillon. Nhưng cũng như các quân nhân khác, Truman đang mơ về gia đình. ông viết cho Bess, "Anh không vỗ tay hoan nghênh (nói một cách dịu dàng) Hội Quốc Liên hay nước Nga có chính phủ Đỏ hoặc chính phủ Tía, và nếu Tổng thống của Czecho-slovaks muốn tọc mạch vào ngai vàng dưới triều Vua Bohemia, hãy cứ để cho ông ta tọc mạch nhưng xin cho chúng tôi về nhà."

[ptlinh]

Giữa thập niên 1930, chủ yếu chiều theo khu vực bầu cử Missouri theo chủ nghĩa biệt lập, thượng nghị sĩ Truman bỏ phiếu ủng hộ luật trung lập chủ trương tách nước Mỹ ra, không giúp các chế độ dân chủ châu Âu chống lại chủ nghĩa phát xít. Nhưng khi phục vụ lính dự bị trong quân đội giữa các cuộc chiến, ông hưởng ứng các lời kêu gọi sẵn sàng chiến đấu của Roosevelt. Mùa thu năm 1940, ông đến gặp Tướng Marshall và nói muốn gia nhập quân đội. Vị Tham mưu trưởng Quân đội nói, “Ông già quá rồi. Tốt hơn ông nên ở nhà và phục vụ trong Thượng viện."¹⁶⁸ (Sau này khi Marshall được hỏi liệu ông có trả lời Truman như thế nếu ông biết Truman sẽ làm Tổng thống không, Marshall trả lời, "Tôi không khách sáo!")


Sau khi Hitler xâm chiếm Ba Lan, Truman viết cho vợ rằng ông “cực kỳ thất vọng vì không tin rằng anh và Pháp có thể đánh thắng được Đức và Nga": "Nếu nước Đức có thể tổ chức nước Nga và làm cho nước Anh từ bỏ hạm đội, hãy coi chừng - chúng ta sẽ có một thế giới Quốc xã hoặc một thế giới ác độc."  Ông ít quyết tâm hơn Roosevelt trong việc đưa ra các khác biệt đạo đức giữa đảng viên Quốc xã và đảng viên Staline. Ngay cả khi nước Mỹ hợp lực với Liên Xô sau trận Trân Châu Cảng, Truman viết cho Bess rằng “người Nga cũng không đáng tin như Hitler và Al Capone.”


Giống như Churchill, Truman có khuynh hướng nhìn cả Đức lẫn Nga qua lăng kính chính trị theo chính sách giữ thăng bằng cán cân lực lượng giữa các nước hơn Roosevelt. Sau khi Hitler xâm lăng Liên bang Liên Xô năm 1941, Nghị sĩ bang Missouri Phát biểu trên tờ New York Times, “Nếu chúng ta biết Đức đang chiến thắng, chúng ta phải giúp Nga, và nếu Nga đang chiến thắng, chúng ta phải giúp Đức, và cách đó cho phép chém giết nhau nhiều bao nhiêu có thể-tuy tôi không muốn nhìn thấy Hitler chiến thắng trong bất kỳ hoàn cảnh nào.”


Trong suốt đời mình, Truman bí mật sử dụng ngôn ngữ bài-Do Thái sống sượng, đi ngược với sự phát triển mình thành một nhân vật quốc gia. Với riêng cá nhân Truman, Thành phố Nữu ước là "thành phố Do Thái" và các tay rút xì phè tham lam “la hét như một tay buôn Do Thái"-mặc dù một tay buôn như thế Eddie Jacobson, là đối tác bán đồ lót đàn ông cũ của ông ở Thành phố Kansas và là bạn suốt đời của ông.¹⁶⁹ (Tuy nhiên, Bess Truman chưa bao giờ mời Jacchson hoặc vợ ông ta đến tòa nhà Độc lập)


Tuy theo chủ nghĩa bài Do Thái, Nghị sĩ Truman lại vượt Roosevelt khi phát biểu chống chiến tranh do Hitler tạo ra trên người Do Thái. Tháng Tư 1943, ông nói chuyện với đại hội ở Chicago do Giáo sĩ Wise chủ toạ, "Chúng ta phải làm tất cả những gì con người có thể làm được để cung cấp nơi ăn chốn ở an toàn cho những người có thể bị bắt giữ dưới bàn tay của các đồ tể Quốc xã." Ông tuyên bố rằng chiến tranh Hitler chống Do Thái “không còn là vấn đề của Do Thái" mà là “vấn đề của Mỹ."


Trong Thế chiến II, Truman nổi danh khắp nước khi điều tra của Thượng nghị viện về nỗ lực bảo vệ nước Mỹ tiết lộ sự hợp tác trước chiến tranh giữa Công việc Kinh doanh có quy mô lớn với các thỏa thuận với Đức, có thể sẽ làm suy yếu tính sẵn sàng chiến đấu của Mỹ. Các giao dịch giữa Tài phiệt Đức I.G.Farben và các công ty như Standard Oil và Alcoa bị buộc tội về các hành động thâm hụt thời chiến gây nguy hiểm kinh khủng về manhê và cao su tổng hợp.


Là Tổng thống với các tổ tiên Liên bang, Truman bí mật so sánh công việc được thực hiện ở nước Đức bại trận với Thời kỳ tái thiết (trong nội chiến Mỹ) quá khó khăn ở miền Nam Mỹ: "Bạn không thể hận thù sau một cuộc chiến." Năm 1963, ông nói, tôi hiểu mất mát nghĩa là gì. Gia đình tôi mất mát trong Nội Chiến. Tôi nhớ bà tôi đã kể cho tôi nghe những câu chuyện về những người Mỹ chân đỏ đã tấn công nông trại của bà, bắn đàn gà, tàn sát đàn heo và châm lửa đốt cỏ khô và chuồng bò... Mẹ tôi căm thù lính Mỹ cho đến khi bà chết, và tôi không muốn lòng căm thù là quà tặng của cuộc chiến này cho tương lai."


Khi Truman chịu trách nhiệm về vấn đề Đức đầu hàng, Morgenthau và các đồng nghiệp trong Nội Các tranh cãi phiên bản cuối cùng của JCS 1067. McCloy đã bay đi Đức vào tháng Tư để tìm các thành phố Đức nổi bật lên “như có quá nhiều những chiếc răng sâu." Chẳng mấy chốc Đức sẽ chết đói. Ông bảo Stimson rằng “các nô lệ từ các quốc gia lân cận,” mà nước Đức đã “bắt làm việc đến chết," đang “được quân đội chúng ta giải thoát” và "đang chạy tán loạn khắp nước."


Stimson viết trong nhật ký, “Tôi đoán trước được tình trạng hỗn loạn, những chi tiết thật kinh khủng. Nó trình bày tàn tích của một quốc gia hùng mạnh nhất và năng lực nhất tự sụp đổ bằng thất bại trong đạo đức và hiện phải chịu hành xác khủng khiếp cùng với tính ác nghiệt kinh khủng."


