Biên giới Tây Nam

[Giangtvx]

         

RANH GIỚI MỘT VÙNG

NGUYÊN BẢO         

        Suốt cả một tuần qua khu vực này vẫn yên tĩnh. Ấy vậy mà không hiểu sao đơn vị Nhàn vừa mới chân ướt chân ráo tới nơi, cối pháo địch đổ đạn tới liền. Nhàn cảm như lúc nào cũng có những quả đạn bay trước mặt hay đang tới phía mình, nó rít véo vèo trong không khí rồi nổ phá ra trong lòng đất, trên mặt đất. Những vòm khói đen xỉn ùn nhau mọc lên rồi lan ra quện với nhau thành một cái màng bọc khổng lô trùm lên tất cả. Bầu trời vừa được trút ánh sáng ban mai bỗng tím rịm. Nhàn chui người vào trong công sự. Quanh anh chỗ nào cũng khói cũng dạn, anh cảm thấy thế, mắt anh hoa lên rồi. Ngay lúc đó đại đội phó Tư chạy về chỗ Nhàn nói như quát:

        - Kìa, đào công sự đi chứ. Đào sâu xuống, nông choèn thế này chết cả lượt.

        Như một cái máy Nhàn cầm lấy xẻng đào, hất. Tay chân anh lóng ngóng. Những quả đạn cối, đạn M79 nổ sập soạng gần bờ hầm của anh, đổ đất lên đầu anh rào rạo - khói đặc cả lòng hầm, nồng nặc, cay xè. Những cành tre, bụi cỏ ngụy trang trên miệng hầm bị đạn pháo cuốn đi đâu mật. Hầm trơ ra một màu đất nâu. Xoạt... xoạt... Nhàn bậm môi đào xúc...

        - Báo cáo đại đội...

        Nhàn nhìn lên, Hoạt vừa ở đâu chạy tới, quần áo lấm bùn đất, mặt nhễu xuống những giọt mồ hôi màu tro. Giọng anh là lặp vì vừa nói vừa thở lấy được.

        - Chỗ... chỗ... trung... đội tôi, bộ... bộ binh... binh địch chỉ con cách bảy trăm mét.

        Mặt Tư thoáng ngạc nhiên rồi hơi tái đi nhưng giọng anh rành rẽ:

        - Chặn ngay nó lại, nhanh lên!

        - Rõ! - Hoạt khom người phóng đi.

        - Nhìn cái gì, đào đi chứ - Tư nói với Nhàn lúc đó đang dừng tay ngơ ngác.

        Một quả đạn pháo cày ngay trước mặt Tư, hất anh ngã vập xuống lòng, hầm đè lên người Nhàn. Môi Nhàn run rẩy nói không thành tiếng, Nhàn tưởng Tư bị thương, nhưng không. Một loáng Tư đã nhảy lên khỏi hầm chạy bổ nhào về phía trung đội hai. Rồi cũng một thoáng Tư chạy về. Sau Tư là Quyên chiến sĩ giữ B.40 của trung đội hai. Tư nói với Quyên:

        - Cậu ngồi đây, chú ý cả ba hướng, địch đã vào đến B3 rồi đấy. Đoạn Tư nhảy xuống hầm Nhàn.

        - Cậu lui ra xúc, để tớ đào cho - Tư giành lấy xẻng trên tay Nhàn.

        Rõ ràng Tư đào hầm có nhiều kinh nghiệm hơn. Anh nằm nghiêng, nằm sấp, có lúc nằm ngửa, lưỡi xẻng trong tay anh loang loáng. Đất nhả ra ùn ùn, Nhàn xúc không kịp. Chiếc hầm tròn chốc đã có một ngách hàm ếch chùi lọt một người.

        - Băng tôi với - Một chiến sĩ dáng nhanh nhảng thư sinh, da đen, trán dô mặt hau háu, trông già câng, tay ôm lấy vai vừa nói vừa lật đật chạy về hầm chỉ huy đại đội.

        - Gì mà ngậu lên thế? - Tư dừng tay quay ra hỏi.

        - Em bị thương, úi đau quá, băng em với!

        - Trung đội đâu cả mà không bảo họ băng?

        - Địch đánh vào...

        Đôi mắt Tư đang mở to bỗng chớp lia. Những lúc lo âu hay bối rối anh thường vẫn vậy. Anh nói với Nhàn và Quyên:

        - Nhàn băng cho cậu ta. Quyên chú ý địch! Nói rồi anh vọt lên miệng hầm lao đi, mất hút trong những bụi cây.

        Quyên rê đầu súng B.40 theo, sẵn sàng yểm trợ cho Tư.

        Nhàn ngồi băng cho chiến sĩ bị thương. Anh bị một viên đạn thẳng vào vai bên trái. Vết thương không lớn, máu ra không nhiêu vậy mà không hiểu sao anh ta đau đến vậy, mặt nhăn nhúm, không nén được tiếng rên. Cánh tay bị thương buông thõng như một vật vô tri. Đạn cối pháo của địch đã làm nát các bụi chuối bụi tre gai quanh khu vực Nhàn. Anh đã có thể nhìn thấy từng tốp lính Pôn Pốt lúi húi chạy từ bụi cây này qua bụi cây kia. Chúng hò hết thúc đẩy nhau xông lên. Tai Nhàn nghe ong đặc những uống nổ AK, lựu đạn. Giữa khoảng địch và Nhàn là xác Hoạt. Trên đường trở lại, Hoạt đã không kịp về đến trung đội của mình. Anh bắn được mấy loạt súng vào bọn địch rồi ngã xuống. Nhàn mấy lần định chạy tới đưa Hoạt về hầm nhưng không được. Đạn địch như giăng lưới trước mặt Nhàn. Nhàn kéo chiến sĩ bị thương xuống hầm. Quyên loay hoay lựa thể bắn B.40, kêu chật. Nhàn cầm AK leo lên, nhường hầm cho Quyên và chiến sĩ bị thương. Sống lưng như có những cục nước lạnh cóng đang nhỏ từng giọt. Anh cuống lên chạy lung tung quanh khu hầm. Một chân anh sụp xuống hố trũng. Người bị hẫng, anh ngã sấp xuống đó. Chẳng hiểu sao anh nằm luôn, im ro. Một chiến sĩ từ đâu chạy sầm sập tới. Chắc anh ta tưởng mình bị thương - Nhàn nghĩ. Nhưng anh ta không hề tỏ ra như thế, mặt hậm hực:

        - Có súng mà nằm dí ở đây, đưa xin trái lựu đạn!

[Giangtvx]

        Không đợi Nhàn trả lời anh ta móc từ thắt lưng Nhàn hai trái luôn rồi chạy về phía có bọn địch, Nhàn bàng hoàng. Mãi một lúc mới hiểu ra. Chiến sĩ ấy cũng là một chiến sĩ mới ở trung đội ba. Thế mà sao đồng chí bị thương kia lại bảo họ chạy hết rồi nhỉ? Bây giờ bọn địch đã rất gần Nhàn. Nó chưa phát hiện được anh. Chỗ anh thấp có nhiều cây cỏ che khuất. Anh có cảm giác là ít phút nữa thôi, anh sẽ như người chiến sĩ bị thương kia, hoặc sẽ như Hoạt. Cái điều đó đối với anh trước lúc vào trận và mới ngay đây thôi, thật ghê gớm, nhưng bây giờ lại rất đỗi bình thường. Có thể là do những suy nghĩ thật cao vợi về non sông đất nước của những người anh hùng mà anh nghe kể hoặc đọc được trong những trang sách chăng? Hay là hình ảnh của Tư, của Hoạt, của chiến sĩ trung đội ba vừa nãy? Nhàn thoáng rùng mình khi anh hiểu sẽ chẳng còn chút hy vọng gì, nếu để thằng địch bước về phía anh vài bước nữa. Anh chỉ cần khẽ cựa mình lúc này đạn chúng sẽ xối vào anh tức thì...

