Biên giới Tây Nam

[ptlinh]

Vì người cùng huyện nên Dũng và Hiếu đi chung đường với nhau lâu nhất. Nhưng cũng từ đó Dũng trở nên ít nói và nhìn Hiếu bằng con mắt khác. Trước đây Dũng thường khoe với bạn về Hiếu, người đồng hương cùng xã-vì hai xã gần nhau nên Dũng rút lại khoảng cách như vậy-đẹp trai, học giỏi, là cán bộ đại đội có năng lực nhất của trung đoàn thì bây giờ anh thấy hối hận cho những lời biểu dương và niềm tự hào của mình. Bởi thế khi chia tay nhau, Hiếu dặn chỉ sau vài ngày thế nào Dũng cũng phải sang chơi, nhưng về nhà Dũng chần chừ mãi lúc đầu anh đã định không sang nhà Hiếu nữa, nhưng rồi anh quyết định phải sang để tranh luận với Hiếu về chuyện này, không ngờ Hiếu đang bị bệnh và mê sảng những điều chính Dũng vẫn day dứt từ hôm về đến nay.


Chị Oanh gọi mẹ chồng về nhà, hình như chị giới thiệu trước về Dũng nên khi vào thềm bà cụ đã gọi ngay:
-Cháu đến đúng lúc quá, có thuốc gì cháu mách bác với, chứ bác chẳng biết làm sao!

Bà cụ lại ngồi xuống giường cạnh Dũng sờ tay lên trán Hiếu.

Sốt không cao, nhưng mặt Hiếu trông dại hẳn đi. Vẻ rắn chắc từng trải hôm mang balô trở về nhà biến đi đâu hết. Sao hạnh phúc của bà ngắn ngủi đến thế? Sáu mươi tuổi đầu bà vẫn chưa có cháu bế bồng. Bà trông mong con trai trở về không kém gì con dâu mong chồng. Ba ngày đầu Hiếu vè trông bà như trẻ thêm mấy tuổi, miệng luôn bỏm bẻm nhai trầu và xởi lởi với mọi người. Không ngờ đứa con trai duy nhất của bà lại lâm bệnh, thứ bệnh lạ lùng làm các thầy thuốc phải lặng lẽ rút lui…

-Máu tôi chảy hết rồi thì tên tôi phải là máu trắng chứ. Màu đỏ không phải tên tôi! Lừa dối, lừa dối!
Câu nói cứ như hét lên bất ngờ của Hiếu cắt đứng dòng suỹ nghĩ của bà mẹ và làm Dũng giật mình. Bà mẹ quay lại nhìn Dũng:

-Con có hiểu gì về nó nói không? Nó toàn nói những câu như ma ám cả, nhà này không ai hiểu chút gì.
Dũng không biết trả lời ra sao thì tay bà lại sờ lên trán con, dỗ dành:

-Con trai của mẹ, con vừa nói gi nói lại cho mẹ nghe đi, cho cả chú Dũng bạn của con đến thăm con nghe nữa.

Hiếu mở mắt nhìn mẹ trừng trừng rồi hất tay mẹ ra khỏi trán mình, lùi sát vào tường:

-Đã bảo bà nhầm rồi, tôi không phải là con của bà, con trai bà nằm đằng kia… màu trắng… màu trắng… màu đỏ…

Những tiếng về cuối nhỏ dần, nhỏ dần rồi tắt hẳn.

Mấy năm làm quân y ở chiến trường ác liệt đó, Dũng đã chứng kiến nhiều cơn mê sảng của thương binh khi sốt cao: sốt do vì trùng sốt rét và do vết thương. Trong “cơn mê sảng” thương bình thường gọi tên những người thân trong nhà như cha, mẹ, vợ, con.

-Chú Dũng ơi, có lẽ ta nên đưa anh Hiếu đi bệnh viện thôi.

Oanh đề nghị, Dũng biết bệnh viẹn khi sốt cao mê sảng thì người ta dùng thuốc hạ sốt, nhưng anh Hiếu sốt không cao mà mê sảng thi không hiểu họ sẽ dùng thuốc gì. Tuy thế, anh vẫn tán thành:

-Đúng đấy chị ạ, ở nhà chị em mình chẳng biết đâu mà lần.

Làng Trung quê Hiếu là một làng nhỏ, cách xa đường ô tô chừng vài cây số. Bệnh nhân cấp cứu lên bệnh viện chỉ có một phương tiện duy nhất là dùng võng khênh đi. Khi nghe tin Hiếu sắp phải đưa đi bệnh viện, hai thanh niên trong xóm tự động tới khênh giúp, Dũng đi theo để “thay ca” còn chị Oanh mang theo đồ hậu cần. Khi thủ tục nhập viện xong xuôi, Hiếu đã nằm vào giường bệnh nhân thì Dũng xin phép trở về và hẹn ít ngày nữa sẽ sang thăm.


Dọc đường đi bộ về nhà, Dũng triền miên suy nghĩ. Trên đường đến nhà Hiếu, anh cũng đã suy nghĩ nhiều, nhưng điều suy nghĩ bây giờ theo chiều hướng khác hẳn. Chỉ một mình anh mới hiểu được ý nghĩa những điều Hiếu nói. Nhưng vì sao Hiếu lại nói ra điều ấy trong cơn mê sảng thì Dũng không thể cắt nghĩa được. Có phải do ma ám như lời bà cụ bảo? Ma đây là linh hồn những liệt sĩ đã bị tráo đổi tên tuổi? Anh không tin có thế giới bên kia và như thế thì vì cái gì mới được chứ, vì rõ ràng câu nói nào trong cơn mê sảng của hiếu cũng liên quan đến những liệt sĩ nhầm tên, nhầm tuổi. Đó phải chăng là nỗi ám ảnh vì việc làm vô trách nhiệm của mình? Đó là tiếng nói của lương tâm anh? Lương tâm là lòng tốt của con người, thế sao lúc mười chiếc quan tài sũng nước mưa xếp hàng ngoài nghĩa trang, lương tâm anh không đến với anh để ngăn chặn cái quyết định vô nhân đạo kì lạ của anh? Có phải chăng lương tâm của anh ta lúc đó bị nhận chìm phía sau lòng khao khát được trở về quê hương? Khi anh ta đã trở về giữa quê hương, sống trong tình thương của mẹ, trong vòng tay và lời nói ngọt ngào của người vợ trẻ bao năm trời xa cách, lòng khao khát hồi hương của anh được giải toả, lúc đó lương tâm trỗi lên cao hơn tất cả để phán xét những việc làm trong quá khứ của anh? Lúc đó những chiếc quan tài nhoè nhoẹt màu đỏ lại hiện lên trước mắt anh, nó ngăn chặn tầm nhìn của anh: không thể nhận ra mẹ, không nhận ra vợ và chỉ chập chờn những ám ảnh?


Dũng cảm thấy lòng nhẹ nhõm được đôi phần khi tìm ra cách lí giải đó, nhưng rồi anh bỗng giật mình: Nếu vậy thì bệnh tình của anh Hiếu đến bao giờ mới khỏi được? Chỉ khi nào tên tuổi của từng liệt sĩ trở về đúng với từng thi thể và anh Hiếu biết chắc chắn điều đó đã xảy ra thì lương tâm anh mới tha thứ cho anh? Việc đó bây giờ khó khăn gấp trăm lần so với lúc những chiếc quan tài xếp hàng ngoài cổng nghĩa trang. Tính đến hôm nay, các liệt sĩ ấy đã về với đất hơn một tháng trời rồi, không thể đào bới để xem xét. Nhưng thế không có nghĩa là cứ để yên cho tội lỗi trôi theo thời gian. Xét cho chùng mình cũng có lỗi trong chuyện này. Nếu như lúc đó mình không nóng lòng trở về quê hương, mình đấu tranh quyết liệt hơn với anh ta về quyết định lạ lùng đó thì xem anh ta có dám thực hiện không? Lương tâm của mình ở đâu sao không trỗi lên chỉ trách mình, thúc giục mình làm việc gì đó để sửa chữa cho mình sai lầm đã trải? Ồ, khi ta đã nghĩ được điều đó thì chính lương tâm ta đã thức tỉnh. Ta phải làm, nhất thiết phải làm, không chỉ để cứu anh Hiếu khỏi bệnh mà cũng để dứt ra ta ngoài những cơn ám ảnh.


Hiếu vào viện được mười ngày, bệnh tình không hề giảm bớt, mặc dù tiêm và uống nhiều thứ thuốc khác nhau. Có ý kiến đề nghị đưa bệnh nhân lên tuyến trên. Đúng hôm đó Dũng mang balô vào viện thăm anh và nói cho chị Oanh biết rằng anh sắp trở lại đơn vị ở Campuchia một thời gian.

