Biên giới Tây Nam

[Giangtvx]

        Hai chúng tôi cặm cụi đi tiếp. Đường ở đây mới mở, có đoạn cây gai vẫn bịt sát mặt đường khiến cả hai phải vạch ra để bước. Đúng như Kim nói, hai đầu gối chân tôi muốn khuỵu xuống, chiếc gậy Kim đưa chống toét cả đầu nhọn. Càng đi tiếp độ dốc càng cao, có đoạn đầu bên này ném tới bên kia mà phải vòng quanh gần một giờ đồng hồ. Vượt được ba quả núi, ngực tôi như bị vỡ tung ra, tai mũi tranh nhau thở. Mặt đường không có nắng nhưng mồ hôi tôi vã đẫm ướt sũng chiếc áo đang mặc. Biết tôi bị mệt, vừa đi Kim vừa kể chuyện: chuyện về y học hiện đại, chuyện những người mở đường, có nhiều người đã hy sinh nằm xuống nơi đây, cô đôi lứa nên vợ nên chồng sinh con đẻ cái ngay trên đoạn đường và hiện nay họ về Bờ-lúc-xây sinh sống. Cứ như vậy, hai chúng tôi cùng nhau leo hết quả núi này sang quả núi khạc. Để đến được núi có tên “Kim" tôi đếm tất cả lớn nhỏ phải qua mười quả núi. Để rút ngắn cự ly, người ta mở một đường thẳng căng từ chân lên đỉnh. Dốc núi cao ngất dựng đứng như một bức tường. Giữa lúc tôi còn đứng dưới chân ngần ngừ nhìn lên: Kim đã nhanh nhẩu bước trước. Cứ lên mỗi bậc, Kim lại dừng chân kéo tôi bước lên theo. Lên được đến đỉnh núi, người tôi mệt nhoài thở không còn ra hơi, mặt mũi bơ phờ. Thấy tôi cạn sức, Kim có ý động viên: "Anh ngồi nghỉ một tí, yên trí sẽ khỏe ngay?" Tôi ngoan ngoãn chấp nhận đề nghị của Kim. Chỏm núi là một cái đỉnh bằng đá, nhọn hoắt, Kim bảo hàng tuần đi lấy gạo qua đây mọi người thường nghỉ lại lấy sức cho đỡ mệt rồi đi tiếp. Tôi nghĩ chắc chẵn họ sẽ khỏe, hứng thú vì chóp nui hùng vĩ, tròn vo, thoáng mát. Chỏm núi mọc hơi chếch vươn về hướng Đông như để chống chọi với bất kỹ luồng gió nào từ biển thổi tới. Cả hai chúng tôi ngồi nhìn về hương Bờ lúc-xây. Sáu dãy nhà hiện ngay dưới tầm mắt. Vậy mà tôi phải đi tiếp chín quả núi nữa mới tới.

        Tôi và Kim đến Bờ-lúc-xây vào lúc những người lính ở đây bắt đầu ăn bữa trưa. Hai chúng tôi quên hết mệt nhọc, tìm gặp ngay người phụ trách.

        Chẳng biết học tiếng Khơ-me từ khi nào mà Kim ngồi nói chuyện như gió. Qua trao đổi, tôi được Kim cho biết: mọi thứ dụng cụ đã chuyển ra tháo gỡ khí tài trên một chiếc xe tô tải bị địch phục, kích đây hơn ba chục kilômét. Người không chết nhưng xe bị đổ xuống thung lũng ven đường. Không còn cách nào khác, tôi và Kim phải đi ra đó để lấy những thứ cần thiết. Bữa cơm trưa vừa bắt đầu nên chúng tôi được mời ăn luôn cho đỡ đói. Để đi được nhanh, người phụ trách điều cho một chiếc xe Uoát khá mới. Lái xe là lính Campuchia. Anh to, khỏe, có nước da đen bóng. Do quen với mặt đường lồi lõm, anh chạy khá nhanh và chuẩn. Bánh xe thương xuyên đè kín vết xe cũ. Lúc đầu tôi không hiểu nổi vì sao anh phải gò tay lái cho rất vả nhưng sau mới hiểu rõ anh bám vậy để tránh mìn. Chẳng mấy chốc cả hai chúng tôi đã có mặt chỗ chiếc xe bị đổ. Giữa ban trưa, hàng chục người lính Campuchia vẫn không nghỉ. Anh em xoay trần tháo gỡ tùng cụm máy trên thùng xe. Thấy chúng tôi họ dừng lại ít phút rồi tiếp tục tháo gỡ, cố hoan thành trước lúc cơn mưa đang giăng kín trên đầu sắp sửa úp xuống. Qua dòng chữ của người phụ trách ở Bờ-lúc-xây, tôi được ưu tiên lấy mọi thứ dụng cụ cần thiết, kể cả những thứ đang làm. Tất cả đã tìm đầy đủ, tôi và Kim lên xe quay về luôn. Chiếc xe chạy hết nửa đoạn đường thì trời nổi gió. Những cơn lốc, gió cuốn, cuốn tung mọi thứ đưa lên trời, mặt đường mờ mịt trong đất bụi và lá rừng. Tiếp gió là mưa, mưa trút xuống rừng ào ào không ngớt. Mưa to đến mức người lái xe phải dừng lại đóng hết các tấm kính, dốc nước trên trần xe cho nhẹ nhưng nước vẫn rơi khắp thùng xe, ngấm cả vào quần áo. Tôi bắt đầu thấy lạnh.

        Chiếc xe vẫn đều đều lăn bánh. Nước ở mặt đường bị vòng bánh rẽ về hai phía vồng cao thành rãnh. Tôi đang để mắt sang phía bên rừng và núi bị chìm trong mưa trắng xóa, một cảm giác rợn rợn len đến. Bỗng chiếc xe ngoặt sang một phía rồi dừng lại. Cử chỉ của người lái xe khiến tôi hoảng sợ: hai bàn chân dậm chặt chân phanh, cần côn, ngực gục xuống vô lăng, toàn thân run lầy bẩy, mặt trắng nhợt nhạt.

[Giangtvx]

        Tôi hốt hoảng nhìn ngang. Nhưng Kim vẫn bình thản như không có chuyện xảy ra. Kim nói:

        - Đó là cơn sốt rét anh ạ! Gặp lạnh đột ngột khó có thể chống cự nổi. Buổi trưa thấy anh ấy ăn khỏe em đã cho anh ấy thuốc uống phòng mà vẫn không thể tránh khỏi.

        Kim mở nắp túi, lấy ra một gói trong đó có đủ các thứ thuốc:

        - Thuốc đây, anh nuốt đi đề phòng sốt rét?

        Tôi cầm hai viên thuốc cho vào miệng, nhai ngấu nghiến - không hiểu loại thuốc gì mà nuốt đến gần giờ đồng hồ sau miệng vẫn đắng ngắt. Tôi đang định đề xuất với Kim hai người thay nhau cõng người lái xe về Bơ-lúc-xây càng nhanh càng tốt.

        - Anh kéo anh ấy giúp em, cho nằm xuống ghế.

        Tôi ngơ ngác chẳng biết Kim chuyển anh lái xe xuống để làm gì thì Kim đã ngồi thụp vào ghế lái nổ máy rồ ga: - Trời! Tôi kêu thầm trong đầu. - Kim biết cả lái xe. Chiếc xe thoạt đầu giật giật vọt mạnh sau đó vòng vèo như rắn lượn. Nhưng chỉ một lục sau nó đã chạy trên đường thẳng và vòng cua chẳng kém gì những tay lái lão luyện. Tôi quên hết lo sợ, nhìn Kim vừa kính nể vừa thán phục:

        - Kim biết lái xe từ hồi nào?

        - Lâu lắm rồi anh ạ! Từ hồi em còn là sinh viên sang bên nay thực tập Nhân một chuyến áp giải thương binh từ chốt về bệnh viện, không may đến giữa đường xe bị bọn Pôn Pốt phục bắn. Người lái xe bị trúng đạn vào giữa bàn tay. Càng vượt nhanh đoạn đường càng tốt. Sau lúc băng bó xong, anh lái xe gọi em ngồi gần lại, bảo em cầm tay vào vô lăng cùng anh điều khiển. Lúc đầu vừa chạy, anh ấy vừa giảng giải nhưng sau giao cả tay lái cho em, thỉnh thoảng mới dùng tay còn lại để hỗ trợ. Cũng may đoạn đường rất rộng và vắng. Kết quả chúng em đã đưa cả xe và người về bệnh viện an toàn.

