Biên giới Tây Nam

[ptlinh]

Dũng nghiên người lắng nghe. Có tiếng hát vọng cổ từ một nơi nào đó vẳng tới lúc to lúc nhỏ, rất mơ hồ. Chắc hẳn từ cái máy chạy băng cát-sét của đơn vị đánh cá, đêm yên tĩnh đến nỗi cách xa năm cây số còn nghe vẳng lại. Dũng với tay cầm chai rượu rót vào đầy ly của nhà văn và anh hỏi:

-Thưa bác, năm nay bác đã sáu mươi chưa?

-Mình sáu mươi hai.

-Thế thì bố con còn thua bác hai tuổi. Từ nay con sẽ kêu bác bằng bố nhá, bác bằng lòng chứ ạ. Bố hãy kêu thằng Dũng này là con đi bố. Con còn biết một điều: bố cũng có con trai đi bộ đội như con, đúng không bố?

-Đúng. Mình cũng có một thằng con đi bộ đội, hiện nay nó cũng ở Campuchia, Dũng ạ.

-Con biết mà,-Dũng kêu lên như trẻ thơ-chỉ có những người có quan hệ ruột thịt với anh em bộ đội chúng con mới có thể đến với chúng con một cách thân thiết như bố. Mà ngay đôi mắt bố khi nhìn chúng con thì con đoán được hết. Bố cứ yên tâm rồi chúng con sẽ tìm được em con cho bố, nếu chú ấy còn ở trên mảnh đất Campuchia này thì nhất định con sẽ tìm ra…

-Cám ơn Dũng… Cám ơn… tất cả…

Nhà văn lắp bắp bởi nỗi xúc động cứ dâng lên và anh nầng ly rượu lên môi. Dũng rót một ly khác, quay sang ba cô gái:

-Nào bây giờ, anh lại chúc Su Va Chăn, chúc Săm Ri, chúc chị Su Ri La. Ở đây tôi có bố, có hai anh, có chị có hai cô em gái. Hai em và chị hãy uống chung với tôi ly này…

Anh đưa ly rượu cho Su Ri La, cô gái cười lặng lẽ đỡ ly rượu và uống một chút rồi chuyển cho Săm Ri. Hai cô gái sai chỉ nhấp môi còn bao nhiêu Dũng uống cạn. Anh đặt chiếc ly không xuống sàn thuyền, cúi người nhìn ra mặt nước bao la như thói quen nghề nghiệp. Anh ngồi thẳng lên và nói chậm rãi:

-Tôi đã chiến đấu trên mảnh đất này từ năm bảy mốt, khi ấy đơn vị của ta đóng quanh tại vùng Angkor áp sát thị xã Xiêm Riệp, phía ngoài là mình, bên trong là bọn Lon Nol. Dằng dai như vậy suốt mấy năm trời, về sau mình bàn giao lại cho quân đội Pol Pot những tưởng nó là người cách mạng thật sự. Ai ngờ mình đã đổ bao nhiêu xương máu giúp nó đánh được Lon Nol thì nó quay sang phản bội mình… Ừ thì nó ăn phải bả của thằng Tàu nên nó phản mình thì cũng được đi, nhưng nó lại phản ngay cả dân tộc Campuchia nữa. Mình chịu nỗi đắng cay một phần nhưng nhân dân Campuchia còn phải gánh chịu gấp ngàn lần. Ba triệu người bịgiết, chua chát chưa? Để cho thằng Pol Pot phản phú, dân tộc này đã phải trả giá quá đắt. Tôi chiến đấu ở vùng này lâu, tôi rất hiểu bà con Campuchia, hiểu những niềm vui và cả những nỗi đau khổ của họ. Bây giờ thằng Pol Pot đã cao chạy xa bay tít tận bên kia biên giới Thái Lan và ở đó cũng mọc lên những thằng khác, lòng dạ chúng giống nhau nhưng miệng nói có điều khác nhau. Nó bảo Việt Nam rất tốt nhưng Việt Nam nghèo quá, nếu theo Xihanuc thì cả Mỹ, cả Tàu, cả Nhật và bao nhiêu nước nữa viện trợ thừa mứa cho, chỉ cần ngồi mà ăn hàng chục năm cũng không hết của. Nghe cái luận điệu của chúng nó mà lộn mửa. Nó coi nhân dân như con lợn, chỉ nằm đấy để người ta đổ cám cho mà ăn đến béo phị ra. Nhưng đợi đấy, lúc béo thì chúng nó giết thịt ngay… Bố ạ, các anh, chị và các em có nghe lúc nãy bác Hai đã vun đắp hạnh phúc cho tôi đấy chứ? Lòng bác rất tốt mà không phải bây giờ bác mới có ý ấy đâu, tôi biết. Tôi cũng biết Săm Ri thương tôi, rất thương tôi, thật lòng thương tôi. Săm Ri là cô gái tốt nhất trên đời này mà tôi biết. Còn tôi, tôi đâu có thể dửng dưng trước mối tình của em nhưng tôi là người lính, một chiến sĩ cách mạng đang đi làm nhiệm vụ quốc tế đặc biệt. Tôi hiểu rằng trên đời này không phải chỉ có tình yêu, còn có những mục tiêu lớn lao hơn, những hoài bãi cao cả hơn… Chúng ta sang đây vì hạnh phúc của nhân dân nước bạn, chúng ta phải biết hy sinh những cái thuộc về cá nhân mình để phục vụ cho những cái chung… Chúng ta đối với nhân dân Campuchia tận tình tận nghĩa đến như vậy mọi người đều biết rõ, mà thằng địch vẫn cứ xuyên tạc, nói xấu nhằm chia rẽ chúng ta với nhân dân Campuchia…

Nhà văn già kêu lên:

-Cậu lý lẽ quá Dũng ạ. Thằng địch nó cũng hiểu tất cả nhưng chúng vẫn cứ nói xấu ta, vì nó là thằng địch. Mình thì mình ủng hộ mối tình đẹp đẽ của Dũng…

Lê Đình Dũng mỉm cười chua chát:

-Bố là nhà văn có khác, bố chỉ sống bằng tình cảm nên bố không hiểu rằng trên đời này người ta không thể giải quyết công việc bằng tình cảm được…

-Mình biết chứ, nhưng mình vẫn ủng hộ Dũng, ủng hộ Săm Ri-Nhà văn khăng khăng giữ ý kiến của mình.

-Vậy thì con xin cám ơn bố, Săm Ri cũng cám ơn bố phải không em Săm Ri?

Cô gái Campuchia chỉ ngước nhìn anh cái nhìn thật đắm đuối làm xốn xang lòng người, đến nỗi Dũng không chịu nổi phải quay đi. Anh lắc đầu:

-Không, không thể được bố ơi! Con chỉ có thể coi Săm Ri như em gái con. Con đã nhiều lần khuyên Săm Ri lấy chồng đi, con cũng khuyên cả Su Va Chăn, cả chị Su Ri La hãy lấy chồng đi, hãy xây dựng lại hạnh phúc cho mình trong khi chúng con còn có mặt ở đây, chúng con được chứng kiến ngày vui của họ và mừng cho họ… Chao ơi, các anh, chị, các em ơi, tại sao người ta lại sinh ra biên giới nước này với nước kia? Để làm gì mới được chớ?… Nào mời bố, mời các bạn! Tôi uống ly thứ mấy rồi, tôi đã nói được những điều rất thật nhưng tôi vẫn tỉnh. Tôi biết ngồi trước tôi là các nhà văn, nhà thơ. Tôi rất yêu quý các nhà văn, nhà thơ. Tôi đã đọc nhiều tác phẩm của họ. Có nhiều cuốn sáchviết rất hay, rất xúc động, làm tôi rơi nước mắt nhưng nói thật cũng có cuốn viết tồi, đọc chỉ thấy bực mình vì sự bôi bác của họ… Tôi nói thật, bố đừng giận, bố nghe!

-Cậu là một độc giả đáng sợ!-Lê Vân nghiên đầu ngắm người chỉ huy trinh sát, đôi mắt anh đẫm nước.

[ptlinh]

Cả nhà văn nữa, anh lẳng lặng rút khăn tay lau mặt, nước mắt đầm đìa trên đôi gò má nhọn và gầy của anh…

-Bố và các anh chắc không biết, Lê Đình Dũng nói tiếp, đại đội Ba của tôi đã được đề nghị tuyên dương anh hùng. Nếu cấp trên chuẩn y thì đó là phần thưởng cao quý nhất của chúng tôi. Nhưng chúng tôi cũng đã giành được một phần thưởng cao quý nữa, đó là lòng tin yêu của nhân dân bạn. Hồi tôi dẫn đơn vị đi làm nhiệm vụ, tôi bị lạc hàng tuần lễ trong rừng không về được, nhân dân ở đây ngỡ tôi chết, nhà nào cũng bày bàn thờ, thắp nhang cúng tôi. Họ coi tôi như một người con trong gia đình mặc dù tôi chỉ là người lính Việt Nam. Chao ơi, kể sao hết tình nghĩa của bà con Biển Hồ đối với bộ đội chúng ta…

Nhà văn già nhét chiếc khăn tay vào túi áo, anh ngước lên nói bằng cái giọng nghèn nghẹn:

-Dũng hãy kể cho chúng tôi nghe chuyện Dũng bị lạc đi.

