Thất bại lớn nhất của Zhukov - D. Glantz

[chiangshan]

CUỘC TIẾN CÔNG THUNG LŨNG LUCHESA

Ngày 25 tháng 11

Mặc dù lực lượng đột kích của Tập đoàn quân 22 nhỏ hơn khá nhiều so với Tarasov ở phía nam, Thiếu tướng V. A. Iushkevich vẫn đánh giá vai trò của họ trong Chiến dịch "Sao Hỏa" có tầm quan trọng không kém. Thắng lợi của quân đội Xô-viết ở thung lũng sông Luchesa sẽ có tác động lớn tới sự sụp đổ của hệ thống phòng ngự Đức bên sườn tây mấu lồi Rzhev, hỗ trợ đáng kể cho việc đánh chiếm Olenino ở phía bắc và Belyi ở phía nam. Đó là lý do vì sao tư lệnh phương diện quân, Đại tướng Purkaev đã phối thuộc cho Tập đoàn quân 22 của Iushkevich Quân đoàn cơ giới 3 hùng hậu do Thiếu tướng Katukov chỉ huy, mặc dù đây chỉ được coi là hướng thứ yếu. Thử thách đối với cả Iushkevich và Katukov là làm cho sự hiện diện của quân đoàn phát huy hiệu quả.

Trước bình minh ngày 25 tháng 11, Iushkevich, chủ nhiệm pháo binh và các sĩ quan phụ tá tập trung trong hầm chỉ huy tiền phương nằm cách 2 ki-lô-mét phía sau chỗ tiếp giáp của 2 sư đoàn tuyến một đang tập hợp. Căn hầm sơ sài này nằm bên rìa một trảng trống bên cạnh lối đi bao phủ bởi băng chỉ còn rất ít dấu vết của một con đường. Trảng trống kéo dài vài trăm mét dọc con đường đó tới mặt trận, đến những đống đổ nát của ngôi làng Petrovka gần như đã bị san bằng. Ngay phía sau ngôi làng, nằm ngoài tầm mắt là các vị trí tiền tiêu của quân Đức. Trong bóng tối của buổi sáng buốt giá, qua ống nhòm Iushkevich chỉ vừa đủ nhận ra bóng dáng mờ mờ của bộ binh đang chiếm lĩnh vị trí xuất phát xung phong trong màn tuyết. Ông cảm nhận được nhưng cũng không thể nhìn hay nghe thấy hoạt động nhộn nhịp trong những khu rừng và đầm lầy hai bên cánh. Ở đó, các sư đoàn thuộc thê đội hai dưới sự điều hành tài tình của viên tham mưu trưởng dưới quyền Iushkevich, Thiếu tướng M. A. Shalin đã hoàn tất công tác chuẩn bị và chờ đến lượt xung trận.⁹⁵

Ở phía sau, nhưng chủ yếu là dọc theo bên bờ trống trải của sông Luchesa 2 ki-lô-mét về phía bắc và dọc đường rừng từ Sednevo xuống phía nam, các đơn vị pháo binh cấp sư đoàn và tập đoàn quân đã vào vị trí, chuẩn bị mở màn cuộc tiến công với đòn pháo kích sấm sét của mình. Iushkevich cảm thấy hài lòng bởi những tin tức mới cho biết các lữ đoàn tiên phong thuộc quân đoàn Katukov đã hoàn tất cơ động và đang đứng chân vững chắc trong những khu rừng hai bên cánh. Việc này không phải là đơn giản. Chỉ vài giờ trước, bản thân Katukov vẫn còn không dám chắc liệu ông có thực hiện xong việc chuyển quân dọc theo những con đường phủ đầy tuyết đúng thời hạn quy định không. Tuy nhiên, với những nỗ lực gần như là phi thường, thê đội một đã làm được điều đó. Và với sự yếu ớt của phòng tuyến Đức, Iushkevich nghĩ, các lữ đoàn đi đầu có thể hoàn thành được nhiệm vụ. Lực lượng còn lại của Katukov dù bị chậm trễ vẫn có thể kết thúc công việc khi họ đã tới nơi.

Iushkevich cảm thấy vô dụng khi ngồi ở chỗ này, ông ở cách quá xa để có thể chứng kiến những hoạt động chuẩn bị cuối cùng. Nhưng trên một mặt khác, đây là nơi duy nhất dọc theo chiến tuyến của tập đoàn quân có thể quan sát được kết quả của cuộc tiến công đầu tiên. Và Thiếu tướng Shalin, người luôn luôn tỏ ra xuất sắc đủ khả năng xử lý những việc đó ở sở chỉ huy chính của tập đoàn quân tại Tagoshcha. Iushkevich hy vọng Purkaev đánh giá đúng công việc và nỗ lực cần thiết để hoàn thành công tác chuẩn bị cho chiến dịch. Địa hình đơn giản là rất tồi tệ và nó sẽ còn tiếp tục là thách thức lớn trong cuộc tiến công.

Không như Tarasov tấn công qua con đường Belyi và những con sông đóng băng rất dễ nhận diện tới các mục tiêu trống trải, bộ đội của Iushkevich sẽ phải tiến quân theo một thung lũng sông nhỏ hẹp bao bọc hai bên bởi rừng rậm và đầm lầy đóng băng. Lối đi duy nhất có thể gọi là đường nằm trong hành lang chật chội này và hầu như không có con đường nào khác để cơ động qua những cánh rừng xung quanh. Tập đoàn quân sẽ bị khống chế trong hành lang sông này cùng vô vàn những ngôi làng dọc theo nó cho đến khi tới được tuyến đường Olenino-Belyi cách mặt trận gần 20 ki-lô-mét. "Đó là lý do vì sao đòn đột kích thần tốc của Katukov lại quan trọng đến như vậy", Iushkevich nghĩ, "Khi Katukov tới được trục giao thông quan trọng trên, quân Đức phòng thủ Olenino và Belyi sẽ bị hở sườn". Đó cũng là lý do trước đó ông đã cố triển khai trận trinh sát vũ trang cấp lữ đoàn trong buổi tối, Iushkevich nghĩ nhanh. Một thoáng nuối tiếc vì không thể thực hiện điều đó, sự lạc quan của ông lại lên cao khi Iushkevich thầm điểm lại lực lượng Đức yếu ớt đối diện và cả sự vắng mặt dường như xảy ra với các đơn vị dự bị chiến dịch lớn của chúng. Trên tất cả, điều này sẽ cho phép binh đoàn hùng hậu của Katukov hoàn thành công việc ghê gớm của mình, Iushkevich kết luận.

Lúc 07h30, Iushkevich bị kéo ra khỏi những suy nghĩ bởi một chuỗi sấm rền khiến tuyết trên những ngọn cây xung quanh rơi lả tả.⁹⁶ Tiếng nổ kéo dài suốt gần một giờ và sau khi nó khuất dần phía xa, ngôi làng Petrovka đột ngột trở nên sôi động khi bộ binh bắt đầu xung phong. Tiếng súng trường, súng máy và tiếng nổ rời rạc nhanh chóng vang lên khắp các khu rừng dọc hai bên cánh. Khi tiếng súng xa dần, Iushkevich ra lệnh cho các sĩ quan tham mưu di chuyển lên phía trước và chọn một vị trí mới để từ đó ông có thể quan sát diễn biến trận đánh. Phải mất vài giờ sau họ mới trở lại với viên tư lệnh đã bắt đầu nóng ruột để đề xuất ông ở lại nguyên chỗ cũ cho đến khi thiết giáp của Katukov bước vào chiến đấu vào buổi trưa theo quy định. Iushkevich đã nhận ra cuộc tiến công sẽ gặp khó khăn thế này. Mặc dù đối phương không mạnh nhưng địa hình thật kinh khủng. Những thứ này hợp lại sẽ còn gây khó khăn cho ông trong những ngày sắp tới.

Ngay trước 09h00, những người lính Sư đoàn bộ binh 238 của Đại tá I. V. Karpov và 2 trung đoàn thuộc Sư đoàn bộ binh 185 của Đại tá M. F. Andriushchenko bật dậy từ công sự và lao tới các vị trí tiền tiêu của quân Đức (Bản đồ 12).⁹⁷ Hỏa lực pháo binh dù hầu như chỉ bắn theo tính toán từ trước và không thể quan sát được nhưng vẫn mở ra những lỗ hổng lớn trên phòng tuyến. Tuy nhiên, các cứ điểm bố trí phân tán nên cho việc xóa sổ tất cả các vị trí địch là bất khả thi. Vì vậy, ngay từ lúc khởi đầu, cuộc tiến công của Iushkevich đã diễn biến không suôn sẻ. Vài tiểu đoàn đi trước gặp thuận lợi trong khi những đơn vị khác bị hỏa lực từ những hỏa điểm chưa bị tiêu diệt chặn lại. Điều này đòi hỏi những người tấn công phải cơ động gần như không ngừng trong khi phải chiến đấu quyết liệt một cách khó khăn để đánh chiếm từng vị trí. Hơn nữa chi viện của xe tăng quân đoàn Katukov - bình quân 1 đại đội xe tăng cho 1 tiểu đoàn bộ binh xung kích đã không ổn định. Bị hạn chế trong những con đường rừng và lối đi trong thung lũng sông chật hẹp, các chiến xa ì ạch trở thành nạn nhân của những bãi mìn sót lại hay những trận phục kích của bộ binh. Nói tóm lại, trận đánh diễn ra vô cùng chậm chạp.