        Xe chạy gần hết nửa phần đường còn lại. Mưa vẫn chưa ngớt, mỗi lúc một to hơn. Đất đá trên các triền núi cao bắt đầu tách nhau ầm ầm lăn xuống phía chân núi. Bỗng một luồng gió rít rất mạnh. Tôi đảo mắt nhìn lên. Một tảng đá to bằng nửa chiếc xe Uoát đang bay là là trên sườn núi tiên thẳng vào chiếc xe của chúng tôi không một chút khoan nhượng. Tôi không còn kịp thét cho Kim rồ ga vượt lên tránh nữa mà chỉ kịp nhắm mắt lại để chấp nhận tai họa ụp đến. Rồi một lực chấn động thật mạnh vào xe, chiếc xe lăn tròn sang phải. Tôi ngất ngay sau lúc chiếc xe lăn hai, ba vòng gì đô. Chẳng hiểu bằng cách nào, khi tỉnh lại tôi thấy mình nằm bên dìa đường, quần áo ướt sũng cùng với người lái xe. Người tôi lúc đó không rét nhưng choáng váng. Tôi đưa mắt tìm xe và Kim lần theo vết xe lăn hằn xuống thung lũng. Chiếc xe được một cây dẻ rất to chặn lại nằm lơ lửng bên sườn núi, cánh cửa xe hất ngược lên trời. Tôi leo lên phía trên chiếc xe, kéo cánh cửa phía Kim ngồi. Trời! Kim vẫn nằm ngất trong ca bin. Tôi kéo Kim ra. Bên trái thái dương Kim máu vẫn còn chảy. Hơi thở của Kim vẫn còn, nhưng đã yếu lắm rỗi.

        Mưa vẫn dội xối xả. Tôi chỉ còn biết cời chiếc áo đang mặc che cho Kim. Nước mưa đã làm cho khuôn mặt Kim tái xanh vì mất máu. Khoảng một lúc sau Kim từ từ mở mắt, nhìn tôi vẻ ân hận hình như muốn nói là chưa làm tròn việc đưa tôi trở lại.

        Tôi nhìn Kim, nghẹn tắc, mãi sau mới nói được nên lời:

        - Đau nhiều không Kim...

        Kim thở dãi, giọng khó nhọc, lạc hẳn đi:

        - Anh quay lại O-ki-a đi. Nói với mọi người trong đó giúp em: Làm ngay công tác phát quang phun thuốc DDT diệt muỗi và bọ gậy. Thôi, anh để em lại đây về ngay đi mà sửa chữa cho kịp cất cánh trước lúc trời tối...

        Nói xong, hai mắt Kim từ từ khép kín. Tôi bật gào lên, lay gọi Kim tới hai ba lẫn. Nhưng kim vẫn không tỉnh lại. Tôi vội vàng bế Kim ngược lên phía con đường, mặc cho mưa bão trút ào ào. Tôi chạy vê Bờ-lúc-xây một mạch.

        Cho đến bây giờ, mỗi lần đến O-ki-a hay bất kỳ một nơi nào, hình ảnh Kim - chân mang ủng, áo bỏ vào quần ống, tay xắn cao, luôn hiện ra trước mặt như vẫy vẫy cánh tay gợi tôi đặt máy bay xuống bãi. Và hình ảnh con đường, nguy hiểm, gian khó cứ hiện trong ký ức tôi rõ mồn một. Nhưng đó chỉ là một đoạn đường mà người lính đường không, đường bộ chúng tôi vẫn đi và vẫn đến.

Viết tại O-ki-a chuyến bay đầu tiên.         
Tháng 3-1986                     

[Giangtvx]

NHỮNG NGƯỜI ĐI TRƯỚC CON ĐƯỜNG

ĐỖ VĂN NHÂM         

        Anh sải những bước dài trên đường lộ. Đây đó những cây cao su bị pháo Pôn Pốt bắn vỡ toác. Dòng nhựa trắng tinh khiết chày ròng ròng, lâu dần tím bầm như máu ứ. Các sĩ quan tham mưu từ trong hầm chỉ huy bước ra làm vài động tác khởi động. Họ chào Dân bằng những cái vẫy tay, những cái gật đầu đầy hàm ý.

        Đã nửa tháng nay tình hình mặt trận tạm lắng xuống. Sự yên lặng giả tạo và rình rập như trước một cơn bão. Khi tiếng súng trên tuyến điểm tựa tiếp xúc trực tiếp thưa dần đi thì mọi hoạt động chuẩn bị cho một cái gì đó ở phía sau tăng lên với nhịp điệu khác thường. Những chiếc xe tải cắn đuôi nhau lao trên đường 7. Ban đêm tiếng động cơ vọng về nặng nề, âm u.

        Còn sớm được mấy phút, Dân vào chỗ đồng chí công vụ tán chuyện. Cũng như mọi lần anh hỏi thăm tình hình sinh hoạt và sức khoẻ của đại tá.

        Bây giờ trong hầm còn lại sư đoàn trưởng. Ông chắp tay sau lưng đi đi lại lại xung quanh cái bàn lớn. Nhiệm vụ của sư đoàn trong chiến dịch sắp tới thật nặng nề. Đơn vị bạn sẽ tiến công trên hướng chính diện, còn sư đoàn của ông lại “lờ” đi tất cả những mục tiêu thứ yếu, đánh thốc vào sở chỉ huy quân khu 23 địch ở S. Đây là mũi thọc sâu chiến dịch, thực hiện đòn chia cắt chiến lược. Cuộc họp vừa rồi đã gỡ ra được mấy cái nút quan trọng. Dự kiến quyết tâm chiến đấu của ông làm nổ ra một cuộc tranh luận. Một số ít sĩ quan tỏ ra bật ngờ trước ý định táo bạo của sư đoàn trưởng. Không táo bạo sao được khi yêu cầu tốc độ tiến công phải là sáu chục ô bản đồ một ngày(1) (Loại bản đồ 1 ô ứng với một cây số thực địa như loại 1:50.000 hoặc 1:100.000). Một tốc độ tiến công có thế là kỷ lục trong cuộc chiến tranh này. Và, hiển nhiên cuộc tranh luận xoáy trọng tâm vào vấn đề bảo đảm cho tốc độ tiến công ấy. Đó là một-con-đường. Người ta đã đưa ra dự kiến để chọn lựa con đường tối ưu nhất: Bí mật, bất ngờ chọc nào yết hầu quân địch, muốn thế, nó phải khỏe nhất (tức là phải cõng được hàng trăm xe các loại: xe vận tải, xe kéo pháo, xe tăng, thiết giáp...). Một con đường như vậy với ý nghĩa nào đó sẽ là điểm then chốt nhất làm cơ sở thực hiện quyết tâm chiến đấu, vừa tự hoàn thiện vừa tự vươn lên cách đánh truyền thống.

        Cái dạ dày xấu tính làm ngắt dòng suy nghĩ của ông. Đại tá dừng lại trực ban tìm kiếm lọ thuốc muối, gương mặt cau lại một thoáng.

        Con đường, ở chừng mực nào đó nó còn cho phép ta với thời cơ thuận lợi sẽ phát huy được sức mạnh quân sự, phá vỡ thế trận, đập tan ý đồ xâm lược của địch, hỗ trợ cho bạn lật nhào chế độ diệt chủng ghê tởm này. Không ngờ một con đường quân sự thông thường, trong phạm vi chiến dịch lại có thể vượt ra ngoài khuôn khổ tự nó. Một điều nữa khiến ông rất vui là qua cuộc tranh luận, những gương mặt của thế hệ chiến đấu bảo vệ Tổ quốc đang ngày một trưởng thành.

        - Lực lượng dò gỡ mìn của anh làm ăn đến đâu rồi? Sư đoàn trưởng hỏi sau khi Dân đã ngồi xuống chiếc ghế đối diện.