-Vâng, rồi con sẽ kể nhưng bố đừng có viết đấy. Chuyện chẳng có gì đáng viết cả…

Lúc đó, tôi nghe có tiếng máu chèo khua nước. Gần cạnh thuyền chúng tôi hai chiếc thuyền khác lặng lẽ lướt qua. Những người ngồi trên thuyền cũng im lìm bất động như những pho tượng. Dân chài Biển Hồ đã bắt đầu đi đánh cá, họ đi theo con lạch ngầm chạy qua đây…

-Vân tôi xin kể để bố và các bạn nghe-Dũng tợp một hơi cạn ly rượu vừa rót. Mỗi lần anh nâng ly là một lần Săm Ri khẽ kêu như muốn ngăn lại. Dũng lắc đầu, lấy mu bàn tay chùi miệng, nghiêng người đảo mắt theo dõi hai chiếc thuyền đang đi ngang qua, đôi mắt rất tỉnh táo và không vẩn chút hơi men. Anh ho khan một tiếng rồi nói-Vâng, tôi xin kể: Hôm ấy, Bộ tư lệnh Mặt trận lệnh cho đơn vị trinh sát chúng tôi đi điều tra một cụm quân địch mới xuất hiện ở vùng biên giới, có lẽ chúng từ Thái Lan “đánh” về. Đối với bọn trinh sát chúng tôi thì nhận được lệnh cấp trên chỉ có việc chấp hành, bất kỳ giá nào cũng phải chấp hành, và khi về đem theo một bản báo cáo đầy đủ và chính xác nhất. Hồi ấy trước mùa mưa, khắp vùng biên giới chẳng kiếm đâu ra giọt nước. Tôi nhớ hồi đầu năm trong khi truy quét địch, một cánh quân của ta đánh theo mũi vu hồi đã bị lạc vào một vùng hoàn toàn không có nước mà ngay chính dân địa phương cũng phải sợ, không ai dám bén bảng tới. Bộ đội phải nhịn khát suốt hai ngày liền, người cũng lả đi vì thiếu nước. Vậy mà lúc ấy chúng tôi phải xông thẳng vào chính nơi đó. Trong công tác chuẩn bị hành quân, thứ quan trọng nhất là mỗi người phải đeo ít nhất hai bi-đông đầy nước và chỉ được nhấm nháp khi đã rất khát không thể chịu nổi. Phân đội trinh sát đó do tôi chỉ huy, có mười bảy anh em, đến gần sát biên giới thì bị địch phục kích, bảy đồng chí bị cắt ngang đội hình rồi bị lạc phải quay trở về. Còn mười anh em khác trong đó có tôi phải đánh dập địch xuống, luồn rừng mà quay trở về, trên đường vừa đi vừa dò theo dấu vết địch. Chúng nó như loại thú rừng, thoắt hiện thoắt biến. Sáng hôm ấy chúng tôi chui vào ngủ trong một rừng cỏ tranh bạt ngàn. Khoảng trưa, địch xuất hiện, chúng nó đông quá ước chừng hai trăm tên và có lẽ đánh hơi thấy chúng tôi, chúng nó ỷ đông dàn hàng ngang càn đi quét lại trong đám cỏ tranh mênh mông ấy. Đến chiều chúng nó phát hiện được chúng tôi, chúng nó bắn quá lắm, AK, B.40, B.41 thi nhau nổ. Bọn này chắc vừa được Tàu trang bị cho nên chúng toàn đạn súng mới hết. Tôi lo quá, nghĩ phen này không khéo hy sinh lại không hoàn thành nhiệm vụ. Tôi biết thằng địch vốn đã hèn nhát, dù sao chúng chỉ là bọn tàn quân đã mang tâm lý thất bại từ đầu, vả lại chúng đang ở tình trạng sống lẻn lút, tôi hô anh em nhất loạt nổ súng xông lên. Quả nhiên bọn phỉ chạy toé ra, dạt cả xuống chân đồi. Anh em lại đánh theo lối cũ, vừa đánh vừa chạy lao vào rừng mất hút. Chỉ còn tôi lúng túng với cái điện đài hai oát và khẩu B.40 hết đạn của đồng chí vừa bị thương. Tôi thoáng nom thấy một thằng chĩa khẩu B.40 thẳng vào chỗ tôi, tôi chỉ kịp chạy lao lên ba mét rồi nằm chúi xuống. Quả đạn của nó nổ ngay sau lưng tôi, hơi nóng rát rạt khắp người. Thằng bắn B.40 lại xoay khẩu súng theo hướng mới, lần này nó định bắn chặn đầu. Tôi nhỏm dậy như sắp sửa chạy nhưng tôi lại nằm ẹp tại chỗ. Quả đạn lại nổ cách tôi không đầy ba mét, đám cỏ tranh cháy bùng lên, hơi nóng phả vào mặt tôi tưởng đến cháy sém cả đầu tóc. Tôi nhắm nghiền mắt, vuốt mặt biết mình chưa bị thương. Tôi vén cỏ tranh nhìn ra thấy tên địch đang đứng ngơ ngác, tôi nổ ngay cho nó một băng tiểu liên rồi chạy lao theo anh em, chỉ kịp thoáng thấy nó ngã sấp xuống đám cỏ. Tôi chạy được vào rừng thì không tìm thấy anh em đâu hết. Thế là tôi bị lạc đơn vị. Một thằng chỉ huy mà bị lạc bộ đội, thật mỉa mai! Tôi giúi chiếc điện đài đã hỏng và khẩu B.40 hết đạn vào bụi cây rồi lang thang đi khắp rừng tìm đồng đội. suốt đêm tôi không ngủ, cứ ngồi vểnh tai nghe ngóng, thấy hướng nào có tiếng động là mò tới hy vọng có thể gặp được anh em. Tôi không lo cho bản thân tôi, chỉ lo cho anh em, rồi lại lo không làm tròn nhiệm vụ, mặc dù khi quay về, tôi đã đặt cho anh em nhiều giả thiết, nhiều tính huống phức tạp khác nhau để từng người có thể tự động hoàn thành tốt nhiệm vụ mà cấp trên giao phó. Nhưng dù sao tôi cũng là người chỉ huy, chỉ sợ anh em vì lo lắng cho tôi mà lúng túng làm lỡ kế hoạch chung… Tôi đi lang thang hết cánh rừng này qua cánh rừng khác cuối cùng vẫn không tìm ra được dấu vết đơn vị. Tôi đoán chắc là anh em đã yên chí tôi hy sinh vì mấy quả B.40 hoặc nếu bị thương thì cũng bị bắt sống, nên họ tìm đường trở về. Hoặc lúc này các cậu ấy đang chờ tôi ở địa điểm tập kết và đang nóng lòng nóng ruột vì tôi. Nghĩ vậy tôi quyết định tìm đường trở về. Thật không may cho tôi, tôi bị mất phương hướng, hoàn toàn bị mất phương hướng. Tôi bị lạc thật rồi. Làm một anh chỉ huy, lại chỉ huy trinh sát mà bị lạc thì thật xấu hổ. Tôi cứ nhằm hướng mặt trời mọc, nhằm hướng đông mà đi. Hai bi-đông nước đeo bên người đã cạn không còn một giọt. Chung quanh tôi toàn là những cánh rừng già cằn cỗi, không kiếm ra một lá rau rừng, một ngọn cỏ xanh, một đõn chuối rừng, chứ chưa nói đến một lạch nước, một con suối. Tôi đã chịu nhịn khát hai ngày và khi đó mới biết rằng trên đời này không có gì đáng sợ bằng khát nước, cơn khát như xé nát buồng phổi, hơi thở nóng như hơi lửa. Tôi đi chệnh choạng và cứ ngồi xuống là thiếp đi. Trong cơn mơ, tôi không thấy gì khác ngoài nước. Nước, nước chỉ mơ thấy nước. Nước rất trong ở các giếng khơi của làng tôi, những cô gái đi gánh nước, quần áo tóc tai mặt mũi họ cũng ướt sũng nước, còn tôi thì nhoài người, vục đầu trong nước… Nước, nước ở khắp các dòng sông mà tôi đã đi qua, trước mắt là con sông Cầu quê tôi nổi tiếng là thơ mộng vì những bài quanhọ mà đến đời tôi chẳng ai còn thuộc lấy nửa bài. Làng tôi ở sát ngay bến đò Như Nguyệt, bên kia là Yên Phong, bên nay là Hiệp Hoà. Buổi trưa nắng ong ong, chúng tôi đi cắt cỏ về qua sông bằng chiếc đò mà người chèo đò là một bà già. Chúng tôi xếp đầy những gánh cỏ lên thuyền, còn người thì bơi theo, vừa bơi vừa nô đùa ầm ĩ, khiến đàn cò trắng đang đậu trên vòm tren gần đó giật mình bay vọt lên… Biết bao dòng sông nữa lại hiện về trong giấc mơ điên loạn của tôi giữa cơn khát khủng khiếp này: sông Hồng, sông Chu, sông Mã, sông Hiền Lương, dòng sông mà đơn vị của chúng tôi đã vượt qua hồi tháng Giêng trong khi đại quân ta ào ào tiến đánh bọn Pol Pot cùng với những đơn vị bộ đội cách mạng Campuchia. Thật là quân đi như nước chảy. Dưới sông, tàu hải quân đổ lính lên bờ; trên bộ xe cơ giới, xe tăng chở ùn ùn quân kéo xuống… Chao ơi, dòng sông Mê Kông đây rồi; Chỉ còn không xa nữa chúng ta sẽ vào Phnôm Pênh, giải phóng cho nhân dân Campuchia thoát khỏi địa ngục của bọn Pol Pot. Đám lính áo đen chạy toé như kiến vỡ tổ, chúng nó vừa chạy vừa giết dân thường, xác phụ nữ, trẻ em nằm đầy đường, máu đen đặc và ruồi nhặng bu kín… Tôi mơ thấy tất cả, và lúc nào một dòng sông hiện ra là tôi mơ thấy tôi vục đầu xuống sông mà uống. Và tôi mơ trở lại Biển Hồ, tôi ngụp lặn trong làn nước đỏ hồng phù sa của biển, tất những làn nước ấy đều cuồn cuộn chảy ào ào vào miệng tôi, và chỉ loáng cái, nước Biển Hồ đã khô cạn, còn người tôi phút chốc cũng tan thành nước.