        Nhàn đưa tay bẻ gập một vài cây cỏ cao trước mắt cho dễ quan sát. Tiếng bọn địch gần lắm rồi, hình như phía sau những cây thốt nốt kia thôi. Anh mở nắp lựu đạn, quả lựu đạn chót mà người chiến sĩ lúc nãy còn để lại cho anh. Nếu chúng ló ra anh sẽ thấy chúng nó trước. Cứ để cho chúng tới thật gần. Phút chốc Nhàn nghe tim mình đập dịu lại. Anh thấy thanh thản tự tin là khác. Dù sao anh cũng không hy sinh một cách vô ích chứ. Ở cái thế bất ngờ này ít ra anh cũng tung được một trái lựu đạn vào bọn địch. Anh sẽ vùng dậy xả tiếp mấy loạt súng vào những đứa khác. Có thể chúng bắn anh. Có sao đâu! Như Hoạt vậy thôi. Cũng có thể bị thương như chiến sĩ kia. Nhưng mà anh sẽ không như anh ta. Đau thì ráng chịu chứ ai lại mất khí thế vậy.

        Đang đuổi theo những ý nghĩ ấy, Nhàn bỗng nghe tiếng gọi giật giọng của đại đội phó Tư phía sau. Anh ngoái lại, Tư ra hiệu cho Nhàn chạy theo. Sau Tư là Quyên giữ B.40, sau nữa, đồng chí bị thương. Nhàn chồm dậy chạy theo. Họ chạy nhanh thế, đồng chí bị thương cũng vậy.

        Nhàn chạy muốn đứt hơi mà vẫn không bám được Tư. Cái phút bình tĩnh ở anh lại biến đâu hết. Địa hình ở đây anh không thuộc. Cỏ cây bờ bụi nhiều quá không nhìn được xa. Súng lúc nãy nổ loạn. Tiếng nổ như đẩy qua đẩy lại, giằng xé nhau cùng khắp. Nhàn không hiểu được đâu là ta, đâu là địch. Ta địch cùng sử dụng tiểu liên, trung liên, giống nhau. Anh cảm thấy như có một viên đạn nào đó sắp trúng anh. Anh càng ráng chạy tới. Con đường anh chạy là con đường còn ướt. Bùn đất té lên tận mắt tận đầu anh. Nhưng cũng may nhờ con đường ấy anh nhận ra dấu chân người đi trước. Những dấu chân ấy dẫn anh vào một cái làng. Thoạt đầu ngực anh muốn nghẹt thở. Ngay bìa làng lố nhố những dãy người, nòng súng chĩa cả về phía Nhàn. Anh ngồi thụt xuống, nhưng ngay sau đó anh nhận ra những bộ quần áo màu ghi. Anh thở phào đi tới. Đây là chỗ đứng quân của đại đội 5 hỏa lực cũng của tiểu đoàn Nhàn. Họ đang đào vét lại công sự. Mấy hòm đạn đại liên đã được mở nắp. Đạn đầy ắp xếp chồng lên nhau vàng chóe. Ở một hòm gần Nhàn nhất, không biết trúng đạn, đá thế nào, hòm gỗ trơ ra, đạn tung tóe xung quanh. Người nào cũng mồ hôi nhễ nhại. Một vài chiếc hầm bị đạn pháo lật tung. Ván gỗ lát hầm cháy nhem nhẻm. Thấy Nhàn, một anh lớn tuổi nhất trong đại đội ra chặn đường:

        - Đại đội 2 phải không, chủ công chuồn đấy phỏng? - Anh hất hàm hỏi Nhàn, giọng có chút giễu cợt.

        - Đại đội phó của tôi lệnh cho rút!

        - Đại đội phó của anh cũng không bằng chúng tôi. Ai đánh địch cho các anh rút?

        Nhàn đang ngơ ngác chưa biết nên thế nào thì một người khác dáng gầy và cao đi lại đặt tay lên vai anh nay:

        - Để cho cậu ấy đi?

        Anh này không nói gì nữa, lầm lũi đi lại khẩu đại liên đã nạp đạn của mình, đồng chí bộ đội dáng gày và cao mà Nhàn đoán là chính trị viên giục Nhàn:

        - Chạy đi, đấy đường đấy, đi thẳng.

        Nhàn không chạy nữa anh đi qua dãy người, rụt rè. Anh không dám ngược mặt lên nhìn họ. Suốt cả đoạn đường tiếp anh vẫn còn cứ giữ nguyên cảm giác ngỡ ngàng lúc ấy. Mãi đến khi trước mắt anh là ngã ba đường mòn anh mới nghĩ đến đại đội phó Tư. Anh cúi xuống xem dấu chân nhưng ở đây đường khô không để lại vết tích gì hết. Anh nhìn xung quanh, lác đác trong cái mênh mang của đồng nước đầy năn lác, vẫn là những bụi tre gai, những cây thốt nốt. Súng vẫn nổ rộ quanh quất đâu đây từng chặp. Đi đường nào? Anh đang băn khoăn thì nghe có tiếng người. Anh nhón gót lui vào góc một cây thốt nốt xem xét. Không thấy gì hết nhưng vẫn tiếng người xì xào. Một lúc sau anh mới biết tiếng người ấy là của hai đồng chí trinh sát đang đứng trên chạc của một cây bông tây rất cao, theo dõi địch. Một anh đang dùng ống nhòm quan sát. Thỉnh thoảng anh ta lại đếm: "Năm mười, sáu mươi, sáu lăm, sáu bảy...". Ý chừng đấy là con số những thằng địch mò qua biên giới, anh lượm được qua ông nhòm. Phía dưới anh ta một chút là một người trẻ hơn đang dùng bút ghi trên một cuốn sổ nhỏ. Nhàn đằng hắng. Khi hai anh này quay đầu nhìn xuống, anh hỏi:

        - Đồng chí ơi! Có thấy ba anh bộ đội vừa đi qua đây không?

[Giangtvx]

        Như đoán được ý nghĩ của Nhàn, anh chiến sĩ đang cầm ống nhòm ở tay nói:

        - Đấy đường kia, đi di - Anh ta xoay người lại chỉ cho Nhàn nhưng cũng xoay trở lại hướng cũ rất nhanh. Nhàn không kịp nhận ra đường kia là đường nào. Nhàn định hỏi lại, đã thấy anh ta đưa ống nhòm vào mắt. Chắc là đường này thôi - Nhàn nghĩ ra chọn con đường mòn trước mặt. Đi được chừng bảy phút anh đành phải quay lại. Lối mòn này đến đây tắc nghẽn. Phía trước là một đầm lầy sâu hút. Bên kia không có đường.

        - Này đồng chí ơi! Chỉ lại đường cho tôi với.

        - Ơ hay cái anh này. Từ nãy đến giờ. Quê ở đâu đấy? Lính mới hả? Lần này là tiếng nói đầy ngạc nhiên của anh chiến sĩ cầm bút ghi chép. Anh ta mở căng mắt nhìn Nhàn. Tuổi anh ta cũng trạc tuổi Nhàn là cùng. Ấy vậy mà giọng nói, cặp mắt của anh ta nhìn Nhàn thế kia. Mãi sau này Nhàn vẫn không quên được cái nhìn, giọng nói của người trinh sát ấy. Sau khi chỉ cặn kẽ đường đi cho Nhàn, hai chiến sĩ trẻ trên cây thì thầm với nhau gì đó rồi cười khích khích. Nhàn lặng thinh cúi gầm mặt xuống đất, bước. Chân anh như vừa bị táp thêm chì. Anh không còn cảm giác bị bọn địch phía sau hay bên sườn nhằm bắn mình nữa, mặc dù nơi anh đang đi đạn thẳng ở khu chiến có thể bắn tới. Có một cái gì đó hơi nghén nghẹn nơi cổ Nhàn. Cùng lứa tuổi, cũng chiến sĩ như nhau sao hai người kia lại sung sướng là vậy. Nào có nhiều gì cho cam, họ cũng chỉ hai người thôi. Vậy mà tiếng súng và kể cả những tên lính Pôn Pốt họ đang quan sát không mảy may làm họ nao núng.

        Bọn địch chia làm nhiêu tốp nhỏ đánh úp phía sau khiến đại đội hai ngay từ đầu đã lâm vào thế bị động. Đại đội trưởng Ước bị thương, Chiến chính trị viên đại đội chạy hết trung đội này đền trung đội khác cùng anh em quyết giữ vị trí chiến đấu. Nhưng sau đó khoảng ba mươi phút anh nhận được lệnh tiểu đoàn đưa đại đội lui xuống khu làng phía sau.