-Nghe nói là chú đã ra quân rồi kia mà? Chị Oanh ngạc nhiên hỏi.

-Đúng thế chị ạ, nhưng khi về đây thấy còn thiếu một số giấy tờ cần thiết!-Dũng không nói thật ý định của mình.

-Vất vả cho chú quá-Chị Oanh ái ngại.

-Sai lầm nào mà chẳng phải trả giá hả chị. Mong chị khỏe chăm sóc anh Hiếu chóng khỏi bệnh.

Nói rồi Dũng mang balô ra đi. Khi Dũng nói những lời cuối cùng Hiếu nằm trên giường bệnh ngẩng đầu len nghe ngóng một cách bất thường và khi Dũng đi khuất thì ném đầu mạnh xuống gối, quay đầu vào vách lẩm bẩm:

-Hỗn độn hết, lung tung hết… màu trắng… màu đỏ… màu trắng… màu đỏ…

Câu chuyện này tôi nghe một đồng chí bộ đội cùng làng với Hiếu kể lại, chỉ đến đây  là hết nhưng hôm tình cờ ngồi trên tàu hoả với một thanh niên cùng quê với Dũng thì còn nghe thêm một đoạn cuối bảo rằng sau mấy tháng Dũng ở Campuchia trở về thì Hiếu đã ra viện, hoàn toàn khỏe mạnh rồi. Cái đáng chú ý nhất là Hiếu ra viện đúng ngày mà Dũng cùng đơn vị dùng phương pháp phóng xạ trực tiếp năm nấm mộ trên và xác định tên tuổi của từng liệt sĩ…


Không hiểu phần bổ sung của cậu thanh niên đó có chính xác không, dù sao khi nghe xong tôi vẫn thấy tâm hồn nhẹ nhàng, thoải mái như vừa được vứt bỏ đi một cái gì nặng hơn niềm ám ảnh.

[ptlinh]

Người chủ hoàng cung

Bùi Cát Vũ

Chầm-rên hoảng quá, nó co rúm trong bụi cây giữa công viên Chờ-rui-chăng-va, ngực nó đập thình thịch. Đàn bò chạy tán loạn về phía nhà ga. Mất bò thì chết với Ang-ca. Chuyện gì đã xảy ra? Bọn lính Pol Pot chạy đi đâu như đàn kiến nhọt vỡ tổ. Xe nhà binh chen chúc nhau trên đường nhựa, húc đổ cả cột điện trên vỉa hè. Bọn lính chạy bộ nháo nhác tràn quan công viên. Ở đầu ngã tư, một người mặc áo đen đứng trên xe Jeep chắn ngang đường. Hắn ta giơ cao súng lục, trợn mắt quát to:
-Ở lại chiến đấu! Đứa nào chạy tao bắn!

Nó bắn thật, bắn qua đầu các xe chạy sau. Từ phía dưới đường hỗn loạn, một loạt tiểu liên đáp lại, ném hắn xuống đất. Chiếc xe tải hất văng chiếc Jeep sang một bên, rồi các xe sau vùn vụt lao qua. Ghê quá! Mới la ó mà nhoáng cái chỉ còn một mớ bầy nhầy trên mặt đường nhựa. Thằng Chầm-rên vẫn băn khoăn về đàn bò. Nó muốn bỏ trốn luôn nhưng rồi cũng như bao lần đã có ý nghĩ đó mà nó không dám làm. Trốn đi đâu mới được chứ! Đâu cũng công xã, đâu cũng Ang-ca.

Phía trước nha ga cũng có lính chạy. Như vậy là chúng chạy hết về hướng U-đông.

-À! Chầm-rên biết rồi. Hèn gì suốt ngày hôm qua, cả đêm nữa xe chạy lên phía trước nườm nượp; xe nhà binh, xe du lịch, xe chở khách, có cả xe máy cầy kéo rơ-moóc nữa. Xe chở bọn cố vấn Trung Hoa bụng phệ chạy nhiều lắm. Mà tại sao nó chạy? Nó có sợ ai mà chạy: Chầm-rên không sao hiểu nổi, nhưng nó thấy khoai khoái trong bụng. Bọn lính chạy thì Ang-ca cũng chạy. Chắc là Ang-ca ở công xã chăn nuôi của nó cũng chạy rồi. Phải chi mình biết trước mình cài một cái một cái đinh dưới bánh xe hết chạy. Biết đâu, mình chẳng tẩm dầu vô nùi giẻ đốt cầu kho xăng thì tụi bụng phệ cũng hết chạy. Nghĩ vậy, Chầm-rên khoái quá.


Tiếng pháo, tiếng súng bỗng rộ lên lẫn trong tiếng xe tăng như mưa dông sấm sét làm rung chuyển thành phố. Ruột gan Chầm-rên dồn hết lên đầu; nhưng nó cũng kịp nhận ra cơn bão khủng khiếp đó chạy từ hướng cầu Mô-ni-vông đến.

Bọn lính áo đen như bị ma đuổi, vứt cả hon-da, xe đpạ, nhảy xuống sông Tông-lê-sáp lẫn chân cầu sập bơi qua cù lao.

Chầm-rên quay lại phía có tiếng kêu la của con gái. Nó thấy một đám lính nắm tóc, nắm tay lôi xềnh xệch ba chị mặc xà-rông màu. Các chị giãt giụa, la oai oái: “Buông tôi ra, tôi không đi đâu hết!”. Mấy thằng lính bỏ ba chị lại, chạy được một đỗi, chúng quay lại xả súng bắn. Một chị chết tại chỗ, một chị chạy vào ngõ hẻm, còn một chị ôm vai bị thương toá máu, lảo đảo.


Chầm-rên thấy đến lúc phải dời chỗ. Nó chạy băng ra sông, men theo bờ xuống phía nhà máy bơm nước. Có tiếng xe tăng chạy ngược chiều với nó, hướng chợ Mới. Nó lần xuống cảng, len qua dãy cần cẩu, chui vào đống thùng gỗ, định trốn ở đấy. Nhưng nó nghĩ. "Không thấy gì hết, dễ sợ lắm". Nó đi qua hết khu cảng rồi dừng lại một chỗ kín ngồi xem chơi. Nó vớ được một mặt ghế ni-lông, nó kê lên khúc gỗ, rồi lên ngồi dựa ngửa. Cái áo đen dài tới gối, dày cộm, mất hết khuy nút từ lâu phơi trần cái bụng xếp ve đen kính, trông dễ sợ, từ sáng đến giờ nó chưa có gì để bỏ vào đó cả. Mọi ngày thì giác nầy nó lùa bò về lãnh một bát cháo. Ngoài bữa ăn chính đó, nó còn độn thêm vào nào chuối xanh, bí đỏ, cà non nhặt được trong các vườn bỏ hoang. Bây giờ thì lòng nó thấy chộn rộn nên cũng không đói. Nhìn đôi chân khẳng khiu, đầu gối da chai đen chũi giống cẳng con nghé quá, bất giác nó ngúc ngắc hai bàn chân rồi mỉm cười.


Mặt trời đổ lửa, sấy cái đầu của nó khét lẹt. Nó nhìn bâng quơ theo bờ sông. Trên mặt nhựa đường chảy ra bóng ướt như nước đọng, nó thấy mấy vật gì lù lù chạy về hướng nó. Xe bọc thép. Thứ này nó thấy nhiều rồi nhưng sao mấy chiếc này chạy êm quá. Đúng rồi! Xe rú máy rồi dừng lại trước nhà trụ sở “đại hội dân tộc", ngôi nhà có những khung kính hình ba góc xung quanh mái. Trên nóc bằng có cột cờ trắng thường treo lửng lơ lá cờ "lưỡi cuốc”.


Chầm-rên rất thích thú với tên lá cờ "lưỡi cuốc" mà nó bí mật đặt ra và chỉ một mình nó biết. Chả là hôm tụi Ăng-ca ở công xã xử tử bác Sam-rếch về tội bác dám cãi lại với chúng nó. Thằng chủ tịch Sam-đa đập một cuốc vào sau ót bác, thế mà sau khi ngã xuống đất, bác còn lồm cồm bò dậy để nó đập một cuốc thứ hai, óc văng tứ tung. Nhìn cái cuốc nhuộm máu, Chầm-rên liên hệ tới lá cờ của Pôn Pốt, nó thấy cái hình vàng vàng ở giữa cũng giống như lưỡi cuốc.


Trong ánh nắng đổ hột. Chầm-rên thấy mấy người trèo lên nóc nhà, lôi lá cờ lưỡi cuốc xuống và kéo lá cơ đỏ tươi rất to, cờ lên đến đỉnh cột gặp gió: bay lượn tíu tít. Chầm-rên cố nhìn khuôn hình ở giữa lá cờ rồi nó xòe bàn tay đưa lên trước mặt suy nghĩ: giống bàn tay năm ngón, ngón giữa là ba mình, ngón bên phải là má mình, ngón bên trái là mình, mình cao bằng má rồi còn gì, con hai ngón bìa là em Chầm-mâu và em Sơ-ri".


