Tạp văn QĐND

[chuongxedap]

ĐÀN ÔNG TỎ TÌNH

Theo Kinh thánh, thì con người đầu tiên có mặt trên cái thế gian đầy bất trắc này rủi ro họa phúc này vốn là một người đàn ông. Giống như các tạo vật mong manh nhỏ nhoi khác, người đàn ông ấy được Thiên chúa đặt một tên riêng, Ađam. Ở cái thời hỗn mang bắt đầu của khởi nguyên, Trái Đất hầu như chỉ toàn có nước, nó trong vắt không tivi, không internet và tuyệt không đàn bà. Ađam có buồn không, có cô đơn không. Lúc hoang mang bối rối, liệu anh ta có uống rượu hay viết văn, một điều chỉ có Chúa biết. Chính vì thế: “Thiên chúa phán: Ngươi ở một mình không tốt. Ta sẽ cho ngươi một kẻ giúp đỡ tương xứng. Thiên chúa làm cho A đam mê thiếp và ngủ say rồi rút một xương sườn của A đam và lấp thịt thế vào. Từ cái xương sườn được rút ra, Thiên chúa dựng nên một đàn bà và dẫn đến với A đam. A đam kêu lên: Đây là xương bởi xương tôi, thịt bởi thịt tôi, nàng sẽ được gọi là đàn bà vì đã được rút ra từ đàn ông. Bởi thế đàn ông sẽ lìa cha mẹ để kết hợp với vợ mình và cả hai nên một thân xác”. (Sách Sáng thế - 18, 24). Người  đàn bà đấy gọi là Eva, và theo các nghiên cứu  thần học mới nhất, thì A đam dễ dàng lấy được Eva mà hoàn toàn không phải phí phạm mất thời gian cho việc tỏ tình.

Từ khi có đàn bà, đàn ông bỗng có thêm một thứ mà bây giờ người ta quen gọi là ái tình. Tất nhiên, tình yêu chung chung ở đàn ông thì luôn luôn có, ví như tình yêu thiên nhiên, tình yêu cuộc sống hoặc bình dị hơn, tình yêu ẩm thực. Trong quá trình đàn ông đi tìm kiếm xây dựng tình yêu thì thao tác tỏ tình chiếm vị trí quan trọng hàng đầu. Và cũng giống như mỗi công ty có mỗi loại cổ phiếu, trên đời có bao nhiêu đàn ông thì có bấy nhiêu phương cách tỏ tình. Nếu thanh nhã nho sinh rụt rè như Kim Trọng, thì công đoạn tỏ tình là lôi thôi, rắc rối, cực kỳ tốn kém. Sau một hồi “tăm tia” địa chỉ của ý trung nhân, chàng Kim bốc đồng bớt tiền ăn, tiền học, tiền bố mẹ cho, hì hục thuê luôn một cái nhà ngay sát cạnh nhà nàng, kiên nhẫn rình chờ người đẹp nhỡ tay làm rơi hoặc để quên một cái gì đó. Thế rồi trời xanh không phụ lòng thành, Thúy Kiều quả thật có đánh rơi một chiếc kim thoa, đại loại là một thứ cặp cài đầu vớ vẩn mạ vàng mà bây giờ ở phố Cầu Gỗ vẫn thấy bán hàng rổ. Có lẽ Thúy Kiều là người “ki bo”, nên có vẻ nàng loay hoay tiếc lắm. Sáng sớm đã mò mẫm đi tìm “Tan sương đã thấy bóng người. Quanh tường ra ý tìm tòi ngẩn ngơ”. Chỉ chờ có thế, chàng Kim hăm hở lao ra trình bày tình yêu. Ngoài những lời ngọt ngào có cánh, chàng Kim còn cực kỳ ga-lăng. “Vội về thêm lấy của nhà. Xuyến vàng đôi chiếc, khăn là một vuông”. Trích đoạn xa xỉ cảm động này đã được dạy nhiều lần ở chương trình văn phổ thông, các thiếu nữ trung học hôm nay hầu hết bị tỏ tình vội vã bằng tin nhắn, bỗng thấy xót xa thương nhớ những loại đàn ông như chàng Kim vô cùng.