        Khu làng này cách nơi địch vừa chiếm không đầy một cây số nhưng đối với người chiến sĩ vừa quần lộn giáp mặt với địch thì nơi đây cũng tựa như hậu phương rồi. Họ quây tròn với nhau từng tốp, anh ngồi, anh đứng, có anh nằm soài ra trên bờ cỏ. Anh nào cũng tranh nhau nói, tranh nhau kể về bọn địch, về các tình huống ở chỗ mình, về lệnh rút lui một cách đột ngột chứ không bọn địch còn tết mà lên nổi... Đồng chí giữ PR25 đang mở máy làm việc với tiểu đoàn mây lần thét toáng lên vì ồn quá không làm được việc, vì bàn tán như thế sẽ thu hết vào trong máy, thằng địch nghe được thì cối pháo kéo đến không kịp ngáp. Giữa lúc đó thì đại đội phó Tư hiện ra. Anh chuyển thương, băng bó thương binh, đi kiểm tra con số các trung đội, tính toán lại vũ khí trang bị. Anh là người duy nhất trong đại đội không mất một cái gì. Súng đạn, trang bị tư nhân của anh nguyên vẹn. Tay chân, mình mẩy không chỗ nào rách xước rớm máu. Và khi mọi người oải ra vì mệt, anh lao vào công việc làm hùng hục. Buổi chiều khi đại đội họp hội đồng quân nhân kiểm điểm rút kinh nghiệm, Tư nhận được lệnh tiểu đoàn cất nhắc anh lên giữ chức đại đội trưởng thay cho Ước. Trong cuộc họp anh là người nói nhiều nhất. Anh phân tích tình hình địch, tình hình ta rãnh rẽ. Anh kết luận:

        - Theo tôi, trận này cấp trên có chủ quan. Địa hình mới rợi. Bộ đội cũng mới rợi, thế mà dám ém sâu vào thằng địch thế nay. Có phải cứ kéo nhau ra gốc tre, bụi chuối là đánh nhau được đâu. Cũng đừng coi thường lính Pôn Pốt. Nó không kém thằng Mỹ thằng ngụy đâu nhé. Thì đó, muỗi là thế, nước là thế, vẫn cởi trần ngâm suốt đêm ngoài đồng phục mình. Thủ đoạn chiến thuật có kém gì mình đâu. Cũng từng toán nhỏ lẻ, cũng luồn sâu lót sát, cũng gan ra trò...

        Sau buổi họp Tư còn nằm gác chân lên ngươi Chiến, nói thêm:

        - Ông là chính trị viên, không biết ông có nghĩ tới điều này không? Tôi thấy chơi với thắng Pôn Pốt lần này khó hơn chơi với Mỹ ngụy đấy ông ạ. Không phải nó mạnh gì lắm đâu nhưng là vì mình chưa được chuẩn bị thật chu đáo, vả lại hoàn cảnh khách quan có tác động đến anh em chiến sĩ. Hồi đánh Mỹ nhé, cả nước tập trung đánh. Hậu phương cũng gian khổ, tiền tuyến cũng gian khổ. Bây giờ ông tính lui lại phía sau vài cây số thì không còn gì là chiên tranh nữa. Đường phố nườm nượp người, áo quần sang trọng, toàn nhũng thứ suốt đời lính không dám mơ tưởng. Những nhà hàng, những cửa tiệm ăn chật ních người, xài nhậu li bì. Tiền tuôn như nước. Mẹ kiếp, nó lấy đâu ra tiền nhiều thế. Chí nguy là ở chỗ đó. Một đằng như ta: ngủ ở hầm đất, ăn khổ, uống thiếu, bom đạn rình rập, một đằng ở nhà lầu, ngủ giường nệm, nhà có ti vi tủ lạnh gần cha mẹ vợ con. Buồn thì dắt díu nhau ra phố, dạo công viên, xem phim, xem kịch. Những cảnh trai gái ôm ấp nhau ở công viên, ở các đường phố; ông bảo không ảnh hưởng đến lính nhà ta sao được. Đất nước là đất nước chung của cả mọi người chứ đâu của riêng lính. Tôi nói thế ông thấy có đúng không nào?

[Giangtvx]

        Trong lúc Tư đang say sưa nói thì Chiến lại đang thiu thiu ngủ. Anh có loáng thoáng nghe Tư nói tới những điều mà anh sẵn sàng dựng Tư dậy để tranh luận. Quả thật mỗi cuộc chiến tranh có những đặc điểm riêng của nó nhưng cứ theo cách lý luận của Tư thì chẳng những bây giờ mà cả những năm tháng trước, người chiến sĩ không cách nào hoàn thành được nhiệm vụ của mình. Chiến nhớ lại ngay đi nhập ngũ. Trước đó anh là một cán bộ thủy lợi. Học qua đại học lại có thực tiễn của những năm ra nghề, trong cơ quan, anh là người có trình độ kỹ thuật cứng hơn cả. Anh được cấp trên tin, anh em mến. Anh có những ước mơ lớn trên những công trình thủy lợi của đất nước. Những cái đập khổng lồ chắn những dòng sông, nước chảy cuồn cuộn; những hồ chứa nước hàng trăm triệu khối, đủ tưới cho hàng triệu héc-ta đất khô khát; những nhà máy thủy điện đủ sức sáng trời đêm trên những đỉnh núi chót vót Trường Sơn. Anh cũng đã chuyển được vợ về công tác trong cơ quan mình. Vợ anh cũng làm công tác kỹ thuật thủy lợi. Vợ chồng gần gũi nhau, chẳng những giải quyết được tình cảm lại còn ổn định được đời sống, giúp đỡ nhau thực hiện mơ ước của mỗi người. Nhưng gần vợ chưa được một tháng anh lại xin đi nhập ngũ. Nghĩ lại trường hợp anh cũng thật kỳ.

        Hôm đó cơ quan cử anh dẫn một số đồng chí đi khám nghĩa vụ quân sự. Chẳng biết thế nào mà mười người khám thì đến bốn người bị loại vì thiếu sức khỏe. Đồng chí phụ trách chuyển quân trút ra thôi không biết bao lời than phiền. Rằng cơ quan anh chỉ đưa ngươi đi cho đủ số lượng. Rằng coi trọng việc khác coi nhẹ việc quân sự. Rằng cơ quan nào cũng như cơ quan nhà anh thì lấy ai đi đánh Mỹ... Chiến chỉ còn biết cúi đầu lắng nghe, mặt đỏ lựng xấu hổ. Anh có hay biết gì về chuyện này đâu. Giữa anh tuyển quân và đồng chí phụ trách cơ quan ai đúng ai sai anh chưa rõ, nhưng anh cảm như chính mình có lỗi và một cái gì đó rất thiêng liêng trong người anh bị xúc phạm. Anh nói với cán bộ tuyển quân:

        - Anh ghi tên tôi vào danh sách đi. Tôi sẽ thế cho ngươi khác. Tôi khám chắc được.

        Đồng chí phụ trách cơ quan hôm đó không bằng lòng vì sự tự động của anh. Ông suýt xoa liên hồi về nỗi cơ quan thiếu cán bộ có trình độ mà anh lại xin đi. Ông bảo rằng ông sẽ đưa đi khám tuyển mười người nữa để xin Chiến ở lại.

        Khổ nhất là vợ anh. Cô ấy giận hờn, khóc lóc, dằn vặt anh đủ điều. Nào là cơ quan có cử anh đi đâu. Nào là anh thích đi thì còn xin cho cô chuyển về đây làm gì. Nào là cô ấy sắp sinh đến nơi, gia đình thì xa, ai là người lo toan giúp đỡ cô ấy. Cô ấy bỏ ăn bỏ ngủ, mắt sưng húp lên vì khóc. Anh đi rồi vợ anh gặp không ít khó khăn. Điều khổ hơn cả đối vơi cô ấy là tình cảm xa chồng. Những năm tháng xa cô ấy anh thêm hiểu. Rắn rỏi như anh mà nhiều đêm còn ứa nước mắt nữa là. Nhưng cho đến bây giờ anh vẫn đinh ninh rằng quyết định của mình ngày ấy là đúng. Biết bao nhiêu cán bộ chiến sĩ ở đây còn khó khăn hơn anh. Ngay trong trung đoàn này có đồng chí đi bộ đội từ năm hai mươi tuổi đến nay đầu đã hai thứ tóc vẫn chưa được gần vợ gần con nữa là...