Chầm-rên thấy mấy chú ra bờ sông nhìn lên, nhìn xuống. Nó muốn chạy lại gọi: "Chú bộ đội giải phóng ơi! Tụi Pôn Pốt nó chạy lên U-đông nhiều lắm", nhưng không dám. "Chú bộ đội giải phóng!". Nó gọi trong lòng như vậy, vì nước đây mấy năm, ba má nó đã dùng tên thân thương ấy để gọi những người bộ đội đi đánh Mỹ, đánh Lon Non.

[ptlinh]

Mấy chú vẫy vẫy cờ đỏ trên tay. Chầm-rên nhìn xa xa trên dòng sông Mê-kông chói chang ánh nắng, cò mấy chấm đen rẽ nuộc chạy lên. Ba chiếc, sáu chiếc, rồi chín chiếc tàu giống nhau. Nhanh quá trời, mới đó mà đã trông rõ lá cờ phơi phới trên lưng tàu như kỳ con cá lăng. Chầm-rên phải tìm một chỗ nấp vì súng bắt đầu nổ. Phải trấn tĩnh lắm nó mới phân biệt được súng từ các tàu cá lăng bắn sang phía bờ bên kia và súng bên kia sông bắn vãi xuống nước. Rồi pháo đâu từ trong thành phố câu sang, nổ bên kia bờ và trên đảo.


Bốn chiếc tàu đầu bằng cặp mũi cù lao, há mồm nhả ra cơ man nào là bộ đội. Các chú chạy băng băng trên đảo. Chầm-rên xem mê ly, cho đến khi một phát pháo từ bên kia sông bắn vu vơ làm cháy đống thúng gỗ gần đó, nó mới chạy qua đường, đánh vòng ra phía sau nhà bảo tàng, rỗi chui tọt vào trong bức tường đổ. Ở đấy có mấy dãy nhà lụp xụp giữa vườn chuối và cây trứng cá.


Chầm-rên không thèm để ý những đồ vật ngổn ngang lẫn trong gạch ngói, cỏ rác. Mấy năm nay nó buộc phải quen và đã quen, như một con gà con mồ côi, với một manh áo, một quần đùi, ngay ngày hai bát cháo. Nó vào một gian nhà còn tương đôi nguyên vẹn, bỗng nó giật lùi mấy bước vì thoáng thây từ dưới mớ nệm lúi xúi thò ra một bàn chân nhỏ xíu. Nó khuỳnh hai tay như một dũng sĩ, dõng dạc bước tới dỡ mớ bông đã mục thành bột, lôi ra một con búp-bê. Cô nàng nhắm nghiền mắt ngủ li bì, quần áo rách bươm cả, tội quá! Chầm-rên đỡ nhẹ đôi mi lên, cô nàng mở mắt đen. Nó đặt nằm xuống, cô nàng không thèm ngủ nữa. Chầm-rên tìm một chỗ kín trên đầu tủ áo, cất giấu búp bê cẩn thận, định bụng sẽ trở lại lấy về cho Sơ-ri lúc gặp lại em.


Chầm-rên ra vườn. Một quày chuối xanh mơn mởn nghiêng mình chào nó. Vừa lúc ấy, nghe đâu từ trên cao, tiếng con gái rõ dần, to dần: "nghe đây, nghe đây! Hỡi các binh sĩ; Chế độ Pôn Pôt-Iêng Xa-ri tàn ác đã bị lật đổ. Cách mạng đã làm chủ hoàn toàn thành phô Phnôm Pênh. Các bạn hãy ra hàng! Ai ngoan cố chống cự sẽ bị tiêu diệt. Nghe đây! Nghe đây!"...

Một phút đắn đo. Chầm-rên nghĩ: người ta gọi binh sĩ Pôn Pốt, mình đâu phải lính mà ra hàng. Nhưng ở đây gần đường, rủi người ta gặp thì sao. Lính Pôn Pốt cỡ tuổi mình cũng không ít".

Nó luồn qua vườn chuối, lại gặp một con đường nhựa. Nó lách mình qua tấm cửa sổ vào bên trong một dãy tường thành rất cao. Nguy mất! Trong này trống trải quá! Không kịp suy tính gì nữa, Chầm-rên đâm sầm vào một tòa lâu đài gần nhất, có nền đá cao gấp mấy lần bề cao của nó. Mặc cho mấy ông chằng mỏ chim có cánh đang ưỡn ngực đỡ mái lâu đài. Mặc cho hai con sư tử đầu to sụ đang ngồi chồm hỗm. Mặc cho hai con rắn hổ mang năm đầu lớn bằng cột nhà. Nó nhảy choai choai lên không biết bao nhiêu là bậc thềm đá đỏ, chạy quanh hành lang, đẩy một cánh cửa màu đỏ chui tọt vào lâu đài. Tối om om. Nó ngồi dựa tường, thở. Sờ soạng sàn gạch, nó đoán rằng lâu rồi không có người quét. Tay nó chạm phải cả một bãi phân dơi. Nó nhắm mắt giây lâu rồi mở ra. Nó đã trông thấy được cảnh vật. Trên vòm cao phát ngợp rất nhiều bức tranh màu sặc sỡ, rõ nhất là bức tranh một đàn voi xám, ngà dài thượt, mắt như voi sống, vòi mềm mại cong lên đằng trước. Trên mình voi một chàng dũng sĩ mặt xanh đứng giương cung, nửa người ẩn hiện trong mây. Dưới mặt đất có mấy người con gái mình trần ngồi xếp hai chân về một phía, chắp hai bàn tay trước ngực. Chầm-rên lần đi theo chiều dài lâu đài. Nó mân mê những chân đèn bằng gỗ quý bóng loãng giống như nhau, cứ ba con rắn vàng cong đuôi đỡ lấy một chao đèn pha-lê trắng đục, có hình như chiếc dù nhỏ. Không biết đi qua bao nhiêu gian bỏ trống, nó mới gặp hai chiếc ghế bành rất to vơi những hoa lá vàng nổi bật ra khỏi đai dựa, nệm ghế cũng bọc lụa vàng. Kế đến là một cái bộ đồ sộ bằng nhiều khối vuông chồng lên nhau. Mỗi khối vuông đều được chạm trổ tinh vi, tuyền màu vàng và son, lại thêm những hạt thủy tinh màu xanh biếc lấp lánh như những vì sao. Trên đỉnh chao, chễm chệ một chiếc ghế tựa mạ vàng, nệm bọc nhung đỏ. Hai bên bệ có hai hàng lọng hình giỏ cỏ rũ xuống những tua óng ánh chỉ vàng xung quanh chiếc cán thon nhỏ bằng bạc.


Phía sau là hai hàng ghế vàng rồi đến một cái bệ còn to hơn, lộng lẫy hơn ngoi bệ trước. Thân bệ là hình chín chiếc thuyền đầu rắn, đuôi rồng chồng lên nhau thành ba lớp. Ba thuyền trên cùng chở một ngôi tháp hình quả bầu mà đỉnh tháp có màn che rường phủ theo chiều cao của người đứng. Đến đây, Chầm-rên chợt hiểu ra: thôi rồi, mình lọt vào hoàng cung rồi! Đây là chỗ công chúa đứng còn bệ trước là chỗ vua ngồi. Hồi nhỏ ba mình đã chỉ cho mình nhiều lần trong một bức hình. Đúng rồi! Nhưng không sợ, không có ai ở đây đâu. Tụi Ăng-ca đã chẳng nói: "Vua Xi-ha-núc là đồ ăn bám, bị chính phủ Khơ-me dân chủ bỏ tù cải tạo lao động" rồi đó sao.

[ptlinh]

Nắm can đảm trong hai bàn tay, Chầm-rên rảo bước qua cửa ăn thông ra phòng phía sau. Quan sát qua loa, nô đoán đây là phòng giải lao của vua, vì dưới cây lộng hình nấm to tướng bằng tơ tằm có tua tụi xanh đó là chiếc đệm rất dày, tròn to như cái trống nhà trường.


Đẩy cánh cửa bên, Chầm-rên choá mắt bởi các đồ vật bày bừa bộn trên mặt bàn, nào là mũ miện của vua, mũ của hoàng tử, của công chúa, của nữ thần Áp-sa-ra, mặt nạ của dũng sĩ Prêân mặt xanh, của chàng tinh ba đầu, của đại bàng Krưda. Chầm-rên thích nhất là mấy cái mũ có đỉnh tháp nhọn hoắt, vàng rực.