Ngược lại với Kim Trọng, thằng Xuân tóc đỏ có lối tỏ tình rất côn đồ. “Đương lúc rạo rực, đương cáu đến cực điểm lại thấy trước mắt cái cảnh tượng khiêu dâm ấy, Xuân tóc đỏ chẳng nghĩ ngợi gì nữa, bèn bắt đền cái sự thiệt hại cho mình bằng cách ôm xốc lấy vị tiết phụ đáng kính trọng. Rất tiếc cho cái công thủ tiết với hai đời chồng của mình, bà Phó Đoan phản đối một cách rất kiên quyết bằng cách khẽ kêu: - Ơ kìa! Hay chửa kìa! Ơ hay, ơ hay” (Số Đỏ - NXB Hội VN – Trang 167). Kiểu tỏ tình cơ bắp của thằng Xuân, cho đến nay được nhiều đôi nông nổi a dua cho là thời thượng. Những cặp yêu nhau ấy dịu dàng tỏ tình trong những nhà nghỉ có tên là “chiều tím”, rồi lãng mạn đáng vần ngược lại là “tìm chiếu”. Tình yêu đã bị dung tục, ở những nhà nghỉ tím màu chung thủy đó thì bói đâu ra những “giăng thề” với “mây hẹn ước” mà nó chỉ lổn nhổn những thứ “ơ hay” với “ô kìa”.

Sâu xa ở bản chất, tình yêu muôn đời là trong trắng, vì thế những lời ấp úng của nó luôn thăng hoa dị ứng với những gợn vẩn. Lời tỏ tình đương nhiên phải là những lời xanh non, thành thực nhất, nó vượt lên trên thật giả đúng sai, kể cả những chuyện khó nói như sex, như đạo đức. Và để tôn vinh sự trong trẻo vĩ đại ấy, từ lâu lắm rồi (bắt đầu ở năm 269) người ta lấy ngày tuẫn tiết 14 tháng Hai của thánh tử vì đạo Valentin làm ngày lễ Tình Yêu. Sống trong một thời u ám ngấm đầy đạo đức giả, thánh Valentine vốn là một linh mục quèn, đã không biết bao lần cưu mang che chở cho những cặp chân thành yêu nhau thoát khỏi các định lệ phi nhân hà khắc. Ông bị bạo vương Claudius 2 hành hình bằng cách ném đá và chặt chân. Nhớ ông, những người chỉ biết nồng nàn yêu nhau đã rưng rưng chọn cái ngày bi tráng ấy để tỏ tình. Ở cái ngày thiêng liêng mà tình yêu đã bị ném đá này, không một ai dám nói dối mình và dối người. Và theo truyền thống, những lời mặn chát nước mắt của con tim thường được bày tỏ bằng thanh bạch hoa hồng hoặc bằng giản dị bưu thiếp.

Hạnh phúc thay cho những người nhận được lời yêu trong ngày lễ Tình Yêu.

MÃ PÍ LÈNG

[chuongxedap]

PHỤ NỮ CÓ MỘT NGÀY

Trong mênh mông các loài sinh vật được thụ tạo từ hai khí Âm Dương của trời đất, thì con người ta là một loài vừa quen lại vừa đặc biệt lạ. Quen là vì cũng chia ra đực cái, cũng ăn cũng ngủ, cũng phù du sống rồi cũng mơ hồ chết. Lạ là vì tự biết khóc biết cười, biết rưng rưng khi làm thơ, biết dằn vặt trước tội lỗi. Đàn bà thì biết nhu mì thủy chung, đàn ông thì biết can đảm cao thượng. Theo chương “Tề vật luận” của Nam Hoa Kinh thì trong thế giới tự nhiên, con người cũng chẳng quá cao quý gì, cho dù có biết hát biết làm điện ảnh, nhưng cũng không đến nỗi quá thấp hèn. Tuy nhiên, theo nhiều nhà nhân chủng học chưa nổi tiếng thì khả năng khác biệt độc đáo nhất ở con người (hầu hết là giống đực) chính là khả năng “nịnh đầm”. Sau một hồi trịch thượng quan sát thấy phụ nữ quần quật quanh năm thực thi đạo đàn bà “thờ chồng nuôi con” không ngơi nghỉ, lương tâm đám đàn ông bỗng dưng cắn dứt, họ bèn chọn đại một hôm vào lưng lửng đầu tháng (mùng 8-3) để cố chân thành tôn vinh phụ nữ.