        - Báo cáo, toàn bộ khu vực M đã giải quyết xong. Dân đang lục tục về. Một số công việc chúng tôi đã bàn giao, cả những biện pháp cho các tổ du kích đầu tiên của Bạn.

        - Được! Đại tá thường hà tiện lời khen nhất là với những sĩ quan trẻ. Mỗi một con ngươi, mỗi một dân tộc đều phải tự lựa chọn một con đường chọn lựa cách tự khẳng định trước những biến cố của lịch sử, không ai và cũng không thể làm thay. Với suy nghĩ ấy sư đoàn trưởng nói tiếp, nhỏ nhẹ:

        - Anh giúp họ hoạt động đi, những tổ du kích của bạn ấy mà. Đã đến lúc rồi đấy! Đại tá ngưng một lát rồi nói tiếp:

        - Bây giờ thế này nhé: Tôi cần-một-con-đường. Ông với tay cầm cây chì đỏ gạch một nét khoáng đạt và dứt khoát lên bản đồ - Sư đoàn trưởng bắt đầu giao nhiệm vụ giản dị và đột ngột, giọng đã cao hơn - Nó đấy! Năm chục ô cả thảy. Nhưng các anh chị cần xem cho tôi đến chỗ này - ông khuyên thật đậm vào chữ “Này”, - Xem nào... mười lăm ô, hả?

        Dân đứng dậy, “Con đường" hiện là một nét chì đỏ tươi hình cánh cung. Sư đoàn trưởng đưa tay vuốt mái tóc bạc. Khuôn mặt vuông vức, nâu xám, lấm tấm mồ hôi.

        - Còn lại đường đã có sẵn. Nhìn bản đồ, anh thấy đấy. Hiện nay địch vẫn dùng vận chuyển cho Đ.B - Đại tá lượn một nét chì mờ trên mặt-mi-ca.

[Giangtvx]

        Dân chỉ "dạ" một tiếng nhỏ nhẹ. Anh đang dõi theo đường chỉ đỏ và những ký hiệu mau xanh “bâu" quanh nó như để lượng sức mình.

        - Báo cáo sư đoàn trưởng. Việc xoi đường, chúng tôi thực hiện được Nhưng... khi mở đường qua vùng này - Dân chỉ vào bản đồ - Địch phát hiện. Điều đó không tránh khỏi. Yếu tố bí mật bật ngờ sẽ không còn...

        - Đúng! Rất đúng! Nhưng anh yên tâm!...

        Sư đoàn trưởng đứng phắt dậy. Khuôn mặt bỗng sinh động hơn. Dân vụt nhớ lúc ông hạ lệnh tiến công điểm cao 456 trong chiến dịch Đường 9 - Nam Lào. Ngày ấy đôi mắt ông trẻ hơn, óng ánh hơn nhưng nét nheo nheo cười tự tin kia bây giờ đằm sâu hơn và, nhất là đừng ai dại dột một lần lừa dối đôi mắt ấy. Ông nói, hai tay phác những cử chỉ linh hoạt.

        - Ta sẽ vòng lên theo hướng này, đập tan Đ.B. Phía nam, bạn sẽ tiến đánh Thum Sam, dãy điểm cao 105. Bị những cú choáng váng, bọn "cù" ngoài này sẽ cong đuôi chạy hết - Sư đoàn trưởng cười lớn. Đó là thời cơ cho anh “dũi". Được chưa? Sườn đông bắc "thằng 23" này đã hở. Vấn đề là ở chỗ đó. Và, cái lao thép của ta... Trong những con đường được chuẩn bị, tôi hy vọng nhiều hơn ở hướng các anh. Lần này đi, anh xem kỹ cho tôi cái cán lao ấy!

        Đại tá ngồi xuống, đẩy bao thuốc về phía Dân, mời. Ông châm lửa hút:

        - Muốn có được con đường làm ăn ra tấm ra miếng, ta đã phải “vòng véo" như vậy đấy!

        Đôi mắt đại tá dừng lại giây lâu trên vầng trán rộng và vết sẹo mờ bên má trái của Dân. Có lẽ "nó” thật. Ông nghĩ, vui vui. Và ông tin rằng con chim nhỏ nhà ông biết chọn cành. Chà. Cái bọn trẻ này làm sao ông hiểu nổi...

        Còn Dân, anh thấy khoái khoái vì đến bây giờ chuyện ấy của anh vẫn giữ được bí mật. Có những điều tốt đẹp mà ta không muốn nói ra một cách dễ dãi, mỗi người cứ phải tự hiểu lấy, tự khẳng định. Anh không muốn cầm "giấy giới thiệu" của Lan. Rồi ông sẽ tự nhận ra anh như một người lính thực thụ dưới quyền ông. Con đường đó, anh biết, tuỳ thuộc vào không phải ai khác mà chính là anh vậy...

        Dân là người "húc" nhiều nhất trong số cán bộ tiểu đoàn. Lính nói thế. Nghĩa là chỗ nào rắn đều thấy anh có mặt.

        Sở chỉ huy di chuyển, "dĩ nhiên” tiểu đoàn phó công binh phải "xách một “xê” đi mà húc, công việc hòm hòm lại khoác ba lô lên vai, phía trước "điểm danh" rồi.

        Cấp phó là chân ve ve chạy ngoài, chuẩn bị chiến trường lót ổ dọn đường... kể cũng phải. Và, Dân vui vẻ... húc. Trẻ mà!

        Suốt chiến dịch ròng rã sáu thánh trời, tiểu đoàn chỉ có hai “phó dê” nắm quân là Dân và Mạo. Tiểu đoàn trưởng Đô đã “kềnh" trước chiến dịch vì bộ xương hông. Bị thật sự. Dẫu chẳng xuôi chèo mát mái gì nhưng cả hai chiến dịch ấy, tiểu đoàn chẳng đến nỗi phải "khiêm tốn” lui xuống hàng ghế dưới ở hội nghị mừng công. Nhưng lính kháo nhau lại là chuyện khác. Hễ sư đoàn dừng lại củng cố là Đô ở viện dò về, kỳ không? Khỏi thật sự. Thế là sau khi chỉ huy "quân tướng nhà giời" làm hội trường, đào hầm hào, đắp sân khấu, ra đường đón khách, căng biểu ngữ... xong, Dân rút ra ngoài tán “tò le tum cốc” với lính, thật quấy. Hội nghị như thế, cấp trưởng vắng, phó mới thay. Ngồi trên hội trường nghe Đô “hát" cứ mát cả ruột. Tự hào mà.

        Một lần Đô gãi tai “Tới, ta có ba ngày chính trị. Ông Mạo đi vắng. Khỉ thế! Ông mần luôn, ông Dân nhé!" Giờ nghỉ cánh trinh sát tiểu đoàn kéo nhau ra tán chuyện. Cậu Hải bốc luôn:

        - Các cậu thấy thế nào? Ông ấy “húc" chính trị cũng "ác” đấy chứ? Chà, những lời có cánh... Vô lỗ tai thun thút.

        - Chậc! Cũng được! Phải cái hơi nhiều... chữ!

        Trong sự nhất trí của mọi người, tiểu đội trưởng Toàn kiêm biên tập viên báo tường tiểu đoàn, thong thả vuốt bộ ria mép tưởng tượng, buông một câu lạnh ngắt, nghe chừng có lý hơn.

        Rồi những việc khác, nhưng hễ động đến “viết lách, văn chương" tý chút là Đô chịu. Dĩ nhiên là khoan trách Đô và cũng đừng vội bảo là Dân thính ôm rơm nặng bụng, là đầu sai, là chân nọ tay kìa của tiểu đoàn trưởng. Xin trật tự lắng nghe lời tuyên bố từ chức của Đô trước khi anh đi viện (vì chứng thần kinh tọa và hàng tá bệnh tật đáng lo ngại khác).

        - Hết thời rồi!... Hết... rồi! Ông rõ chửa? Tôi... nghỉ! Xin giao tay hòm chìa khóa cho ông Dân. Chớ có làm khuynh gia bại sản, hả! “Dê” mình thời nào cũng xung kích cả đây - Rồi anh cười, nụ cười dài dài nhưng dè sẻn, nửa như tin tưởng, nửa như luyến tiếc một cái gì đó. Có lẽ lần này. Đô nói thật.