Trong suốt những giờ đầu tiên, 2 trung đoàn bộ binh dưới quyền Đại tá Andriushchenko vượt qua tuyến phòng thủ tiền tiêu nhưng sau đó lại mắc kẹt trong những trận đánh ở các ngôi làng trên địa hình trống trải ở bờ nam sông Luchesa. Đến buổi trưa, đơn vị đi đầu của Katukov - Lữ đoàn xe tăng Cận vệ 1 do Đại tá V. M. Gorelov chỉ huy xung trận theo đúng kế hoạch và đã giúp 2 trung đoàn bộ binh tiến được thêm khoảng 1 ki-lô-mét. Tuy nhiên các lực lượng của sư đoàn ở phía bắc sông Luchesa không thể xuyên phá được hệ thống phòng thủ Đức. Đến tối, Andriushchenko ngừng tiến công và chuẩn bị cho một đòn đột kích tới Grivo vào sáng hôm sau. Ở phía nam, sư đoàn Karpov cũng gặp khó khăn như vậy. Hai trung đoàn thê đội một của ông chọc thủng phòng tuyến địch ở khu rừng phía trước và nam Petrovka nhưng bị cầm chân trong những khu rừng phía sau. Hơn thế, Lữ đoàn xe tăng 49 của Katukov có nhiệm vụ bắt đầu yểm trợ bộ binh vào buổi trưa đã tới trễ và cũng sa lầy trong những trận đánh trong rừng. Đến cuối ngày, các đơn vị hợp thành mới chỉ tới được các vị trí ở Tolkachi, cách nơi xuất phát 2 ki-lô-mét.

Thiếu tướng M. E. Katukov, Tư lệnh và Đại tá M. T. Nikitin, Tham mưu trưởng Quân đoàn cơ giới 3 bận rộn suốt cả ngày hôm đó, động viên các lữ đoàn đi đầu tiến quân và thúc các đơn vị thê đội hai vượt qua những khu rừng ở phía sau. Việc đưa đạn dược, nhiên liệu và hậu cần cần thiết cho việc duy trì chiến đấu lên phía trước là một thử thách khó khăn, ngay cả khi quá trình tiến quân diễn ra chậm chạp. Đáng lo ngại hơn nữa là những trận đánh trong rừng tiêu tốn một lượng nhiên liệu khủng khiếp, càng gây thêm gánh nặng cho những nỗ lực tiếp tế.

Tối hôm đó Katukov họp với Iushkevich trong căn hầm chỉ huy dã chiến nằm ngay phía sau và bắc Tolkachi. Tại đây họ xem xét lại kế hoạch tác chiến cho ngày hôm sau. Iushkevich ra lệnh đồng thời tiến công qua sông Luchesa đóng băng để đánh chiếm Grivo và tiến qua Tolkachi tới khu vực địa hình trống trải hơn phía bắc Karskaia. Khi tới được đây, bộ đội thiết giáp của Katukov có thể tiến đánh làng Starukhi nằm hai bên con đường duy nhất chạy qua thung lũng Luchesa mà đối với Iushkevich dường như là chìa khóa để đẩy nhanh tốc độ công kích. Trong lúc ấy, ông ra lệnh cho các đơn vị mệt mỏi dưới quyền nghỉ ngơi và củng cố cho trận đánh ngày hôm sau.

Thông tin về cuộc tiến công của quân Nga tới với Đại tướng Harpe, Tư lệnh Quân đoàn thiết giáp XXXXI ngay sau 09 giờ 00 sáng, giữa lúc ông đang bận rộn với trận đánh ác liệt phía nam Belyi. Ban đầu, ông lo ngại cho hướng này hơn vì những diễn biến gấp gáp cùng như vai trò quan trọng của Belyi đối với hệ thống phòng thủ Rzhev, và vì biết rằng địa hình sẽ hỗ trợ cho quân Đức ở thung lũng sông Luchesa. Nhưng mặt khác Harpe cũng không thể bỏ qua mối đe dọa đến từ phía bắc, vì phòng tuyến ở đây khá yếu và hầu như không có lực lượng dự bị.⁹⁸

Những tin tức đầu tiên cho biết quân Nga đã tràn ngập cánh phải Trung đoàn xung kích 216 thuộc Sư đoàn bộ binh 86 dưới quyền Thiếu tướng Weidling và viên sư đoàn trưởng này đang trên đường tới Karskaia để trực tiếp giám sát cuộc phòng thủ. Các báo cáo tiếp theo trong ngày chỉ ra rằng quá trình tiến quân của đối phương đang diễn ra chậm chạp phía nam Luchesa. Harpe biết rằng đòn đánh đã được thực hiện gần nơi tiếp giáp dễ bị uy hiếp giữa quân đoàn của ông và Quân đoàn bộ binh XXIII của Đại tướng Hilpert. Sư đoàn bộ binh 110 trên cánh trái của Hilpert triển khai giữ một mặt trận kéo dài gần 30 ki-lô-mét từ phía bắc tuyến đường sắt Velikie Luki-Olenino xuống phía nam tới bắc Grivo ở thung lũng sông Luchesa. Họ chỉ có thể đưa ra một chiến đoàn cấp trung đoàn - Kampfgruppe Lindemann (Trung đoàn xung kích 252) để chiến đấu ở Luchesa. Điều đó có nghĩa là các tiểu đoàn thuộc Trung đoàn xung kích 252 Sư đoàn bộ binh 110 và phần còn lại thuộc Trung đoàn xung kích 216 Sư đoàn bộ binh 86 sẽ phải tự lực chống đỡ với quân Nga cho đến khi viện binh tới nơi, và điều đó sẽ mất tối thiểu 24 tiếng đồng hồ.⁹⁹

Lực lượng tiếp viện duy nhất sẵn sàng để sử dụng ở thung lũng Luchesa đến từ Trung đoàn Xung kích^(*) thuộc Sư đoàn cơ giới hóa Grossdeutschland lúc này đang đóng ở phía bắc Olenino. Vấn đề là vào sáng hôm nay trung đoàn đang phải đối phó với cuộc tiến công trên hai hướng. Ở phía bắc Hồng quân đang tràn qua sông Molodoi Tud và ở phía nam họ đang tiến về Luchesa. Đại tướng Hilpert xử trí vấn đề bằng cách ra lệnh cho một nửa trung đoàn tiến xuống phía nam và số còn lại lên phía bắc. Trong bất cứ trường hợp nào, cũng sẽ mất ít nhất một ngày trọn vẹn để 2 tiểu đoàn của Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland tới được Luchesa. Tiểu đoàn 2 khởi hành ngay trước nửa đêm và rạng sáng 26 tháng 11, tiến xuống phía nam qua Olenino tới thung lũng sông Luchesa. Tiểu đoàn 1 cũng chuẩn bị để theo sau.¹⁰⁰




(*) Chú thích của chiangshan: Sư đoàn cơ giới hóa Grossdeutschland gồm 2 trung đoàn bộ binh: Trung đoàn Khinh quân (Fusilier Regiment) và Trung đoàn Xung kích (Grenadier Regiment).

[chiangshan]

Bản đồ 12. Tình hình từ 25 tới 30 tháng 11 năm 1942: Khu vực sông Luchesa.

[chiangshan]

Ngày 26-27 tháng 11

Vào lúc bình minh ngày 26 tháng 11, sau một đợt pháo hỏa chuẩn bị ngắn, các đơn vị bộ binh của Iushkevich được 2 lữ đoàn xe tăng của Katukov triển khai thành từng đại đội hỗ trợ tiếp tục tấn công trong màn tuyết mỏng. Dọc theo bờ sông Luchesa, Trung đoàn bộ binh 280 Sư đoàn bộ binh 185 của Đại tá Andriushchenko vượt qua mặt băng và chiếm được một đầu cầu bên bờ bắc. Trước cuộc tiến công thắng lợi của bộ đội Xô-viết, quân Đức bỏ các chốt tiền tiêu phía bắc Luchesa và rút lui có tổ chức về thị trấn Grivo.¹⁰¹ Vị trí mới này là một cứ điểm mạnh nằm trên mặt trước dãy cao điểm giữa Luchesa và con suối đổ vào nó từ phía bắc. Khi 2 trung đoàn của Andriushchenko tiến về Grivo, quân Đức đón tiếp họ với hỏa lực dữ dội của bộ binh, súng máy và súng cối, trong khi pháo binh đối phương cày xới mặt đất và quét đi những mảng lớn bộ binh Nga trên những ngả đường dẫn vào làng. Những chiến xa đi cùng của Lữ đoàn xe tăng Cận vệ 1 bị chia cắt với bộ binh tại điểm vượt sông, và do thiếu sự chi viện của chúng, cuộc tiến công của Hồng quân bị chặn lại vào trưa hôm đó.

Giữa lúc ấy, Trung đoàn bộ binh 1319 của Đại tá Andriushchenko được phần lớn Lữ đoàn xe tăng Cận vệ 1 hỗ trợ đã đột phá qua các vị trí phía nam sông và chậm chạp tiến quân dọc 2 bên con đường tới Starukhi. Họ bị cuộc phản kích dữ dội do một đơn vị bộ binh cơ giới hóa Đức vừa tới khu vực chặn lại giữa chừng. Trận đánh diễn ra giằng co trong suốt buổi chiều chỉ đem lại kết quả nghèo nàn. Việc tiến thêm được chỉ hơn 1 ki-lô-mét đã gây ra những tổn thất nặng nề về xe tăng cho Hồng quân.¹⁰² Vì vậy đến tối Katukov cho lữ đoàn rút lui để tập hợp và tăng cường cho nó tiểu đoàn ở khu vực phía bắc sông. Tối hôm đó, ông đề nghị Iushkevich cho cả Lữ đoàn xe tăng Cận vệ 1 vừa được củng cố lại và Lữ đoàn cơ giới 3 ở thê đội hai tham chiến vào ngày hôm sau để đập tan hệ thống phòng thủ của kẻ địch, đánh chiếm Starukhi. Iushkevich đồng ý.

Tại khu vực Tolkachi, Đại tá Karpov chỉ huy Sư đoàn bộ binh 238 mở những đợt công kích liên tiếp và cuối cùng trước khi trời tối đã làm chủ được cứ điểm. Tại đây con số thương vong cũng khá cao và đến cuối buổi chiều Karpov cho ngừng tiến công. Một trong những lý do khiến họ không thể chiếm Tolkachi sớm hơn là vì Lữ đoàn cơ giới 1 tới trễ. Lữ đoàn có nhiệm vụ bao vây ngôi làng từ phía nam nhưng đã không thành công. Theo chỉ dẫn của Katukov và Iushkevich, Karpov tập trung sư đoàn và lên kế hoạch cho một trận đột kích mới vào 27 tháng 11. Lần này cả Lữ đoàn xe tăng 49 và Lữ đoàn cơ giới 1 sẽ tham gia.