Ở cái ngày mang vẻ thiêng liêng hiếm hoi giả dối ấy, trời và đất sáng choang long lanh ngập đầy hoa. Đàn bà hớn hở đi lại mua sắm cười vô cớ, đàn ông nao nao nghẹn ngào móc ví trả tiền. Những nam chính trị gia diều hâu nhất đều ân hận rằng, tại sao nội các của mình không có nữ thủ tướng. Những tay cục súc vũ phu quen thói đánh vợ chợt trầm ngâm sám hối, mồm ngân nga cặp lục bát của Bảo Sinh “Vợ là thánh chỉ vua ban. Có sao dùng vậy không bàn đúng sai”. Tất cả những kênh truyền hình có ca nhạc đều phát những bài về mẹ, về chị do các Diva chưa chồng hoặc sắp bỏ chồng véo von lĩnh xướng. Tất cả các báo viết nhan nhản bài phỏng vấn các nữ tổng giám đốc, các nữ diễn viên và các nữ thi sĩ. Các nữ Tổng âu lo than thở về những sự tụt trong nền kinh tế vĩ mô, đặc biệt là sự tụt của chỉ số chứng khoán, mà theo họ, nguyên nhân chính là do sự nông nổi của các nhà đầu tư nam giới. Các nữ diễn viên bộc bạch lý do làm họ vẫn chưa chịu lấy chồng. Đa phần đều cho rằng đàn ông hôm nay ít nam tính quá, những đàn ông vừa có tiền lại vừa có hồn chỉ còn đếm được trên vài đầu ngón tay. Các nữ thi sĩ thì hấp tấp lạc quan, suốt cả bài phỏng vấn chưa đầy một trang có kèm ảnh tác giả tự cung cấp để hở vai trần, liên tục là những mở ngoặc (cười). Ở những công sở nhà nước, nơi mà thường có trưởng phòng là nữ, không ngẫu nhiên lắm công đoàn tổ chức bình bầu lao động tiên tiến. Những nhân viên nam thường nhật vốn cò kè nhỏ nhen, bỗng đột ngột bốc đồng trăm phần trăm bỏ phiếu đề nghị cho sếp danh hiệu chiến sĩ thi đua. Thật là một ngày kinh hoàng và lãng mạn.

Có lẽ vì thế mà kha khá đấng trượng phu hoặc có học vị cao hoặc vừa bị người tình phản bội bỗng nẩy lòng đố kỵ, họ cằn nhằn tự hỏi tại sao không có ngày dành riêng cho đàn ông. Họ soi mói so sánh với chuyện thi tuyển sắc đẹp chẳng hạn, sau hoa hậu Mai Phương Thúy chân dài áo tắm thì lập tức xuất hiện ngay nam vương Ngô Tiến Đoàn chân chất đẹp giai ngây ngô “nhà quê”. Để trấn an dư luận, vài nhà phê bình vừa có lý luận vừa có giới tính nhập nhằng mạnh dạn giải thích. Theo họ, đàn bà thì giống như thơ hậu hiện đại còn đàn ông thì giống như văn xuôi cổ điển. Đã là thơ thì tất yếu phải có ngày kỷ niệm chứ văn xuôi thì chưa bao giờ có tiền lệ. Ở ta, ngày thơ là ngày rằm Nguyên tiêu. Ở Tây là ngày 21-3 theo quyết định từ năm 1999, tại đại hội lần thứ 30 của tổ chức Văn hóa – Khoa học và Giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO). Và còn hơn thế, thơ đương đại và đàn bà đương đại là những thứ rất nên phải tôn vinh bởi một phẩm chất cao quý tự thân, đấy là tính liên tục đổi mới. Phụ nữ của thời nay thay đổi các cuộc tình như thay dép. Thảng thốt nếu có ai còn giữ nguyên thì bàn chân chắc hẳn phải có ngón giao chỉ. Thơ mới tinh của những phụ nữ mới tinh lẫn lộn trúc trắc bí hiểm vừa dữ dội xếch-xi, làm những người sống cùng vừa hoang mang hạnh phúc lại vừa nồng nàn tuyệt vọng. Văn xuôi và đàn ông đương nhiên tẻ hơn nhiều. Mặc dầu ra sức gắng gượng cách tân thì vẫn vướng vào những giá trị kinh điển cũ kỹ ví như lòng tốt chẳng hạn, ví như tình thương chẳng hạn. Mà ở ngày hôm nay, đại loại đấy là những thứ vớ vẩn đang dần dần thui chột, có họa bị dở hơi mới đi tôn vinh hoặc kỷ niệm những cái rồi đây tương lai tuyệt nhiên không có.