        Ngay tối ấy, dẫu là “mỗi người năm xu cay cả ngày ngất ngưởng” Dân cũng phải cụng một “bê - năm – hai!" hết mình với tiểu đoàn để rồi từ ngày mai lãnh cái ghế của Đô cùng Mạo phó chính trị, “húc" chiến dịch nay, có thể là cuối cùng lắm chứ?

[Giangtvx]

        Khuya. Sau khi họp xong và chấm dứt mục “Điểm tình hình thế giới - gia đình trong tuần" xung quanh bàn trà, Mạo mới công bố bản tin cuối cùng trong ngày: Dân có thư của Lan. Đi kiểm tra các vị trí canh gác, giải tán hội "vừa nghĩ vừa kể chuyện" ở chỗ Tường. Dân trở về “nhà" của mình, phấp phỏng mở lá thư soi đèn pin đọc.

        … “Anh biết không, cơn bão số tám vừa qua thật là tai hại. Lúa đang trổ đòng đều tăm tắp. Bỗng nhiên nước trắng đồng. Phòng học lớp Bảy A, lớp do em làm chủ nhiệm bị đổ sụp. Một số phòng khác tốc ngói. Bây giờ lại gió mùa đông bắc rồi, mẹ thường ít ngủ vì chứng viêm khớp. Mẹ bảo nếu tết này anh về..."

        Một loại pháo lớn nổ ùm ùm bên kia suối. Dân tắt đèn đứng dậy. Lại một loạt nữa rít ngàn ngạt qua đầu, ánh chớp lóe lên lỗi ngoài phum Chàm-rông.

        … “Em vẫn về bên kia sông ngày chủ nhật. Đẹp quá dòng sông quê ta; một bên đông đầy nắng gió. Phải chi em có được "chiếc nhẫn bằng thép”¹ (Truyện ngắn cùng tên của Pautốpxki) và những điều ước giản dị của cô bé kia trong một câu chuyện nào đó. Đừng cười em trẻ con, nghe!".

        … ”Vùng biên giới ấy chắc là rộng lắm. Bố em đã vào trong đó. Nhưng làm sao anh có thể tìm...".

        Dân gập lá thư, cẩn thận bỏ vào túi ngực trái. Lan ơi, chẳng phải tìm bố đâu, em. Chiều nay anh đã nhận nhiệm vụ. Em sẽ có chiếc nhẫn lạ kỳ của Pautôpxki cùng những điều ước. Ngày mai anh sẽ lên đường. Một vùng rừng đầy chông mìn và họng súng rình rập. Đi bên anh có đồng đội, có con sóng vỗ mùa lụt quê mình, có em... Chẳng thể nào khác được đâu: Con đường sẽ như một lưỡi dao thọc vào yết hầu quân xâm lược, thế trận quân thù sẽ vỡ. Anh phải tìm bằng được nó, đó cũng là con đường anh trình diện bố ở cuối cuộc hành trình.

        Dân bật cười vì những ý nghĩ dông dài của mình. Có điều chi mà mái tăng nhấp nháy? Vài ba ngôi sao hiếm hoi lọt qua tầng lá dày. Và gió nữa! Gió đuổi nhau rào rào rắc dăm ba giọt sương bay phả vào cánh võng. Có đôi chim chót-bóp khắc khoải gọi nhau ngoài trảng lớn.

        Tổ trinh sát chạm con lộ đỏ từ Prâyveng chạy thẳng đi Sarakuc. Đánh hơi thấy dấu vết của những tổ trinh sát ta nên địch đã giăng đầy các tổ chốt. Trống chỗ nào, chúng gài mìn chỗ đó. Lũ lính áo đen chân không đều tỏ ra lỳ lợm ranh ma. Quân ta dính cũng nhiều. Bây giờ ngon hơn rồi, nhưng thỉnh thoảng vẫn “bùm"! Dân xăm ra đường lần nào cũng đụng địch. Đoạn đường tưởng như bị chặt ra từng khúc bởi những nhát dao lớn thâm xì, luôn co giãn ngọ nguậy. Cánh rừng già nuốt con đường hun hút. Nắng tỏa lấp lóa trên lá. Gió oi nồng. Dân ngồi, những nếp nhăn trên trán cau lại. Anh giơ tay xem đồng hỗ: mười lăm giờ. Còn hai tiếng nữa anh phải gặp tham mưu trưởng hiện đang chỉ huy cánh trinh sát "làm tổ" bên kia đường, để nắm tình hình địch và chỉ thị bổ sung. Một chú gõ kiến nào đó tin cậy và kiên tâm "cốc - cốc” nhịp đôi trên ngọn bằng lăng. Vài loạt súng con “chác – chác” thỉnh thoảng điểm mấy trái M.79 "cách – oành” phía sườn dốc. Ông nào lòi đuôi để chó đớp? Không phải! Tiếng súng thưa, vẻ thăm dò, ngờ vực. Từ vị trí bám đường, Toàn và Cường đã quay trở lại:

        - Báo cáo, chưa có triệu chứng gì chứng tỏ địch thu quân cả - Toàn nói.

        - Thằng này ấy à? Đợi nó đến... tết. Tôi đề nghị - Cường day qua Dân - ta chọn điểm giữa hai tổ chốt, ém thật sát, bất ngờ ào qua. Nhằng một cái, xong béng!

        Đôi mày trên trán Dân giãn ra, vết sẹo bên má giật nhẹ. Dân đã tính đến điều đó. Nhưng chỉ thế thôi ư? Có điều gì chưa thật ổn. Sang bên kia đá trái hoặc chạm vào “tổ kiến đen cực nhanh” nào đó thì sao? Táo bạo và thận trọng phải là một cặp bồ. Dẫu sao “đấu pháp” của Cường cũng làm chín thêm quyết định của Dân.

        - Bộ đồ đen ai giữ? Toàn hả. Chung ta sẽ vượt đường ngay bây giờ. Kế hoạch cụ thể như thế này...

        Chỉ có một bộ “diện" của trinh sát nên Toàn và Cưỡng mỗi người bận một thứ, khăn rằn quấn cổ, trông ngồ ngộ... Địch vẫn đi lại loang lổ mặt đường. Bắt đầu nghe tiếng chặt cây dè dặt ở đâu đó, cả tiếng cuốc nữa. Rõ rồi. Không thể chờ chúng mát tính đi được, lỡ hết. Dân ra lệnh.

        - Sang bên kia Toàn chú ý nhé! Nào, bắt đầu đi...

[Giangtvx]

        Hai người thong thả bước ra, nghiêng ngó, coi bộ ngông nghênh lắm. Rõ ràng địch đã nhìn thấy. Nhưng... cái bóng đen của Toàn đã khuất và Cường dềnh dàng ngồi xuống dệ cỏ... tụt quần ra. Bên này súng đã đơm về hai phía. Năm phút trôi qua. Phía tay phải tình hình vẫn yên ắng. Nhưng kìa... bên tay trái, ba thằng tách ra khỏi đội hình. Một thằng oắt con vận quần cộc, áo Tô Châu, khăn rằn trên đầu tùm hụp. Hai thằng sau mặt như được đẽo bằng lõi khoọc to lù. Cái mông Cường trắng quá!... Chúng nó đã ở trong tầm lựu đạn, Cường thong thả kéo quần lên. Không quay lại. Dân phẩy tay:

        - Vượt nhanh!

        Các chiến sĩ lần lượt bật ra, sau cùng là Dân. Tình huống loáng như tia chớp. Bọn địch chố lên kinh ngạc, chưa kịp phản ứng gì. Hai quả lựu đạn bay ra nổ chát chúa, dựng lên trước mặt chúng hai chướng ngại vật mù bụi và bỏng rát rát. Thằng nhóc, chính nó, biết điều gì xảy ra sau cái vung tay của Dân đã lăn một vòng thật xiếc rồi gằm một loạt A.K “chít, chít" tung đất sát gót Dân. Gớm thật! Vài phút sau, những thằng anh mới bắn vuốt đuôi mấy quả M.79. Đạn nổ rời rạc, chuếnh choáng trên lá. "Biên-tập viên" Toàn giơ quả mìn nhảy trên tay, vuốt bộ ria... nhẵn thín, nháy mắt mấy cái với Hải rồi cười toe toét.