[ptlinh]

Sang ngày thứ ba thiếu nước, tôi lần đi vặt cỏ cho lên miệng nhai, một thứ nhựa chát và đắng đến khô cổ làm tôi phải nhổ vội ra. Tôi đã từng đọc sách thấy họ viết khi khát quá người ta phải đái ra mà uống. Tôi cũng đái vào lòng bàn tay và đưa lên miệng. Nhưng chưa kịp nuốt, tôi đã nôn thốc nôn tháo, nôn cả mật xanh mật vàng và cứ hễ ngửi hai bàn tay tôi lại muốn nôn. Thì ra trong sách, người ta đã nói sai, chẳng ai có thể uống được nước giải của mình, nhất là khi mình đã quá khát, người đã khô khốc đi thì nước giải chỉ còn là chút nước vàng khè, đỏ quạch như nước củ nâu lại sền sệt và khai nồng khai nặc… Tôi đi không biết đã bao ngày đêm, cứ hễ tỉnh giấc là đi. Tôi sợ sẽ bị chết khát ở dọc đường, không bò về tới đơn vị được. Một hôm tôi đang đi, bước thất thểu chỉ muốn đâm nhào đầu xuống, chợt tôi rụt vội bàn chân lên. Chỗ chân tôi vừa in xuống còn lom một vết ẩm. Tôi quỳ ngay xuống, dùng hai tay móc lên, hai bàn tay tôi ướt nhoèn dính đầy cát và đất. Tôi thu hết sức bới sâu xuống và cái hố nông choèn ấy lấp xấp nước. Tôi mừng quá, cởi phăng áo và dấn cả cái áo sơ-mi xuống tận đáy hố. Nước ngấm dần đến ướt hết áo. Tôi cầm áo lên, giơ cao và vắt, cổ ngửa miệng há thật rộng để đón lấy từng hạt nước lẫn đất cát rơi xuống. Tôi uống ừng ực, uống đến đâu tỉnh đến đó, uống đến căng bụng. Có lẽ đến hai phần ba là đất cát nên uống hết một áo nước, tôi nằm vật ra bụng như bị đá lèn bên trên, lật bền này, nó lắc bên này, lật bên kia, nó lắc bên kia. Óc a óc ách và lát sau quặn đau dữ dội. Tôi ôm bụng nằm không sao thở mạnh được, miệng cứ ngáp ngáp như con cá mắc cạn. Mãi một lúc sau cơn đau mới dịu đi, tôi không chết mà người tỉnh táo khỏe khoắn hẳn lên. Tôi lại quỳ xuống bới hố đất sâu thêm, dấn cái áo xuống vắt đầy hai bi đông nước. Bây giờ thì sống rồi; bây giờ có nước rồi tôi có thể đi đến cùng trời cuối đất để tìm về đơn vị…


Chiều hôm ấy, sang ngày thứ bảy bị lạc, tôi gặp được anh em ở giữa đường. Anh em ôm choàng lấy tôi, có cậu mau nước mắt đã khóc oà lên. Nom tôi dễ sợ quá. Người gầy rạc, tóc tai bờm xờm như người rừng. May mà gặp nhau lúc còn sớm, chứ đêm tối trông thấy tôi, anh em dễ lầm tôi với tàn quân Pol Pot mà cho luôn phát đạn. Đêm hôm đó tôi nằm lại ở đại đội. Các cậu ấy pha sữa cho uống, nấu cháo thịt gà cho ăn, rồi đun nước, cạo râu cắt tóc, tắm rửa cho tôi. Lai kể chuyện hôm ấy bị chúng nó bao vây, khi đánh dập chúng xuống và chạy lao đi, anh em yên trí tôi chạy sau. Ai ngờ khi chạy được một quãng xa, đứng lại mới biết thiếu tôi. Các cậu ấy quay lại lùng sục hết buổi vẫn không thấy đều cho là tôi vọt được về trước rồi. Anh em về tới nơi tập kết chờ tôi một ngày, hai ngày không thấy lại cho là tôi đã hy sinh. Các cậu ấy về đơn vị báo cáo đại đội, đại đội báo cáo lên tiểu đoàn rồi cho một tổ đi tìm xác tôi cũng chẳng thấy… Sáng hôm sau, tôi lên trên tiểu đoàn, tới nơi, anh Ba Chúc nhảy phóc ra ôm ghì lấy tôi. Anh ấy hôn tôi lên mặt lên mũi, miệng cười cười nói nói mà nước mắt cứ chảy ròng ròng: “Dũng ơi, chúng ta tưởng mày chết rồi. Khi nhận được báo cáo của đại đội, cả ban chỉ huy thằng nào cũng khóc vì thương mày. Chúng tao đã bàn nhau nhất định phải đi kiếm xác mày, bằng bất cứ giá nào cũng phải tìm ra. Tao còn sáu mét vải nhựa, tao sẽ lấy bọc xác mày đưa về chôn ở Xiêm Riệp để rồi nay mai đưa mày về nước… Mấy hôm này có ngày nào không có người ở Biển Hồ lên hỏi tin tức của mày, không hiểu bà con nghe ai nói mày hy sinh rồi, tao nói mày còn sống, nhất định chẳng ai chịu tin. Con Su Va Chăn nó bảo mấy hôm nay ở ngoài nhà nào cũng bầy bàn thờ thắp hương cúng mày. Săm Ri thì nằm nhà không đi đánh cá, chỉ khóc. Su Ri La cũng vậy, cả bác Hai nữa. Ai cũng khóc vì mày… Chính chúng tao đã hết hy vọng gặp lại mày, vậy mà mày lù lù dẫn xác về? Thằng quỷ, mày kể chuyện đi, tại sao lại còn sống mà lần về được hả? Kể đi!… Ô hay sao lại khóc? Thằng này lạ chưa kìa?…”. Tôi khóc vì tôi quá xúc động trước tấm lòng của đồng đội, của nhân dân đối với tôi. Nào tôi có làm được công chuyện gì lớn lao, tôi đã lập được chiến tích gì to tát để các anh, để nhân dân phải quá thương cảm vì tôi!… Tôi sang đây chiến đấu xa gia đình, xa quê hương làng xóm nhưng tôi được đùm bọc trong tình thương bao la của đồng đội và nhân dân nước bạn… Tôi khóc vì cảm động quá. Anh Ba Chúc ơi, các anh còn nghĩ đến việc đưa xác tôi về Xiêm Riệp để sau này đưa tôi về nước… Các anh lo toan cho tôi cả khi sống lẫn khi chết… Bác và các anh thử nghĩ coi có quân đội nào đi chiến đấu xa Tổ quốc mà lại được nhân dân nước bạn yêu thương và quý mến đặc biệt như vậy không?… Ngay bây giờ cả bác, cả các bạn đều khóc khi tôi nhắc lại chuyện xưa… Cám ơn, ngàn lần cám ơn những giọt nước mắt nghĩa tình của tất cả và chính nó làm cho tôi vui sướng nhưng tôi cũng rất hổ thẹn bởi vì tôi chưa xứng đáng với đồng đội của tôi… Tôi là một người chỉ huy kém cỏi, tôi chưa hơn được các chiến sĩ của tôi…


Lê Vân chồm lên, hai tay khua trong không khí, miệng nói mà đôi mắt ướt sũng làm cho khuôn mặt của anh thêm méo mó:

-Dũng, đừng có tự phủ nhận. Anh nên hiểu rằng chính những giọt nước mắt của anh em, của nhân dân và của cả bọn này nữa đã đánh giá phẩm chất của anh. Nếu như anh là thằng hèn nhát, là tên ích kỷ thì làm sao có được cảnh tượng hào hùng và xúc động như anh vừa kể. Đừng đánh giá mình quá thấp, đồng chí Dũng ạ!

[ptlinh]

Dũng kêu lên, khuôn mặt đẹp đẽ của anh dúm lại vì nỗi đau đớn đang dầy vò trong lòng:

-Không, không, anh Lê Vân ơi! Tôi biết anh rất thương tôi, anh rất yêu mến đơn vị trinh sát của tôi và anh đã từng viết nhiều bài thơ xúc động về anh em trinh sát chúng tôi… nhưng dù sao tôi cũng không thể lừa dối anh. Tôi là một thằng chỉ huy mà tôi đã chịu bất lực trước yêu cầu chính đáng nhất của chiến sĩ của tôi. Như vậy tôi còn kiêu hãnh chút gì nữa… Tôi kể câu chuyện này để rồi tôi phải khóc, tôi phải khóc. Tôi khóc không phải vì tôi say, tôi khóc vì nỗi đắng cay trong sự bất lực hoàn toàn của tôi. Cuối năm ngoái, tôi dẫn một phân đội đi trinh sát. Gọi là phân đội nhưng chỉ có chín đồng chí cộng với tôi là mười. Khi xuất phát thì có một chiến sĩ cứ đến năn nỉ cho đi theo. Cậu ấy còn trẻ mới mười tám tuổi, người Hà Nội. Tôi chưa kịp hỏi chuyện gia đình vì cậu ấy mới bổ sung về. Mới đầ tôi không cho đi nhưng cậu ta năn nỉ quá, vin cớ mình là lính thông tin cũ biết sử dụng điện đài. Cuối cùng tôi đồng ý xếp cậu ra đi cuối đội hình phân đội. Chúng tôi hành quân hai ngày không xảy ra chuyện gì nhưng đế chiều thứ ba thì… lúc đó tôi còn nhớ rất rõ, tôi dẫn đầu đơn vị đi theo đội hình hàng dọc trên con đường mòn giữa rừng. Bỗng có tiếng mìn nổ phía sau. Tôi nghe mà giật thót người, chạy lao trở lại thì đã thấy cậu chiến sĩ điện đài của tôi nằm trong vũng máu. Trời ơi, sao lại có chuyện kỳ lạ như vậy? Cả mười anh em đi không sao, cậu ấy đi cuối cùng lại bị vấp mìn? Nó bị giập nát cả chân trái, suốt từ đùi trở xuống máu chảy như xối. Tôi biết tình thế này không còn hy vọng gì nữa rồi. Tôi bế xốc cậu ấy lên vừa lay vừa gọi: “Tuấn ơi, tỉn lại đi em. Em có nhắn gì về gia đình không em. Em có người yêu chưa em? Em tỉnh lại đi. Em nhắn lại cho anh. Em nhắn bố, nhắn mẹ điều gì không em? Em nói đi, Tuấn ơi!”. Thằng bé tỉnh lại chỉ một mực lắc đầu, thềo thào: “Không, em không nhắn gì đâu, em còn trẻ quá, em mới hết tuổi mười tám. Em muốn sống…”. Trời ơi, trước sau cậu ấy chỉ yêu cầu tôi có một điều duy nhất là làm sao cứu sống được nó. Cậu ấy tin rằng tôi đủ khả năng làm công việc đó. Đã là người chỉ huy thì không thể bất lực trước yêu cầu chính đáng của chiến sĩ. Ôi, em Tuấn ơi, hôm ấy nếu như anh chết đi mà cứu được em thì anh sẵn sàng chết ngay để cho em được sống. Em còn trẻ quá! Tại sao anh lại đồng ý cho em đi theo để em phải hy sinh? Đó là lỗi của anh. Vậy mà khi em bị thương nặng, em chỉ yêu cầu anh cứu được em mà anh hoàn toàn bất lực! Anh không làm gì được hết… Anh cũng không kịp thăm hỏi gia đình em, bố mẹ em… Thế rồi Tuấn chết trên đôi tay tôi, anh Lê Vân ơi! Thằng bé mới đẹp làm sao, mặt nó đẹp, cả người đều đẹp… Vậy mà nó phải chết, chết rất bất ngờ ngay trên đôi tay đây này… Tôi là người chỉ huy giỏi sao được, tôi tháo vát và tài năng ư? Tổ quốc, nhân dân đã giao phó cho chúng tôi những thanh niên đẹp đẽ như thế mà tôi không có cách chi bảo vệ được cho họ, vậy thì tôi còn xứng đáng làm sao được đối với trách nhiệm của tôi… Bộ đội chúng ta hy sinh như thế đó! Anh có về nước thưa lại với đồng bào, chúng tôi, những người con Việt Nam đã sống và chiến đấu như thế đó... Tôi khóc đêm nay không phải vì tôi say đâu. Tôi khóc những chiến sĩ đã hy sinh vì danh dự của Tổ quốc, vì phẩm chất của con người… Tôi khóc… bác khóc, các anh, các chị, các em đều khóc.. Những giọt nước mắt rơi xuống Biển Hồ đêm nay không phải là những giọt nước mắt ươn hèn…


Lê Vân nhoài người về phía Lê Đình Dũng, gần như ôm lấy Dũng và anh nói với giọng thật tỉnh táo:

-Cám ơn đồng chí thân yêu của tôi, anh đã làm cho tôi chấm dứt được nỗi day dứt nó gậm nhấm tâm hồn tôi suốt bao tháng nay. Bao lâu nay tôi tự nguyện dấn thân với cuộc sống chiến sĩ, tôi tự nguyện hết lòng phục vụ anh em nhưng cho tới nay chính đồng chí, chính Dũng đã làm cho tôi thêm rất nhiều sức mạnh để tôi tiếp bước con đường đi của tôi. Chao tôi tôi tự hào về đồng đội của chúng ta. Tôi vô cùng cám ơn đồng chí, vô cùng cám ơn tất cả đồng đội thân yêu của tôi…


Hai người cứ ôm ghig lấy nhau… Họ hôn lên mặt nhau, lên đôi mắt còn đẫm nước của nhau… Tất cả nhìn họ, miệng ai nấy đều cười nhưng tất cả những đôi mắt đều rưng rưng…

Chỉ có nhà văn già ngồi bên tôi cứ gục xuống không nhúc nhích, tưởng như mái đầu anh quá nặng, anh không còn sức để cất lên được. Mãi mãi anh mới ngẩng nhìn mọi người. Suýt nữa tôi bật kêu, mặt anh già hẳn đi đến phát sợ, môi mím chặt và đôi mắt ráo hoảng. Anh nói rất từ tốn, giọng khàn khàn:

-Các bạn, đêm nay người đau khổ nhất là tôi và người vui sướng nhất cũng là tôi. Thôi hãy cho qua những nỗi đau, tôi muốn nói về niềm vui sướng. Tôi đã sống quá sáu mươi năm, tôi đã viết trên ba mươi năm. Và suốt từng ấy năm trời, tôi mong ước, tôi chờ đợi một con người đầy đủ nhất và hoàn thiện nhất đối với tôi, chỉ riêng với tôi thôi, cho mãi hôm nay tôi mới gặp được. Người đó là ai đây? Là đồng chí Dũng? Là Lê Vân? Là Thầm? Va Su Chăn, là Săm Ri hay Su Ri La? Và cả bác Hai chủ nhà ở đây? Phải mà cũng không phải là ai hết… Tôi sang đất nước Campuchia đau thương đang hồi sinh này, tôi đã chứng kiến những tội ác khủng khiếp nhất của bọn giết người, tôi đã được gặp những người Campuchia còn sống sót những trí thức ở Phnôm Pênh, những nhà sư, những cán bộ lãnh đạo cũn như bao nhiêu dân thường… Và điều quan trọng, tôi đã nói chuyện với anh em bộ đội ta từ các chốt biên giới đến những đơn vị làm công tác xây dựng lại cuộc sống bình thường. Tôi đã ở thủ đô Phnôm Pênh, ở U-đông, ở Công Pông Chơ Năng, ở Xiêm Riệp và cả ở Biển Hồ này, tôi đã tiếp xúc với các anh trên Bộ tư lệnh, được dự những cuộc nói chuyện với anh em chiến sĩ.


Tôi đã gặp các bạn, ở đâu tôi cũng gặp các bạn, mỗi người một mảnh cuộc đời, một mảnh sự sống, những điều bi thảm, những sự tích hào hùng, những vẻ lạc quan, v.v… Đó là niềm vui sướng vô cùng của tôi, niềm vui sướng cực kỳ của tôi… Nhưng các bạn ơi…-Anh quì hẳn lên, hai tay chắp trước ngực như kẻ nguyện cầu, mặt ngửa lên-Các bạn ơi, tôi đã tìm thấy được niềm vui sướng vô bờ nhưng đồng thời tôi lại thấm thía một nỗi khổ đau không thể nào tả xiết được. Đó là sự bất lực của tôi, một sự bất lực hoàn toàn bởi tài năng của tôi so với những người tôi đã gặp thì quá chênh lệch. Tôi biết tôi không thể nào viết được những trang sách thật đằm thắm tình người như những điều mà các bạn đã dành cho tôi… Tôi là kẻ đáng thương hay đáng trách?…

[ptlinh]

Bây giờ chính Dũng lại an ủi nhà văn, an ủi như dỗ dành:

-Bố ơi, bố đừng quá bi quan về tài năng của bố. Con biết là bố có một tấm lòng, mà đã có tấm lòng thì chắc chắn bố sẽ viết được. Con, thằng Dũng này tin là bố viết được mà…

-Cám ơn Dũng… cám ơn các bạn-Nhà văn khẽ thở dài…

Tôi không rõ mọi người giải tán vào lúc nào. Tôi chỉ nhớ loáng thoáng có lẽ khoảng gần sáng. Dũng vẫn rất tỉnh táo mặc dù anh uống mấy ly rượu, anh lấy thuyền đưa ba cô gái về tận nhà. Khi anh quay trở lại, chúng tôi đã nằm tất cả trên sạp thuyền nhưng vẫn chưa ai ngủ. Dư âm của câu chuyện làm chúng tôi thao thức, cứ nằm im lặng nghe những âm thanh huyền diệu của Biển Hồ về đêm. Mùi mắm tôm từ đâu theo gió thoảng tới, cái mùi mặn nồng và béo ngậy cứ lùa vào khứu giác. Tiếng mái chèo khua nước vẳng lên nhè nhẹ. Thuyền đánh cá ra đi mỗi lúc càng nhiều, những con thuyền lướt qua sát chân tôi… Và khi tôi ngóc đầu nhìn lên bỗng giật mình thấy mặt hồ vàng rực, màu vàng của sơn mài lênh láng trên mặt nước, ánh vàng lan cả vào nơi tôi đang nằm. Trăng đã lên, mặt trăng hạ tuần méo mó hiền hiện như treo lơ lửng trên sóng nước…


Lê Vân ngọ nguậy đầu rồi ngồi hẳn dậy. Anh nhẹ nhàng bò ra mạn thuyền, đốt thuốc và ngắm trăng. Cái đêm sâu thẳm không tài nào gọi được giấc ngủ tới. Tôi cũng muốn ra ngồi mạn thuyền với Lê Vân nhưng tôi kìm ngay được. Tôi không muốn làm khuấy động suy nghĩ của anh, có thể một bài thơ hoặc một bản trường ca đang hình thành từ đây… Tôi cứ nằm mà ôn lại tất cả mọi hình ảnh, mọi vẻ mặt, mọi câu chuyện xảy ra từ tối hôm trước. Tôi muốn ghi chúng thật kỹ lưỡng trong ký ức với hy vọng sẽ có thể kể lại cho bè bạn cùng nghe và cùng hưởng cái đêm kỳ diệu giữa Biển Hồ này. Nhưng làm sao có thể kể lại được?


Lê Đình Dũng bước lên thuyền, anh vấ phải một bóng người đang ngồi thu mình bên bánh lái. Anh hỏi:

-Bố chưa ngủ sao bố?

Nhà văn già vẫn im lặng. Dũng lại muốn an ủi người già:

-Câu chuyện của con đã làm bố mất ngủ? (nhà văn lắc đầu). Hay bố nhớ em con? Con hứa với bố, con sẽ tìm ra chú ấy cho bố.