Kiến thức nhập môn ngôn ngữ học của người Ăng-lê cho rằng, chữ đàn bà (woman) được tạo ra từ sự đau khổ (woe) của người đàn ông (man). Căn cứ vào đấy, nhiều nam triết gia lương thiện  bi thảm xác định, đó là một tiên đề bất khả sửa chữa, một kiểu chấp nhận số phận hao hao như sống chung với lũ. Tuy nhiên, họ vẫn cố khuyên những thằng con giai mới lớn hãy nên nhìn sự hồn nhiên vui đời của những nông dân Nam Bộ trong mùa nước ngập. Người ta vẫn nhậu, vẫn đờn ca cải lương, vẫn sòn sòn đẻ năm một không nửa lời oán thán.

Nói cho cùng, phụ nữ đã trót có ngày mùng tám tháng ba, xin các quý ông cao thượng giản dị xem đây là một ngày đỉnh lũ.

NGUYỄN VIỆT HÀ

[chuongxedap]

ĐẠO CHÍCH

Vào những ngày yên bình của hôm nay, ở mảng sách báo có liên quan đến mục an toàn trật tự xã hội, người ta hay gặp phải cụm từ “phường đạo chích”. Ví như “Các quý ông hãy nêu cao cảnh giác với phường đạo chích mang vẻ sang trọng thiếu nữ” hoặc “Nạn đạo chích đang có dấu hiệu lây lan trong giới nữ ca sĩ”. Những nam độc giả tử tế thường hốt hoảng hiểu đấy là bọn càn quấy trộm cắp thỉnh thoảng có cả lừa đảo cướp giật. Đại loại thì đúng vậy. Tuy nhiên, nếu phải truy nguyên tới những ngày xa xưa. Thì “Đạo Chích” lại là tên riêng của một người đàn ông  ở nước Lỗ tận bên Tàu thuộc thời Xuân Thu Chiến Quốc (722-221). Đạo Chích trộm cướp lừng tiếng thiên hạ đến mức thành danh từ chung, hoàn toàn không phải do đạo đức hay trình độ nghiệp vụ, mà do xuất xứ của anh chàng này có hai điều đặc biệt.

Thứ nhất, quê hương của Đạo Chích là một trung tâm văn hoá lớn, có bề dày vào loại nhất của Trung Quốc cổ đại. Ở nơi đó có đánh rơi mô bai hàng hiệu đầy đường cũng chẳng ai thèm nhặt. Nước Lỗ vốn là đất Thiên tử phong cho Chu Công Đán, một vị thánh, một chính trị gia đại tài có văn hoá cực kỳ cao. Cũng chính từ tay ông mà phong kiến Trung Hoa mới hình thành những điển chế luật pháp, những nghi lễ tế tự, những thi ca âm nhạc. Rất nhiều những cái đó đến nay vẫn còn giữ gần gần như nguyên. Ví như cái tinh thần trọng nam khinh nữ coi đám đàn bà là thừa chẳng hạn. Lịch sử Trung Quốc hầu như không có nữ hoàng, một điều ở nhiều nước phương Tây coi là man rợ, nếu chẳng may bị có thì đấy là tiếm hiệu (Võ Tắc Thiên là ví dụ) một dạng trái tự nhiên như kiểu gà mái mà cũng ngông nghênh dám gáy. Nhiệm vụ chính của đàn bà là thờ chồng nuôi con, việc mù chữ xem như đương nhiên chứ đừng nói tới chuyện viết văn hay viết báo. Bây giờ vật đổi sao dời, hội trưởng hội nhà văn Trung Hoa lục địa là nữ văn sĩ Thiết Ngưng, dung nhan thì mặn mà xinh, tiểu thuyết thì dữ dội xếch. Còn ở ta, nữ sĩ cũng đông lắm, nếu phải xếp thì chật cả một cánh đồng bất tận. Theo các nhà phê bình vừa biết lý luận vừa biết tôn trọng vợ, đây đáng kể là một thành tựu.