        Chiến định nói cho Tư nghe tâm sự ấy của mình. Nghĩ đi tính lại anh lại tạm im. Vấn đề là làm sao để thắng. Thắng được thì chẳng cần nói nhiều. Lẽ đời là thế. Vừa rồi chặn được thằng địch, đánh cho nó tơi ra anh nào chả hân hoan về mình, về đơn vị minh. Nhưng không thắng là sẽ sinh ra những chuyện thế đấy, đầy rẫy những nguyên nhân nọ kia. Mặt mày anh nào cũng ỉu như bánh tráng, gặp mưa.

        Những ngày đơn vị củng cố, học tập chuẩn bị cho nhiệm vụ tới, Chiến thấy Nhàn buồn rười rượi, mặc dù công việc của một liên lạc đại đội Nhàn làm không chê vào đâu được. Nhàn lầm lủi đăm chiêu, ít nói và có ý như không muốn gặp mọi người. Khi Chiến hỏi Tư, Tư nói thẳng tuột:

        - Kiểu ấy lại hốt đấy mà. Lính mới, bị địch lùa cho trận đầu. Liên lạc để phải tìm một tay thật ngon. Tôi biết, hồi ở nhà cũng vậy thôi, anh ta khật khờ lắm.

        Chiến bật cười. Mới cách đây một tháng chứ đau, khi chọn Nhàn làm liên lạc, cán bộ đại đội ai cũng ưng. Trông Nhàn hiền khô, trẻ măng, có đôi mắt màu nâu nhìn thẳng rất kiên quyết. Ấy vậy mà hôm nay Tư lại đã cho Nhân là thật khờ rồi. Thật ra nếu vì bị địch tập kích hôm ấy làm cho Nhàn có chút nản lòng thì ban chỉ huy đại đội phải chịu một phần trách nhiệm không nhỏ. Phần vì không đôn độc kiểm tra anh em từ đầu, phần vì không bố trí đội hình chốt theo đúng cung cách, tiếc rẻ mấy cái công sự cũ của đơn vị bạn, để chỗ hở cho địch đột vào. Đã vậy lại không động viên bộ đội kịp thời, họ buồn chán đâu phải lỗi ở họ.

[Giangtvx]

        - Tôi sợ chưa hẳn thế đâu anh Tư ạ. Anh là đồng hương anh tâm sự với Nhàn thử. Nhưng mà kheo khéo chút, tuổi trẻ cũng dễ tự ái lắm đấy.

        - Được rồi! Được rồi!

        Tư nhận lời và ngay buổi chiều hôm đó khi ăn cơm xong, anh rủ Nhàn ra chiếc cầu bắc qua con mương chạy phía trước căn nhà hầm của đại đội để nói chuyện.

        - Này, sao mấy hôm nay trông cậu khác thế, Nhàn?

        - Khác thế nào anh?

        - Tớ thấy cậu buồn thiu vậy!

        - Có gì mà vui đâu?

        - Ôi, cậu đúng là còn học trò lắm. Cậu buồn vì bị thằng địch lùa hôm ấy chứ gì. Thường, bình thường tuốt ráo. Là thằng lính phải "đời" hơn mới được. Mà đời thì không như ở những trang sách cậu đọc đâu, phức tạp lắm. Có gì mà cậu buồn nào. Rút thì rút cả đại đội chư riêng gì mình cậu. Cậu phải vui mới đúng. Hôm ấy không có tớ gọi làm sao cậu còn có được đến bây giờ nào.

        Ở đời cái chính là phải biết khôn khéo, giữ cái thân mình. Cậu còn dại lắm. Muốn tránh địch thì cũng phải chui vào hầm, ai lại phơi ra trên cỏ như cậu. Tớ mà chậm đến, nó không bắt sống hay găm đạn vào người cậu, tớ sẽ bằng con kiến. Sở dĩ tay Hoạt hy sinh bữa đó cũng là thế đấy. Địch đến thì lo đánh, không đánh được thì rút, về hầm đại đội báo cáo thì có "ngây" không chứ!

        - Em nghĩ, thà bị bắt hay hy sinh như Hoạt còn hơn... Nhàn cắt ngang lời Tư. Anh chỉ còn chực khóc lên. Đang rối tung về một thực tế phức tạp của trận đánh vừa qua, những lời lẽ của Tư càng làm cho anh nóng đầu không còn hiểu ra làm sao cả.

        - Ấy đấy, cậu lại định nói chuyện chính trị với tớ chứ gì. Khổ lắm, cậu nên nhớ tớ đã vào bộ đội trước cậu hai năm đấy nhé. Tớ nói chuyện với cậu ở đây là cái tình đồng hương, người nhà với nhau tớ nói thật. Còn nói chính trị thì cậu ơi - Tư vỗ vào vai Nhàn khoái trá - tớ có thiếu đâu. Tư hơi dịch chỗ ngồi xa Nhàn một chút. Anh nhìn Nhàn đăm đăm rồi lắc đầu như ái ngại, môi dưới trề ra.

        - Mơ mộng hão, mơ mộng hão. Phải tùy cơ ứng biến cậu ạ. Phải hiểu lúc nào là thơi cơ. Ai mà không muốn lập công, nhưng phải có thời cơ. Rút cũng phải có thời cơ đấy, không phải lúc nào muốn rút thì rút đâu, đơn vị cạo trọc gáy ấy chứ. Phải nói gì đâu xa. Hôm ấy mà cậu muốn lập công thì lập công cái nỗi gì. Thoắt cái là tớ biết ngay diễn biến trận đánh ra sao rồi. Không chóng thì chày cũng phải rút thôi. Ấy thế là tớ rút, súng đạn không mất, người không có lấy vết xước. Người ta mệt oải ra, tớ lao vào tớ làm. Ai chê tớ được nào. Đấy, thời cơ đấy cậu ạ. Tớ biết thế là khôn vặt, không anh hùng đâu. Nhưng con người có hai mắt cậu ạ. Có khi hơn nhau một tí ở chỗ ấy thôi. Cậu có nhớ bố con ông huyện ủy huyện mình không. Đấy, con học giỏi hẳn hoi, tốt nghiệp xong lớp 10 đi đại học nước ngoài là cái cầm chắc. Đùng cái ông gọi con về đi bộ đội. Ai cũng phải phục sát đất về tinh thần ông ấy chứ gì. Kỳ thực là ông ấy khôn, khôn nhất đời này! Thằng Hòa lần ấy không đi bộ đội thì lần sau cũng phải đi. Ai để cho nhà ông bốn đưa con đều đi đại học cả. Ông biết rằng đi đợt ấy ông vừa được tiếng, lại được miếng. Con ông chỉ quanh miền Bắc thôi, lại được đi học sĩ quan. Còn đợt sau toàn bộ đi vào Nam chiến đấu. Huyện ủy đấy cậu ạ. Tư cưới sằng sặc vì câu chuyện hết sức lý thú của mình. Nhưng Nhàn thì buồn, mặt khó đăm đăm.

        - Cậu buồn và không muốn thế chứ gì? - Giọng Tư vẫn sang sảng - Nhưng rồi sẽ đến lượt cậu và cậu sẽ thông cảm cho cái lẽ đời. Cũng như lần cậu phê tớ về bình công điểm hồi ở nhà ý mà. Tớ biết là cậu đúng. Nhưng làm đội trưởng mà cứ đằng rằng như cậu nói, không hơn xã viên một cái gì hết, thì ai nhận làm đội trưởng hả cậu. Tớ lo toan cho cả đội vất vả sớm tối, tớ cũng phải bấu xén chút đỉnh gì đó để bù vào cái khoản ấy chứ. Tớ không tham ô ăn cắp tiền nong gạo thóc của cả hợp tác. Làm như thế không chóng thì chày rồi ra tòa, ngồi tù. Tớ chỉ siêng nhặt chặt bị. Chỗ này tí, chỗ kia tí, tớ chẳng giàu có hơn ai những cũng không đến nỗi gì lắm. Vợ con tớ nó cũng bớt mè nheo đi. Tớ nghĩ chán ra đây cậu ạ.