Những khó khăn mà các đơn vị Liên Xô gặp phải trong ngày 26 tháng 11 xuất phát không chỉ từ sức kháng cự lỳ lợm của quân Đức trong những vị trí phòng thủ vững chắc, sự hiệp đồng yếu kém giữa các cánh quân và địa hình khó khăn mà còn do sự xuất hiện của đơn vị dự bị Đức đầu tiên. Sau khi hành quân suốt đêm, vào giữa buổi sáng, Tiểu đoàn 2 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland đã tới thung lũng Luchesa và bước vào chiến đấu trong hành tiến dọc theo trục đường Starukhi. Trong khi cuộc tiến công đầu tiên của họ đẩy lui được đối phương, bộ binh Nga nhanh chóng tiếp tục các đợt xung phong. Đến giữa buổi chiều, Kampfgruppe Warschauer gồm Đại đội công binh chiến đấu 1 và 2 của Sư đoàn Grossdeutschland bắt đầu tới trận địa. Sự có mặt của Đại đội 1 đã ổn định được thế trận phòng thủ của quân Đức ở phía tây Starukhi 4 ki-lô-mét. Cùng thời gian đó, Kampfgruppe Lindemann bảo vệ Grivo điều Tiểu đoàn 1 Trung đoàn xung kích 252 nhanh chóng vượt sông Luchesa hành quân qua khu vực phía sau tới tăng cường cho Karskaia.¹⁰³

Sáng sớm ngày 27 tháng 11, rốt cục Iushkevich cũng bắt đầu đạt được một số thành công. Cuộc tiến công vào Grivo tiếp tục, lần này chỉ bằng bộ binh trong khi lực lượng xe tăng được tập trung ở phía nam. Lữ đoàn xe tăng Cận vệ 1 và Lữ đoàn cơ giới 3 dưới quyền Đại tá Gorelov và A. Kh. Babadzhanian thọc qua những đơn vị bộ binh thiết giáp Đức khó chịu bố trí dọc theo đường Starukhi và tiến dọc bờ nam sông Luchesa tới ngoại vi thị trấn. Mặc dù họ bị sự chống cự mạnh mẽ của đối phương chặn lại bên rìa thị trấn, Trung đoàn bộ binh 1319 theo sau đã giành được một đầu cầu nhỏ bên bờ bắc ở nam Grivo. Cùng lúc ấy, Lữ đoàn xe tăng 49 do Thiếu tá V. S. Chernichenko chỉ huy và theo sau là Lữ đoàn cơ giới 1 của Đại tá I. V. Mel'nikov đã đánh vu hồi quân Đức phòng thủ bắc Karskaia. Trong khi Sư đoàn bộ binh 238 dồn kẻ địch vào trong làng, những chiến xa của Chernichenko dốc thẳng tới khu vực nông thôn trống trải phía nam Starukhi cho đến khi phải dừng lại trước những đơn vị bộ binh Đức mới. Đối với Iushkevich, có vẻ đòn đột phá mà ông đã đợt từ lâu cuối cùng đã đến. Tuy nhiên đến chiều tối cuộc tiến quân đầy hứa hẹn đó một lần nữa bị ngưng lại trước sự kháng cự gia tăng của đối phương.

Sức đề kháng đó đến từ việc tái bố trí các đơn vị phòng thủ Đức một cách xuất sắc và sự có mặt của những lực lượng dự trữ mới ít ỏi. Sau khi bị tiến công vào buổi sáng, Tiểu đoàn 2 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland đã rút lui có trật tự về bờ bắc sông Luchesa và kìm chân bộ binh Nga trong một đầu cầu nhỏ trong khi thiết giáp Hồng quân không thành công trong việc hỗ trợ vượt sông. Phần còn lại của tiểu đoàn tới Starukhi, và với sự trợ lực của cả 2 đại đội công binh chiến đấu trong Kampfgruppe Warschauer, họ đã vừa vặn giữ được thị trấn. Ở phía nam, Tiểu đoàn 1 Trung đoàn 252 cũng chặn đứng bộ đội Liên Xô ở Goncharovo, buộc họ phải tập hợp lại.¹⁰⁴ Tuy nhiên, bất chấp những thắng lợi cục bộ trên, một lỗ hổng đáng kể đang tồn tại giữa những đơn vị kẹt trong chiến đấu dọc Luchesa và với tuyến phòng thủ của Sư đoàn bộ binh 86 mà trọng tâm là ở Karskaia. Vấn đề đối với bộ chỉ huy Đức là phải ngăn nó mở rộng hơn - điều sẽ hết sức khó khăn vì hầu như không còn lực lượng dự bị nào ngoài 2 tiểu đoàn còn lại của Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland. Đại tướng Harpe đã quyết định là sẽ đối phó với tình hình khủng hoảng ở Belyi trước rồi mới lo đến Luchesa. Tối hôm đó ông đi nghỉ với một chút vững tâm hơn khi có tin 2 tiểu đoàn bộ binh nguyên vẹn đang tới gần thung lũng Luchesa.

[chiangshan]

Ngày 28-30 tháng 11

May mắn một cách tình cờ cho người Đức, 2 tiểu đoàn trên tới tăng viện ngay trước khi Hồng quân dự định tung ra đợt tiến công quyết định cuối cùng nhằm quét sạch thung lũng. Kết quả là những gì đáng lẽ là một mũi thọc sâu thắng lợi tới đường Olenino-Belyi đã biến thành cuộc chiến giằng co ác liệt suốt 2 ngày, khiến quân đội Xô-viết dù đạt được thành công nhưng vẫn ở trong tình trạng choáng váng.

Cuối ngày 27 tháng 11, Iushkevich một lần nữa tổ chức lại lực lượng (Bản đồ 12). Lần này ông dự kiến dồn phần lớn thiết giáp vào bên cánh lộ liễu của quân Đức ở Karskaia nhằm mở rộng mũi đột phá, sau đó tiến về phía bắc qua hậu tuyến địch để thọc sườn quân Đức ở Starukhi, chiếm các điểm vượt sông Luchesa nằm phía đông. Iushkevich ra lệnh cho Katukov tập kết lại toàn bộ các lữ đoàn cơ động bên cánh phải. Lữ đoàn xe tăng 49 và Lữ đoàn cơ giới 10 triển khai lên phía trước từ thê đội hai có nhiệm vụ đè bẹp quân Đức ở Karskaia, trong khi Lữ đoàn xe tăng Cận vệ 1 và Lữ đoàn cơ giới 3 tiến công về phía đông từ mấu lồi trên chiến tuyến Đức ở nam Starukhi.¹⁰⁵ Sau khi đã đột phá thành công, tất cả các lữ đoàn sẽ tiến lên phía bắc, điều Iushkevich tin sẽ là một cơn lũ thép không thể nào cản nổi.

Tuy nhiên, một lần nữa chiến dịch gặp phải vấn đề, Đầu tiên là tuyết rơi dày gây khó khăn cho việc tập kết lực lượng ban đêm và các đơn vị đã trở nên rối tung một cách vô vọng trước những con đường rừng bị tuyết bao phủ. Vì vậy cuộc tiến công vốn dự kiến vào lúc bình minh không thể bắt đầu cho đến buổi trưa. Cuối cùng, đến khi mở màn, đòn đột kích mãnh liệt bằng xe tăng đã đè bẹp tuyến phòng thủ ở Karskaia, chiến xa cùng bộ binh cơ giới của Chernichenko thọc qua rừng về phía đông tới Goncharovo. Tuy nhiên sau đó sự chống cự của quân Đức tăng dần đe dọa thành công của trận đánh. Trong khi đang loay hoay với bờ dốc của con suối phía tây Goncharovo, những người tấn công - vốn đã bị trải quá dài trong cuộc truy kích đã rơi vào một trận mưa đạn từ lính Đức trong làng. Như một điềm xấu, ngoài số bộ binh mà Hồng quân đã giao chiến, trong số quân phòng thủ còn có cả bộ binh cơ giới. Khi bước tiến của họ bị chặn lại vào lúc chiều tối, Iushkevich một lần nữa ra lệnh tập hợp lại các đơn vị trước khi mở một trận đánh phối hợp vào sáng hôm sau.

Ở phía bắc, Lữ đoàn xe tăng 1 của Đại tá Gorelov và Lữ đoàn cơ giới 3 dưới quyền Đại tá Babadzhanian đánh Starukhi rồi tiến về phía đông ngay sau buổi trưa. Họ cũng đột ngột vấp phải những đơn vị bộ binh cơ giới Đức mới và chỉ tiến được thêm có 1 ki-lô-mét. Trước việc cả 2 mũi đột kích bị cầm chân, Iushkevich ra lệnh đưa các đơn vị dự bị lên. Lữ đoàn bộ binh 114 cùng Trung đoàn xe tăng độc lập 39 với khoảng 30 chiến xa chậm chạp di chuyển lên nhằm tăng cường cho trận chiến hôm sau nếu cần thiết. Iushkevich hy vọng sẽ không phải dùng đến họ vì đó là những lực lượng dự trữ cuối cùng ông có trong tay, và vẫn còn cả một chặng dài tới con đường Olenino.

Sáng sớm hôm đó, Iushkevich đã có chuyến đi ngắn ngủi tới sở chỉ huy phương diện quân ở Staroe Bochovo để báo cáo với Zhukov và Purkaev diễn biến chiến đấu của tập đoàn quân cùng những dự định trong tương lai. Sau khi ông quay về sở chỉ huy của mình, vào giữa buổi chiều một bức điện mới được gửi đến từ phương diện quân, nơi Purkaev vẫn đang họp với Zhukov. Bức điện chúc mừng bộ đội Iushkevich đã đạt được những thành quả "khiêm tốn", ra lệnh tiếp tục tiến công và yêu cầu phải tới được Olenino nhanh nhất "với bất cứ giá nào". Viên tư lệnh tập đoàn quân cảm thấy mừng vì các đơn vị dự bị của ông đang trên đường tiến ra phía trước.