Thứ hai, Đạo Chích tuy là thằng đại côn đồ nhưng lại có một ông anh ruột là đại hiền sĩ Liễu Hạ Huệ, tự Quý. Liễu Hạ Huệ “văn nhã ôn hoà biết nhiều nghĩa lý, chỉ vì làm quan không hợp thời nên từ chức bỏ về” (Đông Chu liệt quốc - Hồi 39 – NXB Văn học), và ông đi vào chính sử bằng một nhân cách đặc biệt. Ở một tối mùa đông lạnh buốt, ông từng ôm rất chặt rất lâu một thiếu nữ tuyệt vời xinh cốt để cứu cho nàng khỏi chết rét. Ôm xong, ông thả ra, thiếu nữ vẫn sáng ngời vẹn toàn trinh tiết. Vạn thế sư biểu Khổng phu tử, cũng người nước Lỗ, tâm phục khẩu phục lắm, trân trọng xem ông là tấm gương tiêu biểu của chính nhân quân tử. Á thành Mạnh tử từng nói “phú quý bất năng dâm” (dư dật mà không sa đoạ) chính là nhờ nương vào điển này. Ngày nay các bậc quân tử bỗng trở nên tuyệt hiếm, hoàn toàn không phải do tư cách sa sút. Đơn giản là vì ngoài đường quá khó hiếm những thiếu nữ bị đột ngột cảm lạnh. Tóm lại, nước Lỗ có rất nhiều người hiền, vậy mà bỗng tòi ra một thằng thiên hạ đệ nhất đạo tặc. Đạo Chích thành danh lưu xú vạn niên cũng là điều tương đối dễ hiểu.

Đạo chích tuy chẳng phải là một thứ đạo gì, nhưng vẫn có tín đồ, vẫn có lịch sử. Tuy nhiên, phôi pha cùng thời gian, bản chất của đạo chích càng ngày càng khác. Bọn đạo chích hiện đại tương truyền rất yêu thể thao, bọn họ thường luyện tập sành sỏi ba môn điền kinh phối hợp mà thành ngữ Việt quen gọi là “Ném đá giấu tay”, “Chọc gậy bánh xe” và “Gắp lửa bỏ tay người”. Thoạt kỳ thuỷ, đã là thằng ăn cắp thì trông giống hệt như một thằng ăn cắp. Hôm nay đâm ngược lại, các đạo chích mặt mũi đều phương phi mang vẻ đàng hoàng, phong độ dung nhan y xì như Liễu Hạ Huệ. Làm học thuật thì trộm ý trộm chữ, làm kinh tế thì trộm chức trộm tiền, vô cùng khó phát hiện. Ngày xưa, ăn trộm xong thì trốn vào xó xỉnh nào đấy vừa xấu hổ vừa nuốt vừa tiêu. Còn ngày nay tuy vẫn “bòn nơi khó rách đãi nơi quần hồng” nhưng nghênh ngang xưng xưng mặt dầy đi rao giảng cho thiên hạ về Nhân Nghĩa Lễ Trí Tín. Làm từ thiện thì đài báo tivi phải rầm rộ biết, cúng được chút công quả thì lải nhải kể lể rưng rưng. Đạo chích ở thế kỷ 21 cả người nồng nặc mùi đạo đức.