[Giangtvx]

        Nhàn vẫn ngồi im nghe. Những lời của Tư gợi anh nhớ đến những ngày lao động ở làng quê anh.

        Nhà nghèo, học xong lớp mười, anh về tham gia sản xuất với địa phương. Anh chẳng mong gì hơn được mang sức lực và chút hiểu biết đã học được ở nhà trường về xây dựng quê hương mình. Anh ham học ham làm, ít có ngày vắng mặt ngoài đồng. Hồi đó Tư là đội trưởng đội sản xuất của anh, Tư phân công anh đi tát, đi bỗc búi, đi đắp bờ - công việc này tốn nhiều sức lực, lại không mấy công điểm nhưng anh không bao giờ kêu ca. Xong việc anh còn nán lại trên những thửa ruộng người lớn đang cày bừa nhìn nhớ các động tác của họ. Có ai đó dừng lại uống nước hút thuốc, hay giải quyết việc riêng, anh nhảy xuống ruộng làm thử. Mới chừng một tháng đường cày đường bừa của anh đã ra dáng vững vàng. Anh đề nghị đội trưởng cắt cử anh được làm công việc này. Khi đã hiểu biết công việc, anh ham công việc, có thế thôi. Nhưng Tư lại nhìn anh với cặp mắt xét nét, hậm hực. Tư nói:

        - Cày bừa cái gì, các cậu phá cày, phá bừa thì có. Ông đội chưa tin mình - Nhàn nghĩ vậy. Nhưng cũng có người nói với Nhàn: "Không phải thế đâu điểm cày bừa mà ít rồi cậu xem, ông đội chả phân công cậu ngày hai buổi ấy chứ. Ông ấy không phân công vì cày bừa lắm điểm lại không vất vả, cậu nghe chửa. Cậu mà cũng đi bừa thì lấy ai đi tát, đi đắp bờ, đi bốc búi". Có thật như vậy không? Nhàn chưa biết, nhưng mãi đến đầu vụ cấy thì quả nhiên không hôm nào Tư không phân công Nhàn đi bừa. Lúc nay việc đi cấy và công việc khác nhiều điểm hơn lại nhàn nhã nên ông đội trưởng "chiếu cố" cho những người trong gia đình ông trước tiên. Tuổi trẻ không ưa tính toán chi li về sự thiệt hơn ấy, Nhàn không thiết mấy điểm thêm cho mình. Có điều trong những buổi bình công chấm điểm anh thấy có những chỗ không hợp lý. Chẳng hạn trong một ngày người ta không tính Nhàn làm được anh nhiều việc hay ít việc, cứ người lớn 10 điểm thì anh 8 điểm, họ 12 điểm thì anh 10 điểm. Với lối tính điểm máy móc này làm sao phát huy được thành quả lao động. Nhàn góp ý với đội trưởng thì đội trưởng quắc mắt lên: "Cậu chỉ vớ vẩn, thế cậu với tớ ai khỏe ai hơn nào". Đúng là sức khỏe Nhàn so với Tư thì không bằng thật. Nhưng đi làm có phải người khỏe là làm nhiều, người yếu làm ít đâu. Khối người khỏe như vâm mà làm ăn có ra gì đâu. Nhàn nói những ý nghĩ ấy của mình ra trước đội và đề nghị áp dụng việc làm khoán theo định mức, để phát huy sức lao động của từng người. Ý kiến của Nhàn được xã viên trong đội đồng ý.

        Ngay hôm sau Nhản được phân công đi bừa khoán với đội trưởng Tư. Hai người bừa hai lượt trên diện tích năm sào đất. Theo bản thân, bừa hết lượt sẽ tính 20 điểm. Ngày hôm đó anh rất vui, bừa không biết mệt. Anh biết Tư chưa tin mình, cho anh là học trò tập sự, vậy thì hôm nay Tư sẽ phải thay đổi nếp nghĩ ấy. Không ngờ tối đó thư ký chỉ tính cho anh 8 điểm còn đội trưởng Tư 14 điểm. Chẳng phải đợi anh hỏi, Tư nói:

        - Dù khoán hay không khoán cậu cũng chỉ mức điểm ấy thôi. Cậu là lao động phụ, tớ là lao động chính.

        - Nhưng cơ mà lao động phụ đã ít hơn lao động chính hai điểm rồi. Lần này Nhàn quyết hỏi cho ra.

        - Cậu nghếch lắm, có thế mà hỏi đi hỏi lại mãi, hai điểm ấy là hai điểm về công sức lao động. Còn hai điểm kia là hai điểm về kỹ thuật. Cũng là một đường bừa đấy nhưng cậu bừa ba đường chỉ bằng người ta bừa một đường. Vậy phải trừ của cậu đập cho người ta chứ. Lẽ ra phải trừ nữa kia. Vậy là chiếu cố đấy.

        - Tôi thấy không đúng - Nhàn không còn giữ được bình tĩnh. Tôi nói đây không phải vì tôi thiệt mấy điểm đâu. Tôi không cần mấy điểm ấy. Không cần phải chiếu cố, nếu thấy tôi bừa chưa đúng kỹ thuật, đội cứ trừ nữa. Nhưng số điểm trừ này đề nghị để chung cho đội, cho hợp tác xã. Đi bừa thì mỗi người một đường, có ai hơn ai đường nào đâu. Hơn về sức khỏe thì đội tính hai điểm rồi. Còn kỹ thuật, sau này lúa không được tốt trên đường bừa của tôi thì cả đội chịu chứ có riêng ai chịu. Vậy sao lại trừ điểm của tôi đập riêng cho một cá nhân nào?

        Tư bấy giờ mặt đỏ như người say rượu, nói như quát:

        - Này, đừng mang cái lý luận nhãi nhép ấy ra mà bướng nhé. Mấy tuổi ranh đã đòi làm bố người ta. Quy định của đội thế đấy, có làm thì làm, không làm thì đi đâu cứ đi, đội đang thiếu người đi bộ đội kia kìa.

[Giangtvx]

        "Đi bộ đội", sao ông ấy lại có vẻ dọa mình chuyện ấy nhỉ - Nhàn nghĩ và anh mong đi bộ đội thật. Dù làm bất cư việc gì trong bộ đội hẳn cũng sướng bằng vạn lần làm ăn tùy tiện cá nhân kiểu của Tư. Anh sẽ đi bộ đội, sẽ trưởng thành lên và sau này sẽ có dịp trở lại địa phương...

        Nhưng sự đời lại chẳng diễn ra như thế. Đến đợt nghĩa vụ quân sự xã chưa giải quyết cho Nhàn đi vì gia đình còn khó khăn các anh các chị đều đang ở bộ đội. Riêng đội trưởng Tư trúng ngay đợt ấy...

        Từ đó đến nay đã hai năm. Câu chuyện công điểm đáng buồn ấy Nhàn chưa quên và Tư cũng chưa quên. Nhưng Nhàn vẫn nghĩ chắc Tư đã thay đổi, đã ân hận vì sự nhỏ nhen của mình. Anh đinh ninh rằng cuộc đời bộ đội sẽ rèn giũa con người tốt lên. Nhưng, thật là kinh khủng. Tư hiện vẫn cho đó là một việc có lý. Nhàn thoáng nhỡ đến hôm bị địch tập kích. Lẽ nào đồng chí lớn tuổi ở đại đội hỏa lực ngãng không cho anh chạy, lẽ nào hai đồng chí trinh sát lại giễu cợt anh. Có gì đâu, anh là một thằng ngốc, anh đã bám theo Tư rút lui trước khi có lệnh chính thức. Anh muốn thốt lên một điều gì đó để tỏ sự bất bình của anh, nhưng rồi anh vẫn nén được. Anh nói với Tư, giọng run run:

        - Anh nói với em vậy để làm gì anh Tư?