-Dũng đừng tìm nữa-Nhà văn thì thào-Mình đã gặp rồi.

-Vậy sao bố? Bố gặp chú ấy ở đâu?

-Mình gặp nó trong câu chuyện của Dũng đấy!

-Trời ơi!-Dũng ngồi thụp xuống, ôm lấy vai ông già-Thật sao bố? Chú ấy đấy ư, bố! Trời ơi, sao lại có thể như vậy được?… Sao con lại vô tâm, vô ý đến thế?… Trời ơi, con thườn bố vô cung. Bố ơi, có đúng là em con đấy không?

-Khẽ chứ cho anh em ngủ-Nhà văn nắm lấy cánh tay của Dũng-Có thể là nó mà cũng có khi không phải. Thôi ta đi ngủ Dũng ạ. Ngày mai chúng ta còn ra xa nữa phải không? Ngày mai còn bao nhiêu việc cần làm. Đi ngủ thôi…

Anh tiểu đoàn phó trinh sát vẫn suýt xoa:

-Trời, con không ngờ. Con thương bố vô cùng… Tại sao lại thế nhỉ?…

Hai người dìu nhau vào chỗ nằm, họ im lặng hay cố giữ im lặng. Ánh vàng ngời ngợi của trăng đếm đã rút dần khỏi sạp thuyền. Bóng đêm sẫm lại nơi chúng tôi đang nằm. Ngoài kia trăng muộn mằm vẫn nhuộm vàng những căn nhà sàn đứng lẻ loi, lênh khênh và im lìm trên mặt nước…

Đêm yên tĩnh một cách kỳ lạ, ôi cái đêm Biển Hồ…

Tháng 5 năm 1980

[ptlinh]

Cái chết của Bun Thon

Lê Huy Khanh

Trận đánh đã kéo dài gần hai giờ. Bọn địch chống cự rất ngoan cố. Nhưng cuối cùng quân cách mạng đã lọt được vào cứ điểm của địch. Tù binh bắt được khá nhiều. On-kun cho trói từng tên một và dong ngay về phía sau. Anh tiếp tục dẫn đại đội thọc sâu vào khu trung tâm. On-kun và đồng đội chạy băng băng trên những đống gạch vữa nát khét lẹt. Không còn thấy bóng dáng một tên địch nào cả, On-kun hơi ngạc nhiên: nhưng anh vẫn cho đội hình vượt lên bao vây căn nhà của bọn chỉ huy nằm chính giữa hai cứ điểm. Căn nhà này có một bờ tường đất bao quanh cao đến ngang cửa sổ. Bỗng một loạt đạn đại liên xối xả quét một vệt dài, làm cho đội hình của đại đội On-kun phải chững lại. On-kun vội vã nép mình vào một mảng tường nham nhở và đưa mắt quan sát: các chiến sĩ của anh đã nằm cả xuống sau những vật che đỡ. Lại một loạt đạn đại liên nữa quét sạt trên đầu anh. Đạn găm xuống trước mặt anh chiu chíu, bụi mù. On-kun đã phát hiện được luồng đạn của địch bắn ra từ khe hở của một bức tường đổ nghiêng, một đầu còn ghếch lên một bức tường khác, trông van vát như mái nhà. Anh khoát tay ra hiệu cho đồng đội của mình tiếp cận địch. Anh cũng lợi dụng một mảng tường đổ trước mặt để tiếp tục trườn lên. Đạn địch vẫn găm từng loạt rất ngắn, chúng bắn khá chính xác. Có thể vì địch sắp hết đạn, nên chúng phải bắn dè sẻn. Nhưng nó cũng chứng tỏ rằng bọn này sẽ chống cự đến cùng, và đã có kinh nghiệm tác chiến. Vì bị che khuất không nhìn thấy tụi địch ở trong nhưng On-kun dự đoán; có còn nhiều lắm cũng chỉ vài ba tên. Anh cho bộ đội khép chặt thêm vòng vây và gọi địch ra hàng. On-kun bắn một loạt AK vào bê cạnh khung cửa sổ có chắn song sắt đã sụm xuống, cong queo. Súng địch im bặt một lát. Anh gọi vọng vào:

-Bọn quan thầy Trung Quốc đã cuốn gói. Pol Pot-Ieng Sary đã tháo chạy rồi. Hãy trở về với nhân dân!

Một loạt đại liên từ trong khe tường bắn vụt ra để trả lời anh. On-kun bình tĩnh và thầm nghĩ: bọn này định lợi dụng địa hình để cố thủ đây! Bộ đội vẫn tiếp tục áp sát mục tiêu. Địch bắn liên tiếp từng chập dữ dội hơn. On-kun hạ lệnh cho một chiến sĩ đang trườn bên cạnh anh ném hai trái lựu đạn vào chân tường, ngay dưới cái khuôn cửa sổ bẹp dúm để uy hiếp địch, tạo thời cơ cho từng mũi có thể phát triển thuận lợi. Súng địch bỗng im bặt. Chúng đã bị tiêu diệt, hay chúng giả vờ hết đạn để chờ cho ta đến thật gần rồi bất ngờ phản công? Dù sao chăng nữa, On-kun vẫn phải thận trọng cho bộ đội triệt để lợi dụng các mảng tường tiến lên. Vừa trườn đi, On-kun vừa kiên trì gọi:

-Ngoan cố là tự giết mình, ra hàng đi. Mặt trận và nhân dân sẽ cho về sống với gia đình!

Tiếng anh vừa dứt thì một loạt đạn đại liên lại nổ rền. Nhưng lần này đạn vãi bừa bãi và bay rất cao, chứng tỏ bọn chúng đã hoảng hốt. Điều kiện đã cho phép đại đội anh tiêu diệt cụm hoả lực cuối cùng này của địch một cách dễ dàng. Chỉ cần hai trái B.40 thì căn nhà xiêu vẹo đó sẽ bốc cháy và sụp đổ hoàn toàn. Bọn địch sẽ không còn đường nào chạy thoát nữa. Mặc dù cơn giận dữ đang sôi sục trong lòng, nhưng On-kun vẫn cố nén lại. Anh đưa tay lên làm loa định gọi tiếp thì có ba tên lính Khơ-me đỏ mặc quần áo đen xịt, đeo túi, xách AK, từ trong khe hở của bức tường đổ lao ra. Cả ba tên đều nhớn nhác và chạy thục mạng về phía căn nhà chỉ huy. Vì hết đạn chúng phải vứt bỏ cả súng đại liên. On-kun cùng đồng đội lao lên đuổi theo bọn chúng. Cả trận địa vang dậy tiếng hô:

-Đứng lại! Giơ tay lên!

Và từng loạt đạn AK nổ giòn bao lấy ba tên địch để uy hiếp chúng. Bỗng On-kun phải chững lại, nhanh chóng nép mình vào một mảng tường thấp lè tè, lở loét. Tên lính “K đỏ” có bộc tóc ngắn lợp cợp, thân hình cao lớn với cái lưng gù đã quay lại, giương súng lên bắn anh. Nó vừa giật lùi vừa bắn, mấy viên đạn quét sát đầu anh, gạch vừa rơi lốp bốp. On-kun đứng nghiêng người, quay đầu nhìn tên địch trừng trừng. Anh cũng giương súng lên định bắn một băng để bắt chúng dừng lại. Thốt nhiên mũi súng của anh chúi xuống và ngón tay anh không xiết vào vòng cò nữa. On-kun thét lên, giọng lạc hẳn đi:

-Bun-thon! Đứng lại, Bun-thon!

Tên lính cao lớn, lưng gù có cái tên là Bun-thon cũng chững lại ngẩng đầu lên. Hắn và On-kun nhìn nhau. Bun-thon đưa một bàn tay huơ huơ lên trời trông ngỡ ngàng và vụng về. Rồi đột nhiên hắn quỳ xuống bắn như điên dại vào mảng tường mà On-kun đang đứng nép mình ở đó để nhìn hắn. Sau đó hắn đứng dậy lảo đảo, loạng choạng chạy bổ về phía sau. On-kun thoáng có một cảm giác vừa tức giận vừa thương hại ba cái bóng đen đang cố tình chạy trốn trước mắt anh. Anh bật dậy, hô lớn:

-Xung phong! Đồng đội theo anh ào lên. Ba tên địch đã tụt vào một căn hầm cố thủ bằng bê-tông cốt sắt nửa chìm nửa nổi. Từ trong đó chúng lại bắn ra để cản đường tấn công của đại đội On-kun. Nhưng vòng vây đã khép chặt rồi. Từ chỗ On-kun nằm tới cửa hầm ba tên địch vừa chui vào chỉ cách nhau một khoảng rất gần, đến nỗi anh có thể nhẹ nhàng tung từng trái thủ pháo vào đó mà không sợ rơi chệch. Nhưng On-kun vẫn không muốn tiêu diệt chúng. Anh muốn cứu vớt chúng. Vả lại, theo dự đoán của anh đây là những tên chỉ huy, có thể sẽ có rất nhiều điều cần khai thác. Từ lúc gặp Bun-thon thì ý định ấy càng được củng cố trong đầu anh. On-kun nói to để nhắc nhở đồng đội của mình:

-Toàn đại đội bao vây chặt, gọi địch ra hàng, chú ý tránh đừng để thương vong vô ích.

Các chiến sĩ làm theo mệnh lệnh của anh. Mấy tổ xung kích vận động lên chiếm căn hầm và bắt tù binh nhưng đều bị chúng cản lại. On-kun ném một trái thủ pháo vào sát miệng hầm,làm cho súng địch câm bặt. Khói thủ pháo chưa tan hết On-kun đã gọi:

-Bỏ súng xuống ra hàng sẽ được đối xử tử tế… Bun-thon ơi, ra hàng đi! Người đang gọi mày là On-kun đây, mày có nhận ra không?