Được củng cố bằng báo cáo ảm đạm của McCloy, Stimson và người của ông bảo vệ các kẽ hở mà McCloy đã bọc trong JCS 1067. Thứ trưởng Chiến tranh Robert Lovett cho rằng các nhà máy, thiết bị và tài sản công nghiệp khác không được lấy ra khỏi nước Đức nếu không được vị tư lệnh Mỹ chứng thực là chúng không cần thiết “để hỗ trợ và bảo vệ lực lượng chiếm đóng."


Morgenthau không muốn JCS 1067 để cho Hội đồng Kiểm soát Đồng minh cho phép chính quyền Đức quản lý tiền lương và giá cả. Ông giải thích rằng Roosevelt đã “rất rõ ràng” khi nói nền kinh tế Đức phải “tìm được địa vị xứng đáng."


Thứ trưởng Ngoại giao Wíll Clayton kháng biện, nếu lạm phát vượt ngoài vòng kiểm soát, nó sẽ làm kiệt quệ nguồn cung cấp lương thực của Đức và Quân đội Mỹ sẽ “phải hành động."

McCloy nói, “Chúng ta không nghĩ chúng ta sẽ chặn đứng được lạm phát ở nước Đức.” Nhưng người Mỹ phải chịu trách nhiệm về bất kỳ sự lạm phát nào xảy ra: “Chúng ta sẽ bị khiển trách về mọi thứ xảy ra." Ông yêu cầu “cho tư lệnh vùng được quyền làm những những gì ông cảm thấy phải làm.” Ông viết cho Truman rằng nước Đức đang vô vọng về lương thực, nhiên liệu và phương tiện vận chuyển: "Có sự sụp đổ hoàn toàn về kinh tế, xã hội và chính trị đang diễn ra ở Trung Âu, quy mô của nó chưa từng có trong lịch sử, nếu không muốn so sánh với sự sụp đổ của Đế chế Roma, và không kể đến một cuộc chính biến lớn."

[ptlinh]

Khi McCloy đưa cho Tổng thống bản dự thảo JCS 1067 vào cuối tháng Tư, Truman hứa “sẽ đọc từng chữ một”: "Tôi đã đọc cả triệu chữ kể từ khi làm Tổng thống, và tôi sẵn sàng đọc một triệu chữ khác nữa.”

Truman đồng ý với Stimson và McCloy rằng nền công nghiệp què quặt của Đức và sản lượng thực phẩm sẽ đưa những người châu Âu từng là nạn nhân của Hitler vào thế bất lợi. Ông muốn châu Âu được khôi phục lại bởi những người đã "phá hủy nó."


McCloy nói với Morgenthau rằng Quân đội hiện đang sử dụng dầu tổng hợp và các nhà máy cao su của Đức theo cách có lợi nhất, ông muốn duy trì chúng hoạt động cho "thời hạn chiếm đóng của chúng ta" để cung cấp hơi nóng cho Pháp và các quốc gia châu Âu khác trong mùa đông sắp tới.


Morgenthau phàn nàn, "Tôi không hiểu tại sao họ vẫn tiếp tục hút dầu... Chúng ta bắt đầu tái xây dựng toàn bộ nước Đức hay sao!" Ông hỏi Stimson và McCloy rằng họ sẽ phá hủy các nhà máy sản xuất vũ khí của Đức hay "tìm lý do để không phá hủy chúng."


Stimson trả lời rằng không ai không đồng ý việc loại bỏ nền công nghiệp dầu tổng hợp của Đức như một "phần toàn vẹn" của tiềm năng chiến tranh của Đức. Vấn đề duy nhất là “thời điểm." Với “các vấn đề lớn" của Eisenhower, họ không nên "tước đoạt của ông ta" "sản lượng vật chất cần thiết tạm thời”.


Bộ trưởng Chiến tranh nêu vấn đề với Tổng thống, người đã ủng hộ ông. Stimson viết trong nhật ký rằng Morgenthau “sợ rằng ít nhất thì một chút chính sách tiêu thổ (phá hủy bất kỳ cái gì có thể có ích cho quân địch đang tiến chiếm) đối với Đức cũng được bật đèn xanh. Tôi nhìn thấy trước các hậu quả ghê gớm từ ảnh hưởng của ông trong tương lai gần. Mặc dầu cạn kiệt mọi thứ cần thiết cho nền văn minh ở trung âu, song đối với tôi dường như việc thực hiện bừa bãi một chính sách như thế là điều đần độn."


Qua hết thất bại này đến thất bại khác, Morgenthau vẫn tưởng tượng rằng Truman có thể tán thành kế hoạch của ông về nước Đức. Trong Phòng Bầu dục, ông đưa cho Tổng thống bài báo ông viết cho một tờ báo xuất bản sau Ngày Chiến thắng ở châu Âu. ông đã yêu cầu Tổng thống viết “một điều gì tôi có thể sử dụng liên quan đến giải phóng, để chứng tỏ Tổng thống Truman đã phê chuẩn.”


Truman không hứa hẹn: "Tôi hoàn toàn tin tưởng ông, và nếu tôi không tin tưởng ông, tôi sẽ nói cho ông biết." Morgenthau nói, “Tôi hy vọng ngày đó sẽ không bao giờ đến." Truman trả lời, “Tôi chắc chắn ngày đó sẽ không bao giờ đến."


Sáng hôm sau, như những này xa xưa, Morgenthau lo lắng gọi cho thư ký cuộc hẹn của Tổng thống, Mathew Connelly, nói về bài viết của ông: "Tôi không biết Tổng thống đã nhận được nó chưa.” Sau cuộc họp Nội các tiếp theo, Truman bảo Morgenthau rằng ông đã đọc bài viết tối hôm trước, và phần miêu tả sinh động về một nước Đức nguy hiểm, hồi sinh đã làm ông thao thức trong hai giờ đồng hồ. Ông ghi lại rằng ông, Stalin và Churchill "chưa thỏa thuận xong" vấn đề nước Đức. Về bài báo của Morgenthau, Truman nói, "Tôi thích mọi thứ viết trong đó, nhưng tôi có nhiệm vụ phải nói điều đó."

Morgenthau tươi tỉnh hẳn lên, “Ngài có thể có bài báo đó và viết tên Ngài lên đó!"

Truman nói, “Ý tôi không phải thế. Ông phải cho tôi thời gian. Vấn đề này mới mẻ đối với tôi. Tôi muốn ông đừng làm gì với nó... Đây hoàn toàn là vấn đề giữa ông và tôi."


Sáng thứ hai, ngày 9 tháng Năm, một ngày sau chiến thắng ở châu Âu, Morgenthau phàn nàn với Tổng thống rằng người của Stirnson "vẫn ngăn trở" JCS 1067. Ông nói “điều quan trọng hiện nay là phải thực hiện 1067”, trong khi người Mỹ đang “bị khuấy động vì các hành động tàn bạo của người Đức."