Nó ướm thử một cái mũ tháp lên đâu. Đến trước tấm gương thật to trên khung vang, cậu ta uốn hai bàn tay và co một chân theo điệu vũ Lam-vông, tươi cười tự nhủ: "Mình có thua gì hoàng tử. Giá mà có nước, mình rửa qua bộ mặt một chút thì hách phải biết".


Trở ra, Chầm-rên lại xô một cánh cửa khác có chạm một cành tre vang, lá ngọc. Nó giật nẩy mình khi thấy một thằng nhỏ đầu trọc ốm teo, âo đen quá gối đang đẩy cửa. Nó đưa tay lên đe, thằng kia cũng giơ tay dọa lại. Thì ra là chính nó trong gương. Gian buông này bốn phía đều là gương nên trông tưởng như rộng bát ngát, giữa phòng là một cái giường kỳ lạ. Chầm-rên biết đó là giường vì trên có nệm gối dài, gối ngắn bọc gấm màu hoa cà đã sờn cũ. Thành giường chạm đến mặt sàn, bốn mặt đều chạm trổ tinh vi, sơn son thiếp vàng. Bên trên là một ngôi tháp. Toàn bộ cái giường trông giống như một ngôi chùa nho nhỏ mở hết cửa.


Bên ngoài trời tối rất nhanh. Súng vẫn nổ râm ran xa gần đâu đây. Cơn đói như có ai rót nước vào ruột, làm cho Chầm-rên buồn ngủ lạ, nó lên giường nằm nhún thử, nệm lún đến nửa người, sờ đâu cũng thấy mềm mại, mát rượi. Nhìn lên trần thấy những hình vũ nữ lờ mờ xa xôi huyền ảo, nó nhớ đến cha mẹ và em. Khi gặp lại nó kể chuyện này, chắc ba phục nó ghê lắm. Hồi trước mỗi lần kể chuyện huyền bí của hoàng cung xong ba nó thường chép miệng: "Đời mình biết chừng nào mới đặt chân đến hoàng cung được”. Ba má, em Chầm-mâu, em Sơ-ri sẽ vui mừng hết sức vì không ngờ nó còn sống mà lại được vào ngủ ở hoàng cung. Nước mắt nó chảy ướt gối khi nhớ lại hôm bị đuổi ra khỏi Phnôm Pênh. Nó ốm nặng không đi nổi, bọn lính Pôn Pốt dí súng lôi ba má đi, bỏ mặc nó ở lại. Ba chỉ nhìn, mắt đỏ hoe, con má thì lồng lộn nắm chặt tay nó gào khóc. Khi má bị lôi đi xa, nó còn giữ lại mãi tiếng má gọi thảm thiết “Chầm-rên con ơi".


Thằng Chầm-rên bồng bềnh trên chiếc thuyền rồng, rồi chìm dần, chim dần trong tiếng ru của má:

“Con ơi ngủ đi
Má hát con nghe
Đợi cơm chín con ăn
Đợi con lớn con đi học
Con học cho giỏi
Làm việc cho đời".

Trăng rắc vàng trên mái hoàng cung chập chùng, những ngọn tháp trằn trọc đứng sừng sững trong màn sương mỏng. Phật bốn mặt trên tháp chính nhìn trăng với nụ cười huyền bí muôn thuở. Các mái cong uốn lượn uyển chuyển như những cánh tay vũ nữ trong điệu múa nữ thần Áp-sa-ra vẫy các vì sao.

Tháng Ang-ca Yéak trán dô, má lồi, mỏ quắm, đưa bàn tay đây móng vuốt, chỉ vào mặt Chầm-rên gầm gừ:
- Thằng nhãi con! Đàn bò đâu rồi! Mất đàn bò mày phạm hai tội một là phá hoại sản xuất, hai là không có thịt có sữa cho cố vấn Trung Hoa ăn cho khỏe để giúp Campuchia dân chủ đánh Việt Nam, mày phải chết hai lần.


Chầm-rên sợ quá, định chạy, nhưng quay lại thì thấy phía sau có một con sư tử nhe răng, hai con rắn hổ nghển cổ phồng mang, ngồi trên mình rắn là một ông vua, tay cầm búa. Chân cẳng Chầm-rên bị tê dại.


Từ xa cô mấy chú bộ đội cầm cờ chạy lại, Chầm-rên cố gọi to nhưng cổ họng bị nghẹt kêu không thành tiếng. Nó vùng ngồi dậy trên giường kỳ lạ, mình ướt đẫm mô hôi, cổ khát như cháy.

Qua các khe cửa đã thấy ánh sáng nhờ nhờ, Chầm-rên vụt chạy ra ngoại. Nhìn qua đầu tường hình những cánh hoa sen nó thấy một công viên cây cỏ um tùm. Nó phóng qua sân cỏ rộng, trèo khung cửa sắt, vượt đường, lủi vào công viên rậm rạp những cây cảnh lâu ngày không được chăm sóc cắt tỉa. Nó ngồi lên một băng ghế đá, nhìn lại mặt trước cửa hoàng cung. Nó nhớ hồi nó ngồi trên vai ba để xem lễ thì chính cánh cổng sắt nó trèo qua vừa rồi là chỗ đàn voi kiệu công chúa và hoàng tử đi ra. Còn ngôi lâu đài không tường kia là nơi vua, hoàng hậu và các ông lớn ngôi để cho người ta dòm.

[ptlinh]

Bỗng có tiếng chân sột soạt trên đá cuội. Một người đàn bà đi về phía nó. Bà ta trạc tuổi má nó, ăn mặc buồn cười, trên là cái áo thun màu xanh sọc đỏ dưới là cây sa-rông màu vàng còn đính hàng đăng ten trắng, bằng chứng của một tấm vải màn che cửa sổ. Bà ta xách một cây giỏ ni-lông đỏ. Làm như đã quen biết từ lâu bà ta hất cằm:

- Đêm qua mày ngủ ở đây à

Cũng không vừa, Chầm-rên hất đầu về phía hoàng cung giọng khinh khỉnh:
- Tôi ngủ trong kia kia? Bà hỏi làm gì?

Người đàn bà hơi kinh ngạc:
- Mày ngủ trong hoàng cung? Ra thế!

Chầm-rên hít mũi, khiêu khích:
- Bà là Ang-ca à?

- Tao cũng có thể nghĩ mày như vậy, vì thành phố này không có dân, tao biết...

- Tôi thì khác, tôi bệnh nặng bị bỏ lại, Ang-ca bắt tôi chăn bò cho công xã ở cây số 6, bà không tin thì lên đó mà xem.


Thấy thằng bé căm ghét bọn Ang-ca, nhưng rất đỗi ngây thơ, người đàn bà ân hận với thái độ vừa rồi, giọng ngọt ngào hơn:

- Cô tin cháu rồi. Cô cũng vậy cháu à, vợ chồng cô đang làm ruộng ở hợp tác xã Kan Tuốt thi Ang-ca bắt về nhà máy rượu Phnôm Pênh để làm la de, nước ngọt cho tụi cố vấn Trung Hoa uống, khỏi phải chở từ bên Tàu sang. Chồng cô trước làm ở xưởng đó mà. Sáng hôm qua, bọn Ang-ca bắt mọi người lên xe chở đi. Ra đến sân vận động đô thành thì xe đâm vào gốc cây, nhiều ngươi chết, cô cũng giả chết, chờ tụi Ang-ca chạy hết, rồi cô mới chạy trở vào thành phố. Loanh quanh tránh những chỗ đánh nhau mãi, rốt cuộc cô vào đến điện Chăm-ca-môn. Trời tối, không thấy người, cô vào ngủ trong đó luôn.


Chầm-rên nhìn người đàn ba một lượt, vẫn chưa hết khinh khỉnh:
- Cô ăn cắp những thứ ấy của người ta phải không?

Người đàn bã kiêu hãnh dằn từng tiếng:
- Không phải ăn cắp, mã lấy của cải của bọn Trung Hoa đã cho Pôn Pốt đó.

- Bà ngủ một mình?

- Một mình chứ mấy mình (bà ta bật cười).


Thằng bé láu lỉnh lắm cho người đàn bà thân mật hơn. Bà ta đặt cái giỏ lên băng, rồi ngồi bên cạnh đó. Còn Chầm-rên cũng thấy hình như bà này đứng về phe mình, nên cũng kéo vạt áo che cái bụng, đong đưa hai cẳng.

Người đàn bà ra vẻ vừa thạo đời vừa châm biếm:
- Đêm qua cháu ngủ trong buồng vua hay buồng hoàng hậu?

- Tôi không biết.

- Buồng hướng nam hay hướng bắc?


Thằng Chầm-rên không nói, nó quay đầu vào Hoàng cung, chỉ về phía bên trái.

- Như vậy là buồng hoàng hậu, còn buồng vua ở bên phải, hướng bắc.

- Sao cô rành thế?