        - Không, không - Tư xua tay. Tớ biết đấy không phải là cãi nhau đâu. Mỗi người có một suy nghĩ khác nhau, hành động khác nhau, không ai bó buộc ai. Tớ nói vậy vì cậu là người cùng làng cùng xóm tớ, người khác cho tớ uống rượu tớ cũng đếch thèm. Chả qua tớ thấy cậu buồn. Không nên. Buồn mà làm gì. Mất ăn mất ngủ sút cân sụt lạng mà ích gì đâu. Tớ muốn nói những chuyện cậu buồn là bình thường tuốt ráo. Đừng quan trọng hóa nó, cứ vui, cứ làm việc bình thường. Đấy, ý tớ là thế.

        - Thôi em hiểu rồi. Em về đây. - Nhàn đứng dậy vội vã rồi một mạch cúi đầu bước về phía nhà hầm đại đội. Anh đi mà như chạy.

        - Nhàn - Tư đứng dậy gọi, mặt ngơ ngác.

        Tin ở chốt tiền tiêu đại đội 3 bắt được tù binh lan nhanh từ tiểu đoàn đến trung đoàn. Giao ban trung đoàn sáng nay được dừng lại để bàn thêm về vấn đề sốt dẻo này. Ban chính trị đề nghị thưởng ngay một huân chương cho đồng chí nào trực tiếp bắt được tên tù binh. Đúng 9 giờ, liên lạc Nhàn dẫn một người lính Cam-pu-chia lên trung đoàn. Anh ta đi trước Nhàn, không bị trói. Người anh to cao vạm vỡ, da xạm đen, môi thâm, đầu cắt cua gọn ghẽ. Anh có đôi lông mày rậm, xếch và một cặp mắt mở to hơi lì. Cặp mắt mà mới nhìn bộ đội nhà ta đã xì xào với nhau: "Tướng này mà đánh nhau thì phải biết".

        Nhàn mới dẫn đến đầu ngõ trung đoàn bộ, phòng giao ban đã rộn hẳn lên. Mọi người vây quanh lấy Nhàn, giành nhau hỏi, chắc mẩm thế nào cũng được nghe một pha bắt tù bình tuyệt hay. Nhưng càng nghe mọi người càng chưng hưng. Té ra người lính này không phải là tù binh, cũng không phải là hàng binh...

        Anh ta tên là U Man. Anh đã chạy suốt ba ngày ba đêm liền, qua không biết bao nhiêu họng súng của bọn lính Pôn Pốt để về được chốt tiền tiêu của đại đội 3. Khi gặp bộ đội U Man vẫn chưa nói được lời nào. Anh như người đứt hơi, tay chân rời rã, bộ quần áo đen vải thô và một chiếc khăn rằn quấn nơi cổ anh rách tua từng mảng. Chiến lục trong ba-lô lấy bộ quân phục của mình đưa cho Nhàn va dặn Nhàn đưa U Man về giếng đại đội tắm giặt thay quần áo. Nhàn đưa U Man đi. Những chiến sĩ trên chốt đã nhao nhao lật ba-lô tìm đường sữa cho anh uống. Anh nuôi cũng đã kịp nổi lửa đãi anh một bữa cơm. U Man ăn nhiều và ngon lành. Có lẽ đã lâu lắm rồi anh chưa bao giờ được ăn nhiều và ngon đến như vậy. Khi ra giếng tắm anh đã khỏe và tỉnh táo. Anh bắt chuyện với Nhàn bằng đôi mắt luôn chao động cởi mở, bằng nụ cười và những cử chỉ của tay. Nhàn không hiểu hết được thứ ngôn ngữ mời này. Anh đoán rằng U Man rất sung sướng: U Man cảm ơn bộ đội Việt Nam. Nhàn cũng nói với U Man bằng đôi tay của mình. Anh dặn U Man múc nước tắm thoải mái, rồi lấy quần áo thay. Anh ngồi ở bếp nuôi quân đợi. Mắt nhìn dán vào đôi tay của Nhàn, U Man cười, đầu gật gật ra ý hiểu. Nhàn mỉm cười chào U Man rồi bước đi. Dù chưa nói với nhau được bằng một thứ tiếng nhưng Nhàn cảm thấy U Man có một cái gì đó thật gần gũi.

[Giangtvx]

        Đang đi về phía bếp, Nhãn bỗng nghe U Man kêu lên một tiếng thảng thốt ở giếng. Nhãn giật mình quay lại. Mặt U Man tái đi, môi run lật bật. Chiếc gầu trên tay anh rơi tõm xuống giếng. Nhàn chạy tới bên U Man. U Man nói với Nhàn mấy câu bằng tiếng Campuchia. Từ khoẻ mắt to đen óng của U Man ứa ra những giọt nước rồi lăn dần trên hai gò má lốm đốm mụn cá của anh.

        - Sao thế anh U Man, việc gì thế?

        Nhàn cuống lên. Nhàn không hiệu gì được cả. Anh chạy lên hầm đại đội nói với Chiến. Chiến chạy về giếng với U Man, nhiều người khác chạy theo. U Man nhìn mọi người, miệng nói gì đó, càng nói nước mắt càng ứa ra...

        Ngay lúc đó chuông điện thoại réo gọi. Trung đoàn bộ yêu cầu đưa gấp "tên tù binh" vừa bắt được lên trung đoàn.

        Sau đây là tâm sự của U Man qua lời đồng chí cán bộ địch vận:

        U Man sinh ra trong mọt gia đình làm nông. Ngoài bố mẹ, anh chị, anh con có một người vợ và ba đứa con. Từ ngày đi lính đến giờ anh không hề được về thăm quê. Chế độ Pôn Pốt bãi bỏ việc thư tín nên anh không hay biết gĩ về số phận những người ruột thịt của mình. Nhìn chiếc giếng anh bỗng nhớ tới những chiếc rìu chiếc búa bổ vào đầu người, do chính những người lính như anh phải làm theo lệnh ang-ka. Chắc là anh chị, bố mẹ, vợ con anh cũng đã chết như vậy và xác bị đùn xuống những cái giếng như thế này. Ở thôn xóm, và các chùa chiền trên những miền đất anh đi qua đều có những cái giếng nhưng không phải để lấy nước mà để chứa xác ngươi. Bà già, trẻ con, thanh niên nam nữ có thể bị bọn Ang-ka giết bất cứ lúc nào. Họ hò hét vui chơi, chúng giết. Chúng giết có khi chỉ vì chúng nhìn gương mặt nào đó trong dân chúng không thiện cảm với chúng. Những xác người ngổn ngang trên mặt đất không ai chôn cất bốc mùi hôi và chúng nghĩ ra cách đủn xuống các giếng. Hôm đó đại đội U Man được điều đến làng Ra Chiết huyện Kôm-chan Mia tỉnh Prâyveng. Bọn Ang-ka nói rằng dân làng này không chịu làm theo lệnh của cấp trên nên phải giết kỳ hết. Mỗi người lính trong đại đội U Man buộc phải giết ít nhất một người. Cái giếng mà U Man phải dẫn một cháu bé ra giết theo lệnh đại đội trưởng, đã ăm ắp những xác người. Máu tràn ra miệng giếng ngập cả bàn chân U Man.

        - Sao lại giết nó, nó làm gì đã biết chống đối - U Man nhìn đứa bé gầy nhom run rẩy trong một miếng vải nhầu rách không che hết thân rồi hỏi tên chỉ huy.

        Thằng chỉ huy cười lên sặc sụa. Mắt nó lấc lên, tròng mắt như lồi ra trắng dã. Nhưng chiếc răng xám đen khói thuốc của nó muốn nhảy ra khỏi miệng.

        - Giết bố mẹ nó rồi, phải giết luôn nó, để sau nó thù.