Truman nói, "Tôi sẽ thúc giục họ." Lo tránh một cuộc chiến công khai khác với Ngũ Giác Đài, Morgenthau đề nghị Tổng thống giữ bí mật cuộc trò chuyện giữa họ: “Ngài phải bảo vệ tôi về chuyện này." Tổng thống cam kết, “Tôi hứa.”


Morgenthau đưa cho Truman phần tiếp theo bài viết về nước Đức hậu chiến mà Tổng thống yêu cầu ông hủy bỏ: “Tôi nhận thấy Ngài không muốn tôi công bố điều này... Tôi chấp nhận quyết định của Ngài."

Truman nói, “Tôi không thể giải thích đầy đủ với ông, nhưng ông đã chơi bài ngửa và tôi cũng sẽ chơi bài ngửa. Tôi phải gặp Stalin và Churchill, và khi tôi gặp, tôi muốn có toàn quyền khi thương lượng-mọi quân bài nằm trong tay tôi-và kế hoạch về nước Đức là một trong các quân bài đó.” Lôi tấm bản đồ về sản lượng lương thực và dân số nước Đức ra, Truman nói, “Tôi chỉ muốn cho ông biết rằng chính tôi đang nghiên cứu vấn đề này."

Morgenthau nói, “Ttôi có cảm tưởng rằng Ngài thích kế hoạch của tôi.” Với kiểu mơ hồ cố ý của một chính trị gia, Truman nói, “Nhìn chung, tôi tán thành."

Đọc lướt qua bản viết tay, Morgenthau nói, "Đây là phần về nông nghiệp." Ông chỉ cho Tổng thống biểu đồ cho thấy nước Đức không thể nuôi được châu Âu. Truman nói, “Điều này ngược lại những gì mọi người từng nói với tôi.”¹⁷⁰ (Trên thực tế, nước Đức gặp rắc rối nghiêm trọng trong việc tự nuôi lấy mình ngay từ trước năm 1939)


Morgenthau có một ý tưởng khác. Có thể Tổng thống muốn “dùng tôi nói về tình huống của nước Nga.” Ông giải thích rằng ông đã thương lượng đại diện cho Roosevelt trong cuộc đàm phán năm 1933, dẫn đến việc Mỹ công nhận Liên bang Liên Xô. Không muốn làm mếch lòng Morgenthau bằng cách bác bỏ hoàn toàn, Truman trả lời cẩn thận, “Tôi sẽ sử dụng mọi công cụ tôi có thể nắm trong tay.”

[ptlinh]

Lạc quan yêu đời, Morgenthau viết trong nhật ký rằng Truman dường như “là một người rất ngay thẳng và thành thật”: “Mỗi lần gặp ông, tôi đều ra về với cảm giác vui vẻ.”


Hôm sau, thứ năm ngày 10 tháng Năm, Truman ký JCS 1067, ra lệnh cho tư lệnh vùng Mỹ chiếm đóng báo cho người Đức bị chiếm đóng biết rằng “chiến tranh tiếp tục" và “sự phản kháng cuồng tín của Đức quốc xã" đã làm cho tình trạng hỗn loạn và đau khổ chắc chắn sẽ xảy ra. Người Đức "không thể trốn tránh trách nhiệm về những gì họ tự đưa ra." Chủ nghĩa Quốc xã phải bị tiêu diệt, chúng phải bị phi quân sự hóa và phải được giáo dục lại.


Tổng thống cũng phê chuẩn việc đề cử một Ủy ban Chính sách không Chính thức về nước Đức, do Roosevelt chỉ định hồi tháng Ba, cho rằng khoản bồi thường thiệt hại chiến tranh không “đẩy mạnh hoặc đòi hỏi xây dựng lên một khả năng kinh tế Đức”. Của cải quốc gia Đức phải bị tước đi nhiều bao nhiêu có thể tại thời điểm đầu hàng cũng như tại từng vùng chiếm đóng.

Eisenhower van nài Truman đừng công bố JCS 1067. Ông cảnh báo rằng sự công bố sẽ gây ra “sự nhầm lẫn và lúng hàng đáng kể" với người Anh, những người nghĩ điều đó là quá tàn nhẫn.

Truman đồng ý. Ông cũng cảnh giác nên lánh xa người Đức bại trận bằng cách đưa ra chỉ thị chiến đấu vào thời điểm Anh, Mỹ và Nga sẵn sàng tranh đua giành lòng trung thành của họ.¹⁷¹ (JCS 1067 cuối cùng được công bố vào tháng Mười 1945)


Chọn cách bỏ qua các kẽ hở mà Mccloy gài vào JCS 1067, Morgenthau bảo nhân viên mình rằng sự chứng thực của Truman là “một ngày quan trọng cho Bộ Tài chính.” Ông chỉ hy vọng “một người nào đó không nhận ra đó là kế hoạch của Morgenthau." Ông viết cho các con rằng chỉ thị gửi cho Eisenhower “rất cứng rắn, và nếu được thực hiện hoàn toàn theo đúng tinh thần nó diễn đạt, cha không biết làm thế nào nước Đức có thể tiến hành chiến tranh một lần nữa trong vòng ít nhất năm mươi năm tới."


Thứ Sáu, ngày 11 tháng Năm, Churchill nhắc lại yêu cầu rằng Truman không được rút quân đội Mỹ ra khỏi vùng Liên Xô chiếm đóng cho đến khi họ mãn nguyện với lối cư xử của Liên Xô-đặc biệt về vấn đề Ba Lan. “Đặc điểm của vùng Đức do Nga chiếm đóng" và sự thống trị của Liên Xô trên Đông Âu sẽ không tương tự với lịch sử ở lục địa.


Ông bảo Truman rằng “có những điều kinh khủng đã xảy ra trong suốt thời gian Nga tiến quân qua nước Đức đến dãy Elbe.” Có rất nhiều báo cáo cho thấy tính tàn bạo của Hồng quân, bao gồm hành động tàn bạo. Quyền lực thương lượng của Anh-Mỹ sẽ “giảm bớt rất nhiều” khi hai quốc gia rút hết quân đội và "bộ máy chỉ đạo chiến tranh” ra khỏi châu Âu: “Mọi phút đều được tính đến... Trong hai tháng tới, các vấn đề nghiêm trọng nhất trên thế giới sẽ được quyết định.” Churchill đề nghị họ mời Stalin “gặp gỡ chúng ta" vào mùa hè đó tại một thành phố không bị đổ nát ở Đức."


Trong thông điệp sau đó gửi cho Truman, Churchill chê bai JCS 1067. Nếu Anh- Mỹ bị rối trí bởi việc giáng các đòn trừng phạt khắc nghiệt trên nước Đức, một nước bị tàn phá và quy phục,” họ có thể cho Liên bang Liên Xô cơ hội thuận lợi “để tiến lên, nếu họ chọn, hải phận Biển Bắc và Đại Tây dương. Chắc chắn điều sống còn hiện nay là hiểu Nga, hoặc biết chúng ta đang ở đâu với nước Nga, trước khi chúng ta làm suy yếu hoàn toàn quân đội hoặc quay trở lại các vùng chiếm đóng." Ông khẩn nài Eisenhower không hủy quyền chỉ huy chung giữa Anh-Mỹ, điều này sẽ xóa bỏ sự thúc ép khác chống lại Liên Xô. Ủy ban Kiểm soát Đồng minh bốn bên có kế hoạch ở Bá Linh cũng không được kích hoạt mãi đến khi phương Tây giải quyết được một số khác biệt với Mạc Tư Khoa.