- Trước đây cô là vũ nữ Hoàng gia.

Đến phiên Chầm-rên ngạc nhiên.

- Cô là vũ nữ Hoàng gia?

Nó nhìn người đàn bà dò xét. Tuy cô ta gầy gò, nhưng những nét trên mặt, trên người cô chỗ nào mà má khen em Sơ-ri đẹp, thì cô đều có như vậy. Còn chỗ nào chê Sơ-ri xấu thì cô khác. Như vậy là cô này đẹp, nó kết luận như thế và tin hơn. Nó không cau có nữa, nên bà ta cũng thấy nó xinh trai đáo để.


Chầm-rên mường tượng như đã thấy bức ảnh màu trên vách nhà ai đấy. Đầu cô đội mũ tháp vàng có cánh phượng che tai. Mình cô khoác chéo chiếc khăn dệt chỉ vàng. Đôi vai trần cô đeo vòng ngọc nạm kim cương ở cánh tay và cổ tay. Cô quấn xả rông gấm xanh, trê trễ sợi dây thắt lưng bằng vàng. Sợ cô không nói nữa, nó linh hoạt hẳn lên:

- Cô à. Hôm qua cháu thấy áo, mũ của các cô rồi, trong Hoàng cung ấy.

- Cháu có nhìn thấy nhà hát Hoàng cung không? Cái nhà ở góc thành phía nam, nhà có nhiều cột to sơn đỏ ấy. Cô đã diễn ở đó không biết bao nhiêu lần trong những ngay lễ và những buổi tiệc nhà vua tiếp khách nước ngoài.

Bỗng nhiên cô chau mày, giọng buồn buồn:
- Có tài, có sắc lúc đó cũng là tai họa đấy cháu ạ. Sămdéc K-Âu bà ta hơi rùng mình nhún vai, cười gằn - cô đến khổ với ông ấy...

Bà ta nín lặng nửa chừng. Tôi nghiệp cho thằng bé, nó hiểu đấy. Người đàn bà nhìn nó khẽ lắc đầu như muốn nói rằng: Cháu ơi, cháu còn bé bỏng, làm sao hiểu được, mà cũng không nên cho trẻ con biết làm gì. Dĩ vãng, một dĩ vãng mạ vãng đầy xót xa tủi nhục của một vũ nữ Hoàng gia. Năm lên bảy tuổi, Sô-pha-ni được tuyển vào học múa trong hoàng cung với một bà giáo sư giỏi nhất, vì em của má cô là vợ thứ mấy không biết nữa của Sămdéc K-Âu. Mười năm sau, cô trở thành ngôi sao chói lọi tài năng và nhan sắc trong đoàn vũ Hoàng gia. Trong những chuyến viếng du Sămđéc K-Âu thương đưa đoàn vũ của cô theo để giới thiệu nền nghệ thuật của dân tộc. Nhiều vị đệ nhất phu nhân các nước đã phải phát ghen lên vì cô. Điều đó càng làm cho Sămđéc K-Âu hãnh diện. Cô cùng tuổi với Bô-pha Đê-vi. Vì không phải là công chúa nên cô không được đề cao như vũ nữ Bô-pha Đê-vi. Sămđéc K-Âu là ông vua đóng phim, sáng tác âm nhạc và còn dạy cả múa nữa! Nếu như ông mở ca-si-nô để moi tiền trong máu mê cỡ bạc của dân, thầu nghệ thuật, nhất là vũ và xi-nê, thì ông tuyển được gái đẹp nhất trong nước. Gái nghệ thuật lại văn minh, biết làm duyên, biết trang điểm...

[ptlinh]

Thấy thằng bé đăm chiêu, tội nghiệp, cô trở lại với nó:
- Cháu tên gì, năm nay bao nhiêu tuổi?

Chầm-rên lơ đãng trước câu hỏi của cô, vì nó đang đuổi bắt những ý nghĩ theo trí nhớ sáng dần lên trong đầu. Nó quả quyết là trước ngày Pôn Pốt lùa dân ra khỏi Phnôm Pênh có lần nó đã xem đoàn vũ của cô biểu diễn trong một bộ phim màu. Cô đóng vai nữ thần Áp-sa-ra. Các nàng tiên ra trước đã thu hút nó ngay vì những bộ y phục lộng lẫy, những chiếc mũ vàng một tháp rực rỡ với những động tác uyển chuyển theo điệu nhạc ngũ âm quen thuộc, êm đềm. Những khi nữ thần Áp-sa-ra xuất hiện thì lập tức làm lu mờ các vì sao. Áp-sa-ra đội mũ ba tháp, tươi như bông hồng, từng bước đi theo tiếng trống đĩnh đạc, uy nghi. Áp-sa-ra xoay chầm chậm trên một chân có đeo hai kiềng vàng, năm ngón chân trần cong dớt như mũi thuyền, cánh tay, bàn tay, ngón tay uốn cong theo những chiều ngược nhau, mềm mại dịu dàng một cách lạ thường. Đúng cô là Áp-sa-ra rồi. Đêm ấy về ba má cháu và mấy người khách còn thức đến khuya uống trà, nói chuyện về cô. Cháu nhớ có ai đó bảo là đầu cô, mắt cô, tay, chân, lưng, ngực cô đều biết nói. Cháu cứ thắc mắc hoài, không hiểu tại sao họ lại nói như vậy. Cháu biết tên cô rồi. Cô không giấu cháu được đâu. Chầm-rên cười một cách hóm hỉnh, như vừa phát hiện ra một điều bí mật.

- Thưa cô cháu mười ba tuổi ạ. Cháu tên là Chầm-rên - Nó đáp như một cái máy khi ngươi đàn bà lắc vai nó hỏi đến lần thư hai.

Người vũ nữ giương đôi hàng mi dài và cong nhìn thằng bé, nói qua hơi thở:
- Vậy là cháu lớn hơn con của cô hai tuổi, đứa con độc nhất của cô...

Sô-pha-ny lại đuổi theo những ý nghĩ lúc đậm, lục mờ... Lòng tự trọng không cho phép cô làm mãi kiếp con chim trong lồng để thỏa mãn tính ích kỷ, tham lam của một nhúm người đế vương chuyên sống trên đầu, trên lưng hàng triệu dân dốt nát, đói khổ đến cùng cực. Cô cũng không thể chịu nhục nhã về tâm hỗn và thể xác, nên cô đã rời bỏ vũ đoàn là nơi vô yêu thích nhất, nơi mà từ bé cô đã định gửi gắm cả cuộc đời. Cô kết hôn với người yêu, một sinh viên nghèo được đi học bằng tiền lương nghệ thuật của cô.

- Ba má cháu đâu rồi? - Giờ thi cô hỏi với giọng đầy tình cảm của một người mẹ.

- Ba má và em cháu lạc mất từ ngày bị đuổi ra khỏi Phnôm Pênh.

- Cháu à, chắc chết hết rồi... chồng cô, con cô đều chết hết.


Con cô - Bà ta ôm mặt khóc nức nở - nó đi chăn trâu, nó sợ mất trâu Ăng-ca đập chết nên nó lội sông theo trâu... chết đuối... Trước ngày nó chết, cô đi làm ngang qua, nó gọi mẹ! Rồi nó khóc...
Chầm-rên thấy thương xót và tội nghiệp cho cô nhưng nó không khóc, nó hỏi nho nhỏ:

- Thế tụi Pôn Pốt nó không giết cô à?

- Cô giấu kỹ lắm. Con coi nè, tay cô chai dày nổi cục hết, chân cô đây vết sẹo. Nghệ thuật sân khấu đã giúp cô đánh lừa được tụi ngu si ấy.


Mặt trời đã lên khỏi ngọn cây. Dòng sông Mê Kông như một bức tranh trên kính, nền màu da cam hừng hực sắc xuân sống động. Từ bờ sông xuất hiện hai anh bộ đội đi vào công viên. Họ ăn mặc rất giống nhau, quân phục màu mạ non còn nguyên nếp gấp rất vừa với khổ người, đầu đội kết Lê-nin cùng màu với quân phục. Chiếc băng đỏ trên cánh tay càng làm tăng thêm vẻ cương nghị tươi trẻ. Khẩu AK chéo ngang ngực vơi chiếc thắt lưng rất gọn gàng. Hai anh sông bước trên đôi giày vải màu xâm sậm. Tóc đen, mặt sáng, họ đẹp quá, làm cho Chầm-rên có cảm tình ngay, còn người đàn bà thì hơi lo, họ đến đứng trang nghiêm trước mặt hai người và tươi cười chắp tay chào. Một anh nói tiếng Khơ-me chậm rãi, câu nào tròn câu ấy như đọc sách.

- Chào bà, chào em. Có phải hai mẹ con không ạ?

Người đàn bà chặp hai bàn tay với những ngón dài và cong, do dự một lát rồi gật đâu:
- Dạ... dạ, phải ạ!