        Tay cầm khẩu súng đã lên đạn, nòng súng đã ở cháp tai cháu bé nhưng những ngón tay của U Man như tê cứng hết. Máu trong người anh như chuyển thành băng đông cứng lại rồi. Lồng ngực anh nhói đau. Tim anh như có vô số những móng vuốt sắc nhọn quặp chặt. Anh biết nếu anh còn chần chừ, thăng đại đội trưởng sẽ bắn vào anh thay cho viên đạn anh bắn vào đứa bé. Người anh toát mồ hôi, anh cầm lấy vai đứa bé xoay mặt nó về phía mình. Anh muốn nhìn mặt nó một lần chót. Cháu bé không nói một lời, lặng lẽ nhìn U Man, môi hơi mím lại. Như bị luồng ánh sáng đột ngột rọi vào mặt, u Man vội nhắm mắt lại. Thoáng chốc anh nghĩ đến đứa con trai đầu lòng của anh. Con anh cũng xấp xỉ tuổi này thôi. Ai đã làm cha làm mẹ, ai đã mang cái bào thai chín tháng mười ngày, ai đã quằn quại đau đớn khi đưa trẻ ra đời, ai đã từng nuôi nó lớn khôn từng này. Một người đã làm cha như U Man làm sao có thể bắn cháu bé.

        "Không"! Anh nghiến răng vội vã nổ súng rồi đẩy đứa bé xuống đống xác người lênh lãng máu. Anh lãm việc đó rất nhanh và hấp tấp chạy về chỗ đám lính đang túm tụm trong làng. Thằng đại đội trưởng nhìn anh, mắt ánh lên những tia sáng giễu cợt. Hắn thư thái bước về phía giếng. Hắn cúi xuống miệng giếng túm lấy cổ cháu bé nhấc bổng lên. Cháu bé khóc ré, hai chân quẫy đạp trong không khí. Thằng đại đội trưởng cười gằn, mắt nó long sòng sọc. Nó dướn người nâng cháu bé lên cao hơn, chúc đầu cháu xuống dưới, quật mạnh xuống. Hắn dùng súng ngắn bắn hai phát vào cháu bé rồi chĩa nòng súng tìm U Man. U Man trút cả băng đạn về phía hắn, quẳng luôn súng và cứ hướng núi Bà Đen chạy miết. Anh không mấy hy vọng có thể sống.

        - Sao chúng lại điên khùng một cách kỳ cục thế nhỉ - Nhàn thốt lên khi câu chuyện chấm dứt.

        - Còn khối điều điên khùng nữa cậu ạ. Chính thế nên ta phải lên vùng biên giới này đây. Đồng chí chủ nhiệm chính trị trung đoàn vừa nói vừa đưa tay vỗ nhẹ lên vai Nhàn.

        - Thôi chào các thủ trưởng em về!

        Nhàn chào mọi người rồi đi như chạy về chốt tiền tiêu của đại đội. Trận tập kích bất ngờ của địch bữa nọ... Một anh Tư ở hậu phương và trong chiến đấu. Câu chuyện về ông huyện ủy... từng đọng lại trong Nhàn, một mối nghi vấn, một day dứt bỗng tan biến. Dù sao những lỗi lầm của họ còn có ranh giới của một con người. Còn những con người mà U Man kể không còn chút nào là con người nữa. "Chính vì thế mà ta phải lên vùng biên giới này đây". Câu nói của đồng chí chủ nhiệm cứ văng vẳng bên tai Nhàn.

[Giangtvx]

        Đại đội 3 chia làm hai mũi - Mũi do Chiến chỉ huy luồn sâu vào sau lưng địch. Mũi do Tư chỉ huy chặn con đường địch rút chạy.

        Đêm, đội hình như đang luồn trong một cái ống khổng lồ, hun hút bịt bùng. Một anh nào đó đi trệch ra mép đường sụt chân xuống ruộng lõm bõm. Tiếng ếch nhái chao chát, tiếng quẫy của những con cá đớp mồi bóc bách trên mặt nước, nghe động im bặt.

        Nhàn ngồi xuống nín thở. Hình như đằng trước đằng sau anh cũng đang ngồi xuống nín thở. Nhàn nghe rột roạt phía bên trái. Anh mở to mắt nhìn cắm vào chỗ tiếng động. Hai ba cái bóng đen nhờ nhờ nhích dần về phía anh. Hình như chúng trong một ngôi nhà chui ra. Khẩu trung liên của Nhàn hướng về những cái bóng đen này. Không biết nó có nhìn thấy Nhàn không mà cứ lù lù lớn dần trước mặt anh. Nhàn muốn bóp cò quá. Anh tin rằng ít nhất mình anh cũng quật đổ vài ba tên đang ngơ ngác dòm ngó kia. Khi thằng địch trước mình, cạnh mình mà mình im ro, không nhúc nhích, đầu óc căng thẳng không thể chịu được. Nhàn chỉ sợ cậu Thanh ngồi phía sau "e hèm" một tiếng. Thanh có cái tật ấy, chốc chốc lại "e hèm". Trung đội không ai thích hành quân bí mật mà đi cạnh cậu ta. Thanh hứa trời hứa đất mãi, nhưng biết đâu được. Mấy lần Nhàn xin đánh Chiến đều "xuỵt" và lắc đầu.

        Ở Chiến, một trận đánh không phải là diệt mấy thằng địch ấy. Nỗi lo của anh là làm sao luồn đội hình một cách trót lọt tiêu diệt gọn cả đại đội của chúng. Nếu là đánh lấy lại đất thì đánh ban ngày, hỏa lực tập trung dập, bộ binh xung phong, thằng này không chịu thấu. Vậy mà từ hôm địch chiếm mất khu làng, mấy lần Chiến đề nghị cấp trên cho đơn vị anh xuất kích lấy lại mà có được chấp thuận đâu. Mãi tới nay, Chiến mới được cấp trên đồng ý với phương án này. Chiến mừng đến ứa nước mắt. Địch còn ở cái làng ấy, đơn vị anh còn mang cái vết nhơ trên mặt không rửa đi được. Nhưng càng mừng bao nhiêu, bây giờ anh càng lo bấy nhiêu, luôn sâu, lót sát, tập kích bất ngờ vào chỗ địch đóng không phải là điều mới mẻ gì, nhưng cũng không phải dễ. Bọn địch không ở tập trung mà xé lẻ mỗi chỗ năm bảy thằng, ở rải rác khắp nơi, không khéo chỗ cần đánh thì bỏ, chỗ đáng bỏ lại tập trung hết lực lượng... Ngay lúc đó một quả lựu đạn nổ gần chỗ đội hình Chiến.

        Tình huống này là không xong rồi đây. Chiến nghĩ và khẽ nói với Nhàn.

        - Một mình cậu có dám xông vào đánh tốp địch này không?

        - Được quá chứ thủ trưởng.

        - Diệt gọn và sau đó đuổi kịp đội hình.

        - Được! Nhàn quả quyết.

        - Thế thì cậu chuẩn bị đi, tớ và một người nữa sẽ cùng đánh với cậu.

        Những ánh lửa vụt lóe trong ngôi nhà, tiếng lựu đạn đanh xé nổ dồn. Ba bóng người tách khỏi đội hình lao vào nhà, chỗ bọn địch nằm rình phục. Những tràng AK bẳn găm, đạn cắm thành đường lửa vào bọn địch. Bọn địch trong nhà không kịp làm gì. Xác hai thằng gác vắt chéo nhau ở lối ra vào nhà. Từ làng bên cạnh đại liên, trung liên, M.79, cối 60 và cả 12 ly 8 của địch như giật nẩy lên, đổ đạn về phía ngôi nhà.

        - Đánh vào làng!

        Nhàn ngạc nhiên nghe tiếng hô của Chiến. Chiến vừa xông vào nhà với Nhàn đây thôi. Chiến vụt lao qua trước Nhàn, quét đạn góc này góc kia, vậy mà lại đã ở ngoài đường chỉ huy đại đội từ lúc nào. Trong nhà tiệt không còn một tiếng súng chống trả, Nhàn chạy ra. Trời nhập nhòa sáng. Anh rút băng đạn tròn nằm trong bao treo trước ngực định thay băng cũ, chợt thấy khó quá. Băng đạn cứ chực rơi xuống đất. Kẹp súng vào nách, anh đưa bàn tay trái rờ thử thấy ươn ướt dính dinh. Chìa cánh tay phải ra trước mặt, anh thấy đỏ thẫm máu tươi. Anh vuốt nhanh lớp máu đang chảy, đanh đọng ở tay rồi cố ấn băng đạn vào, chặt thế, băng đạn bật ra.