Nhưng Stimson khuyên Truman rằng đây là "thời điểm cần kiên nhẫn chịu đựng một ít lối cư xử thô bạo của người Nga" trong nỗ lực chân thành duy trì "mối quan hệ." Truman đồng ý phái Eisenhower đến Bá Linh, nơi bốn cường quốc sẽ ký tuyên ngôn chiến thắng chính thức và tỉ mỉ vạch ra các kế hoạch cho Hội đồng Kiểm soát.


Sáng thứ Tư, ngày 16 tháng Năm, trong Phòng Bầu dục, Truman bảo Morgenthau rằng ông đã đọc bài viết thứ hai của ông về nước Đức và hỏi Eisenhower xem ông có nên công bố nó không. (Ông biết Eisenhower sẽ nói “không nên.”)


Morgenthau báo cáo rằng người Pháp đã mời ông mở phòng trưng bày Gông cùm Chiến tranh ở Paris vào đầu tháng Bảy. Ông muốn “nên đến Ruhr và Saar để nhìn xem điều gì đang diễn ra."

Truman chắc chắn bị khiếp sợ bởi ý nghĩ Morgenthau thực hiện màn trình diễn chuyến đi hiện đang nổi tiếng vào mùa hè trước đến châu Âu, khởi đầu sự biến động công khai về Kế hoạch Morgenthau. Lúc này, vì có cơ quan tuyên truyền Quốc xã, Morgenthau có thể là người Mỹ bị căm thù nhất ở Đức.

 
Tổng thống nghiên cứu cẩn thận lời đề nghị của Morgenthau. Thay vì bác bỏ, ông lại bảo Morthaugen rằng ông không ngăn cản chuyến đi, vì biết rằng sau này ông có thể nhờ một người khác bác bỏ nó. Morgenthau nói, "Khi tôi thực hiện các chuyến đi như thế này trước kia Tổng thống Roosevelt luôn cấp cho tôi một máy bay.” Truman hứa sẽ “làm giống như thế.”


Morgenthau thất vọng vì JCS 1067 không được công bố. Ông nói với Tổng thống rằng có quá nhiều tin đồn thất thiệt về cách người Đức bị đối xử đến nỗi một bản tuyên bố “rõ ràng" của Tổng thống sẽ “làm yên tâm nhiều người trong quốc gia này." Ông nói ông có thể có “một bản phác thảo bài nói chuyện cho Ngài trong vòng hai mươi bốn giờ." Truman vội vàng khước từ.


Một giờ sau, Stimson đến báo với Tổng thống rằng “bệnh dịch hạch và nạn đói ở trung Âu vào mùa Đông tới có khả năng xảy ra" tiếp theo sau “cuộc cách mạng chính trị và sự xâm nhập từng tốp Cộng sản." Stimson hy vọng Tổng thống sẽ cử Herbert Hoover, hiện đang nắm quyền Ngoại trưởng, đến châu Âu. Vị cựu Tổng thống, nổi tiếng trong công việc hậu Thế chiến I về viện trợ lương thực, có thể ước định được vấn đề hiện nay.


Stimson lường trước rằng Hoover sẽ quay trở lại yêu cầu nền kinh tế Đức phải được khôi phục vì lợi ích của toàn châu Âu. Chủ nhật trước, Bộ trưởng Chiến tranh dùng cơm trưa với Hoover tại Highhold và nhận thấy quan điểm của Hoover “rất phù hợp với đường lối mà McCloy và tôi đấu tranh từ tháng Chín vừa qua và không đồng ý với Morgenthau về một nước Đức nông nghiệp."


Khi Roosevelt qua đời, các oán giận mà Stimson kềm nén trong nhiều năm, liền bộc phát ra. Viết trong nhật ký về Hoover, Stimson phản đối Roosevelt và Morgenthau: “Thật thú vị khi chuyện trò với người tinh thông vấn đề so với những người không chuyến mà tôi tiếp xúc về New Deal.”


Lo rằng Truman có thể bị Morgenthau bỏ bùa mê, Stimson nói với Tổng thống rằng “sai lầm nghiêm trọng, là để cho suy nghĩ theo cảm xúc" đẩy nước Đức "đến mép bờ vực chết đói, vì hành động xấu xa trong quá khứ.” Hủy diệt nền công nghiệp Đức sẽ "đưa người Đức vào tình trạng căng thẳng gian khổ trong lối sống phi dân chủ và buộc phải cướp bóc.” Stimson cảnh báo rằng nước Đức có khoảng ba mươi triệu dân “không thể chỉ được hỗ trợ bằng nông nghiệp": Nga sẽ chiếm đóng hầu hết các vùng đất sản xuất lương thực ở trung Âu, trong khi chúng ta có các phần chia công nghiệp." Nếu không có các sản phẩm công nghiệp của người Đức để trao đổi với người Nga, phương Tây sẽ không có được lương thực đó. “Chúng ta phải tìm ra một cách nào đó để thuyết phục Nga giao banh."


Truyền bảo Stimson đừng lo lắng. Sau này ông nhớ lại rằng ông đã phản đối Kế hoạch Morgenthau “ngay khi tôi còn trong Nghị viện". Kể từ khi bước vào Nhà Trắng, ông càng “cảm thấy mạnh mẽ hơn nữa về điều đó." Năm 1954, ông nói với các phụ tá, tôi chưa bao giờ ủng hộ kế hoạch điên rồ đó.

[ptlinh]

Chương 22
"ÔNG VÀ TÔI PHẢI GÁNH TRÁCH NHIỆM NẶNG NỀ"

Chiều thứ bảy, 26 tháng Năm 1945 ở Mạc Tư Khoa, Harry Hopkins diện kiến Stalin. Nhà lãnh đạo Liên Xô nhắc đến chén rượu chúc mừng tại Yalta của Roosevelt ba tháng trước hội nghị tiếp theo của họ “ở Bá Linh." Ông nói, theo các sĩ quan chỉ huy của ông, thủ đô của Hitler bị tàn phá đến nỗi hội nghị phải ở "trong khu vực Bá Linh."