[ptlinh]

Bun-thon nhô đầu lên khỏi công sự. Một lần nữa hắn lại nhìn On-kun trừng trừng, đôi mắt hắn lấc láo và long lên dữ tợn, nét mặt hắn cau có, lộ vẻ tức tối, nghi ngờ và tuyệt vọng. On-kun đưa tay vẫy:

-Bun-thon! Ra đi, sẽ không ai giết mày đâu. Mày bị lừa dối đấy, mày có biết không? Mày còn tin tao không?…

Bun-thon cắn chặt vành môi một lúc, rồi miệng hắn mấp máy như muốn nói một điều gì đó. On-kun giục nó:

-Còn chần chừ gì nữa, ra hàng đi, vợ con mày đang đợi mày đấy!

Bun-thon nắm tay đấm lên trán, đấ lên ngực mấy cái nghe bồm bộp. Mặt hắn lắc qua lắc lại mấy lần. Hắn tụt xuống, giương khẩu AK lên nhả đạn điên dại hơn lần trước về phía On-kun. Một chiến sĩ nằm bên cạnh anh nói:

-Nó không chịu ra hàng đâu, cho tiêu diệt thôi, đại đội trưởng ơi!

-Ừ. Nhưng điều đó thì dễ quá rồi…

Câu nói của anh bị cắt ngang bởi tiếng thủ pháo nổ ầm phía trước mặt. Mảnh gang bay rào rào, khói xộc vào làm mắt anh cay sè, miệng và mũi anh đắng ghét. Người chiến sĩ bên cạnh anh lại hỏi:

-Tên địch ấy, đại đội trưởng biết tên nó à?

-Ừ. Nó ở cùng quê với tôi đấy.

-Tôi thử gọi nó một lần nữa xem thế nào, đại đội trưởng nhé!

On-kun xua tay ra hiệu cho người chiến sĩ để anh gọi. Anh lại đưa tay lên khum khum làm loa gọi vào. Giọng anh đã run lên vì tức giận:

-Lần cuối cùng Mặt trận đoàn kết dân tộc cứu nước mở đường sống cho chúng mày… Có ra hàng không?

Từ trong công sự cố thủ đạn địch lại bắn toả ra bốn phía. Ba, bốn trái thủ pháo của địch nổ liên tiếp bao quanh On-kun. Người chiến sĩ vừa nói chuyện với anh bị một mảnh thủ pháo xé rách bàn tay phải. Cậu ta mím môi lại, không một lời rên rỉ. Y tá lao đến băng bó vết thương cho anh. On-kun thét lên:

-B.40 đâu, phá huỷ công sự!

Hai tiếng nổ liên tiếp dữ dội. Nóc căm hầm bê-tông bị hớt gọn. Khói bụi mù mịt. Từng mảng bê-tông bị hất lên, rơi xuống rào rào. On-kun hô vang:

-Xung… phong…!

Khói đạn chưa tan hết nhưng On-kun vẫn nhìn thấy ở trung hầm có sau bộ mặt đen đúa lì lợm và tuyệt vọng đến cực độ. Anh nghe rõ một giọng nói rít lên gầm gừ.

-Ngồi im, thằng nào chạy ra hàng tao bắn chết.

On-kun ra hiệu cho đồng đội né mình, đề phòng bọn địch ngoan cố nhảy xổ ra đánh giáp lá cà. Trong hầm vọng lên những tiếng rên ư ử và những tiếng thở hồng hộc nghe vừa rùng rợn vừa thảm thiết. Hai tên địch nhào ra. Một loạt AK trong hầm vội vã quét theo. Trong nháy mắt, On-kun ôm được một tên lăn đi mấy vòng. Còn tên kia gục xuống, nằm sóng soài, mình vắt trên cửa hầm, hắn kêu rống lên, máu ộc ra lênh láng. On-kun chưa kịp giao tên địch cho đồng đội trói thì trong căn hầm đã bật lên những tiếng rú kinh hoàng. Tiếp theo là tiếng thủ pháo nổ, tiếng nồ bị ghìm lại trong hầm, nghe âm âm nhức nhối. Sau đó là im lặng hoàn toàn. On-kun biết rõ việc gì đã xảy ra: chúng tự giết nhau. Anh kéo tên tù binh đứng dậy, phủi bụi đất bám đầy quần áo, xốc lại dây lưng và thở phào. Trận đánh thế là đã kết thúc. Đồng chí đại đội phó tập trung bộ đội di chuyển về vị trí tập kết. Còn On-kum chờ cho khói thủ pháo tan hết mới cùng hai chiến sĩ xuống hầm kiểm tra, thu vũ khí. Đây là một công sự cố thủ khá rộng, nền được tráng xi-măng. Sáu khẩu súng AK vứt bừa bãi, có khẩu bị mảnh thủ pháo găm vào báng thủ lỗ chỗ. Không còn một viên đan nào. Bốn tên địch nằm chết với bốn tư thế khác nhau. Tên nào cũng còng queo, co quắp, mặt sạm đen khói thủ pháo, tóc cháy lởm chởm. Những bộ quần áo đen xỉn, cóc cáy mồ hôi và đất, rách tơi tả. Bun-thon nằm ngửa, đầu hắn ghếch lên thành hầm, đôi lông mày cháy trụi, mắt trứng dã thao láo, miệng há hốc, hai hàm răng vàng khè. Những nét mặt hiền lành như hòn đất củ khoai của Bun-thon ngày xưa bây giờ đã biến đâu mất. Chỉ còn lại trước mắt On-kun một bộ mặt dữ tợn của loài dã thú. On-kun nhìn thẳng vào bộ mặt ghê tởm đó như để cố tìm lại một dấu vết nào đó của quá khứ còn chưa bị thời gian xoá đi. Một cảnh tượng hơi lạ đập vào mắt anh: bên xác những tên địch có mấy quyển sách bìa trắng nằm ngập trong máu nhầy nhụa. On-kun dùng đầu lưỡi lê trên súng AK lật lên một cuốn và anh đọc thấy dòng chữ Campuchia in màu đỏ: “Lược dịch tác phẩm bàn về mâu thuẫn của Mao chủ tịch-Tài liệu dành riêng cho cán bộ đảng viên”. On-kun như chợt nhận ra một điều gì đó rất cụ thể, anh nói nhỏ với chính mình:

-Chúng mày đã liều chết một cách nhục nhã và thảm khốc vì cái đạo ma quỷ này đây!

Rồi On-kun lại lật tiếp một trang nữa xem trong đó chúng đã nhồi nhét cho nhau những gì. Anh bắt gặp một cái ảnh chụp bốn thầy trò Pol Pot đi trên đường băng của sân bay Bắc Kinh. Trong đó Hoa Quốc Phong với bộ mặt rất to đang cười cợt, Đặng Tiểu Bình thấp lè tè, bộ mặt càu cạu, gườm gườm nhìn những đồ đệ của mình, còn Pol Pot và Ieng Sary thì đều giơ hai tay lên trời như những kẻ đầu hàng. Cả bốn khuôn mặt đều dính đây máu đã bắt đầu đen xỉn lại. Bên dưới tấm ảnh, On-kun lại đọc được những dòng chữ này: “Lời dạy của lãnh tụ Pol Pot: Chúng ta phải hăng hái và kiên quyết thực hành tư tưởng của Mao chủ tịch: Mâu thuẫn đối kháng luôn luôn tồn tại trong mọi sự vật. Nó tồn tại ngay trong bản thân chúng ta. Muốn tồn tại được thì phải tiêu diệt không thương tiếc kẻ đối kháng với mình…”. Đọc xong câu ấy, một nỗi bực bội dâng lên, làm cho On-kun uất nghẹn. Anh không thể giữ nổi bình tĩnh nữa. Giống như một hành động tự vệ, anh cắm phật lưỡi lê vào cuốn sách bết máu ấy. Các anh bước ra khỏi hầm. Một chiến sĩ đưa cho On-kun tập tài liệu, bản đồ quân sự, sổ sách thu được trong túi của mấy tên địch. Trong mớ giấy nhàu nát đó, On-kun lại bất ngờ thấy một bức thư đã cú, viết bằng bút chì trên giấy học trò. Những dòng chữ nghệch ngoạc, xiêu vẹo nhưng đã làm anh rùng mình. Đó là tấm bằng khen mà Bun-thon đã được cấp trên thưởng cho nó, về thành tích đã “thẳng tay trừng trị những phần tử đối kháng” từ hồi 1977.

On-kun bật lên một tiếng thở dài đau xót khi anh nhìn vào những tài liệu vừa thu được và nói với người chiến sĩ: “Những thứ này đã giết chết chúng nó!”.

[ptlinh]

Câu chuyện bên cây cầu Pia-rết

Ngô Quốc Dân

Bệnh viên Rùm-chiết phong quang sạch sẽ. Bóng hàng xoài trước sân râm mát. Người hộ lý khoác áo blu trắng bê khay thuốc, nhón gót qua lại các phòng. Vài người khách tới thăm bệnh nhân rụt rè bước qua chiếc cổng nhỏ quét vôi màu trắng…


Tại phòng số 6, ngồi bên chiếc giường cạnh mẹ, nhìn những giọt huyết thanh trong veo từ cái chai dốc ngược đều đều nhỏ xuống chiếc bầu kẹp ghim, nối với sợi dây dẫn không màu, trong, mảnh, Rết-xi luôn nghĩ tới phum làng. Giờ này bố đang làm gì? Trờì! Thằng ăng-ca khốn nạn nào mà độc địa thế? Năm bảy chín, chỉ vì một chút chần chừ, không chịu bám vào đoàn người bị xua chạy vào rừng, bố đã bị tên ác ôn bập hai nhát búa đứt lìa hết gân gót chân. Vốn người già  yếu lại tàn tật, ở nhà một mình bố sẽ xoay sở ra sao? Ai kiếm rau cho con lợn ăn? Ai cắt mướp ở mảnh ruộng gần sông đêm đi chợ bán? Củi nấu cơm ai bổ cho? Ăn hết lu gạo, bố sẽ bò đi vay đâu?… Càng nghĩ Rết-xi càng đau thắt gan ruột. Nước mắt cô ứa ra, nóng hổi trào xuống hai gò má. Ôi! ước gì Trời Phật cho mình đôi cánh để mình bay về nhà thăm bố được một lần… Giá như mình có thêm người anh, người chị, hoặc một đứa em… Vò võ một thân, cuộc đời lỡ dở… Tủi phận, Rết-xi gục mặt xuống đầu gối, nức nở.