Chẫm-rên nhìn xuống đất, nó kéo vạt áo đậy bụng.
- Bà làm việc trong thành phố, chắc bà quen thuộc nhiều ở Phnôm Pênh này chứ?

Người đàn bà bối rối.
- Tôi là ngươi Phnôm Pênh này, nhưng Ăng-ka không cho đi đâu hết nên không biết gì cả.

Một anh bộ đội vội vàng quay trở ra phía bờ sông càng làm cho người đàn bà thêm sốt ruột. Anh còn làm chưa nói thạo tiếng Khơ-me, nhưng đã vui vẻ nói cả bằng đầu, bằng mắt, bằng tay.
- Thưa bà, chúng tôi muốn nhờ bà và em giúp chúng tôi hiểu rõ hơn thành phố Phnôm Pênh.

Người đàn bà trả lời chậm rãi từng tiếng vừa ra điệu bộ như cô giáo:
- Thưa ông, tôi làm ở nha máy nước ngọt còn em này thì chăn trâu ở công xã cây số 6. Nhà của tôi trước ử chợ cũ. Lâu lắm rồi tôi không được về qua đó. Chồng con tôi đều bị giết hết rỗi. Ba năm rồi tôi không được biết gì về thành phố này.

- Bà hãy gọi chúng tôi bằng anh bộ đội cho thân mật.

Anh bộ đội lúc nãy trở lại, có mang theo một chiếc túi vải bên hông. đến nơi anh mở nắp túi lấy ra bốn gói mì tôm đưa cho em bé.

- Em cầm lấy ăn đỡ, hình như em đang đói thì phải. Nếu bà và em cần gạo thì cứ đến chỗ bộ đội mà lấy, chỗ nào cũng được.

Chầm-rên đưa hai tay đỡ quà tặng, mặt nó tươi rói, nó muốn nói một câu gì, nhưng chưa biết phải nói gì, nó lẩm bẩm:
- Cám ơn!

[ptlinh]

Anh bộ đội đeo túi nheo mắt tươi cười bảo Chầm-rên:
- Đêm qua em ngủ trong Hoàng cung phải không?

Nụ cười của Chầm-rên bỗng méo xệch, nó cụp mi mắt nhìn xuống đôi chân đầy cáu ghét. Anh bộ đội kia cũng nói với giọng hiền từ.

- Đêm qua chúng tôi thấy bà vào ngủ trong điện Chăm-ka-môn. Trải qua bao ngày thống khổ cực mưa nắng, có điều kiện cũng phải ăn ở êm ấm một chút chớ, em nhỉ!

Thằng Chầm-rên hết sợ, nó nghĩ rằng không có cái gì mà các chú không biết, nó đánh bạo nói:
- Hôm qua cháu thấy đội lính chạy lên U-đông nhiều lắm, cháu thấy mấy chú treo cờ trên nóc nhà nữa. Thấy mấy chú chạy tàu lên cù lao nữa cơ.

- Sao cháu không chạy đến với mấy chú?

- Cháu sợ... mấy chú nói cháu là lính của Pôn Pốt.

Hai anh bộ đội cười xòa, người đàn bà cũng cười theo. Một anh móc túi áo trên ngực lấy quyển sổ nhỏ bìa đỏ trao cho người đàn bà:

- Thưa bà, đây là quyển “Cương lĩnh Mặt trận đoàn kết dân tộc cứu nước", bà hãy đọc và giải thích cho mọi người nghe. Hai mẹ con một quyển, hay là em bé cầm một quyên riêng?

Chầm-rên thấy cần phải nói thật, có việc gì mà các chú không biết.
- Chú bộ đội ơi! Không phải mẹ con đâu! Cháu có ba má, em Sơ-ri và em Chầm-mâu, đi lạc hết rồi. Còn đây là cô Sô-pha-ny, vũ nữ Hoàng gia đấy.

Hai anh bộ đội tươi vui nhìn người đàn bà, một anh giọng ôn tồn và lịch sự:
- Chúng tôi có nghe tiếng chị trên báo chí trước năm 1970. Hân hạnh hôm nay được gặp chị. Tốt lắm, chị sẽ trở về với nghệ thuật để giúp dân giúp nước. Đất nước mình rất cần khôi phục lại tất cả, khôi phục lại nền văn hoa cổ truyền lâu đời của dân tộc để phục vụ và phát triển đời sống tinh thần của nhân dân. Cỡ nghệ sĩ như chị có lẽ bọn Pôn Pôt giết hết rồi, không còn sót mấy người, đó là vốn rất quí.


Sô-pha-ni lấy làm lạ hết sức về quan niệm văn học nghệ thuật mà cô mới nghe lần đầu. Những điều ma cô dằn vặt trong bao nhiêu năm trời dưới chế độ cũ, bây giờ bỗng chốc như được mở tung ra, sáng sủa trong câu nôi giản dị chân tình của anh bộ đội. Tuy mới chỉ là một bóng dáng lờ mờ, nhưng cô đã thoáng thấy hướng đi và tầm vóc vĩ đại của nền nghệ thuật dân tộc nếu như được đi đúng hướng ấy.

Anh bộ đội hỏi lại:
- Thưa chị, lúc nãy chị nói anh nhà bị giết chết năm nào, ở đâu ạ?

- Chồng tôi bị Pôn Pốt giết hồi tháng mười năm ngoại ở nha máy rượu cây số ba, chỉ vì chung cho là có dòng máu Việt Nam.

Anh bộ đội nghiêm nét mặt, giọng nói đầy cương nghị:
- Chỉ chuyện ấy thôi cũng đủ thấy rằng máu của dân tộc Campuchia và Việt Nam đã đổ vì sự sống còn của hai dân tộc. Trước đây bọn đế quốc Mỹ, Pháp và gần đây bọn Pôn Pốt - Iêng Xa-ri tay sai của bọn bành trướng Trung Hoa đều muốn chia rẽ hai dân tộc Việt Nam, Campuchia để dễ bề thống trị. Cho nên, hai dân tộc phải đoàn kết cùng nhau sát cánh để đánh bại mọi kẻ thủ. Kẻ nào muốn chia rẽ hai dân tộc ta là kẻ thù chung của chúng ta.


Chầm-rên nhìn hai chú bộ đội không chớp mắt. Nó nuốt từng lời, trong óc nó cũng lập lòe một tia lửa nhỏ. Chú bộ đội đeo túi vải nói với nó:
- Còn em, em tên gì? Rồi đây em sẽ được đi học, học thật giỏi nghe em, để làm việc cho dân cho nước. Nước mình cũng giàu lắm, dân mình siêng năng cần cù lắm. Cùng nhau đoàn kết xây dựng lại Tổ quốc, không bao lâu sẽ ấm no sung sướng.


Chầm-rên cảm thấy ấm áp trong lòng vì lời nói của chú bộ đội sao giống câu hát mẹ thường ru quá. Sô-pha-ny đứng dậy, trong tim cô như được tưới qua một dòng máu mới, như từ dưới lòng đất sâu thẳm có một sức mạnh lạ lùng nào đẩy cô lên, như từ bầu trời xanh vời vợi kia có một bàn tay kỳ diệu nào kéo cô dậy. Ngỡ ngàng và tha thiết quá, cô nhìn hai anh bộ đội với cặp mắt đằm thắm chan hòa nước mắt của một tâm hồn nữa được sống lại. Sô-pha-ni nói nghẹn ngào.
- Bây giờ chúng tôi đi về đâu và làm gì?

Thằng Chầm-rên cũng nói chen vào như reo lên:
- Chú bộ đội giải phóng ơi, cho cháu đi cùng. Cháu sợ lắm. Cháu không ở đây đâu. Cháu sẽ làm mọi việc các chú chỉ bảo mà.

- Cháu bé, cháu cứ ở đây, đã có các chú. Chính cháu là người chủ Hoàng cung. Cả chị Sô-pha-ni nữa, cả nhân dân Campuchia là người chủ Hoàng cung, người chủ của một đất nước đã trải qua một thảm họa tàn khốc, vừa mới hồi sinh, có nhiều việc phải làm lắm.

Cả bốn người cùng đi về phía nhà hát Hoàng gia.

Nắng sớm mai chạy lung linh trên những vòm cây xanh ngắt, trên những mái ngói đỏ tươi, trên dòng sông Mê Kông lộng gió. Một mùa xuân lại đền.