Hopkins nói ông hy vọng người Nga sẽ tìm thấy thi hài Hitler. Stalin tự biện rằng Quốc trưởng không thực sự chết nhưng "đang trốn ở đâu đó." Ông nghe nói rằng tàu ngầm Đức đang lo lót vàng cho Nhật. Ông tự hỏi không biết Hitler, Goebels và các thủ lĩnh Đức quốc xã khác có nằm trong số các hành khách đó không.¹⁷² (Thực ra, Stalin gần như chắc chắn rằng Hitler đã chết. Theo bằng chứng của Liên Xô tiết lộ trong thập niên 1990, người Nga khám phá ra thi hài cháy thành than của Hitler và Eva Braun ngày 4 tháng Năm 1945. Phần thế giới còn lại không biết rằng, theo lệnh của sĩ quan phản gián Liên Xô, thi hài được quấn trong chăn, đóng vào thùng đạn gỗ và đưa ra ngoại ô vùng Buch của Bá Linh, ở đây các thi hài được giải phẫu khám nghiệm bởi một bác sĩ pháp y Liên Xô, vị này vội vã làm cho xong việc để tham gia ngày lễ - mừng Chiến thắng ở châu âu. Sau đó các thi hài được chôn lại cùng với các thi hài của gia đình Goebbels, tự tử cùng với Hitler, ở Buch. [Hàm và răng được gửi đến Mạc Tư Khoa khám nghiệm và được xếp vào văn khố Liên Xô.] Hitler và Braun được chôn tại Finow, cách Bá Linh ba mươi dặm, cải táng ngày 3 tháng Sáu 1945 đến một khu rừng gần Ratenow, trong khu vực Liên Xô chiếm đóng, sau đó ngày 23 tháng Hai 1946, được chôn lại trong một sân nhỏ tráng nhựa tại một căn cứ phản gián Liên Xô ở Magdeburg. Cùng năm đó ở Bá Linh, nhiều phần sọ của Hitler được phát hiện trong khu vườn của ông và được gửi đến Mạc Tư Khoa. Liên Xô không thể chứng minh là Hitler tự bắn vào thái dương hay bắn vào miệng. Tháng Ba 1970, trước khi giao lại căn cứ Magdeburg cho Đông Đức. Liên Xô lo rằng nếu người Đức phát hiện ra Hitler được chôn ở đó, nơi đây có thể trở thành điện thờ của Đức quốc xã mới. Không nói cho Đông Đức biết, theo lệnh của tư lệnh Uỷ ban An ninh Nhà nước Liên xô [KGB] Yuri Andropov, Liên Xô bí mật khai quật hầm mộ đêm 4 tháng Tư 1970. Xương của Hitler, Braun và những người cùng chết với họ, bao gồm cả những con chó, được trộn lẫn vào nhau đem đến hố rác thiêu đốt và rải tro xuống sông) suốt một tuần đàm phán, Hopkins hỏi Stalin có còn cảm thấy, như ở Yalta, rằng nước Đức phải bị chia cắt không. Stalin xác nhận rằng Mỹ và Anh ở Yalta đã xem việc chia cắt nước Đức chỉ là "sự đe dọa để cầm giữ đầu óc của người Đức trong trường hợp những hành vi xấu," và Liên bang Liên Xô “cuối cùng đã tán thành."


Hopkins báo cáo rằng Truman “có khuynh hướng” đặt Ruhr, Saar và bờ phía tây sông Rhine trong vòng kiểm soát quốc tế. Stalin tiên đoán Churchill sẽ không bao giờ đồng ý. Ông nhớ Roosevelt đã nói ở Tehran về năm bang mới của Đức. Ông nhận thấy trong chuyến đi của Churchill đến Mạc Tư Khoa hồi tháng Mười 1944, thủ tướng giảm số lượng xuống còn hai bang. Ông bảo Hopkins rằng chính ông có “đầu óc rộng rãi,” nhưng ba cường quốc phải sắp đặt giải pháp của họ. Nói cách khác, người Đức sẽ “kích cường quốc này chống lại cường quốc kia" và bịa ra rằng họ đang nhận được sự đối xử tốt hơn từ cường quốc này hoặc cường quốc kia.


Đại sứ Harriman hỏi Stalin xem liệu lương thực từ các vùng Liên Xô chiếm đóng có thể được trao đổi lấy than từ các vùng Anh và Mỹ chiếm đóng không. Tinh quái, Stalin trả lời giao dịch như thế là “rất khó khăn" vì người Đức trong vùng của ông “đều trốn" đến Bá Linh, hy vọng tìm được “hoàn cảnh tốt hơn." Thay vào đó, họ sẽ giúp người Đức tái thiết công việc đồng áng và công nghiệp nhẹ để sống tự túc."


Hopkins đề xuất một hội nghị Tam Cường "tại khu vực ngoại ô Bá Linh” vào giữa tháng Bảy. Ông đánh điện cho Truman báo Stalin "rất ước ao gặp Ngài bất kỳ lúc nào Ngài muốn.”


Được báo động bởi nhiều tiến bộ của Liên Xô, giữa tháng Bảy, Churchill đánh điện cho Truman báo là “quá trễ cho các vấn đề khẩn cấp đòi hỏi hai chúng phải chú ý." Ông lưu ý rằng chính ông đang “ở giữa cuộc bầu cử gay go vì có nhiều người ra tranh cử"¹⁷³ (Ngày 25 tháng Năm 1945 các cuộc bầu cứ ở Anh được thông báo hoãn tới ngày 5 tháng Bảy) nhưng ông sẽ đặt hội nghị Tam Cường lên trên hết. Trích dẫn các yêu cầu của Quốc hội, Truman trả lời ông chỉ có thể rời Hoa Thịnh Đốn sớm nhất vào ngày 15 tháng Bảy.


Một lần nữa Churchill thiết tha đề nghị Truman đừng rút Quân đội Mỹ ra khỏi "trung tâm nước Đức." Ông cảnh báo hành động như thế sẽ đưa “cường quốc Liên Xô vào trung tâm Tây Âu và buông bức màn sắt giữa chúng ta và mọi thứ về hướng đông." Ông nhắc Tổng thống rằng “ngài và tôi sẽ phải gánh trách nhiệm nặng nề về tương lai.”


Tại Nhà Trắng sáng thứ sáu, ngày 1 tháng Sáu, Morgenthau nói với Truman, "Tôi không biết Ngài có muốn nghe tin đồn không.” Nhưng “lời xì xào bàn tán khắp thành phố là Ngài sẽ cho Stettinius ra đi." Ông nói ông nghe rằng Ngoại trưởng mới sẽ là James Byrnes: "Để Ngài hoàn toàn hiểu tôi, tôi không thể hòa hợp được với ông ta. Nếu những người khác quanh Ngài trung thực, họ sẽ nói với Ngài cùng một điều như thế."


Morgenthau đã nghe chính xác, nhưng Truman chưa sẵn sàng công bố quyết định việc bổ nhiệm Byrnes. Lẩn tránh Morgenthau, Tổng thống nói, “Ồ, tôi biết ông Byrnes. Ông là người thường nhắm mắt làm ngơ... Tôi chỉ đang nghiên cứu tình huống." Truman thừa nhận rằng các đảng viên Đảng Dân chủ hàng đầu nghĩ việc Tổng thống để một đảng viên đảng Cộng hòa như Stetttinius kế tục là điều nguy hiểm, “trong trường hợp có bất kỳ điều gì xảy ra cho tôi."¹⁷⁴ (Năm 1945, trước khi thông qua điều khoản sửa đổi khoản Hai Mươi Hai, ngoại trưởng sẽ kế tục Tổng thống nếu không có phó Tổng thống. Sau đó là Bộ trưởng Tài chính và các thành viên khác trong Nội các, thứ tự căn cứ theo ngày bộ phận họ được thành lập)

[ptlinh]

Sau ngày đó, không cần tham khảo ý kiến Morgenthau, Truman viết trong nhật ký, “Người Do Thái cho rằng Chúa Toàn năng đã chọn họ để ban hồng ân. Vậy thì, tôi chắc chắn Ngài đã có sự phân xử tốt hơn.”