        Có lẽ bận lật cánh, bây giờ chú gõ kiến mới băn khoăn xăm vào thân cây "cốc, cốc” rời rạc. Nhưng rõ ràng nhịp điệu đang dồn lên.

        Trung tá tham mưu trưởng sư đoàn đón Dân tại một vạt rừng khô xác vì lửa táp. Ai bảo đấy là "tổ chuồn chuồn" của cánh luồn sâu?

        - Đường cánh bắc đã gặp những khó khăn, quá xa, đã đành rồi, dốc và nhiều suối lớn. Thổ công! - trung tá chỉ vào người sĩ quan trinh sát nhỏ thó trạc tuổi Cường - có thể mách được nước gì cho công binh?

        Ngươi cán bộ trinh sắt toan rút tập bản đồ “trực ban” trong ngực áo ra, chợt nhớ trời đã tối, lại thôi. Anh nói như đếm ngón tay mình. Theo anh, Dân đã đi được một chặng đường quan trọng địa hình khá phức tạp. Đoạn còn lại rừng bằng phẳng nhiều trảng, rừng non và rừng khoọc, thưa. Dĩ nhiên những điều đó bản đồ đã "nói" cả, nhưng quan trọng là các anh đã đi mòn chân rồi. Sau này ngồi trên xe tăng đạp góc cho nó chà, là thành đường tuột luốt. Có điều phía trong mìn lu bù.

        - Anh đi thêm một đoạn nữa, tới trảng Ba Chân là "đẹp trai” lắm rồi. Xong về nghỉ cho... khỏe, thúc lính chuẩn bị - Anh ta kết thúc bản thông báo khá phấn khởi của mình.

        - Ngon cho tôi rồi đây! - Dân dừng lại bối rối một chút, rồi tiếp rành rọt nhưng nhỏ nhẹ như tâm sự - Nhưng còn câu hỏi về nghề nghiệp của tôi: đất, anh ạ. Độ bền của đất! Rừng bằng, trảng cỏ thấp càng phải chú ý. Anh nhớ trận Bàu Lùng chứ? Cho nên, Dân quay sang người trung tá nãy giờ ngồi chăm chú nghe - Đề nghị chúng tôi cứ đi cho chắc chắn. Hơn nữa, đoạn cuối cùng đáng ngờ vực lắm, nhất là con suối...

        - Được đấy! Trung tá gật đầu - Tớ ủng hộ, chú ý vấn đề thời gian. Đường cánh nam bọn mình sẽ nghiên cứu - Anh quay sang người sĩ quan trinh sát - Bây giơ các vị trao đổi với nhau về tình hình địch cụ thể đi.

        Người sĩ quan trinh sát cứ trách mình chưa tính hết nước nên không cài cằm người ở đây dẫn Dân. Mấy cậu thần rừng ấy đã quay về đón đoàn trinh sát chỉ huy cả. Anh chào Dân bằng một cái giật tay mạnh rồi biến vào bóng đêm. Anh phải dẫn đoàn tham mưu trưởng luồn theo hướng khác.

        Sau khi "ca nhạc theo yêu cầu" những bài muôn thuở của trinh sát: lương khô và nước suối, các anh tránh ra một đoạn không xa, nghỉ. Dân và Cường mắc võng kiểu chữ V. Cường đánh một giấc ngon lành. Anh là người theo cách nói của lính thì lưng còn cách võng gang tay đã nghe tiếng ngáy. Bây giờ thì anh ta đã dậy. Bên kia cánh võng còn rung nhè nhẹ. Dân thức. Cường với sang nắm tay bạn, thì thào:

        - Không ngủ, anh. Sao thế?

        - Ngủ đi, mình gác... Im lặng một chút - Có thấy gì không?

        - Đêm tối như bịt mắt - Cường đáp uể oải.

        Một cái búng nhẹ vào mũi Cường. Ôi dào! Thật lắm chuyện. Cường khịt khịt mũi rồi nhè nhẹ hít một hơi thật sâu, một hơi nữa. “Hương địa lan đấy!” Bây giờ thì thấy rồi. Một làn hương nào đó mỏng mảnh dịu êm đầm ấm dâng lên. Cảm giác chơ vơ giữa rừng đêm lúc mới tỉnh dậy bây giờ bay đâu biến. Chàng đại đội trưởng trẻ trai mỉm cười. Hương địa lan! Chịu. Làm sao anh biết được nếu không có Dân. Quỷ tha ma bắt cái tính hốc tuếch của anh đi! Chưa hẳn thế. Oan cho anh quá. Phải rồi, chỉ có con người trầm tĩnh sâu lắng... đang yêu, mới nhạy cảm thế. Cái rừng ròng xa xôi đáng ngờ vực này... kể cũng nên thơ thật!

[Giangtvx]

        - Lại khép cửa từ bi rồi. Nhơ bà ấy chứ gì? Mô Phật. - Cường phóng ra một câu hỏi.

        - Ừ có thể thật - Bị bắt quả tang. Dân thở dài nhè nhẹ. Bà cụ mong tết này mình về... Lan mới viết... Khỉ thế! Dân thú nhận bằng giọng của người đang hạnh phúc.

        … Năm 1976, Dân nghỉ phép. Đánh đấm tút hút trong này mấy năm, lần đầu tiên làm nhiệm vụ này ai bình tĩnh được. Mười bảy ngày hành quân Dân mới về đến cái làng nhỏ ven sông Ninh Cơ quê anh. Đến đâu làng, nơi con sư tử đá chôn chân đứng gác tự bao giờ, anh chạy ào đi như một cơn lốc. Tới ngõ, hai tay hăm hở giang ra, miệng hét toáng lên: Mẹ! Mẹ sẽ từ trong bếp lập cập bước ra. Anh sẽ chạy tời ôm chầm lấy mẹ... Đấy, tình huống diễn ra đại loại sẽ là như vậy. Nhưng khi Dân hét toáng lên như trẻ nhỏ thì, trời phật ơi! Có ai biết thế nào không. Người chạy ra đón anh lại là... một cô gái lạ hoắc, lạ huơ. Nói cô ngọn đèn hai trăm hai mươi kia: Trẻ và đẹp nữa! Như đã gặp ở đâu đó rồi. Thế là Dân tịt, mặt chữ A, miệng chữ O. Còn cô gái lại mừng quýnh quáng gọi anh liu ríu, rồi dân làng ập đến và hàng tỷ câu phỏng vấn. Mẹ anh đi thăm người con gái lấy chồng bên Thái Bình. Tệ thật! Những bà chị... Làng xã thiếu gì cơ chứ! Cô gái như từ trong quả thị ấy là một cô giáo. Chững chạc thế, ngươi bên kia sông... Sau này mấy chàng linh trẻ cứ hỏi Dân sao “vào cầu” nhanh thế? Dân cười xanh mướt, những lúc ấy vết sẹo bên má mất tiêu, giọng nói thì nghiêm trang lắm: “Các cậu hỏi kinh nghiệm với bí quyết à? Chẳng có gì sất. Con đường thẳng nhất ngắn nhất từ trái tim đền trái tim chính là lòng trung thực".

        Chẳng biết câu chuyện “giai đoạn cửa mở” kia thực hư thế nào. Có điều này thì cối cũng không trật: Cô gái ấy đã viết thư cho Dân ngày càng "cấp tập" hơn. Duy sự kiện sau còn kín như bưng: bố Lan lại chính là... Đã già nửa năm nay từ ngày "cụ" về sư đoàn Dân nhận ra ngay, nhưng... Sáu bảy năm rồi, từ trận chiến đấu trên đồi 456, chao, đôi mắt! Những tia sáng óng ánh rung rinh như những đốm nắng, làm sao anh có thể quên?

        … Và , bây giờ đây làm sao lại có thể thức được? Khi bàn tay Cường đã đặt lên bàn tay anh, những bàn tay con trai quen cầm sung thô ráp, nắm chặt lấy nhau. Rừng đêm gần gũi, tin cậy quá! Và hương thơm của nó... cái loài hoa địa lan ấy từ một hốc đá nào đó cứ dâng lên dịu nhẹ, nồng nàn.