-Rết-xi! Mẹ cháu tỉnh chưa?

Ông bác sĩ nhẹ buớc vào phòng lúc nào cô không biết. Rết-xi ngẩng đầu, mắt đỏ hoe, rớm ướt.

-Kìa! Làm sao cháu khóc?

Ánh mắt hiền từ của người bác sĩ nhìn cô ái ngại.

-Dạ! Không…-Rết-xi bối rối-Mẹ cháu đã tỉnh, mới đòi uống nước bác ạ.

-Tốt! Cháu cứ để yên cho mẹ cháu ngủ. Đừng sợ! Rồi mẹ cháu sẽ khỏi.

Người bác sĩ sờ tay xem mạch bà Chăn-rết, chỉnh lại chiếc ghim rồi lại lặng lẽ bước ra.

-Chị Rết-xi ơi! Có khách-Cô hộ lý trẻ mưng, khuôn mặt ngăm đen, đứng ngoài cửa, gật đầu gọi. Rết-xi hấp tấp sửa lại mái tóc, bước ra khỏi phòng.

-Ôi! Thím Căm-sô-phi! Chị Phiếp!

Rết-xi nhận ra hai người khách đang đứng chờ mình ngoài hàng lang là hai cán bộ phụ nữ xã. Mừng đến rơi nước mắt. Cô nhào ra nắm chặt tay hai người. Không để họ kịp nói, cô hỏi dồn dập:

-Bố cháu ra sao, hả thím?

-Ừ! Mẹ cháu đỡ chưa?

-Dạ, đỡ.

-Đã ăn được chút gì chưa?

Rết-xi kể vắn tắt tình hình bệnh tật của mẹ cho hai người rõ. Kể xong cô cầm tay thím Căm-sô-phi lắc mạnh:

-Nhưng mà ở nhà bố cháy ra sao?

Thím Căm-sô-phi nhả miếng bã trầu ra khỏi miệng:

-Bố cháy khỏe. Không phải lo gì cho bố cháu cả. Ở nhà đã có thím, có chị em, bà con trong phum. Bây giờ không phải như cái thời Pol Pot… Vả lại, nhà chá đã có người đến ở rồi… Chú Hoà, cán bộ chỉ huy bộ đội Việt Nam làm cầu Pia-rết ở đầu phum ta đã cử hẳn một người vào nhà chăm sóc bố cháu… Chú tên gì, Phiếp nhỉ? Chú hay đến chùa Takamau dạy các cháy bé hát ấy.

-Anh Nguyễn-Rết-xi, mắt long lanh, đỡ lời thím Căm-sô-phi.

-Ờ chú Nguyễn, chú Nguyễn! Bộ đội Việt Nam tốt quá! Chú Nguyễn tốt quá. Hồi đêm chúc ấy vác súng đi cùng các cháu khiêng mẹ cháu lên đây kịp ca mổ ruột thừa, sáng ra, thím đã thấy chú ấy đến nhà giúp bố cháu bổ củi, xách nước. Trưa đi làm về, chú ấy lại ra sông Klong Klung kiếm rau cho lợn. Khuya chú ấy giã gạo. Lại giặt cả quần áo cho bố cháu nữa. Hôm qua, thím sang nhà nói trưa nay thím và chị Phiếp lên thăm mẹ con cháu, chú ấy muốn đi lắm, nhưng cả đơn vị đang cố làm cho cầu xong sớm nên không ai đi đâu được.


Ba người cùng rón rén bước vào phòng. Bà Chăn-rết đang thiu thiu ngủ. Toàn thân bà phủ một chiếc chăn trắng mỏng, chỉ có

cánh tay đang truyền huyết thanh ngả ra ngoái. Thím Căm-sô-phi cầm cái làn nhựa từ tay chị Thiếp lấy ra một gói to, bọc giây xi-măng và một túi nhựa mỏng, bên trong có đến một chục quả xoài. Thím vừa khẽ đặt mấy thứ đó lên giường của Rết-xi, vừa thì thầm:

- Gói này của chú Nguyễn, còn xoài là của đơn vị làm cầu gửi lên biếu mẹ cháu. Các chú ấy gửi lời chúc mẹ cháu chóng khỏe để kịp về dự lễ mừng cầu làm xong đấy.

Rết-xi rót nước mời khách. Tiếng nước lóc bốc rơi xuống lòng chén làm bà Chăn-rết choàng tỉnh. Nỗi mừng của người lên thăm, nỗi nhớ của người xa phum thoắt bùng ra giữa bốn người thân thương nhau, ríu ran như chim rô-lôốc¹ (Chim cu cườm) gặp bầy buổi sớm.

Thăm hỏi, dặn do bà Chăn-rêt một lúc, thím Căm-sô-phi và chị Phiếp đã quảy quả ra về - Cả phum Xa-tia đang khẩn trương chuẩn bị đất trồng khoai.

[ptlinh]

Trở lại cán phòng tĩnh mịch, Rết-xi ngồi yên lặng, nhìn hai gói quà. Cô mở túi xoài ra trước, xếp từng quả vàng hươm xuống ngăn dưới chiếc bàn sắt, sơn trắng kê sát đầu giường mẹ. Rồi đến gói bọc giấy xì măng - Của anh Nguyễn đây ư? - Cô bồi hồi mở ra: Một quyển sổ trắng tinh, trang đầu có đóng dấu son đỏ chót - Hai hộp sữa nước - Một hộp sữa bột - Một gói đường tinh - Hai cục xà bông - Chiếc khăn tay bọc chiếc lược, chiếc gương nhỏ - Ô trời! Anh Nguyễn còn biết gửi cho em cả những thứ này ư? - Rết-xi cầm lấy chiếc gương, đưa lên soi. Mắt cô long lanh khi nhận thấy khuôn mặt mình, mặc dù có chút thâm quầng nơi khóe mắt do mấy đêm liền mất ngủ, nhưng vẫn chưa mất đi vẻ mịn màng. Vòng lông mày nhỏ, mảnh. Đôi môi hơi mỏng, đỏ sậm. Cặp má hồng nâu, khỏe khoắn... Cô lùa chiếc lược lên mái tóc chải nhẹ. Mái tóc quăn quăn, hơi rối, xẹp dần. Chiếc lược gại lên vầng trán rám nắng cô những sợi mềm như tơ viền nơi chân tóc, gợi cho cô một cảm giác bâng khuâng êm ái...

- Giá như thằng Nguyễn cùng mấy đứa bộ đội Việt cũng đền thi vui quá! Bà Chăn-rết thốt nhiên lẩm bẩm.
Nguyễn ngồi xổm bên gốc dừa, bút chì giắt tai, hì hụi đục hàng lỗ trên một khúc gỗ tron. Sát cạnh anh, ông Chăn-rết ngồi xếp bằng, nhúc nhắc cưa những thanh gỗ nhỏ. Hai ông con đang chung tay đóng một chiếc chuồng gà. Chuyện giữa hai người nở giòn như pháo tết.

- Bố ạ - Nguyễn sôi nổi - Quê con, người ta không thả ga “tèm lem" như ở đây. Để gà ăn ngủ lung tung, rất mất vệ sinh, hơn nữa, gần rừng dễ bị ckh' ke cho-choóc1 (Chó sói) vồ mất. Chuồng gà phải đắp tương bằng đất, hoặc tốt hơn thi xây băng gạch, có cửa, có khóa nghiêm chỉnh. Bò lợn cũng có nhà riêng, xa nơi người ở, xa giêng. À, chúng con đã bàn nhau sẽ đào cho bố cãi giếng... Đi làm về cô ngay nước ăn, nước tắm, khỏi phải ra sông, như nhà bác Via-sơ-bâu, phum đội trưởng bên đây...

- Hai bố con nói gì tôi đấy?

Bác Via-sơ-bây đi rừng về, vai vác con dao cán dài qua ngõ, thây hai bố con nôi chuyện vui vẻ, ghé vào.

- Chào bác. Cháu đang tính chuyện đào giúp bố Chăn~rêt cái giếng như bên bác.

- Hai bố con anh làm gì đấy?

- Dạ thưa bác, hai bố con cháu đang làm cái chuồng gà ạ.

- À! Nhà cho gà à? Hay đấy. Cái này bà con trong phum lại phải học các anh bộ đội Việt Nam thôi.

Bác Via-sơ-bâu đặt con dao xuống đất, rụt ra bọc thuộc rê nâu đen như râu ngô già mời hai bố con cùng hút, khói tỏa mịt mù như hun muỗi. Ngồi gật gù ngăm nghía cái chuồng gà hồi lâu, bác cáo từ ra về.

- Thôi! Nghỉ đi con! Chiều bố làm - ông Chăn-rết giục Nguyễn.

- Vâng! Bố nghỉ tay, để mặc con. À, nấu cơm đi bố ạ. Trưa rồi. Nấu đủ mình bố ăn thôi. Đừng nấu nhiều như bữa qua kẻo tối bố lại phải ăn cơm nguội. Con ăn cơm ngoài đơn vị.

Ông Chăn-rết xếp gọn đồ đạc rồi mải miết lê lại cầu thang, bò lên sàn nhà. Nhìn dáng đi vất vả của ông, Nguyễn thở dài.

- Anh Nguyễn!

Có tiếng con gái gọi anh rất khẽ. Nguyễn dừng tay đục. Mất anh ngỡ ngàng.