Hôm 28 tháng 11 quân Đức đã thoát khỏi thảm họa ở thung lũng Luchesa một cách may mắn, và họ mắc nợ điều đó cho sự có mặt của Kampfgruppe Kohler - 2 tiểu đoàn còn lại thuộc Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland do Đại tá Kohler chỉ huy. Họ tiến vào Luchesa lúc bình minh với Tiểu đoàn 1 đi đầu. Tiểu đoàn này vượt sông và triển khai các đại đội tiếp viện cho bộ phận của Tiểu đoàn 1 Trung đoàn xung kích 252 đang phòng ngự dọc theo một mặt trận kéo dài từ nam Goncharovo, còn Tiểu đoàn 3 tăng cường cho Kampfgruppe Warschauer nhỏ bé ở Starukhi.¹⁰⁶ Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ban đầu, Kohler tổ chức lại lực lượng để thực hiện nhiệm vụ thứ hai, một đòn tiến công tổng lực nhàm bịt lỗ hổng trên phòng tuyến và khôi phục liên lạc với Sư đoàn bộ binh 86. Nhưng trước khi có thể làm vậy, các đợt công kích mới của Hồng quân buộc đạo quân của ông phải dồn lại để chiến đấu cho sự tồn tại của mình. Sau khi Hồng quân dừng lại vào cuối buổi chiều với những kết quả ít ỏi, Kohler quay trở lại với công tác chuẩn bị, lần này để tấn công vào sáng hôm sau.

Sáng sớm 29 tháng 11, mặt trận Luchesa chìm trong khói lửa khi cả hai bên gần như đồng thời tiến công suốt dọc mặt trận với những trận đánh đẫm máu kéo dài suốt cả ngày. Bộ đội thiết giáp thuộc Lữ đoàn xe tăng 49 do Thiếu tá Chernichenko chỉ huy cùng bộ binh thuộc Lữ đoàn cơ giới 10 và Sư đoàn bộ binh 238 do Đại tá Karpov chỉ huy đập tan quân Đức phòng thủ Goncharovo và tiến qua rừng về phía tây, lao thẳng vào mũi nhọn phản kích của Tiểu đoàn 1 Đức dưới quyền Đại tá Kohler. Quân Đức bố trí 1 đại đội pháo chống tăng 50mm khai hỏa thẳng vào những chiếc xe tăng hạng trung T-34 và hạng nặng KV-1 đang tiến tới, nhưng đạn pháo chỉ đơn giản là văng ra trước những con quái vật thép đó và đại đội nhanh chóng bị xóa sổ. Bộ binh đôi bên chiến đấu giáp lá cà, trong khi đó lính Đức triển khai những khẩu pháo cao xạ 88mm bắn trực xạ. Sau khi phá hủy 15 xe tăng Liên Xô, quân Đức tạm thời chặn được họ ở một trảng trống ngay gần làng Smol'kovo, chỉ cách đường giao thông Olenino có 8 ki-lô-mét. Mặc dù Tiểu đoàn 1 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland đã thiệt hại nặng, nó vẫn giữ được Smol'kovo cho đến khi giao tranh yếu dần vào tối hôm đó.¹⁰⁷

[chiangshan]

Xa hơn về phía bắc, chiến sự diễn ra còn ác liệt hơn. Tại đây, 40 xe tăng còn lại của Đại tá Gorelov và Babadzhanian được bộ binh lữ đoàn Babadzhanian hỗ trợ tiến đánh các vị trí của 2 đại đội công binh tăng cường thuộc Kampfgruppe Warschauer ở Starukhi và Tiểu đoàn 2 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland dọc sông Luchesa. Tổn thất của cả hai phía đều tăng lên chóng mặt, Hồng quân mất một nửa quân số trong khi Tiểu đoàn 2 Đức chỉ còn lại 1 trung đội tăng cường. Một quân nhân Đức tham dự trận đánh ghi lại, "Không thể nào tả được những gì mà lính bộ binh, công binh, pháo binh và quan sát tiền tuyến đã phải chịu đựng giữa băng và tuyết của phòng tuyến. Các đơn vị cảnh giới được thành lập từ lính vận tải và hậu cần nhằm bịt những lỗ hổng đang ngày càng mở rộng".¹⁰⁸

Cả hai bên đều đã kiệt sức như nhau, và đến chiều tối Iushkevich rất muốn dừng lại, nhưng Zhukov đã yêu cầu tiếp tục tiến công bằng mọi giá và Iushkevich hiểu điều đó nghĩa là gì. Lúc nửa đêm ông ra lệnh cho tất cả các đơn vị tiếp tục chiến đấu trong đêm và tổ chức lại cho một trận đánh lớn khác vào buổi sáng. Gorelov, Babadzhanian, Karpov, Andriushchenko đã thực hiện điều này và đến bình minh, họ mở đợt tiến công mới với ý chí báo thù. Thiết giáp và bộ binh Hồng quân liên tục đột kích phòng tuyến từ Grivo tới Smol'kovo với sự quyết tâm mà quân Đức gần như không thể nào hiểu nổi. Toàn bộ chiến tuyến như rực lửa với tiếng pháo gầm, tiếng đạn nổ, tiếng xe tăng gầm gừ và tiếng bộ binh gào thét.

Trước những đợt công kích dữ dội, đơn vị công binh chiến đấu Đức của Thiếu úy Warschauer buộc phải bỏ Starukhi và sau đó là làng Bogoroditskoe, chỉ để quay trở lại và chiếm lại nó trong một đợt xung phong ác liệt. Tiểu đoàn 1 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland bị bao vây hoàn toàn ở Smol'kovo nhưng đã chiến đấu quyết liệt để mở đường rút về Gorovatka. Tiểu đoàn 1 Trung đoàn 252 tổn thất nặng nề trong quá trình rút lui dưới mưa đạn về vị trí mới ở phía đông Galitskina, nằm phía trước đường Olenino chỉ 4 ki-lô-mét. Dưới con mắt của một lính Đức dự trận, "Các cuộc tiến công diễn ra ở mọi nơi! Căng thẳng tăng lên từng giờ!".¹⁰⁹

Trong khi đó, ở phía bắc sông Luchesa, Sư đoàn bộ binh 185 Xô-viết dưới quyền Đại tá Andriushchenko tiến công nhưng không thể chiếm được cứ điểm Grivo. Dù vậy, ở phía đông Luchesa và dọc theo bờ nam của nó, cả Tiểu đoàn 2 và 3 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland đã buộc phải lùi về tuyến phòng thủ mới dọc con sông ở phía đông và tây Travino. Trận địa của họ chỉ đứng được một cách suýt soát trước những đợt công kích dữ dội. Tệ hơn cho quân Đức, lỗ hổng rộng vài ki-lô-mét giữa Kampfgruppe Kohler và Sư đoàn bộ binh 86 giờ đã trở thành 12 ki-lô-mét khi Trung đoàn xung kích 216 liên tục bị đẩy về phía nam từ Karskaia, chia tách khỏi các đơn vị bạn ở phía bắc. Tiểu đoàn 3 của nó trong lúc cố gắng rút lui qua rừng về phía nam dưới hỏa lực dày đặc đã mất toàn bộ sĩ quan và rất nhiều binh lính. Tàn quân của trung đoàn tổ chức mới một tuyến phòng thủ yếu ở tây Ivanovka kéo dài 6 ki-lô-mét về hướng tây, tiếp đó là hướng tây nam với bên cánh phải trống trải kết thúc đột ngột ở những đầm lầy đóng băng.

Báo cáo về những trận đánh khủng khiếp được Đại tá Lindemann và Kohler gửi tới Đại tướng Harpe ở Quân đoàn thiết giáp XXXXI và Hilpert ở Quân đoàn bộ binh XXIII đã gây chấn động lớn đối với những viên chỉ huy vốn không thể lay chuyển này. Cả hai đều nhận ra cuộc phòng thủ thành công ở Belyi và Olenino sẽ trở nên vô nghĩa nếu mặt trận Luchesa sụp đổ. Vì vậy, bỗng nhiên tầm quan trọng của việc chặn bước tiến của Hồng quân ở thung lũng Luchesa có một ý nghĩa hoàn toàn mới. Kết quả là lúc này họ vơ vét bất cứ đơn vị dự bị nào, ở bất cứ chỗ nào có thể và gấp gáp triển khai tới khu vực bị uy hiếp. Quân đoàn bộ binh XXIII rút các tiểu đoàn thuộc Sư đoàn bộ binh 253 và 110 ngay cả khi chính họ có thể trở thành mục tiêu tấn công bất cứ lúc nào. Lính pháo binh, công binh, hậu cần, đầu bếp và thậm chí cả lính Hiwi người Nga (tức Hilfswilliger, tình nguyện phục vụ)^(*) được gom lại và điều tới khu vực Luchesa lúc này đã trở nên quan trọng.¹¹⁰ Giờ đây bộ chỉ huy Đức cũng đã kết luận là cuộc tiến công phải bị chặn lại với bất cứ giá nào.  

Những đe dọa và yêu cầu của Zhukov đã có tác dụng. Chiều tối 30 tháng 11, Iushkevich, Purkaev và Zhukov đều cảm thấy tự hào trước những nỗ lực của Tập đoàn quân 22. Đối với Zhukov, kết quả chiến đấu của họ là minh chứng rõ ràng cho kết quả của sự thúc ép cứng rắn. Tuy nhiên khác với Zhukov, Thiếu tướng Iushkevich lại có cảm xúc lẫn lộn. Chính bản thân ông đã đọc những báo cáo tổn thất, và trong khi làm điều đó, ông nhận ra đạo quân của mình đang dần tan đi trước mắt. Gần nửa trong số 270 xe tăng chỉ còn là những đống sắt vụn, bộ binh cơ giới đã thiệt hại phần lớn lực lượng và thương vong của các sư đoàn bộ binh lên tới trên 50 phần trăm.¹¹¹ Ông đang hoàn thành nhiệm vụ, nhưng cái giá mới đắt làm sao. Quan trọng hơn, Iushkevich tự hỏi mình, liệu ông có thể tiến công tiếp vào buổi sáng? Tất nhiên, câu hỏi đó không có ý nghĩa. Ông cùng tập đoàn quân sẽ phải tiếp tục. Iushkevich cảm thấy nhẹ nhõm vì ông vẫn còn lữ đoàn bộ binh và trung đoàn xe tăng nguyên vẹn làm dự bị. Chắc chắn sẽ cần đến họ vào sáng mai.