Sáng thứ ba, ngày 5 tháng Sáu, Eisenhower và ba đối tác Đồng minh-nguyên soái Chiến trường Sir Bernard Law Montgomery của Anh, Maréchal Jean de Lattre de Tassigny của Pháp và Nguyên soái Georgi Zhuko của Liên Xô-gặp nhau ở Câu lạc bộ Yacht ở Bá Linh, nơi mà không hiểu sao lại thoát khỏi đợt ném bom của Đồng minh, để ký giấy thành lập Hội đồng Kiểm soát Đồng minh như quyền lực cai trị tối cao ở Đức. Bất ngờ Zhukov nhấn mạnh rằng họ chờ đợi cho đến khi mỗi cường quốc rút lực lượng vũ trang của mình đến vùng mình chiếm đóng và Liên Xô “trực tiếp quen thuộc" với các vấn đề trong vùng chiếm đóng của Liên Xô. Zhukov nói thêm là cho đến khi việc rút quân đó bắt đầu, Hồng quân từ chối không cho quân Đồng minh khác tiến vào các phần đất họ được chỉ định ở Bá Linh.


Eisenhower và người mới được ủy quyền, Tướng Lucius Clay, ngạc nhiên về tính ngoan cố của Zhukov. Clay báo cáo với Hoa Thịnh Đốn rằng nếu trình bày của Zhukov là điềm báo hiệu, Hội đồng Kiểm soát có thể kết thúc không hơn gì một "cơ quan đàm phán.”


Giữa không khí lạnh lùng đang tăng dần, Mỹ lo lắng nhận thấy Bá Linh nằm sâu trong vùng chiếm đóng của Liên Xô một trăm mười dặm, và Nga vẫn không đề nghị một sự bảo đảm chính thức nào cho việc tiến vào. Nếu tình trạng không thoải mái tăng dần với Mạc Tư Khoa nổ ra thành cuộc khủng hoảng chính thức, Stalin có thể gây phiền phức cho Anh-Mỹ bằng cách chặn lối vào thành phố. Marshall và Eisenhower chiếm vị trí mà lối vào được bảo đảm hoàn toàn bởi sự sắp xếp giữa bốn cường quốc dành cho Bá Linh. Nhưng họ biết rằng sự thừa nhận như thế thiếu sự bảo đảm vững chắc.


Trên đường từ Mạc Tư Khoa trở về, Hopkins dừng lại hội kiến Eisenhower tại sở chỉ huy mới ở Frankfurt. Sau buổi chuyện trò, ông đánh điện báo cho Truman biết rằng việc Mỹ rút khỏi vùng chiếm đóng của Liên Xô sẽ kết nối với việc Liên Xô bảo đảm “lối vào Bá Linh không hạn chế theo các lộ trình đã thỏa thuận.”


Truman đánh điện đề nghị với Stalin rằng việc rút quân phải đồng thời với việc di chuyển các đơn vị đồn trú Đồng minh vào Bá Linh và “điều khoán cho lực lượng Mỹ từ Frankfurt và Bremen tự do tiến vào bằng đường hàng không, đường bộ và đường tàu hỏa.” Nhưng không muốn bội ước về những gì ông xem là cam kết của phía Mỹ, Tổng thống không đi xa thêm nữa. Ông nhắc Churchill rằng việc rút quân nhanh là điều cần thiết theo hợp đồng Quebec được “ký kết giữa Tổng thống Roosevelt và Ngài sau khi xem xét kỹ và thảo luận chi tiết với Ngài." Sự trì hoãn gây “sức ép" với Liên Xô sẽ "rất bất lợi” cho các mối quan hệ của chúng ta.


Bực tức, Churchill trả lời, "Rõ ràng chúng tôi bị ép buộc phải tuân theo quyết định của Ngài." Càu nhàu, ông giải thích với Tổng thống rằng cuộc đàm phán Quebec “vắn tắt và chỉ liên quan đến sự sắp xếp giữa Anh-Mỹ mà Tổng thống không muốn đưa ra bằng quan hệ thư từ trước.” Bi quan, ông viết cho Truman, “Tôi thành thật hy vọng hành động của Ngài, trong thời gian dài, sẽ tạo ra nền hòa bình lâu dài ở châu Âu."


Churchill và Truman cam kết với Stalin rằng việc rút quân sẽ bắt đầu vào ngày 21 tháng Sáu. Stalin yêu cầu họ hoãn đến ngày 1 tháng Bảy. Đến lúc ấy, Zhukov sẽ đi khỏi Bá Linh, dẫn đầu cuộc duyệt binh chiến thắng vào Mạc Tư Khoa. Cũng “không phải tất cả mọi quận ở Bá Linh đều sạch mìn." Ông đề nghị Bộ Ba gặp nhau vào giữa tháng Bảy và nhóm họp tại dinh của thái tử Đức ở Postdam.” Postdam nằm trong khu vực chiếm đóng của Liên Xô, ngay ngoài Bá Linh. Churchill và Truman đồng ý.


Một tháng sau chiến thắng ở châu Âu, quân Mỹ ở Đức đang tập trung chiến lợi phẩm. Tướng Alexander Patch, chỉ huy trưởng Quân đoàn Bảy, dâng cho tổng tư lệnh của ông một chiến lợi phẩm của riêng ông-cây ba toong của Hermann Goring. Truman viết cho mẹ và em gái May, “Tôi luôn làm cho bọn Đức quốc xã bẩn thỉu đó rối trí, nhưng nó không tạo ra sự khác biệt. Dẫu sao, nó cũng là dấu hiệu địa vị của vị Nguyên soái béo. Cây gậy dài khoảng 45cm, làm bằng ngà voi khảm hình những con chim đại bàng bằng vàng và những vạch chéo bằng sắt, trên chóp gậy nạm kim cương và những vòng bạch kim quanh thân gậy. Phải mất đến hàng ngàn mỹ kim-có thể bốn mươi ngàn-để tạo ra nó. Bạn có thể tưởng tượng ra một con heo mập giống như thế vênh váo đi đây đó với món trang sức bốn mươi ngàn mỹ kim-do người nghèo đóng thuế để trả phí tổn và làm cho họ thích điều đó không?"¹⁷⁵ (Cây gậy của Goring hiện nay được trưng bày tại Fort Benning, Georgia)


Morgenthau vẫn háo hức thực hiện một chuyến thao diễn chiến thắng ở châu Âu được giải phóng. Nhưng như ông buồn bã viết trong nhật ký, ông đang chạm trán với "bức tường đá" trong Truman. Tuy nhiên, ông đã không rút lui. Thứ tư ngày 13 tháng Sáu, khi ông nhắc lại lời yêu cầu, ông ghi lại rằng "Tổng thống dường như rất rối trí và bồn chồn lo lắng, đi tới đi lui khắp phòng."