Phần “tạp thiên” của Nam Hoa Kinh, hậu học có người giả danh cụ Trang tử dành riêng cho Đạo Chích hẳn một chương. Ở chương đấy, Đạo Chích thả cửa giả nhân giả nghĩa huênh hoang về đạo lý của mình. Học giả Lâm Tây Trọng đời Thanh đọc xong cảm thán “Người mà không có đạo người, thế gọi là hạng người thối nát. Mượn miệng quân trộm cướp chửi suốt lượt các thánh nhân xưa nay, thế là muốn xui thiên hạ đi theo quân trộm cướp cả”.

Hình như đến bây giờ, Đạo Chích vẫn xui bẩy được vô khối người quân tử.

Nguyễn Việt Hà

[chuongxedap]

NGƯỜI ĐÀN ÔNG HÁT

Hồi chưa lâu lắm, khoảng cuối thập niên bảy mươi của thế kỷ trước, có một bộ phim của nước Liên Xô hùng cường “người đàn bà hát” được rất nhiều các thiếu phụ thị dân Việt, thỉnh thoảng lẫn lộn có cả nam trung niên, cực kỳ thích. Phim hư cấu dựa vào vài chi tiết đời thực của người đóng vai chính vốn là một nữ ca sĩ beo béo có thật, rất nổi danh tên là Alla Pugacheva. Nữ ca sĩ này hát tuyệt vời hay, có bốn hoặc năm lần hôn nhân gì đó, đương nhiên cuộc đời thăng trầm đau khổ, hỉ nộ ái ố lung tung hết cả. Bộ phim thành công ở ta tới mức, kể từ đấy trở đi, hễ bất cứ nữ ca sĩ nào beo béo một tý, hát hay một tý, đam mê dữ dội yêu một tý thì báo chí lại đồng thanh gọi đấy là “người đàn bà hát”. Điều này gây ra một sự hiểu lầm nhất định, hình như đàn ông ở phương Đông ít thích hát.

Thật ra, ngay từ thuở vời vợi xa, đàn ông đã biết và vô cùng thích hát. Cách đây hơn hai nghìn năm “Sử ký Tư Mã Thiên” đã dành những chữ trân trọng nhất để chép về một “người đàn ông hát” có tên là Kinh Kha, với nhiệm vụ vào tận kinh đô nước Tần hành thích bạo vương Tần Thủy Hoàng. “Mọi người đều mặc áo mũ trắng để tiễn. Đến trên sông Dịch Thủy, sau khi làm lễ tiễn hành lên đường, Cao Tiệm Ly gẩy đàn trúc, Kinh Kha vỗ nhịp mà hát theo điệu biến chủy, kẻ sỹ đều sụt sùi nức nở “Gió hắt hiu, chừ, Dịch Thủy lạnh ghê. Tráng sỹ ra đi, chừ, không bao giờ về”. Tiếng hát theo điệu vũ khảng khái, mọi người trợn mắt, tóc đều dựng đứng xiên lên mũ”. (Sách đã dẫn – NXB Văn Học – trang 205). Các nam ca sỹ của ngày hôm nay, tuy không hề là thích khách, nhưng đôi khi cũng a dua bi tráng hát. Khán giả nhao nhao đứng xem, tóc tai tất thảy đều dựng đứng, một phần là do xịt keo một phần là bởi giá vé.

“Người đàn ông hát” thứ hai, cũng được sử minh bạch chép có tên là Từ Thứ, tự Nguyên Trực, một mưu sỹ đẳng cấp vào loại nhất thời loạn lạc Tam Quốc (213-280). Từ vốn người chí hiếu, bố mất sớm chỉ còn mẹ già (Từ mẫu rồi đây đi vào lịch sử Trung Hoa như là một tấm gương sáng ngời nhân cách, bà đã tuẫn tiết để ngay thẳng răn dạy con). Từ Thứ hồi trẻ lang thang giang hồ tìm chân chúa, cố ý ngẫu nhiên gặp Lưu Bị (về sau làm vua nước Thục), lúc ấy đang thất cơ lỡ vận. “Thứ bèn đứng giữa chợ, đội khăn cát bá, mặc áo vải thắt lưng thâm, vừa đi vừa hát “Non sông có bậc anh hào. Muốn tìm minh chúa, chúa nào biết ta” (Tam Quốc diễn nghĩa – bản dịch Phan Kế Bính). Lưu Bị cũng là loại quân vương biết thẩm âm, thoạt nghe lòng run rẩy kính trọng lắm, mời Thứ về làm quân sư. Từ Thứ chịu ơn lòng liên tài, giúp Lưu Bị giành những chiến thắng quân sự kinh hoàng. Thiên hạ hồi đấy đồn rằng, quân sỹ dưới trướng của Từ, hoặc hát tốp ca hoặc hát đơn ca đều hùng hồn hoành tráng. Tuy nhiên, kiểu hát chủ động xin việc của Từ Thứ đã thất truyền, bây giờ các nam ca sỹ trẻ mới nho nhoe năng khiếu hát, đã có một đống bầu sô núp đằng sau lăng xê đủn đít.