(*) Chú thích của chiangshan: Binh sĩ Hồng quân bị bắt, đào ngũ hay dân thường Nga tình nguyện phục vụ trong quân đội Đức. Lính Hiwi mặc quân phục Đức với quân hàm và phù hiệu riêng, làm các công tác hỗ trợ chiến đấu như vận tải, quân y, liên lạc, công binh... và được phối thuộc cho cấp trung đoàn Đức.

[chiangshan]

ĐÒN ĐỘT KÍCH QUA SÔNG MOLODOI TUD

Ngày 25 tháng 11

Không như những chỉ huy tập đoàn quân khác, Thiếu tướng A. I. Zygin, tư lệnh trưởng của Tập đoàn quân 39 Xô-viết chờ đợi chiến dịch mở màn trong sở chỉ huy chính của mình ở Krasnaia Gora, cách mặt trận 15 ki-lô-mét. Không phải ông không thích những âm thanh và quang cảnh chiến trận, vì Zygin đã chứng kiến chúng nhiều lần, và ông cũng tin tưởng giống các đồng sự của mình rằng chiến dịch sắp tới sẽ là một thắng lợi. Vấn đề là tập đoàn quân đang tiến công trên một mặt trận kéo dài, và sở chỉ huy này là vị trí tốt nhất để điều hành trận đánh lớn sẽ diễn ra. Tư lệnh Phương diện quân Kalinin, Đại tướng Purkaev cũng đã đi đến một kết luận tương tự và có mặt cùng Zygin ở sở chỉ huy, ông cũng đang kiên nhẫn chờ đợi những tin tức đầu tiên gửi về.

Zygin tin tưởng vào thành công vì tình báo của phương diện quân và tập đoàn quân đã chỉ ra quân Đức hầu như không có lực lượng dự bị chiến dịch nào trong khu vực. Sư đoàn cơ giới hóa 14 Đức có vẻ đang hỗ trợ phòng thủ gần Rzhev và khả năng là chúng sẽ bị ghìm ở khu vực đó nhờ đòn đột kích nhỏ thu hút mà Tập đoàn quân 30 tiến hành. Tin đồn về những bộ phận nhỏ thuộc Sư đoàn cơ giới hóa Grossdeutschland Đức đang đóng gần Olenino mâu thuẫn với các thông tin khác cho thấy lực lượng đáng gờm này của quân Đức đang bị phân tán ở phía nam và đông. Trong trường hợp nào, Zygin nghĩ, những mũi tiến công lớn hơn ở nơi nào đó cũng sẽ thu hút dự trữ của quân Đức khỏi mặt trận sông Molodoi Tud.¹¹²

Nếu tư lệnh tập đoàn quân không có cơ hội trực tiếp quan sát trận đánh thì với Đại tá K. A. Malygin, Lữ đoàn trưởng 28 xe tăng lại ngược lại. Ngay trước 09 giờ 00, ông đang chuẩn bị để cùng chia sẻ cảnh tượng đó với Đại tá M. M. Busarov, chỉ huy trưởng Sư đoàn bộ binh 158 mà lữ đoàn của ông sẽ sớm hỗ trợ.¹¹³ Hai viên sĩ quan cùng ở trong một căn hầm dã chiến nằm trong một thung lũng nhỏ dọc theo sườn phía trước của dãy cao điểm chạy về phía bắc từ bờ sông Molodoi Tud. Chiếc xe tăng chỉ huy của Malygin nằm trong công sự kế bên căn hầm. Cách đó về phía tây không đầy 1 ki-lô-mét là ngôi làng nhỏ Sevost'ianov cũng nằm ngay phía nam đỉnh đồi. Ở phía trước, địa hình dốc thoải trong khoảng dưới 2 ki-lô-mét tới các vị trí tiền tiêu của bộ binh dưới quyền Busarov, những người vừa mới tổ chức thành đội hình tiến công dọc bờ bắc con sông. Trên sườn thung lũng phía sau là 50 xe tăng của Malygin được ngụy trang, lặng lẽ chờ đến lúc khởi động máy và cùng bộ binh vượt sông. Cũng như những khu vực khác xung quanh mấu lồi Rzhev, thời tiết tạo ra một bức màn bảo vệ cho các điểm tập kết của bộ binh và xe tăng. Tuyết và sương mù kết hợp gần như che phủ hoàn toàn thung lũng và tạo ra một cảm giác về sự kín đáo yên ổn ẩn chứa bão táp của chiến tranh và chết chóc mà tất cả điều biết là sẽ tiếp nối. Malygin nhận ra sự thú vị là ngôi làng bên sông bên cánh trái của ông có tên là Zhukov.

Đúng 09 giờ 00, pháo binh bắt đầu công việc ghê gớm của mình trong khi những người lính hồi hộp trong giây lát và rồi một lần nữa trấn tĩnh lại để đếm đạn nổ và những phút quý giá ít ỏi còn lại trước khi xung phong (Bản đồ 13). Trong khi pháo trút đạn xuống các vị trí Đức bên bờ bên kia, tất cả đều hy vọng chúng sẽ tìm được đến đúng những mục tiêu khó nhận biết sẽ khiến công việc của họ khó khăn hơn. Nhiệm vụ của pháo binh không phải là đơn giản. Một sư đoàn Đức duy nhất phòng ngự chiến tuyến rộng lớn kéo dài hơn 20 ki-lô-mét dọc sông Molodoi Tud, và do không đủ quân để thiết lập các tuyến hào liền mạch nên thay vào đó chúng tổ chức hệ thống phòng thủ kiểu con nhím với các cứ điểm yểm hộ lẫn nhau bằng hỏa lực. Một vài cứ điểm được xây dựng quanh những căn nhà vững chắc của những ngôi làng trong thung lũng, nhưng đa số bố trí trong những khu rừng và cánh đồng dọc theo sườn dốc của bờ sông. Một mạng lưới các vị trí đề kháng và hỏa điểm nằm phía sau khoảng 1 ki-lô-mét hỗ trợ cho tuyến một. Những vị trí đơn lẻ hình thành nên các tuyến phòng thủ này là những mục tiêu rất khó cho pháo binh bắn phá, đặc biệt là khi không thể quan sát được. Và chỉ một cứ điểm không bị tiêu diệt cũng sẽ là chướng ngại chết người đáng gờm. Pháo kích liệu có thành công hay không, chỉ có cuộc xung phong mới cho biết được.

Giữa đợt bắn phá, Buvarov chào tạm biệt Malygin, khẽ đùa rằng họ sẽ gặp lại nhau trên đường phố của Udorm giải phóng vào tối hôm đó rồi biến mất trong đường hào giao thông nhấp nhô chạy từ sườn cao điểm tới bờ sông, nơi những người lính bộ binh của ông đang chờ. Một tiếng rưỡi trôi qua, và khi Malygin tới chỗ chiếc xe tăng, lúc 10 giờ 00 pháo ngưng và những tiếng còi vang lên báo hiệu bộ binh bắt đầu xung phong. Dẫn đầu bởi lính công binh mang những tấm ván và khúc gỗ lớn, các đại đội tiên phong bật dậy và lao qua mặt nước đóng băng, leo qua bờ sông đầy những hố tới những khu rừng phía sau. Thêm không đầy 30 phút sau, điện đài của Malygin nhận được tín hiệu xuất phát, trong khi tiếng súng trường và súng máy xen lẫn tiếng trầm của súng cối nổ ran trong những khu rừng bên kia sông. Những cỗ chiến xa của Malygin chậm chạp nhô lên trên mặt đồi, trườn xuống tới con sông theo đội hình đại đội trong khi các tiểu đoàn chủ lực của Burasov rời vị trí tham gia tiến công.

Ngay khi xe tăng tới bờ sông, bộ binh thuộc các đại đội đi trước lại xuất hiện, bị đẩy bật khỏi rừng do hỏa lực dữ dội của đối phương. Thiết giáp của Malygin không để ý tới bộ binh đang rút lui. Họ tổ chức thành hàng dài các xe hạng nặng (KV) và hạng trung (T-34), vượt sông với những xe tăng phá mìn đi đầu. Những chiến xa hạng nặng qua sông và nghiền nát một công sự bên bờ bên kia, trong khi những chiếc T-34 di chuyển trên mặt băng mà không có bộ binh hộ tống - lúc này đang bị súng máy Đức ghìm đầu ở bờ bên này. Các chiến xa của Malygin xông vào khu rừng bên bờ sông và lập tức trở thành mục tiêu cho hỏa lực từ các cứ điểm Đức chưa bị tiêu diệt được pháo 152mm hỗ trợ. Biết rõ việc chiến đấu không có bộ binh hộ tống sẽ mang lại kết quả thế nào, Malygin ra lệnh cho các tiểu đoàn rút về bờ sông để nhập với bộ binh. Mặc dù muốn tiếp tục tiến quân nhưng không điều gì ông làm có thể thúc bộ binh bám theo xe tăng tiến vào cơn mưa đạn. Đến lúc này, Thiếu tướng Zygin, phiền lòng vì những tổn thất lớn của thiết giáp đã lệnh cho Malygin rút những tankist đang bực bội về bờ bên này. Họ làm điều này vào buổi trưa, thiệt hại khoảng 10 trong số 50 xe tăng. Giờ cả sĩ quan lẫn binh lính đều biết là pháo binh đã không hoàn thành nhiệm vụ.¹¹⁴

Tin tức mà Zygin nhận được từ hướng chủ công dọc sông Molodoi Tud cũng thực sự tồi tệ. Không chỉ Busarov và Malygin thất bại, mũi tiến công của Sư đoàn bộ binh 373 và 135 do Đại tá K. I. Sazonov và V. G. Kovalenko chỉ huy cũng không thành công vì những nguyên nhân tương tự. Mặc dù được Lữ đoàn xe tăng 81 của Đại tá D. I. Kuz'min yểm trợ, bộ binh đã thiệt hại nặng trước hỏa lực dữ dội của đối phương và cuộc xung phong bị đẩy bật về bờ bên này. Trước tình hình đó, Zygin đành miễn cưỡng cho bộ đội củng cố và tổ chức một cuộc vượt sông khác vào sáng hôm sau. Như thể thất bại của 3 sư đoàn tiến công là chưa đủ tệ hại, nó còn thiêu hủy phần lớn những thành quả ấn tượng dọc theo bên cánh của tập đoàn quân. Thậm chí còn tệ hơn nữa, nó cho phép bộ chỉ huy Đức điều động lực lượng đối phó với các mối đe dọa đang xuất hiện hai bên sườn hiệu quả hơn.