Truman bảo ông, “Tôi chỉ chưa có thời giờ suy nghĩ thấu đáo điều này." Chân thật Morgenthau nhắc ông rằng trong khi ghé thăm châu âu để gặp Tổng thống Roosevelt tháng Tám rồi," ông đã “nhận thấy Quân đội tán thành việc xây dựng một nước Đức hùng mạnh." Ông muốn biết lúc này họ đang làm gì.” Chắc chắn hy vọng Morgenthau sẽ hiểu và thực hiện lời gợi ý, Truman không đưa ra cho ông câu trả lời.


Morgenthau viết trong nhật ký rằng Truman "biết về rắc rối tôi vướng mắc về Kế hoạch Morgenthau, và ông có thể không muốn bắt đầu một điều gì đó lại.” Ông nghi ngờ Truman “có thể nghĩ hai tuần hoạt động của tôi trước chuyến di của ông có thể phỗng tay trên ông, hoặc tôi có thể làm lộn tùng phèo mọi chuyện lên.”

[ptlinh]

Thứ hai, ngày 18 tháng Sáu, Truman bảo các phụ tá rằng Morgenthau không có việc gì ở châu Âu “với hội nghị Bộ Ba sắp tới ông biết rằng Bô trưởng Tài chính sẽ điên lên, nhưng ông phải chịu như thế." Ông cho gọi Morgenthau đến và nói, “Ông biết đấy, tôi cảm thấy mình giống như một người anh của ông, và tôi muốn ông cũng cầm thấy như thế với tôi." Sau khi suy nghĩ “suốt ngày" về chuyến đi do Morgenthau đề nghị, ông kết luận từ khi Morgenthau là thành viên Nội các trong hàng ngũ tiếp theo Ngoại trưởng, ông không nên rời khỏi Hoa Thịnh Đốn trong khi Tổng thống và ngoại trưởng ở châu Âu.

Morgenthau thông tin cho Truman biết rằng khi “Ngài Roosevelt" đi Yalta, Ngài bảo Nội các rằng "trong trường hợp khẩn cấp, tôi sẽ triệu tập Nội các."


Truman nói, "Đúng thế. Tôi muốn ông ở đây. Ông là người có địa vị theo luật.” Ông nói rằng khi ông từ hội nghị với Churchill và Stalin trở về, Morgenthau có thể đi “bất kỳ đâu” Morgenthau muốn: “Tôi sẽ không đi Pháp. Tôi để cho ông đi."


Morgenthau viết cho các con trai, “Tất nhiên là cha thất vọng, nhưng cha nghĩ yêu cầu của ông ta là một yêu cầu hợp lý, và ông ta yêu cầu cha trực tiếp đến nỗi cha chỉ có thể trực tiếp trả lời rằng cha sẽ thực hiện những gì ông ta muốn." Không thể hoặc không muốn nhận ra là Truman khó chịu với mình, Morgenthau tự hào kể lại lời bình luận của Truman rằng ông cảm thấy ông giống như một "người anh" của Morgenthau: “Điều đó sẽ cho các con cảm thấy chúng tôi hòa hợp thế nào."


Trong chuyến đi nghỉ cuối tuần dài ở vùng quê Highhold, Stimson đang chuẩn bị cuộc tấn công trọn vẹn vào Kế hoạch Morgenthau. Em rể Lewis Doughlas của McCloy, hiện là cố vấn tài chính cho Tướng Clay ở Frankfurt, gửi cho ông một bài mô tả ảm đạm về các mối nguy hiểm do sự kiện thiếu than ở Đức gây ra.


Stimson viết trong nhật ký rằng báo cáo của Douglas “tóm tắt lại một cách chính xác” các lý lẽ của riêng ông chống lại Morgenthau vào mùa thu trước, khi ông khuyên Roosevelt rằng việc duy trì Ruhr hoạt động không những chủ yếu cho nước Đức mà cả cho "toàn châu Âu” nữa. Stimson nhớ lại Roosevelt đã “nhượng bộ" "cơn điên tràn ngập của Morgenthau như thế nào... Hiện nay chúng ta đang chịu đựng điều đó.” Ông viết, về vấn đề nước Đức, ông đang đối mặt với "nhiệt huyết của chính khách Mỹ gốc Do Thái đang cố tìm cách báo thù.”


Stimson viết, “Đáng tiếc là yêu cầu của Baruch khiến tôi rất thất vọng. Ảnh hưởng của ông trong phạm vi Nội các lớn đến nỗi tôi lo ngại đến các hậu quả." Ông cảm thấy khuây khỏa vì cho đến giờ Truman có vẻ như “rất cố gắng giữ thăng bằng.”


McCloy lúng túng vì Truman mời ông đến Postdam chứ không mời Stimson. Không để ý đến các cảm giác bị tổn thương của chủ mình, ông nhờ Harry Hopkins yêu cầu Truman mang theo Stimson như một cố vấn không chính thức: "Tôi biết ông muốn cảm thấy rằng người ta phải tìm kiếm các dịch vụ và lời khuyên của ông." Stimson "không cần tham dự" mọi hội nghị.


Tuy nhiên Truman không đưa ra lời mời nào. Ông có thể sợ rằng, vì Churchill và Stalin không mang các bộ trưởng chiến tranh của họ đến Potsdam, nên việc bao gồm Stimson sẽ khiến Stalin chú ý đến là một chiến sĩ không thích đáng hoặc có khi còn nghĩ là chống Liến Xô.


Cuối cùng, sáng thứ hai, ngày 2 tháng Bảy, một Stimson bình thường rụt rè đã tự mình nêu vấn đề với Truman, người lên kế hoạch đi Potsdam trong bốn ngày. Stimson thẳng thừng hỏi Tổng thống có lo lắng sợ Bộ trưởng Chiến tranh về mặt sức khỏe không thể chịu nổi chuyến đi không.


Cười khúc khích, Truman nói ông thực tình đã muốn cứu Stimson khỏi “phải gắng sức quá mức." Stimson trả lời rằng Bác sĩ trưởng Quân y bảo đảm với ông rằng ông đủ sức khỏe cho chuyến đi. Ông trả lời ông không muốn tự mình "thúc bách" Truman, nhưng hiện chiến tranh vẫn còn với Nhật, Tổng thống “phải có được lời cố vấn từ những người ở địa vị Bộ trưởng” trong Bộ Chiến tranh là “dân sự."¹⁷6 (Ám chỉ đến sự kiện Truman đã mời McCloy và một nhóm tướng lĩnh đến Postdam) Truman hứa sẽ “suy nghĩ về điều này."