Phnôm Pênh
Xuân 1979

[Giangtvx]

         

NGƯỜI ĐÁNH XI NHAN VÀ NHỮNG CON ĐƯỜNG

ĐINH NHƯ THIẾT         

        Kim...! Trước mũi máy bay của tôi là một cô gái con rất trẻ, trạc tuổi hăm hai hăm ba gì đó. Tôi hơi đột ngột bởi sự có mặt của Kim ở đây. Vậy là Kim đã từ giã bộ phận làm chuyên gia thuộc đội Quân y giúp bạn tại một đơn vị ở Tà Sanh để theo một đơn vị khác tới vùng núi O-ki-a này. Cách đây gần hai tháng, tôi có chở hàng đến Tà Sanh, Kim còn đứng ở ria bãi, làm hiệu, đánh xi nhan cho máy bay của tôi hạ cánh cơ mà?

        Hôm nay Kim không mặc bộ đồ quân phục màu xanh lá cây và tóc không bỏ xõa nữa. Kim vận một bộ đồ bạc màu đất, tóc buộc túm kiểu “búi tó", chân mang ủng gọn gàng tựa vận động viên bước vào rượt băng nghệ thuật.

        Gió thổi. Vòng gió hất ngược, cát bụi tung lên cao. Toàn bãi mù mịt như có thả đạn khói. Mọi vật quanh bãi ngả nghiêng, lay động. Cỏ cây muốn rời khỏi đất. Riêng Kim vẫn đứng vững tại một điểm, hai cánh tay vung mạnh, dứt khoát.

        Mọi chuyến bay khác, động tác xi nhan của Kim hết sức uyển chuyển, dịu dàng, hai bàn tay vẫy dẻo như cánh chim hải âu lượn trên sóng. Chuyến nay thì không. Có lúc Kim nghiêng hết người sang một bên để ngăn máy bay dừng lại. Rối có lục rướn ngực về phía trước, ngồi thụp xuống đất thét thật to vì máy bay leo lên đè Kim nằm lút dưới bụng, cánh quay chém sát sạt. Cứ như thế: hai cánh tay Kim hết kéo đi đẩy lại, sang phải sang trái, phải đến chục lần có dư mà chẳng tài nào tôi đặt được máy bay xuống bãi.

        Nếu là một đơn vị đã ở đây từ lâu chắc chắn tôi đã quay về từ chỗ điểm rẽ, cách đây đúng sáu phút bay thôi. Đằng này là đơn vị vừa tới, con đường vận chuyển bằng ô tô chưa đi nổi, phương tiện chính dựa vào đôi vai và máy bay. Có những thứ vai có thể cõng được nhưng có thứ, vai không tài nào làm được, bởi thế việc vận chuyển bằng máy bay là hết sức cấp bách. Chẳng hiểu trận chuyển thuốc DDT đến đó làm gì mà mây ông bạn hàng không Campuchia đến nài nỉ tôi đi bằng được. Tưởng cũng như các bãi đỗ khác, cùng lắm là khó hơn một tí, nên tôi đành nhận lời. Không ngờ cả bãi và đường xuống đều quá khó khăn, phức tạp. Kể từ lúc phải giảm độ cao, tốc độ rơi lớn, hai tay tôi nhức nhối lạo xạo như có vật gì xé rách màng nhĩ. Để nhìn thấy bãi, đầu tiên tôi phải vượt qua một dải núi, bụng máy bay đè chính giữa chỏm núi đá nhọn hoắt cao tới một ngàn hai trăm mét. Qua hết dãy núi, máy bay lọt theo một khung hmh chữ V, hai bên là vách đá cao ngất. Không còn đường xuống nào khác ngoài cái thung lũng hẹp như đường hầm ấy. Và chỉ cần lách nhẹ một cái là sang đất Thái. Vất vả lắm tôi mới điều khiển máy bay tiếp cận được bãi. Như tới bãi khác, đến rìa tôi điều khiển tốc độ về không. Ở bãi này tôi đã tính trước: đưa tốc độ bằng không cách đó khá xa nhưng máy bay vẫn bị gió thổi lao xồng xộc trượt cả ra ngoài bãi, chỉ một chút nữa là đâm vào rừng cây trước mặt.

        Dừng được máy bay tôi đã yên trí thở phào nhẹ nhõm. Tưởng sẽ đặt xuống dễ dàng nhưng ai ngờ lúc đó lại là khó nhất, còn vất vả hơn lúc vào hạ cánh rất nhiều. Bùng nhùng mãi tôi vẫn chưa tài nào đặt máy bay xuống bãi được. Độ cao mặt bãi quá cao so với mặt biển, mật độ không khí rất mỏng làm cho lực nâng nhỏ khiển máy bay như một quả bóng đầy hơi dìm xuống nước mà không tài nào giữ được.

        Đánh xi nhan để máy bay đậu yên trên bãi xong, chờ tôi cúp ga về ga răng ti (ga nhỏ) Kim chạy lại:

        - Hôm nay chở về bao nhiêu người được hả anh?

        - Chở với không cái gì! Bãi gì mà hẹp như cái chuồng cọp! Đất cát bụi mù lên. Lần sau không tưới nước, không mở rộng ra đừng có xin máy bay nữa nhé! Tôi kéo tấm cửa bên, thò hẳn cái đầu ra ngoài buồng lái, không nén được cáu gắt.

        Cũng tưởng như các chuyến bay trước: sau mỗi lần đánh xi nhan xong, Kim thường đón chúng tôi bằng nụ cười hết sức cởi mở, ý tứ. Nhưng lúc này vẻ mặt Kim lạnh tanh để đáp lại lời cáu gắt của tôi. Kim quay lưng lại, chẳng thèm nhìn vào cái buồng lái trong như pha lê mà mới hôm nào đây cô vẫn nhìn nó với một đôi mắt trìu mến.

        Chờ lâu quá, chằng thấy bóng một ai chạy ra bốc hàng, chỉ có Kim đứng ở phía dưới chân tôi. Tôi làm lành:

        - Thôi! Giận gì mà lâu thế? Cho người bốc hàng đi. Bãi và đường xuống nguy hiểm lắm hẹp thế này chỉ dám chở về mười bốn người thôi!

[Giangtvx]

        Nghe tôi nói nhẹ nhàng, Kim trở lại hoạt bát như mọi ngày. Kim vẫy tay gọi mọi người đứng dưới bãi cùng lên máy bay để bốc hàng cho nhanh. Sự xốc vác của Kim khiến tôi thấy ân hận bởi sự bực tức vừa rồi. Kim đâu phải là người chuyên làm công tác đưa đón máy bay theo kiểu này. Kim là một bác sĩ sang giúp Bạn. Nhưng có lẽ vì quen biết qua các lần đưa đón thương bệnh binh, vả lại việc đánh xi nhan làm hiệu cho máy bay cất hạ cánh Kim đã làm nhiều lần nên người ta thường nhờ ra đón.

        Ngồi trên buồng lái, tôi không lúc nào rời mắt khỏi Kim. Có nhũng kiện hàng vuông bằng cái bàn, thể mà một mình Kim bê nhẹ nhõm, chạy vèo vèo quẩn nào trong gió. Đưa hãng xếp vào một chỗ xong Kim lại chạy ra rìa bãi đưa từng thương binh tới máy bay. Nhìn đôi bàn tay khỏe mạnh của Kim người ta dễ nhầm đoàn rằng Kim là người không biết làm việc nhẹ nhàng hay âu yếm bất cứ vật nào mềm mại. Nhưng không, đôi bàn tay kia tận mắt tôi đã được nhìn thấy cách đây không lâu lăm, gần hai tháng. Lúc ấy Kim đang đứng trên bàn mổ, bàn tay mới nhẹ nhàng khéo léo làm sao. Một tay cầm kéo, một tay cầm dao, nhìn Kim lách vào theo các đường gân thớ thịt ngọt như đưa dao dưới nước.

        Cõng hết số thương bệnh binh vào máy bay xong, Kim đứng ngay dưới chân tôi vẻ mặt nôn nóng.

        - Đi được chưa hả em? Tôi hỏi khẽ.

        ¬- Còn một ca "tử sĩ" nữa. Có gì anh tắt máy chờ cho một tí. Người ta đang sắp xếp công trình nghiên cứu, tài liệu của anh ấy đưa về luôn.

        - Ai thế? Tôi vội hỏi.

        - Bác sĩ Khả! Vừa mới chết tối hôm qua!

        Tôi choáng váng. Anh Khả đã cùng đội điều trị của Kim vào đây làm công tác nghiên cứu phòng dịch trong vùng núi O-ki-a này. Mới hôm nào xuống Tà Sanh, tôi còn được anh giới thiệu những công trình nghiên cứu về bệnh sốt rét, đồng thời phổ biến về sự phát triển của muỗi, thoi trung trong máu, và sự phát triển của nó trong tế bào gan theo cấp số nhân vô cùng lớn, rồi xâm nhập vào hồng cầu, phá hủy hồng cầu. Có những buổi, bác sĩ còn kéo quần lên đến đùi, ngồi hàng giờ đồng hồ để theo dõi xem có bao nhiêu con muỗi mang mầm bệnh sốt rét bám vào cơ thể.