Thắng lợi lớn nhất mặc dù rốt cuộc cũng chỉ là tạm thời mà quân đội Xô-viết đạt được là dọc theo thượng nguồn sông Molodoi Tud, giữa thị trấn Molodoi Tud và phụ lưu nhỏ Dubenka đổ vào sông Molodoi Tud từ phía đông. Tại đây, Lữ đoàn bộ binh 100 được Trung đoàn bộ binh 290 thuộc Sư đoàn bộ binh 186 dưới quyền Thiếu tướng V. K. Urbanovich hỗ trợ đã vượt sông lúc bình minh. Sau khi vượt qua các vị trí phòng thủ nhỏ tại nơi tiếp giáp giữa Sư đoàn bộ binh 253 và 206 Đức, lữ đoàn đột phá được 5 ki-lô-mét qua khu rừng phía bắc sông Dubenka, gần như đã tới được đường Molodoi Tud-Olenino. Trung đoàn xung kích 473 Sư đoàn bộ binh 253 Đức lì lợm bám giữ các vị trí rải rác phía bắc Dubenka, đối diện làng Sharki do quân Nga kiểm soát. Trong khi đó các bộ phận nhỏ thuộc Trung đoàn xung kích 312 Sư đoàn bộ binh 206 Đức chặn đứng bước tiến của Hồng quân ở làng Plekhanovo và Tat'ianino, ngay sát con đường huyết mạch giữa Molodoi Tud và Olenino. Tuy nhiên quân Đức không dám chắc mình có thể bảo vệ được con đường nếu không có thêm chi viện, kể cả khi họ biết nếu để quân Nga chiếm được nó, mọi nỗ lực phòng thủ dọc sông Molodoi Tud sẽ trở nên vô vọng.

[chiangshan]

Bản đồ 13. Tình hình từ ngày 25 tới 27 tháng 11 năm 1942: Khu vực Molodoi Tud.

[chiangshan]

May mắn cho phía Đức, đến 18 giờ 00 lực lượng tiếp viện từ Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland bắt đầu tới, ngăn chặn thảm họa có nguy cơ xảy ra. Tiểu đoàn môtô của sư đoàn có mặt đầu tiên, chiếm lĩnh các vị trí dự bị gần Kholmets trong hậu tuyến của Sư đoàn bộ binh 253. Ngay sau đó, Tiểu đoàn 1 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland tiến nhanh về phía bắc theo đường Olenino và bước vào chiến đấu trong tuyết dày với bộ binh Liên Xô đang chiếm lĩnh ngôi làng nhỏ Knishnikovo nằm phía đông Sharki, tại lỗ hổng giữa Sư đoàn bộ binh 206 và 253. Sau khi giành giật từng căn nhà, lính xung kích Đức đã đánh bật quân Nga ra khỏi làng và tiến công dữ dội tới bờ bắc sông Dubenka trước khi bị hỏa lực đối phương và tuyết dày cản lại trước trận địa phòng thủ chính của Hồng quân tại Sharki. Trong khi giao tranh giảm dần, Tiểu đoàn 3 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland và Tiểu đoàn pháo binh 3 trực thuộc sư đoàn tiến dọc con đường tới tăng viện cho các đại đội của Sư đoàn bộ binh 206 đang bị bao vây trong 2 ngôi làng dọc đường. Tiểu đoàn 4 của trung đoàn tới nơi vào buổi sáng.¹¹⁶

Sự có mặt kịp thời của bộ binh thiết giáp đã giúp phòng tuyến Đức tránh khỏi sụp đổ, đặc biệt là khi Lữ đoàn bộ binh 100 Xô-viết không có xe tăng và rất ít pháo binh chi viện để duy trì cuộc đột phá của họ. Dù vậy, đó vẫn là một tình huống khẩn cấp và quân Đức vội vã tổ chức lại để mở một cuộc phản đột kích phối hợp nhằm xóa sổ mũi nhọn của Hồng quân trước khi Tập đoàn quân 39 có thể tăng cường thêm bộ binh hay thiết giáp cho nó.

Bên cánh trái, một đòn tiến công thứ yếu khác cũng giành được thắng lợi đáng kể và thu hút sự chú ý của quân Đức khỏi cuộc phòng thủ đang tạm thời thành công ở sông Molodoi Tud. Ở bàn đạp xung quanh Gliadovo phía nam sông Volga, Lữ đoàn bộ binh 136 được hỗ trợ bởi 1 trung đoàn bộ binh thuộc Sư đoàn bộ binh 178 dưới quyền Thiếu tướng A. G. Kudriavtsev và 2 trung đoàn xe tăng độc lập đã tiến công về phía tây tới Zaitsevo từ khu rừng nằm giữa trục đường Udom và sông Tilitsa. Đòn công kích mãnh liệt này chọc thủng tuyến phòng thủ tiền tiêu của quân Đức và thọc sâu được 4 ki-lô-mét tới ngoại vi Trushkovo, tại đây lúc chiều tối lực lượng dự bị của Trung đoàn xung kích 413 Sư đoàn bộ binh 206 Đức rốt cục đã chặn họ lại. Mũi thọc sâu này cũng đồng thời uy hiếp sườn trái của Trung đoàn xung kích 451 thuộc Sư đoàn bộ binh 251 Đức bên cạnh, đơn vị cũng vừa đánh lui một đợt tiến công lớn của Tập đoàn quân 30 Xô-viết ở phía đông trên đầu cầu sông Volga.

Mặc dù đã đẩy lùi được đòn đánh có vẻ là mũi chủ công Nga dọc sông Molodoi Tud, trước những đợt tiến công vào bên sườn, Đại tướng Hilpert, Tư lệnh Quân đoàn bộ binh XXIII buộc phải phân tán phần lớn dự trữ của mình tới các khu vực đó thay vì dùng họ để củng cố hướng trung tâm. Ông đã sử dụng các đơn vị thuộc Trung đoàn xung kích Grossdeutschland đối phó với nguy cơ bên cánh trái. Tuy nhiên, vào tối hôm đó tình hình gay go ở phía nam, tại thung lũng sông Luchesa, nơi quân Nga còn đang tiến đánh mạnh hơn khiến ông phải triển khai phần lớn các đơn vị xung kích đến khu vực nguy cấp hơn đó. Ở hướng trung tâm, Hilpert đã tung ra nhiều tiểu đoàn pháo binh cùng 2 đại đội thuộc Trung đoàn xung kích 53 Sư đoàn cơ giới hóa 14 trong số dự bị, và cùng với các đơn vị phòng thủ cứng đầu của Trung đoàn xung kích 310 Sư đoàn bộ binh 206 họ đã đánh lui đòn đột kích bằng xe tăng qua sông Molodoi Tud. Trong chiều tối hôm đó, ông điều bộ phận còn lại của Trung đoàn xung kích 53 tới củng cố tuyến phòng ngự thứ hai của Sư đoàn bộ binh 206 và Trung đoàn xung kích 11 Sư đoàn cơ giới hóa 14 sang tăng cường cho cánh phải đang bị đe dọa của Sư đoàn 206.¹¹⁷ Suốt thời gian ấy Hilpert chăm chú theo dõi các đợt tấn công mới của đối phương ở phía đông gần Rzhev. Ông không thể đưa toàn bộ Sư đoàn cơ giới hóa 14 vào chiến đấu ở sông Molodoi Tud cho tới khi khẳng định được khu vực Sư đoàn bộ binh 206 là trọng tâm chiến dịch của Hồng quân trên chu vi mặt bắc kéo dài của mấu lồi Rzhev. Ngoài số quân ít ỏi từ Sư đoàn Grossdeutschland, Sư đoàn 14 là lực lượng dự trữ duy nhất trong tay Hilpert.

Không hài lòng trước kết quả chiến đấu nghèo nàn dọc sông Molodoi Tud, Thiếu tướng Zygin đã muốn phát triển những thắng lợi cục bộ ở bên cánh. Tuy nhiên khi báo cáo diễn biến lên Đại tướng Purkaev và đề nghị điều chuyển lực lượng sang bên cánh, ông đã bị từ chối và được yêu cầu dứt khoát tuân thủ đúng phương án ban đầu. Trong khi Zygin mơ về những đòn vu hồi mạnh mẽ, cơ động tài tình và một cuộc tiến quân vẻ vang vào Olenino, Purkaev hiểu nhiệm vụ thực sự của Tập đoàn quân 39, đó là duy trì áp lực lên phòng tuyến Đức và kìm chân càng nhiều lực lượng dự bị của chúng càng tốt nhằm tạo điều kiện cho những đơn vị lớn hơn tiến công về phía nam. Do vậy Purkaev yêu cầu Zygin giữ lại phần lớn các đơn vị dự trữ nhằm duy trì bước tiến trong tương lai. Kết quả là Sư đoàn bộ binh 348, Lữ đoàn bộ binh 101 và Lữ đoàn cơ giới độc lập 46 sẽ tiếp tục ở nguyên vị trí cho đến khi Zygin có thể tạo được bước đột phá lớn hơn. Trong lúc này, Zygin tập trung vào việc củng cố lại bộ đội cho một đòn đánh mới vào hôm sau và để các đơn vị bên cánh tự lực hết sức với những gì trong tay. Tuy vậy, lần này Zygin cùng ban tham mưu chuyển tới sở chỉ huy mới nằm phía đông Troinia và ngay phía bắc sông Molodoi Tud, nơi ông có thể quan sát diễn biến của ngày mai tốt hơn.