Nói như vậy không có nghĩa ngày xưa đàn ông chỉ toàn hát những tráng ca những hùng ca mà họ hát tình ca cũng vô cùng “mả”. Tư Mã Tương Như đời Hán (179-117 trước CN) có văn tài, vừa đẹp giai vừa đàn giỏi, tính khí phóng túng hào hoa. Một lần được một đại gia mời đến chơi nhà, nhác thấy ái nữ Trác Văn Quân của ông này đẹp dã man thì động tâm, bèn giở chiêu “đàn sáo” gân cổ nỉ non nài “Phượng cầu hoàng” với ca từ thiết tha quyến rũ hao hao sễn gần bằng các tác phẩm của các nhạc sĩ họ tên có chữ “Bảo”. Tất nhiên cô bé kia (cũng giống hệt các cô bé bây giờ) nông nổi trúng mưu, nửa đêm trèo tường bỏ nhà bỏ bố bỏ mẹ trốn theo giọng ca vàng. Có điều, Tư Mã Tương Như khác hẳn một số đàn ông biết hát đương đại, sau khi rủ rê con gái nhà người ta xong thì chung thủy sống cho đến lúc răng long đầu bạc. Hai vợ chồng vất vả lương thiện mở quán rượu mưu sinh, những lúc ế khách thì rũ rượi nhìn nhau song ca hát. Thế nhưng, về chuyện bi thảm ái tình thì chàng Tư Mã không làm sao so được với Trương Chi, một ngư dân Việt bình dị. Trương Chi có giọng ca bẩm sinh, và chàng chỉ hát bằng máu bằng nước mắt cùng nỗi thăm thẳm cô đơn cao ngạo của thiên nhiên. Cái giọng ca đấy thì trình độ cách tân như ban giám khảo “bài hát Việt” cũng đành chịu, nó duy nhất chỉ lọt vào tim một thiếu nữ. Tai hại thay, thân phụ của nàng là một quan chức tai gỗ không biết cảm thông. Tuyệt vọng vì thất tình, chàng Trương kiệt sức tắt giọng. Khối u tình trong trắng của chàng Trời Đất không nỡ phụ, vì thế hôm nay nó vẫn còn ngân nga ở những vùng sâu xa sông nước nơi không có truyền hình tivi.

Có thể nói, ở bất cứ thời nào đàn ông thích hát cũng đông chẳng hề kém đàn bà, đặc biệt là thời nay số đàn ông đi hát luôn là con số vượt trội. Cứ nhìn các quán karaoke có tiếp viên nữ thì biết. Đàn bà ở những chỗ đấy thỉnh thoảng cũng được phép hát nhưng nói chung kĩ thuật thanh nhạc còn non. Đại loại, phải luyện tập chăm chỉ lắm thì may ra mới lọt vào vòng hai của “Sao Mai điểm hẹn”.