        Những người tìm đường chạm địch trong một cái phum khá rộng. Bọn chúng nấu ăn trong chùa. Tượng Phật đổ sụp nằm sấp dưới bệ thờ. Có thằng nằm chềnh ệch trên lưng Phật. Một thằng lùn, béo trắng ngồi riêng một chỗ. Nó im lặng hút thuốc, thứ thuốc Ara, khói thơm ngai ngái. Ngoài kia những cây thốt nốt im lặng khắc khổ đứng dưới nắng trưa. Vài cây khác cụt ngọn, còn chiếc thang tre dài khẳng khiu ôm níu lấy thân nó. Thằng béo vẫn nhìn như vô định về phía cây thốt nốt, nơi Dân và Toàn núp. Đột nhiên nó vứt thuốc, với khẩu C.K.C quỳ xuống bậu cửa... Cái chết sẽ từ đấy bật ra? Đầu ruồi rê ngược lên. Sống mũi Toàn nhồn nhột. Anh rút lựu đạn. Một bàn tay nhẹ ghìm lại, một ánh mắt xéo qua: “Đừng nóng!" Bàn tay và ánh mắt nói như vậy. Khẩu súng của thằng béo giật nhẹ! Thút! Có tiếng vỗ cánh hốt hoảng phía sau lưng. À, ra thế! Bọn địch ồ lên cười nói nhốn nháo. Một thằng lính tồi. Hú vía. Cường đề nghị:

        - Anh gật, tôi liệng cho nó vài trái, ngọt lịm! Còn thằng nào, ta nhào vô, thịt nốt!

        Dân lắc đầu:

        - Chưa phải lúc! Hơn nữa... đẹp quá!

        - Cái gì?

        - Ngôi chùa... tượng người đàn bà... kỳ thật!

        - Đúng! Rất đẹp! Ngôi chùa... người con gái... vũ điệu Ápsara - Toàn nhắc lại.

        Bây giờ Cường mời nhìn kỹ ngôi chùa, một quần thể kiến trúc hài hòa, lộng lẫy và độc đạo đã bị phá hủy khá nhiều. Những đường cong diệu huyền... Những đuôi rắn Naga cong vút... Những bức phù điêu liên hoàn chạm nổi trên tường diễn tả những địa tịch anh hùng, cảnh làm ăn sinh hoạt... Và, nhất là dáng bay lên tuyệt vời của người vũ nữ. Cường lầm bầm:

        - Phải! Rồi họ sẽ bay lên...

        Dân ra lệnh dừng lại giữa một cánh rừng khoọc. Những tia nắng cuối cũng đọng lại trên lá cây đang chuyển sang màu tím thâm. Con đường đá sỏi, sau khi vắt ngang qua suối bằng cây cầu gỗ lượn một cua rất thoáng rồi dòng theo hướng tây - nam chạy thẳng về S - Mục tiêu chiến dịch của sư đoàn. Có tiếng động cơ ù ì, to dần. Mấy phụt sau hai chiếc xe tải nhảy chôm chồm qua cầu rồi mất hút sau lùm cây rậm rạp. Chúng đã chở hàng cho Đ.B bây giờ quay về S. Dân trải rộng bản đồ dưới mắt nhìn. Anh bắt đầu tổng hợp các dữ kiện về địch, địa hình một con đường quân sự làm gấp rồi những nét khái quát nhất hiện dần lên. Những dự kiến bước đầu về sử dụng lực lượng cũng hình thành. Một loạt các-bin giật thon thót, loáng thoáng những bóng âm đen lùi lũi đi lại trên đường, nơi hai chiếc xe vừa khuất. Cụm địch, vượt quá tầm M.79 một chút. Một dấu hỏi bằng chì xanh được Dân ngoắc trào bản đồ chỗ cụm địch và con suối. Cường quay lại hỏi Dân về điểm đứng. Rõ ràng hai ngày qua các anh đi đều trung thành với đường chì đỏ của đại tá.

[Giangtvx]

        - Anh nói sao? Cường băn khoăn hỏi.

        - Này nhé, ta đã đi được vị chi mười lăm ô, hả. Đụng địch tất cả bảy lần. Đoạn đầu có phức tạp nhưng trong tầm tay của bộ binh ta. Còn lại bằng phẳng, rừng thưa suối cạn... Rất ngon. Đúng không?

        - Rõ rồi. Cường vui vẻ xác nhận.

        - Nhưng điểm cuối cùng của chuyên đi này lại là cái cầu và con suối kia. Đúng không? Vấn đề là ở chỗ đó. Độ... ba trăm mét nhỉ? Ba trăm mét cuối cùng!

        Dân nhấn mạnh mấy tiếng cuối - Một khoảng cách khá đấy chứ?

        - Ừ nhỉ? Ba trăm mét so với mười lăm ngàn mét. Thú vị đấy – Cường nói.

        Tuy đã tối nhưng Cường còn nhìn thấy cặp mày dính lại cả vầng trán với những nếp nhăn sớm sủa hằn xuống. Rõ ràng một ý nghĩ dứt khoát đã đọng lại dưới nếp nhăn ấy. Một loạt đề-pa pháo 130 ly dộng đùng đùng phía trước. Ánh lửa nháng lên đục thủng màn đêm vừa buông xuống những lỗ hổng lớn hình quạt.

        - Mẹ nó! Lại táng pháo về mình đấy - Cường làu bàu.

        - Ba cây?

        - Vâng! Không hơn đâu.

        Ba trăm mét so với mười lăm ngàn mét? Liệu các anh còn đủ “năng lượng" bắn phá cái vỏ bọc dường như mỏng mảnh ấy để xuyên tới sự thật cuối cùng là chiếc cầu không? Pôn Pôt kỳ này nặng túi rồi đó. Chứng cứ là trận địa pháo lại xục lên một loạt nữa. Rừng đêm lập tức nuốt đi cái âm thanh ấy. Còn rớt khúc đuôi bay sèo sèo trên đầu. Những tiếng nổ trầm đục phía sau cũng tắt. Im lặng lèn thêm vào bóng tối. Quân bộ phía trước im thít. Có thằng nào phục cầu không nhỉ? Chớ có nóng mũi, đợi chút. Bên cạnh Cường đã giở lương khô ra. Thăng cha đã nghe thấy Dân nghĩ gì rồi.

        - Đói thấy bà - Chén đã, anh! Liệu sau. Giá mà có... sải phở thì tuyệt…

        - Nửa sải thôi, bù vào cô "phở dịch viên” - Toàn cười.

        - Sướng, chiều tuốt. Thôi mày, búp đi!

        - Suýt! Có định giữ lấy miệng ăn phở không đấy. Vị nào còn nước nhỉ?

        Chả hiểu thế nào khi nhắc tới lương khô anh mới thấy khát. Phải rồi, mệt quá, khát quá. Anh ngửa cổ tợp tùng ngụm nhỏ. Nước làm mềm đi cái cổ họng "đời cũ" khô khốc của anh. Sau chuyến này anh sẽ đi là cho nó “đời mới" một tý. Dân lơ đãng nhai từng miếng lương khô nho nhỏ. Con suối nhiều tre gai như một hàng rào bùng nhùng nhiều tầng kia cuộn lên trong đầu anh. Dân chợt nhớ những ý nghĩ lộn xộn dông dài của mình đêm trước "Anh phải đi tới tận cùng con đường này, như ngươi ta quen sống hết mình với công việc”. Anh phải trả lời chính xác tỉ mỉ những câu hỏi vốn chẳng dễ dãi bao giờ của đại tá. Anh phải chính là cái thằng Dân. Khu vực trận địa pháo hắt lên những luồng sáng xoay tròn. Những chiếc xe chở đạn, chở hàng hay đổ quân đã quay đầu trở về S? Một kỷ niệm tứa máu bỗng được vệt sáng kia lùa về lô xô: Trận Đồn Tầm năm 1972. Tiểu đội anh đã ngã xuống ngoài hàng rào cuối cùng. Thằng Lộc nằm vắt mình trên ấy, thân thể nát nhừ vì đạn thẳng. Đêm ấy thằng “trực ban pháo sáng” chịu khó quá. Nhờ thứ ánh sáng chờn rợn ấy anh đã nhìn thấy: một hàng rào bùng nhùng với hai hãng kẽm gai quằn quại như bỏ quên dưới đất. Khi luồn vào trinh sát anh đã lờ đi? Trận đánh thắng lợi. Nhưng cái giá quá đắt đã phải trả. Không hiểu sao trận ấy anh không chết, một mảnh M.79 rạch vào má trái, một vệt dài "lãm kỷ niệm”.