Tối muộn hôm đó, Zygin nhận được báo cáo của chủ nhiệm tình báo, Đại tá M. A. Voloshin  khiến ông trở nên kém lạc quan hơn về cơ hội của mình, nhưng nó lại cho thấy kế hoạch lớn của Purkaev trên thực tế đã thành công. Một đơn vị trinh sát luồn sâu cho biết phần lớn Sư đoàn cơ giới hóa 14 và một phần Sư đoàn thiết giáp 5 Đức đang tiến về khu vực của ông. Mặc dù Zygin khiển trách Voloshin, chất vấn "Chúng tới từ đâu? Tại sao chúng không có trên bản đồ?" và bất chấp sự thất vọng của Voloshin, thông tin này cho phép Zygin thực hiện những điều chỉnh cuối cùng trong kế hoạch tiến công nhằm đối phó với nguy cơ tiềm tàng mới này.¹¹⁸ Sáng sớm ngày 26 tháng 11, ông chỉ thị cho các sư đoàn trưởng thu hẹp chính diện đột phá và chuẩn bị tung các trung đoàn thê đội hai ra ngay khi những đơn vị đi đầu qua sông. Ông cũng ra lệnh cho dự bị trên cánh trái là Lữ đoàn bộ binh 101 và Lữ đoàn cơ giới 46 bắt đầu rời khu tập kết di chuyển lên phía trước.

[chiangshan]

Ngày 26-27 tháng 11

Khi ánh sáng ban ngày chậm chạp soi sáng bờ sông Molodoi Tud, các đợt tiến công mới của quân đội Xô-viết mở màn cùng thời gian hôm trước và được dọn đường bởi đợt hỏa pháo dọn đường mạnh hơn. Tuy nhiên không như hôm qua, tuyết đã ngừng rơi và tầm quan sát được cải thiện đáng kể, và dù mây thấp vẫn lơ lửng trên thung lũng nhưng không quân đã có thể tham chiến. Pháo binh khai hỏa lúc 09 giờ 00, sau khoảng 1 tiếng đồng hồ bộ binh và xe tăng bắt đầu xung phong. Lần này các đợt bắn phá diễn ra hiệu quả hơn rất nhiều, các trinh sát viên pháo binh đã có thể nhận diện những cứ điểm phiền phức của quân Đức - những vị trí đã gây ra tổn thất đáng kể trong ngày hôm qua.

Lữ đoàn xe tăng 28 của Đại tá Malygin vượt sông cùng những tốp bộ binh đông đảo của Sư đoàn bộ binh 158 do Đại tá Busarov chỉ huy và nhanh chóng chiếm được một bàn đạp trong khu rừng bên bờ bên kia (Bản đồ 13). Bất chấp hỏa lực bắn trả dữ dội, pháo binh Liên Xô chi viện đã làm thiệt hại nặng các cứ điểm Đức, và chúng lần lượt thất thủ trước bước tiến của những cỗ chiến xa. Đến sẩm tối Hồng quân đã đẩy được quân Đức về phía sau 2 ki-lô-mét tới các trục đường giao thông phía sau và làng Bortniki. Vì Malygin và Busarov dự định tấn công ngôi làng vào buổi sáng, họ cảm thấy nhẹ nhõm vì cuối cùng sông Molodoi cũng đã bị vượt qua và giờ đã ở sau lưng.¹¹⁹

Ở phía tây dọc Molodoi Tud, Lữ đoàn xe tăng 81 của Đại tá D. I. Kuz'min vượt sông gần làng Kazakovo dưới làn đạn dày đặc của đối phương. Mặc dù Kuz'min hy sinh trong cuộc đột kích này - chiếc xe tăng của ông trở thành nạn nhân của hỏa lực chống tăng Đức, lữ đoàn tiếp tục tiến quân cùng những người lính Sư đoàn bộ binh 135 của Đại tá V. G. Kovalenko. Tới chập tối họ cũng đã tiến được 2 ki-lô-mét và chiếm làng Palatkino sau một trận đánh ác liệt. Quân Đức có xe tăng hạng nhẹ yểm trợ đã phản kích liên tục nhưng đều thất bại. Tuyến phòng thủ thứ hai của Trung đoàn xung kích 301 Sư đoàn bộ binh 206 Đức đã bị chọc thủng và không thể thiết lập lại.¹²⁰ Zygin hầu như không có thời gian để ăn mừng trước thành công ở hướng trung tâm khi có tin Lữ đoàn bộ binh 100 trên cánh trái của tập đoàn quân đang bị tấn công dữ dội và có nguy cơ mất trận địa đã giành được. Lữ đoàn không thể tiếp tục đột phá tới đường Olenino vào sáng sớm do quân Đức phòng thủ chặt chẽ 2 ngôi làng dọc đường và vì vẫn không có thiết giáp hỗ trợ. Ngay sau đó xe tăng và bộ binh Đức tiến công sườn nam của bộ đội Xô-viết ở bắc sông Dubenka, chiếm Sharki và tiến về sông Molodoi Tud, đe dọa bao vây toàn bộ lữ đoàn. Ở phía đông, một lực lượng cơ động khác của đối phương tiến nhanh về phía bắc theo trục đường và triển khai công kích trên cánh đồng dọc theo sườn bắc của lữ đoàn. Sự xuất hiện của 1 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn bộ binh 290 ngay sau hoàng hôn đã gia cường thêm cho trận địa phòng thủ đang lung lay, nhưng rõ ràng họ sẽ không thể đẩy lùi những đợt tiến công mới của địch vào sáng hôm sau. Bất chấp tình thế gay go của lữ đoàn, Zygin ra lệnh cho họ tiếp tục giữ vững vị trí.

Trên cánh phải của tập đoàn quân, Lữ đoàn bộ binh 136 có xe tăng đi cùng thọc về phía tây với Zaitsevo nhưng không tiêu diệt được sức kháng cự của quân Đức xung quanh làng Trushkovo nằm dọc con đường chính. Đến sẩm tối, viện binh Đức đã tập hợp ở phía bắc và phía nam các vị trí lộ liễu của Hồng quân trước khi Zygin có thể đưa Lữ đoàn bộ binh 101 và Lữ đoàn cơ giới 46 lên phía trước củng cố thành quả của Lữ đoàn 136. Bất chấp nguy hiểm ở một bên cánh và thành công ở bên kia, Zygin vẫn tập trung chú ý vào hướng trung tâm. Lúc sẩm tối ông ra lệnh cho toàn bộ các đơn vị, kể cả ở các khu vực thứ yếu đối diện thị trấn Molodoi Tud và dọc sông Molodoi Tud và Volga tiếp tục tiến công vào sáng hôm sau. Purkaev muốn tạo ra sức ép tối đa và đó là những gì ông sẽ nhận được.

Thiếu tướng Hitter, Sư đoàn trưởng 206 bộ binh Đức làm việc hối hả với Đại tướng Hilpert ở quân đoàn nhằm ổn định tình hình khu vực trung tâm, nhưng điều đó vô cùng khó khăn vì nơi nào cũng đòi lực lượng dự bị. Cuối ngày 26 tháng 11, Hilpert đã lệnh cho Tiểu đoàn 1 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland tiến về phía nam tới Luchesa. Lúc này ông cho báo động Tiểu đoàn 3 cùng với tiểu đoàn chống tăng, 1 đại đội công binh, 1 đại đội phòng không cùng Tiểu đoàn 3 thuộc trung đoàn pháo binh tiếp sau vào cuối ngày 27 với tư cách là thành phần của Kampfgruppe Kohler. Điều đó để lại cho lực lượng thuần bộ binh này có không đầy 24 giờ để xóa bỏ mối đe dọa bên sườn trái Sư đoàn bộ binh 206 trước khi phần lớn sẽ được tái triển khai xuống phía nam.¹²¹

Chỉ thị của Hilpert đồng nghĩa với việc các trung đoàn của Sư đoàn cơ giới hóa 14 sẽ phải đương đầu với khủng hoảng ở mọi nơi. Trong suốt cả ngày Trung đoàn xung kích 53 đã chống lưng cho thế trận của Sư đoàn 206 ở khu vực Molodoi Tud, và mặc dù được tăng viện từ 1 tiểu đoàn bên cánh phải của Sư đoàn bộ binh 206, họ chỉ chặn được bước tiến của quân đội Liên Xô một cách may mắn. Trên cánh phải, Trung đoàn xung kích 11 giúp các đơn vị Đức trụ vững ở Trushkovo, trong khi trung đoàn tập hợp lại để mở những đợt phản kích nhằm vào mũi đột phá của quân Nga từ phía bắc và phía nam. Ngay khi Zygin tiến công ở mọi nơi, Hilpert và Hitter bịt lỗ hổng ở mọi nơi. Và căn cứ vào sức mạnh ngày càng gia tăng của Hồng quân, đối với hai viên chỉ huy Đức rõ ràng mọi lỗ hổng đơn giản là không thể bịt nổi. Vì vậy vào lúc tối muộn, Hitter ra lệnh cho các tiểu đoàn phòng thủ đầu cầu phía bắc sông Molodoi Tud chuẩn bị rút lui vào ngày hôm sau. Cùng thời gian đó, ông cho phép rút quân toàn diện dọc sông Molodoi Tud trong trường hợp bị đối phương áp đảo, nhận ra rằng chỉ có biện pháp thu ngắn chiến tuyến này mới giúp có thêm lực lượng để ngăn ngừa đổ vỡ trên toàn khu vực.

Sức ép của quân Nga gia tăng vào sáng sớm 27 tháng 11 khi 3 sư đoàn bộ binh tiếp tục tiến công với sự yểm trợ của Lữ đoàn xe tăng 81 và 28. Các sư đoàn trưởng đã cho trung đoàn thê đội hai vào chiến đấu vào cuối buổi chiều và áp lực này khiến Hitter phải đưa ra lệnh rút lui đợt đầu tiên. Ngay lập tức, Trung đoàn bộ binh 875 thuộc Sư đoàn bộ binh 158 của Đại tá Busarov và Trung đoàn bộ binh 386 thuộc Sư đoàn bộ binh 178 của Thiếu tướng Kudriavtsev bố trí dọc khu vực hạ lưu sông Molodoi Tud và Volga vẫn yên tĩnh cho đến thời điểm này vượt sông tham gia trận đánh. Quân Đức cũng rút lui từ sông Molodoi Tud, bỏ đầu cầu này lại cho Lữ đoàn bộ binh 117 Xô-viết. Lúc này, Trung đoàn bộ binh 1235 thuộc Sư đoàn bộ binh 373 do Đại tá Sazonov chỉ huy cũng đã qua sông và tăng cường cho mũi chủ công của sư đoàn đẩy quân địch ra khỏi Malye Bredniki.¹²²

Mặc dù bị uy hiếp mạnh, đến sẩm tối một lần nữa quân Đức ổn định được thế trận phòng thủ dọc theo một chiến tuyến chạy về phía đông từ khu vực nam Malye Bredniki. Hilpert hy vọng nhờ những thành công bên cánh trái, tiểu đoàn của Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland có thể tham chiến ở khu vực trung tâm vào ngày 28 tháng 11. Nếu như vậy, họ có thể ngăn phía Liên Xô tiến thêm. Còn nếu không, chắc chắn phòng tuyến sẽ sụp đổ.