        Trong căn phòng nhỏ hẹp dựng lên giữa cánh rùng già cỗi, tôi cảm phục tinh thần say mê của người thầy thuốc ngày đêm nghiên cứu về ký sinh trùng sốt rét để phục vụ cho quân đội và công hiến cho khoa học. Qua tâm sự tôi được biết: Chẳng còn bao lâu nữa, bệnh sốt rét ở vùng núi Tà Sanh sẽ bị đẩy lùi, con người không còn sợ hãi phải tới nơi đây. Vậy mà hôm nay bắc sĩ đã chết, tôi cảm thấy hẫng hụt trong người.

        Chẳng phải đắn đo gì nữa, tôi ra hiệu cho người cơ giới tắt máy chờ. Ngôi trong buồng lái, hình ảnh bác sĩ Khả, con người nhỏ nhắn nhưng sức lực phi thường cứ hiện ra trước mặt tôi với từng cử chỉ, chi tiết việc làm hết sức cụ thể.

        - Bác sĩ chết vì mìn hay bị phục? Tôi hỏi.

        - Không. Chết vì sốt rét ác tính. Ơ vùng núi O-ki-a này, muỗi an-nô-phen nhiều lắm, nhiều hơn ở Tà Sanh anh ạ.

        Chuyển thi hài của bác sĩ Khả lên máy bay xong, Kim lại chạy về phía trước mũi máy bay chuẩn bị làm hiệu cho tôi cất cánh. Kim đứng mở chân, hai tay đưa ngang thẳng căng giống hình vẽ người đứng tập thể dục buổi sáng. Nhìn tư thế của Kim tưởng rằng không một sức mạnh nào có thể lay chuyển. Nhưng thật vất vả cho Kim, đứng đến bốn chục phút mà may bay vẫn chưa nổ máy được. Người cơ giới đã ấn nút mở máy đến lần thứ hai mà động cơ vẫn không tài nào phát hành nổi. Tôi lo lắng trán vã đẫm mồ hôi. Chờ cho máy nguội tôi lại ra hiệu cho người cơ giới nổ máy tiếp. Lần nay vòng quay còn yếu hơn lần trước. cánh quay chỉ hơi nhúc nhích rồi dừng hẳn.

        - Ắc quy quá yếu hay sao? - Tôi hỏi.

        Đoán đúng căn bệnh, anh cơ giới nói liền:

        - Lọc gió tắc?

        - Lọc tắc! Tôi nhắc lại và thở dài, mệt mỏi. Người cơ giới nói có lý. Bãi bụi, khi xuống đất đá quẩn lên, binh độ của bãi lại cao nên dẫn tới tình trạng thiếu khí. Làm thế nào nổ máy được bây giờ, trong khi vít, kìm cờ lê chúng tôi đều không mang một thứ nào cả. Nếu có dụng cụ chỉ việc tháo ra, rửa sạch, không đầy một giơ đồng hồ sau là có thể nổ máy cất cánh được ngay. Buổi sáng nay khi ở nhà nhận lệnh: Chúng tôi chỉ bay đến đây không tắt máy, bốc hàng xuống đồng thời có thương binh thì chuyển về luôn thành ra không chuẩn bị một thứ dụng cụ đem theo nào hết. Bây giờ biết làm thế nào cho ổn? Tôi ngồi trong buồng lái, không muốn bước xuống đất. Càng nghĩ càng lo. Làm thế nào để bảo vệ an toàn máy bay trong đêm nay. Cả khu rừng này vẫn còn tàn quân Pôn Pốt ngày đêm lén lụt hoạt động. Có lúc chúng câu cả H-12 vào cạnh rìa bãi. Đánh hơi thấy món mồi ngon, chung sẽ không để yên đâu.

[Giangtvx]

        Chờ lâu quá không thấy máy bay phát động được, Kim chạy lại:

        - Làm sao lâu thế hả anh?

        - Còn sao nữa! Tại cái bãi của cô vừa bụi vừa bẩn làm tắc cả bộ phận lọc khí của tôi chứ còn sao!

        Mặc dầu tôi nói còn khó chịu hơn cả khi máy bay vừa hạ cánh nhưng lúc nay Kim không tỏ vẻ giận. Cô nhìn tôi, hỏi nhỏ:

        - Có cách nào sửa được không anh?

        - Có vít, kìm, cờ lê không? Tôi không đáp mà hỏi lại.

        Kim thở dài:

        - Ở đây chúng em vừa đến nên chẳng có thứ nào cả. Nếu cần để em ra Bờ-luc-xây mượn cho. Ở ngoài đấy có cả một đội xe của đơn vị bạn, nhiều lắm.

        Tôi ngồi suy tính: nếu cứ nằm ở đây, chờ điện về xin máy bay tới cấp cứu thì ít nhất cũng phải mất hai ngày. Vả lại có máy bay đến cấp cứu, bãi hẹp cũng không tài nào hạ cánh xuống được. Tất nhiên sẽ phải gọi nhau hẹn trao dụng cụ ở một bãi gần nào đó. Như vậy còn mệt và nguy hiểm hơn. Tốt nhất nhờ Kim đi mượn, đó là phương pháp nhanh nhất.

        - Nhưng từ đây tới Bờ-lúc-xây có xa không? Tôi băn khoăn hỏi.

        - Cũng chẳng xa mấy, vừa đi vừa về hết gần bẩy giờ đồng hồ. Nó nằm trên đường các anh bay qua. Em đi khoảng ba bốn giờ chiều gì đó sẽ quay về thôi!

        - Có phải mấy cái nhà nằm bên cạnh dòng suối không?

        - Đúng rồi...!

        - Vậy vừa đi vừa ngủ hay sao mà đến chiều mới về?

        - Anh thử tính xem, từ đây tới đó phải qua mười chín quả núi. Em đi như vậy là nhanh lắm đó.

        Tôi tròn mắt. Nếu đúng là sáu dãy nhà nằm lọt ở thung lũng bên một dòng suối, nơi làm mốc để máy bay rẽ vào đây thì máy bay bay hết có sáu phút, vậy mà theo Kim nói vừa đi vừa về hết gần bẩy giờ đồng hồ.

        Thấy tôi ngần ngại, Kim giục:

        - Anh mượn thứ gì nói để em đi cho. Em sẽ đi thật nhanh.

        Tôi nhìn Kim không khỏi xúc động:

        - Cô về chuẩn bị khẩn trương, rồi ra đây chờ tôi cùng đi!

        Lát sau, hai chúng tôi đã đi sâu vào trong một cánh rừng. Đoạn đầu Kim dẫn tôi đi theo một dòng suối. Càng đi, con suối càng bị che khuất, cây mọc chằng chịt bịt kín thành một cái hang, tối đen như mực. Nước suối từ các lòng núi chảy ra phả lên bốc mùi tanh lợm, phảng phất cả mùi ngái của rễ cây và đất. Ở đoạn suối này tôi bước hết sức rón rén, có lúc phải nằm bò xuống dùng cả hai bàn tay để vượt các tảng đá vì trơn. Còn Kim vẫn bước thoăn thoát nhảy qua hết tảng đá này sang tảng đá khác. Mặc dù trước lúc xuất phát Kim đã chuẩn bị cho tôi chiếc gậy bằng gỗ rất vừa tay cầm, một đầu vót nhọn nhưng nhiều lúc vẫn không đủ sức chống chọi với độ trơn của đá và nước. Qua hết đoạn suối tương đối bằng phẳng, chúng tôi leo vòng theo các sườn núi. Quả núi đầu tiên kề sát dòng suối Kim gọi là núi anh Khả. Toàn bộ quả núi dựng lên lừng lững như cây tháp nước đồ sộ, xung quanh cây mọc um tùm tươi tốt. Trên nhọn cây là những nhành hoa phong lan đuôi chồn dài chớm đất nở trắng cả phía bên đường tôi đang bước.

        - Sao lại có tên là núi anh Khả? Anh ấy đã tới đây à? Tôi hỏi

        Kim nhanh nhảu trả lời:

        - Vâng, sau mỗi lúc làm việc căng thẳng, anh Khả thường lần mò tới đây ngắm núi, ngắm hoa phong lan. Có bữa anh Khả mải mê đến tối mịt vẫn chưa về. Bọn em tưởng bị bắt cóc, nháo nhào đi tìm. Hễ ai ngắt hoa ở đây, dù một nhành, hay một cành thôi là anh Khả đều không vừa ý. Bởi thế bọn em đặt cho quả núi mang tên anh ấy.

        - Thế còn núi của em nằm ở đâu? Tôi hỏi đùa.

        - Núi của em nậm tận tít tịt trên cao. Nói chung anh phải chống gậy mệt nghỉ mới tới được nhé! - Kim cười.