        Miếng ngon thì chả biết, nhưng rõ là điều đau nhớ đời. Trước mặt anh bây giờ là ba trăm mét không có rào kẽm gai, không có đèn pha, chó bẹc giê... Chớ có coi thường. Mai phục và chăng mìn thì bọn này “thợ” rồi. Máu đã đổ xuống để hiểu một điều đơn giản thế. Phải vượt lên những gì ta chưa vượt được, vượt lên những gì ta đã vươn tới. Phải vượt lên chính bản thân mình quả là khó, quá khó.

        Khi có một vấn đề gì đó Dân thường xốc lên một cuộc tranh luận thật bốc hừng hừng như lò đốt. Khi đã châm lửa xong, anh thường lủi ra xa một tý, nghe, cần thiết thì phe phẩy quạt lò bẵng một câu nào đó hoặc "nắn" luồng lửa theo hướng chủ định. Có lẽ bây giờ cũng vậy, anh tợp một ngủm nước nữa rồi gọi các chiến sĩ lại (trừ người cảnh giới). Khi được hỏi họ có thái độ thế nào về đoạn đường cuối cùng, Cường vứt cọng cỏ đang ngậm trong miệng ra trả lời ngay:

        - Chúng ta gần tơi đích. Điều đó rõ rồi. Nhưng, Cường dừng lại khịt khịt mũi chứ không phải để thăm dò thái độ của Dân. Thằng cha vốn nói trước nghĩ sau này có thế bao giờ. Dân sốt ruột giục:

        - Tiếp tục đi.

        - Đội hình tiến công của ta sẽ tắc tỵ ở đây, nếu như cầu hỏng hoặc xe tăng nằm ăn vạ dưới suối. Lúc đó chỉ có nước phơi lưng chịu trận. Trong khi ấy tụi mình, những thằng lính công binh cũng chưa biết quái gì. Nhục! Ngay cả bây giờ...

        Chợt một tiếng nổ lớn phía nam trận địa pháo cắt đứt lời Cường, tiếp nó là hàng loạt súng con chóc - chác - tốc - tốc, bùm; sau cùng có lẽ lựu đạn, tiếng nổ tròn vo như một dấu chấm hết dòng âm thanh loạn xị đáng ghét kia. Mà hết thật. Tiếng nai tác hốt hoảng phía thung xa. Dân lo lắng nói:

        - Tướng nào tại chọc tổ kiến rồi. Mẹ nó! Ông nói tiếp đi.

[Giangtvx]

        Nhưng Cưỡng chưa kịp “tiếp tục” thì cụm địch phía trước, không phải, một “thằng” khác xế qua tay trái chừng nửa cây, đã lên tiếng hưởng ứng chậm chạp nhưng cuồng nhiệt. Bóng tối bị bắn vỡ ra bởi những quầng lửa đỏ rựng những nét gạch xóa thẳng căng. Thằng trước mặt vẫn im thít, dại gì chơi trò chó sủa bóng trăng. Nó là một con mực tinh khôn tìm nơi kín đáo năm im rè, phục. Đã hộc lên là chính xác, không thèm nhá cái gấu quần đâu nhé!

        - Anh để tôi với cánh trinh sát tới đó, rờ bằng được. Loáng cái, xong, hả Toàn? Như thể sợ bị “chen ngang" kiểu vừa rồi. Cường nói sồn sồn.

        Dân nắm lấy tay Cường bóp nhẹ, có những đồng đội như vậy đánh giặc thật đã. Bây giờ không phải lúc tửu hậu trà dư, kẻ tung người hứng nên Dân nói luôn ý định của mình:

        - Là người lính chúng ta sống nghĩ và làm gì cũng phải tận bờ sát gốc. Anh Cường nói đúng. Hai ngày qua chúng ta đi như thế ngon rồi đấy, nhưng nó chẳng là cái chất gì cả nếu như ta không đi nốt đoạn cuối cùng. Đối với chiến dịch sắp tới, tốc độ tiến công là quan trọng lắm. Ta đi đường này cũng chính vì lẽ đó. Ta đã nghe, nhìn, ngửi thấy địch rồi. Bây giờ phải xuống câu. Trây da tróc vẩy cũng nên. Leo cau, sắp đến buồng chả lẽ bỏ. Có điều đừng để ngã. Người đi: tôi, đồng chí Cường, hai trinh sát là đủ. Số khác ở đây "đệm”. Rồi cả chưa nào?

        Toàn rụt rè đề nghị:

        - Bọn em đi trước, gọn nhẹ, tiện hơn. Ngon, kiểm tra luôn.

        - Phải đấy. Tôi và hai trinh sát, xong rồi. Cường nói. 

        - Suỵt. Rồng rắn đưa đón mất thời gian vẽ. Nếu chỉ để biết mấy thứ đó, Toàn đi là đủ. Nhưng trách nhiệm của tôi lã phải tính toan xem ta có đủ sức làm cầu, ngầm, hay không và làm bằng cách gì. Kẻo lúc ấy xe tăng người ta thúc vào đít cho, ông Cường ạ. Tôi phải tính toán, điều chỉnh trong toàn tuyến, phải báo cáo chính xác kế hoạch với sư. Rành mạch, công bằng chưa? Các anh muốn "bảo vệ thủ trưởng” chứ gì. Nhưng, đứng trước mặt sư trưởng, tôi sẽ lấy gì để “bảo vệ mình” nếu không biết hết sự thật.

        Phải quá! Không ai nói gì nữa. Họ lục tục đứng dậy kẹp súng AK dò dẫm bước. Lá khoác phủ đầy dưới đất mỏng và dòn như tờ bánh đa nướng. Những cái bánh đa vỡ lạo sạo. Dân bứt lên đầu khi Toàn "nhấc" được hai trái mìn nhảy, một M.16 Mỹ một KP Tàu. Bước qua công sự chữ U thứ hai, Dân "túm" luôn một bầy lựu đạn. Thằng lỏi nào đã vít một cành le nhỏ ngáng ống chân... Dễ "bùm" đấy chứ? Bọn này đã chọn đất để gửi gã thần chết gác công sự cho chúng ban đêm. Nào! Họ tháo dép bước xuống đường, đá sỏi đâm vào chân đau rát. Phía bên kia suối, thỉnh thoảng một tia sáng vụng trộm hắt lên. Thằng gác hút thuốc. Tiếng suối chảy ngày càng gần lại. Dân và Cường bước xuống suối dốc đứng. Những gộp đá lởm chởm. Hai ngươi thận trọng lần tới từng chân cầu. Dù lỳ lợm và láu cá nhưng ở phía sau thiếu gì thằng không kìm được cơn nghiện. Những chấm lửa đầu thuốc chốc lại lòe lên tù mù. Tốt quá. Tụi mày cử đốt thoải mái đi cho. Càng dễ định hướng.

        Cây cầu gỗ không thể cõng nổi xe tải lớn, mặt cầu ọp ẹp, hèn chi hai chiếc xe ban chiều cư nhảy chôm chồm. Hai người quay trở lại. Nghe ngóng một lát, Dân nòi:

        - Phía này nước chảy hiền hơn. Có thể... trinh sát cắm ở đây nhé! Vòng lối này, ông Cường!