Trong ngày hôm đó các đơn vị bộ binh còn lại của Sư đoàn Grossdeutschland đã chiến đấu xuất sắc bên cánh trái của Sư đoàn bộ binh 206. Trong khi Tiểu đoàn 4 tiến công từ thung lũng Dubenka, Tiểu đoàn 3 tiến vào rừng từ phía bắc, kẹp chặt đội hình Lữ đoàn bộ binh 100 Nga và buộc họ phải rút chạy khỏi rừng về sông Molodoi Tud. Đến sẩm tối, mặc dù một số quân Nga tụt lại vẫn đang chiến đấu trong khu rừng phía đông sông, bộ binh cơ giới Đức đã khôi phục được trận địa ban đầu trong khu vực này. Tuy nhiên, hy vọng nhận được trợ giúp ở hướng trung tâm của Hitter đã tan thành mây khói khi vào lúc sẩm tối, Tiểu đoàn 3 bắt đầu hành quân cấp tốc về phía nam, thung lũng Luchesa. Những gì nhiều nhất mà Tiểu đoàn 4 còn lại có thể làm vào buổi sáng là triển khai các đại đội tiếp viện cho Trung đoàn xung kích 301 ở khu vực trung tâm của Sư đoàn bộ binh 206. Trong khi đó, bên cánh phải của sư đoàn, Trung đoàn xung kích 11 Sư đoàn cơ giới hóa 14 phản kích đánh bật Lữ đoàn bộ binh 136 Nga khỏi mấu lồi hẹp phía tây Trushkovo. Sau đó vào buổi tối, họ thay quân cho Trung đoàn 413 Sư đoàn bộ binh 206, cho phép sử dụng lực lượng này để tăng cường cho hướng trung tâm, bảo vệ thị trấn then chốt Urdom.¹²³

Bỏ qua những thất bại ở bên cánh, Thiếu tướng Zygin cảm thấy phấn khởi trước diễn biến của ngày hôm đó, đặc biệt là việc làm chủ Molodoi Tud và bước tiến chung dọc theo khu vực trung tâm của tập đoàn quân. Lúc tối muộn ông báo cho Purkaev rằng mũi đột phá tới Urdom sẽ tiếp tục mà không có thêm các đợt tiến công ở bên cánh. Purkaev hài lòng và mong chờ tới lúc thông báo tin giải phóng Urdom cho Zhukov khi ông tới sở chỉ huy phương diện quân vào ngày hôm sau.

[chiangshan]

Ngày 28-29 tháng 11

Sự yên tĩnh bao trùm dọc theo bên hai bên cánh Tập đoàn quân 39 trong suốt sáng 28 tháng 11 cho đến khi một đợt pháo kích chuẩn bị khác mở màn, dọn đường cho đợt tiến công mới của Hồng quân tại khu vực trung tâm (Bản đồ 14). Chiến sự kéo dài suốt 2 ngày, nhưng bất chấp những nỗ lực lớn nhất của 3 sư đoàn bộ binh và 2 lữ đoàn xe tăng dưới quyền Zygin, đến sẩm tối ngày 29 tháng 11, tuyến phòng thủ của Sư đoàn bộ binh 206 Đức vẫn đứng vững và Urdom vẫn nằm trong tay quân Đức.

Các trung đoàn xung kích Xô-viết cùng những tiểu đoàn xe tăng từ Lữ đoàn xe tăng 81 và 28 đã đương đầu liên tục với các cứ điểm Đức được tổ chức xung quanh mạng lưới những ngôi làng rải rác trong khu vực có địa hình thoải không được cây cối bao phủ hoàn toàn. Tuyết dày khiến việc hành quân và cơ động trở nên khó khăn hơn. Bộ binh cơ giới hóa Đức xuất hiện vào buổi trưa và không ngừng phản kích vào bên sườn đội hình bộ binh và xe tăng Liên Xô. Nắm quyền chỉ huy Lữ đoàn xe tăng 28 và cả Lữ đoàn xe tăng 81 của Đại tá Kuz'min mới hy sinh, Đại tá Malygin điều Tiểu đoàn xe tăng 242 tiến hành càn quét rộng xung quanh cứ điểm Briukhanovo của quân Đức tới phía tây trận địa phòng thủ của đối phương ở Urdom. Tuy nhiên đơn vị đã bị 1 tiểu đoàn pháo binh và chống tăng Đức phục kích trong khu rừng phía tây thị trấn và buộc phải rút lui với những tổn thất đáng kể. Trong khi đó, Sư đoàn bộ binh 373 đánh chiếm Briukhanovo và Malygin cho Tiểu đoàn xe tăng 28 bước vào đột phá gần Lisino, tại đây họ đã đánh lui một đợt tấn công khác của bộ binh cơ giới hóa Đức được vài xe tăng hỗ trợ.¹²⁴

Giao tranh giằng co tiếp tục diễn ra đến sẩm tối ngày 29 tháng 11, và mặc dù một số phân đội xe tăng và bộ binh Xô-viết đã tiếp cận Urdom, tất cả đều bị đẩy lui với thương vong nặng nề. Các đơn vị xộc xệch này rút lui lúc chập tối về khu vực ngoại vi phía nam Lisino và Briukhanovo, nơi Malygin, Đại tá Sazonovov ở Sư đoàn bộ binh 373 và Đại tá Kovalenko ở Sư đoàn bộ binh 135 lên kế hoạch phối hợp tiến công Urdom vào sáng hôm sau. Hai ngày chiến đấu ác liệt đã lấy đi của 2 viên sư đoàn trưởng gần một nửa quân số và của Malygin hơn 50 phần trăm thiết giáp của tập đoàn quân. Tệ hơn nữa, hôm 28 tháng 11 Zhukov tới sở chỉ huy của cả Purkaev và Zygin để nhận báo cáo về diễn biến chiến dịch của Tập đoàn quân 39.¹²⁵ Mặc dù hài lòng với những thành quả của Zygin, Zhukov thúc ông đẩy nhanh tốc độ tiến quân trong ngày hôm sau. Căn cứ vào những thiệt hại của tập đoàn quân, được Zhukov và Purkaev phê chuẩn, Zygin dự tính sẽ đưa Sư đoàn bộ binh 348, lực lượng dự bị chính của tập đoàn quân do Đại tá I. A. Pichev tham gia trận đánh Urdom vào ngày mai.

Đến tối 27 tháng 11, Đại tướng Hilpert, Tư lệnh Quân đoàn bộ binh XXIII đã tung ra gần như toàn bộ số dự trữ trong tay và mặc dù họ đã chiến đấu tốt, vẫn còn rất nhiều điều phải làm. Việc phải chuyển Kampfgruppe Kohler cùng với toàn bộ các đơn vị có thể sẵn sàng của Sư đoàn Grossdeutschland trừ một tiểu đoàn tới phía nam đến thung lũng sông Luchesa khiến tình hình trở nên càng khó khăn hơn, vì giờ đây Hilpert sẽ phải trông cậy vào việc điều động loanh quanh những đơn vị dự bị chiến thuật ít ỏi của mình giữa những khu vực bị uy hiếp. Đó chính xác là những gì ông đã làm vào hôm 28 tháng 11 khi quân Nga tiếp tục tiến công khu vực trung tâm. Ông triển khai phần lớn Tiểu đoàn 4 Trung đoàn Xung kích Grossdeutschland cùng với tiểu đoàn công binh của sư đoàn để tăng cường cho Sư đoàn bộ binh 206. Tiểu đoàn xung kích này chiến đấu suốt ngày hôm đó xung quanh Briukhanovo và ngày hôm sau trên những ngả đường dẫn vào Urdom và đã chặn được quân Nga, dù với thiệt hại lớn. Khi màn đêm của ngày 29 tháng 11 buông xuống và quân Nga tập hợp lại cho một đòn đánh mới vào thị trấn, Hilpert ném ra đơn vị dự bị cuối cùng, tiểu đoàn trượt tuyết và một số đại đội của tiểu đoàn thiết giáp Sư đoàn Grossdeutschland để bảo vệ Urdom vào ngày hôm sau. Đến thời điểm này phần còn lại của Trung đoàn 413 xộc xệch cũng đã có thể sẵn sàng để sử dụng trong khu vực đó.¹²⁶

Để kết thúc ngày hôm ấy, trước nửa đêm Đại tướng Hilpert nhận được cảnh báo không rõ ràng từ Sư đoàn bộ binh 87 phòng thủ tây Rzhev về những hoạt động chuyển quân nhộn nhịp của quân Nga. Ở thời điểm này điều cuối cùng mà viên tư lệnh của Quân đoàn bộ binh XXIII muốn là một đòn đánh lớn nữa của Hồng quân tại một khu vực khác. Tập trung vào chiến sự ở Urdom, ông quyết định là sẽ chỉ lo về nó chỉ sau khi khủng hoảng ở đây đã qua.

Ngày 29 tháng 11 đã đến và đi. Zhukov đã rời sở chỉ huy Phương diện quân Kalinin và Urdom vẫn nằm trong tay quân Đức. Đại tướng Purkaev nhắc Zygin về thực tế đó lúc tối muộn và nói rõ điều gì sẽ đến với những chỉ huy hứa mà không làm được. Zygin không cần thêm sự nhắc nhở nào. Ngày mai ông sẽ tập trung toàn bộ lực lượng đánh chiếm Urdom. Như để nhấn mạnh điều đó, ông ra lệnh cho tham mưu trưởng đưa sở chỉ huy tập đoàn quân tới làng Pozdniakovo chỉ cách mặt trận 10 ki-lô-mét. Ở đó ông sẽ đảm bảo cuộc tiến công giành được thắng lợi.