- Rết-xi! - Nguyễn bối rối đứng dậy.

- Bố em đâu ?... A! Bố em kia rồi!

Rết-xi reo lên, lao vê phía cầu thang. Ông Chăn-rết rưng rưng nước mắt đón con từ phía cửa. Rễt-xi lập cập nắm lấy hai cánh tay bố. Cô có cảm tưởng như đã hàng năm xa bố, hôm nay mới được thấy lại Bố cô hình như béo ra, khỏe lên trong chiếc áo quân phục mới chấm vai của anh Nguyễn.


Hai bố con tíu tít trò chuyện. Muốn để hai bố con được tự nhiên, Nguyễn xách đôi thùng cạnh lu nước, đi sang giếng nhà bác phum đội trưởng...

Vài phút sau, xách được hai thùng nước trở về. Nguyễn thấy ông Chăn-rết dang ngồi trên đống gỗ cưa dở, miệng "túc... túc..." gọi gà. Ông chìa cho anh chiếc bật lửa:

- Con lên nhà nhóm lửa hộ bố, giúp Rết-xi nấu xơm. Bố bắt con gâ. Trưa nay, dứt khoát con phải ở đây ăn cơm với bố.

Nguyễn bước nhẹ lên cầu thang. Rết-xi bồi hồi tựa vào cây cột khuất sau cạnh cửa.

- Anh! - Rết-xi khẽ gọi, mặt hơi tai đi.

Nguyễn mỉm cười, hỏi nhỏ:

- Rết-xi, mẹ khỏe không?

- Mẹ khỏe! Sắp về rồi anh ạ! - Rết-xi đập ngập ngừng. Tiếng nói của cô còn nhỏ hơn tiếng thở. - Anh Nguyễn! Mấy ngày nay có người lên chơi, em cứ mong mà chẳng thấy anh đâu?!...

- Anh bận. Mẹ có trách anh không?

- Mẹ nhớ.

- Bọn anh sắp đi.

- Sao vội thế anh?

- Nghề của anh là làm cầu mà. Làm xong cầu quê Rết-xi, anh lại đi lam cầu ở những vùng quê khác... Có biết bao nhiêu chiếc cầu cân làm.

- Bao giờ cầu Pia-rết các anh làm xong?

- Còn dăm sáu ngày nữa thôi. Hồi nãy về, Rết-xi không nhìn thấy cầu chỉ còn một nhịp nữa hay sao?

- Em có.

- Anh mong mẹ thật khỏe, mau chóng cùng Rết-xi trở về. Anh muốn được nhìn thấy mẹ và Rết-xi đi trên cây cầu mới cùng bà con trong buổi lễ khánh thành đấy.

- Ngày đó vui nhiều lắm anh nhỉ?

- Chắc thế!
…

[ptlinh]

Sáng hôm sau , ăn với bố bữa cơm xong, Rết-xi xin phép lên bệnh viện sớm kẻo mẹ mong.

Rết xi bước thoăn thoắt trên con đường cát mịn. Cô nhớ lại giây phút ngắn ngủi giữa mình với Nguyễn lúc chia tay. Tâm hôn cô ngây ngất say sưa. Cô có cảm tưởng như anh không chỉ tiễn đưa cô một quãng đường ngắn mà luôn thủ thỉ bên cô trong suốt đoạn đường dãi. Một đàn chim nhỏ, lông vàng, sà xuống lùm cây thấp tè tranh nhau mồi, ríu rít. Tưng chòm thốt nốt vươn mình lắc lư những chùm ống bạc phếch, bên trong lòng ống chắc đã chứa đầy những dòng nước mật ngọt ngào.

Bệnh viện Rùm-chiết thấp thoáng từ một nơi xa tít...

Có tiếng xe máy mơ hồ vọng đến, rỗi mỗi lúc một rõ dần. Rết-xi quay lại nhìn. Từ phía sau, một chiếc mô tô màu đỏ đang rú ga, lao vun vút trên con đường vắng. Ngươi lái xe bận chiếc áo thun tím, rạp mình, mũ lưỡi trai ngóc lên, quẹo phải quẹo trái, lách chiếc xe ngoắt ngoéo tránh ổ gà. Rết-xi thận trọng nép vào lề đường.


Chiếc xe vọt qua chỗ cô, siết phanh nghe đến sởn tóc gáy. Một gã đàn ông ngả người vòng ngoắc chiếc mô tô lao thẳng vào Rết-xi. Đôi lốp đen còn mới sục xuống lợp đất bột. Khi gần chạm vào chân cô gái, chiếc xe giật lên một lần nữa vã sau tiếng “khực” nho nhỏ nó mới chịu dừng hẳn.

- Rết-xi!

Gã lạ mặt gọi tên cô.

Im lặng.

Rết-xi ngước nhìn người khách lạ: Một khuôn mặt nhỏ. Hàng ria lởm chởm xòe ra hai bên mép. Đôi gọng kính râm to, đen kịt, đè lên chiếc mũi ngăn. Cái trán hẹp và đông màu với dôi go má xanh xám, nhón nhọn.

- Chắc cô không nhận ra tôi?

Ngươi khách lạ nhếch cập môi dày, cười khẩy. Cái cười đượm vẻ mệt nhọc, chán chường pha chút khinh khi, miệt thị. Hắn từ từ lột mũ, gỡ cặp kính.
 
Rết-xi đứng như trời trồng. Miệng cô há ra, kinh ngạc. "Xòm Năm!" - Phải! Lúc này cô đã nhận ra kẻ đang đứng trước mặt mình là Xòm Năm - Chồng cũ của cô.

… Tháng mười hai năm bảy tám. Sau mười ngày bốc vác tưởng đến chết ngất trên đống hòm đạn, chỉ huy sư đoàn 303 gửi cho cô một mảnh giấy đỏ lòm có in lá cờ phù hiệu ba ngọn tháp: giây nghỉ phép tại đơn vị. Cô được chuyển từ Bù Su (đất Việt Narn) về nghỉ tại thị xã Svay-riêng.

Vào trình giấy ở nhã khách cùng với cô có một người đàn ông thấp bé, đen nhẻm và bẩn thỉu. Tên anh ta là Xòm Năm. Chỉ huy nhà khách xem giấy, ghi tên hai ngươi vào cuốn sổ bìa cũng đỏ, nói với hai người mấy câu dấm dẳn:

- Các đồng chí là những người con ưu tú trên mặt trận chống Việt Nam. Nhân kỳ nghỉ phép, đảng và chính phủ tạo hạnh phúc riêng cho các đồng chí. Kể tứ giờ phút này, hai đông chí là vợ chòng. Hai người được ở với nhau cùng phòng cho tới hết kỳ phép.

Ho lên một tiếng cục cằn, hắn buông bút, chui vào gian buồng, cắp một chiếc chiếu rách, đủng đỉnh đi ra, vẫy tay hai vợ chồng đi theo.

- Đến nhận chỗ nằm! - Hắn nói to, không thèm ngoảnh lại nhìn.

Một căn phòng thấp lè tè, mái rạ, tường rạ, cửa sổ, cửa lớn cũng bằng rạ... Kề bên phải là chuồng bò, bên trái là một biệt thụ lớn, hai tầng, mặt tường nào cũng ghi đầy những khẩu hiệu.

- Các đồng chí ở đây. Sáng nghỉ, chiếu có kẻng thì sang chuồng bò lấy phân đưa ra ruộng! - Đấy là lời cuối cũng của hắn đối với cuộc “lễ thành hôn" của "vợ chồng" Rết-xi.

Đàn bò gõ móng côm cộp xuống nền nhà lát gạch, kết thức cái ân huệ cuối cùng.

Rết-xi bàng hoang đứng chết lặng trong căn phòng ẩm mốc. “Chồng" cô - Xòm Năm - xăng xái đập chiếc chiếu rách lên tấm phản bụi mù...

Ba năm trôi qua... Người chồng và đám cưới, đối với Rết-xi vẫn còn là một mối hận... Năm bảy chín những tưởng thằng Xòm Năm đã chết theo với chế độ diệt chủng. Nào ngờ...

... Xòm Năm ngạo mạn ghếch đùi lên chiếc mô tô choáng lộn, móc điếu thuốc Sa-mit, bật lửa, nhìn khuôn mặt xanh tái của Rết-xi qua làn khói mỏng.


“Con bé thay đổi nhiều quá: da hồng, môi đỏ, ngực ngồn ngộn. Hắn nuốt nước bọt đánh "ực” một cái như cố nuốt đi niềm khoái cảm lần đầu - cái lần Rêt-xi nằm bưng mặt khóc nức nở, toàn thân cô cứng quèo, còn hắn thì tha hô chúi cái mõm ngắn và hôi xì suốt từ gót chân cho tới đầu người con gái. "Chà, nếu không có bọn Xóp-dok-car (thám báo) thì không tài nào nhận được ra nó" - Xòm Năm nghĩ thầm.

- Thế nào? Có nhớ ra tôi là ai không?

- Anh Xòm Năm, trước kia tôi với anh bị bọn Pôn Pốt gán ghép chuyện vợ chồng, nay cách mạng về, tôi với anh không còn gì cả. Tôi không phải là vợ anh. Anh gặp tôi làm gì? - Rết-xi nói như không kịp thở.

- Ô! - Miệng Xòm Năm đột nhiên há ra, mắt long lên, giống hệt như khi bị Rết-xi gạt phắt bàn tay run rẩy của hắn trong ngôi nhà rạ. Tuy nhiên, chỉ nửa giây sau, hắn đã lấy lại được trạng thái cũ, hắn cố nói với Rết-xi bằng giọng mềm mỏng:

- Tôi muốn gặp Rêt-xi có việc.

- Mẹ tôi đang ốm!

Xòm Năm tiếp luôn:

- Và đang nằm ở bệnh viện Rùm-chiết. Và tôi biết cô mới về nhà thăm bố.