        Rồi anh xoay ngươi xăm xắn bước. Họ lách qua những bụi tre gai. Lại những cây bánh đa vỡ lạo xạo... Một luồng sáng quét dọc đường, đoạn bên kia suối. Những bụi tre gai chợt hiện lên rồi lại núp ngay vào đêm khi ánh đèn ba pin quét qua. Có những tiếng gắt ắc ắc - xạ. Địch đổi gác. Hai người vẫn lặng lẽ bước. Cường định vướt lên mấy lần nhưng không kịp. Lính công binh chui hàng rào Mỹ có chai bụng rồi mà! “Cách - cách - cách". Dân gọi Cường đấy. “Cách – Cách” tôi đây. Lại bụi tre gai nữa. Tiếng suối chảy ngòn ngọt như đã sờ thấy được. Một cây khoọc đổ chắn ngang con đường mòn. Anh chống tay nhảy đại qua. Lại một công sự nữa làm anh vấp loạng choạng. Lại bước... Đúng vào lúc Cường chạm vào bụi tre gai thì một ánh chợp bùng lên dưới chân Dân. Một tràng nổ. Mảnh hắt vào bụi tre rào rào. Cường lách qua bụi tre nhảy ào qua cây gỗ đổ. Dưới chân Dân cây cỏ bị phạt sạch. Đất bị chém tới xốp xộp. Nóng. Khét lẹt. Dân tựa vào thân cây ôm lấy gối lầm bầm “Cha nó... bị rồi... chưa tới được" Anh gượng đứng dậy. Không được. Lại ngã... Ai đốt lò trong ngực anh. Rần rật! Rần rật! Cường hấp tấp giở cuộn băng. Hai chiến sĩ lúp xúp chạy tới. Khẩu 12 ly 8 bên kia đường điểm từng nhịp, đạn cắm vào đất pục... pục. Đại liên rồ từng điểm xạ dài. Cối 60 ly gõ trống trên đường. "Cối thủ” là một thằng khá! Cường ôm lấy Dân nằm đè lên. Đất đá và mảnh đạn bay ràn rạt. Dân đẩy Cường ra. Nóng quá! Nặng quá!

[Giangtvx]

        - Điên à?... Đến bằng được! Rồi!...

        Cường như chợt tỉnh.

        - Hải ở lại, chú ý phía cầu. Toàn đâu? Lên!

        Khẩu M.79 "cóc - cần” mấy trái nữa, đạn đuổi tầm nổ hú họa bên kia suối, rồi thôi. Vẫn không thấy A.K. Khẩu cối 80 ly địch tăng tầm, thúc thắc săn quả một trên gò.

        Hai người tránh con đường mòn. Đường mòn bao giờ cũng dễ đi hơn nhưng cũng dễ vấp... Lách qua mấy bụi tre gai nữa. Nhiều tre thế! Dưới chân, vệt đường dẫn xuống ngầm hiện ra mờ mờ. Suối. Nước lút tận đùi, chảy thật chậm, nao nao dưới chân. Khẩu cối 60 ly đã im thít. Cúi xuống uống một hơi dài, túm được khúc rễ cây Toàn vọt sang bờ bên. Lại vuốt bộ ria “rởm", cậu ta hất đầu, khinh bạc. Bên kia đường; lúc ấy những tiếng còi cắm cẳn, những tiếng gắt ấm, ắc đã chìm đi. Sức mấy dám ra! Một quả mìn nổ thiếu quái gì lý do.

        Dưới suối Cường hối hả lội ngang, lội dọc...

        Hải tỏ ra mừng rỡ khi thấy vết thương ở hai ống chân người tiểu đoàn trưởng ít chảy máu, lúc cậu ta băng lại. Xong Hải nhét thêm hai quả lựu đạn vào túi quần, quay ra dựa vào một gộp đá, chong súng về phía cậu.

        Dân tựa lưng vào cây gỗ. Cái lò lửa trong ngực bây giờ âm ỉ và bục xúc. Thỉnh thoảng những cục lửa lại trồi lên mằn mặn. Một vết thương lọt ngón tay ở mạng sườn chếch lên sâu hút - Dân biết. Đôi chân anh đã qua bao nhiêu cánh rừng, bao nhiêu bãi mìn và sau đó những con đường hiện lên... Bây giờ nó dừng lại nghỉ. Chao, những con đường thật ngắn, thật dữ dội trước những cửa mở Pleyme, Đức Cơ, Đồng Dù... Những cục lửa tắc ở họng, anh dướn cổ nuốt xuống, lại trồi lên... Suốt một thời trai trẻ đánh giặc là suốt thời kiên quyết, táo bạo và thận trọng. Lần này, khi nhảy qua cây gỗ.. Con đường mòn lạ "tự nhiên” xuất hiện dưới chân. Tiếng suối chảy sao tròn quá. Và, thế là... Không thể nào đi tiếp đoạn cuối cùng cực ngắn này để về gặp bố. Bố sẽ nhận ra con, phải không. Và sau khi nghe báo cáo một cách chăm chú, bố sẽ lại phê cho con một điểm: được! Sau đó, người hạ bút ký vào quyết tâm chiến đấu.

        Dân ngửa cổ nhìn lên. Bầu trời hiện ra loang lổ sau tầng lá xơ xác thẫm đen. Những chòm sao run rẩy. Những gương mặt thân yêu, những kỷ niệm lấp gấp xô về “khúc xạ” lên dòng Ngân; Mẹ, dòng sông đỏ, bến quê gió ngược, những cặp chân trần trẻ nhỏ ửng phù sa... Và, em... Một làn hương ở đâu đó dịu mát làm cổ họng Dân mềm đi. Chiếc nhẫn bằng thép ngồ ngộ... Con suối với những bụi tre gai thâm u chập chờn cuộn lên trước mặt, những người đồng đội... Mà sao ngầu đỏ? Anh không thể vượt qua... Ý thức rõ về sự bất lực làm ngực anh cuộn lên. Một thứ gang lỏng sóng sánh như thủy ngân ứ lên trong miệng.

        Có tiếng chân bước lạo sạo trên sỏi dá. Hai người lính quay trở lại. Một giọng ở đâu đó nhòe nhoẹt xa xôi chứ không phải từ cây khoọc đỏ.

        - Tới... được... khô...ông?

        Cường hấp tấp bước tới, khẩu M.79 đập vào cây đánh "kịch”. Lò lửa trong ngực. Dân dịu đi khi hai tiếng “tới rồi!” mát mẻ xoa vào. Dân ngồi gượng dậy, gỡ cặp bản đồ trên ngực trao cho Cường. Tiếng anh đứt đoạn ngàn ngạt như dòng điện tín bị nhiễu:

        - Báo cáo... sư... đường... tốt. Mình... khô... ông... thể... ê...

        Những tiếng ấy nhỏ vuốt lại, xoáy vào lòng đồng đội. Cường rùng mình, ôm chặt Dân lay gọi thảng thốt. Dân chợt oằn giật lên trong tay Cường, lả dân... Lò lửa xóc lên vít chặt cổ họng anh, búng ra hơi thở hắt. Cường đặt tay lên ngực Dân. Im lặng. Chỉ còn lá thư Dân viết cho người bạn gái (Anh viết rằng... “Chiều nay bố đã giao nhiệm vụ... mà anh chưa kịp gửi bây giờ cồn lên trong lòng bàn tay Cường. Người đại đội trưởng quăng túi bản đồ vào vai, vuốt mặt, bỗng thấy sương đọng thành giọt nóng hổi. Anh xốc người chỉ huy lên vai, tiếng đẫm sương:

        - Chúng ta đã hoàn thành nhiệm vụ, bây giờ quay trở lại. Xin các đồng chí nhớ cho - Anh dừng lại như để nghỉ lấy sực, rồi nói tiếp rành rọt và trang nghiêm như anh chưa từng nói thế bao giờ.

        - Nơi đây đồng chí tiểu đoàn trưởng của chúng ta đã ngã xuống vì con đường dài cho mũi thọc sâu - Con đường dẫn tới chiến thắng sẽ đi qua.

        Những bước chân lặng lẽ. Phía đầu lô cao su kia, khẩu 12 ly 7 này đã xổ một loạt thật dài. Dưới đường số 7 những ánh chớp đỏ sọm chốc chốc lại bùng lên. Phía đông thị xã biên giới bình yên vẫn cháy lên quầng sáng bồn chồn thao thức. Gió rừng đêm khô lạnh quạt thông thốc trào ngực họ.

        Thỉnh thoảng đến chỗ ngoặt, những giọt máu lặng thầm nhỏ xuống. Con đường rừng hiện mờ lên trong đêm.

         (Trại viết Binh đoàn Tây Nguyên Hưởng ứng cuộc vận động sáng tác về đề tài lực lượng vũ trang do Tổng cục Chính trị phát động).