        - Sao thế, bị thương hả?

        Nhàn nhận ra Chiến đang quay lại đón Nhàn.

        - Không! Súng em... xem lại băng đạn.

        Nhàn định nói. Súng em bị tắc đạn, nhưng ghìm ngay lại được. Nói thế Chiến sẽ đổi súng cho Nhàn, hoặc kiểm tra hộ Nhàn. Chiến sẽ thấy vết thương trên tay Nhàn ngay. Nhàn lo Chiến bắt quay lại sau quá. Người ít mà bây giờ mới là trận đánh chính.

        Có một tốp địch còn cách xa Nhàn và Chiến đang vượt ra cánh đồng nước. Nhàn quăng ngay một trái lựu đạn bằng tay trái rồi bóp nốt số đạn còn lại trong băng cũ. Anh muốn cho Chiến biết rằng anh không việc gì cả. Anh đánh địch ngay được thôi. Anh biết đâu Chiến đang cau mặt lại giận dỗi.

        - Bình tĩnh thôi, gì mà rối lên thế. Để nó gần hãy bắn. Bắn như trâu ỉa té thế ăn nhằm gì? Bỗng Chiến sững người. Anh đã thấy máu loang trên bắp tay Nhàn. Chiến dìu Nhàn lại gốc một cây thốt nốt, băng cho Nhàn.

        Bộ đội vẫn ào ào lội qua đồng. Một mặt Chiến nhìn vào vết thương Nhàn, một mặt nhìn mọi người.

        - Thôi tớ băng sơ, cậu lui lại sau bảo y tá băng lại.

        Tiếng nổ của các loại súng mỗi lúc một xa Nhàn, dồn về phía lành. Nhàn hình dung ra rất rõ chiếc công sự của mình buổi sánh sớm hôm ấy ở khu đất đó: cái hỗ đất trùm kín cỏ anh đã nấp. Hoạt... đồng chí bị thương... con đường mòn anh chạy muốn đứt hơi. Bọn giặc... những bộ mặt đắc thắng đáng ghét.

[Giangtvx]

        Bây giờ thì chúng đang chạy, đằng sau, đằng trước chúng bị bịt hết rồi. Chúng sẽ hiểu giá mỗi tấc đất mà chúng nuôi mộng bá chủ. Nhàn thoáng nhớ đến ngã ba cây bông tây - nơi có hai đồng chí trinh sát đứng hôm nọ, bãi đẫm lầy anh chạy đến... không biết mũi của Tư có đón những chỗ ấy hay không? Coi chừng chúng sẽ lủi theo các lối đó.

        Phải đến đó báo cho Tư biết rõ địa hình, không cho địch lọt một thằng nào. Nhàn kẹp súng vào nách trái chạy đi. Nhãn không chạy theo hướng của Chiến mà vòng phía sườn trái bọn dịch. Lối vòng này qua một trảng cỏ trống, không cây cối, không bờ bụi che chắn. Khi bàn phương án: mở một mũi ở đây ai cũng thấy lợi, nhưng đại đội đành bỏ vì rất mạo hiểm, còn bây giờ Nhàn thấy có thể đi được. Đi một mình bọn địch không chú ý. Chúng đang căng đầu đối phò với mũi của Chiến, sức mấy ngó đến chỗ này. Mà nếu lộ, chung tập trung vào Nhàn thì càng hay. Có hy sinh Nhàn cũng thu hút được lực lượng địch, tạo thế cho mũi của Chiến tiến công.

        Nhàn chạy khá trót lọt. Mãi tới gần bìa làng mới gặp một tốp địch bắn chặn. Anh nằm xuống bắn trả và chợt nhận ra băng đạn rỗng không. Anh lấy băng dự trữ thay. Làm sao để thay. Anh mới thử nhắc lên đã đau nhói như đụng phải lửa. Không thay được băng thì đừng hòng vượt qua địch, đừng hòng nằm đây được an toàn. Nhàn bỏ súng xuống đất dùng tay trái ấn băng đạn. Khẩu súng kéo trệt trên đất. Nhàn dùng chân phải giữ báng súng lại. Nòng súng chúc xuống, báng giãy nảy như đùa trẻ làm lẫy. Không chịu thua, Nhàn vẫn xoay sở, anh co người đưa chân phải lên quặp lấy nòng súng. Cả khẩu súng được tỳ chặt vào người Nhàn. Nhàn nghe đánh tạch một cái. Bàn tay trái của anh đã lắp gọn băng đạn. Người Nhàn toát mồ hôi nhưng nhẹ lâng lâng. Cùng lúc đó mũi của Chiến bám được bìa làng. Bọn địch nãy rất khôn, nó không chuồn theo cây bông tây như Nhàn đoán, nó lén nhau chui xuống đầm nước hẳn là trốn lại đó chờ ban đêm mới tẩu. Phải tới đó trước khi chúng đặt chân tới. Nhàn quyết định rất nhanh và chạy băng băng. Bờ đầm đây rồi. Cách anh chừng 200 mét một bụi tràm khẽ rung rinh. Không có gió, chỉ có thằng nào đang nấp. Nhàn quay súng rồi lẩy cò. Anh chỉ định bắn một viên nhưng tay trái bóp cò ngượng quá đạn ra một loạt. Bụi cây im thít. Đúng là "nó", Nhàn hô mấy tiếng Campuchia, những tiếng đầu tiên và duy nhất anh vừa học được trước khi ra trận. Không một tiếng người. Nhãn bắn nữa - lần này đạn chỉ ra vài viên, anh đã quen dẫn với những ngón tay bóp cò mới. Anh lại hô: "Lớt-đay-lơn". Từ trong bụi cây có tiếng ú ớ tựa như tiếng người mơ ngủ rồi một thằng địch chui ra. Hắn mặc chiếc áo mút xanh cộc tay, chiếc quần xà lỏn rách lên tận háng. Người hắn to như một thằng Mỹ, Nhàn đã có dịp thấy trên phim. Hắn cụp mặt xuống. Mặt hắn xanh như lá tràm môi run lẩy bẩy. Hắn khẽ đưa mắt nhìn Nhàn. Nhàn thầm nghĩ: thằng cha này chắc là chỉ huy rồi. Bọn lính có đứa nào mặc áo sang như thế này đâu. Một loại người mà U Man đã kể đây. Hừ! Phải đưa mày về tận nhà mới xong; Nhãn ra hiệu cho nó giơ tay lên. Có lẽ thấy Nhàn bị thương và bé hơn gấp bội nên nó muốn chống cự! Nó không giơ tay mà khuờ khoạng xung quanh như tìm vũ khí. Nhàn mím môi quắc mắt và bước thêm một bước, chĩa súng vào ngực hắn. "Ngoan cố hả" giọng anh đanh và giận dữ đến mức anh cũng không lường. Thằng giặc cụp mặt xuống và tay từ từ giơ lên. Nhàn vỗ vỗ tay vào báng súng mình. Thằng này hiểu chỉ tay lên bờ đầm. Nhàn ra hiệu cho nó lên chỉ súng, nó khập khiễng bước đi. Đùi phải nó bị trúng đạn, hẳn là vì loạt đạn còn lóng ngóng lúc đầu của Nhàn. Nhặt lấy khẩu AK còn mới láng nó giấu ở bờ đầm Nhàn dẫn nó về hướng của Tư. Anh muốn giao thằng tù binh này cho ai đó và đưa cả mũi của Tư ra đây lùng sục và chặn địch. Đoạn đường đi dài và khó. Thằng tù binh rên rẩm, cà liễng từng bước. Nhàn thì đang nôn nóng đi nhanh để còn quay lại. Anh tức đến phát khùng. Mỗi lần anh hích súng vào lưng nó, giục nó đi nhanh, nó lại nhăn mặt, chỉ tay vào vết thương đùi. Lúc đó Nhàn lại thấy tội nghiệp cho nó. Giá cõng được thì anh cũng đưa nó theo cho nhanh nhưng cái xác nó đến sáu, bảy chục ký chứ ít gì.

        - Tổ cha mày, độc ác cho lắm vào, ai xui mày làm những trò rồ dại này hử? Ngồi xuống tao băng cho.