Hôm sau, thứ ba ngày 3 tháng Bảy, Tổng thống tham dự buổi lễ James Byrnes chính thức tuyên thệ nhậm chức Ngoại trưởng mới tại Vườn Hoa hồng trong Nhà Trắng. Mùa hè trước, trước hội nghị Đảng Dân chủ ở Chicago, Truman đồng ý yêu cầu Byrnes xin ông bổ nhiệm một người đồng hương ở Nam Carolina vào chức vụ Phó Tổng thống. Nhưng khi nghe được rằng chọn lựa của Roosevelt không phải là Byrnes mà là ông Truman mặt đỏ phải yêu cầu Byrnes giải ước cho ông. Sự đối hướng các sự kiện đột ngột đến nỗi khi Truman đọc bài diễn văn.nhậm chức trước các đại biểu, bản dự thảo tuyên bố bổ nhiệm Byrnes vẫn còn nằm trong túi áo khoác của ông.


Kể từ hội nghị Chicago, bằng sách luật chính trị riêng của ông, Truman cảm thấy ông nhờ vào Byrnes mới “cân bằng được mọi thứ." Do đó, vào buổi chiều Truman trở thành Tổng thống, ông yêu cầu người phụ tá "tìm Jimmy Byrnes cho tôi” và cho ông ta bay bằng máy bay quân sự từ nơi ẩn dật ở South Carolina đến Hoa Thịnh Đốn. Trên chuyến xe lửa dành riêng cho Tổng thống từ đám tang Franklin Roosevelt ở Hudson, Truman giãi bày riêng với Byrnes rằng ông sẽ yêu cầu Stettinius từ chức Ngoại trưởng khi phiên họp khai mạc Liên Hiệp Quốc kết thúc. Và Byrnes sẽ đảm nhận chức vụ đó.


Chính ông cũng bị Roosevelt giữ bí mật về Yalta, nên Truman ấn tượng rằng Tổng thống quá cố dường như thổ lộ chuyện riêng với Byrnes bằng cách bao gồm ông vào nhóm tham dự hội nghị cuối cùng của Bộ Ba. Byrnes đã tận dụng việc mình có mặt ở Yalta. Được đào tạo tốc ký khi còn trẻ để làm phóng viên tòa án, ông đã cẩn thận ghi chép các cuộc đàm luận mà ông chứng kiến ở Yalta. Sau khi Truman trở thành Tổng thống, Byrnes sao chép lại các ghi chép, đóng thành tập trong bìa da và trình bày từng tập cho tân Tổng thống xem.


Sau này, khi người ta phàn nàn rằng Byrnes không có kinh nghiệm về chính sách đối ngoại, Truman chặn họng bằng cách lưu ý họ rằng Byrnes đã “từng dự hội nghị tại Yalta." Điều Truman không biết là Roosevelt dẫn Byrnes đến Yalta như phần thưởng an ủi vì đã từ chối không cho Byrnes chức phó Tổng thống, và chính vì tính gắt gỏng khó chịu của Byrnes mà Tổng thống đã hơn một lần cấm không cho ông tham dự hội nghị với Churchill và Stalin.


Truman có điểm chạnh lòng với Bymes. Ông nhớ lại khi còn là một Nghị sĩ trẻ, ông bị một số đồng nghiệp xa lánh vì là một “Nghị sĩ từ Pendergast," Bymes đã ôm lấy ông. Nhưng ông cũng biết mặc dù Bymes rất nổi danh ở Hoa Thịnh Đốn và ảnh hưởng của ông trên Capitol Hill, việc Byrnes bổ nhiệm một người đồng hương khoa trương và bướng bỉnh là một mạo hiểm nhiều rủi ro.


Sau đó một tuần, Truman viết trong nhật ký, "Tôi đã thảo luận nhiều với Ngoại trưởng về năng lực và tính khí của ông. Chao ôi, ông có một trí thông minh sắc bén! Và ông là người trung thực. Nhưng mọi chính khách quốc gia đều như nhau. Họ là những chính khách loanh quanh trong các quan hệ của họ. Khi họ được cho biết một sự thật thẳng thắn, không tô vẽ, sự thật đó không bao giờ được họ tin-dù đôi khi đó là vốn quý."


Stimson thích thú vì Byrnes hiện sẽ là ngoại trưởng. Quan điểm của Byrnes về nước Đức “hoàn toàn ăn khớp" với quan điểm của ông. Ông có thể tin Byrnes sẽ giúp ông loại trừ Morgrenthau, mà cả hai đều khinh thị, từ nhưng cuộc bàn luận sau này về đất nước bại trận.


Byrnes nghe nói Morgenthau đang thúc Truman để ông đi châu Âu. Ông cảnh báo Stimson và các viên chức khác rằng Morgenthau lại “đang rình rập," mưu mô “may ra có cơ hội nhận chìm nước Đức."


Trưa thứ ba, trong Phòng Bầu dục, sau khi Bymes tuyên thệ xong, Stimson có buổi trò chuyện chân tình với Truman về nước Đức. Ông cảnh báo nước Đức sẽ là "vùng chiếm đóng lớn nhất" và là "vấn đề khôi phục lớn nhất” mà người Mỹ chưa từng đối mặt: "Nó phải đúng theo ý muốn." Đương nhiên, các đảng viên Đức quốc xã là các tội phạm phải bị trừng trị, nhưng người Mỹ phải tránh “báo thù”: “Khi ông trừng phạt con chó, ông đừng tiếp tục ghẻ lạnh với nó suốt ngày sau khi đã trừng phạt xong." Truman nói ông cũng cảm thấy "giống như thế."

Stimson bắt bẻ về "vấn đề người Do Thái của chúng ta ở đây.” Ông mô tả những can thiệp của Morgenthau với Roosevelt và Churchill ở Quebec. Cười khúc khích, Truman nói ông đã “nghe nói về điều đó."


Ám chỉ đến Hull, Stimson nhớ lại "ông già Cordell tội nghiệp bị bỏ quên" lại Quebec và bằng cách nào âm mưu của Morgenthau sau đó đã “nổi bật trong đám đông qua tính hồ hởi của Bộ Tài chính trên chiến thắng của họ." Ông cảnh báo Truman rằng yêu cầu của Barusch đòi đối xử cứng rắn hơn với nước Đức. “Mối nguy hiểm” thì “chưa hết.”

Truman nhật xét rằng người Do Thái "đều giống nhau." Họ không thể "nhịn" không can thiệp vào vấn đề nước Đức.

Stimson nói từ nay trở đi, Truman sẽ không cho Bộ Tài chính tham gia vào vấn đề nước Đức nứa. Hãy để cho ngoại trưởng mới cải tiến chính sách và thực hiện nó.

Truman đồng ý. Ông mời Stimson đến hội nghị Bộ Ba và, bằng ít nhất một lời giải thích đưa ra cho ông ta một lời hứa: “Đừng lo lắng. Cả Morgenthau lẫn Baruch, cũng như bất kỳ đứa trẻ Do Thái nào đều không được đến Postdam."