Trần Khôi Việt

[chuongxedap]

Đọc truyện KINH DỊ

Truyện kinh dị là một thể loại văn xuôi lúc nào cũng hồi hộp thời thượng, hoặc đoản thiên hoặc trường thiên rất đậm đà nữ tính. Nữ tác giả thành công ở thể loại này có nhiều và độc giả nữ hâm mộ nó lại càng nhiều. Tất nhiên cũng có người là nam, ví như văn hào Mỹ khét tiếng Edgar Poe (1809-1849) chẳng hạn. Ông này chết yểu và hầu hết sáng tác đều dành để tặng cho vợ hoặc người tình. Theo một hot blogger vừa sợ ma lại vừa thích dọa ma, vốn là một nữ sĩ viết tiểu thuyết kinh dị, thì việc đàn bà ham đọc sách kinh dị là lẽ đương nhiên, bởi sâu xa trong đó luôn ẩn hiện những tội lỗi bí hiểm và vô số nông nổi độc ác. Thoạt kỳ thủy, cảm hứng của truyện kinh dị là từ những truyền thuyết hoang đường cổ tích, nó khác hẳn cái thời đương đại hôm nay, đa phần những rùng rợn đều có xuất xứ từ hiện thực đời thường mà chuyện nữ sinh cắt cổ đại gia trên xe “Le xợt” là ví dụ tiêu biểu. Trong các truyền thuyết thăng hoa để thành những tác phẩm kinh điển kinh dị, hot nữ bogger đánh giá cực cao hai truyền thuyết kể về các loài biết hút máu. Ở phương Tây là ma cà rồng (Vampire còn có nghĩa là người đàn bà mồi chài đàn ông) và ở phương Đông là sự tích con muỗi.

“Bạn là phụ nữ yêu du lịch và bạn đã bao giờ ở một mình qua đêm trong cô phòng của một khách sạn loại ba lẻ loi giữa lưng chừng núi lần nào chưa. Khung cảnh vừa âm u vừa lãng mạn kiểu như Tam Đảo, Sa Pa hay Đà Lạt chẳng hạn. Thường thì tivi của vùng sơn cước đang a dua văn minh đều đã có chảo. Bạn vô tình bật một kênh hú họa và như là cố tình cái kênh đó đang bắt đầu chiếu một bộ phim kinh dị. Đúng vào lúc tay sát thủ cầm cưa máy xuất hiện, chợt rèm cửa sổ phòng bạn bỗng mật mờ phồng bởi một cơn gió ngẫu nhiên là lạ. Mồ hôi vã ra, có cái gì đấy muốn vãi ra, bạn rùng mình thèm khát nhìn toa-lét nhưng không dám bước vào. Quờ quạng tìm “rì mốt” tắt màn hình, bật đèn sáng với đại một cuốn sách đọc. Và không hiểu sao cuốn sách đem theo lại là cuốn “Bá tước Dracula” của Bram Stoker, một tiểu thuyết rợn người nhất của mọi thời đại. Xin đảm bảo là từ sau cái đêm kinh hoàng đó, bạn sẽ hoang mang manh nha trở thành một nữ văn sĩ chuyên viết truyện kinh dị”. (Trích từ Blog: manungaytho.com).

So với “Bá tước Dracula” thì “Sự tích con muỗi” có một kiểu rùng rợn tuyệt khác. Đại loại, ma cà rồng hóa thân thành sói thành dơi có nguồn gốc từ một xấu giai trung niên đàn ông, còn con muỗi thì có xuất xứ từ một thiếu phụ xinh đẹp đàn bà. “Có hai vợ chồng nhà nọ yêu nhau rất mực. Ngày mới lấy nhau, họ thề hẹn sẽ không bỏ nhau. Nếu không may một trong hai người chết đi, thì người kia sẽ chết theo để xuống âm ty cho có bạn. Sau đó không bao lâu, người vợ trẻ bị bạo bệnh đột ngột mất. Khỏi phải nói người chồng đau đớn thế nào, anh chàng đã mấy lần toan tự tử…”. (Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam – Nguyễn Đổng Chi – Trang 123, tập 1). Vì là cổ tích kinh dị nên câu chuyện dài dòng lắm, đành miễn cưỡng tóm tắt như thế này. Theo lời khuyên của Đức Phật, người chồng chích ba giọt máu để tái sinh người vợ. Cô nàng sau khi roi rói khỏe lại, thì lập tức bỏ chồng rồi chạy theo một khách thương đại gia. Thấy anh chồng vật vã tội nghiệp, Đức Phật từ bi bảo: Thôi, tiếc làm quái gì cái của nợ ấy, con chỉ cần đòi lại ba giọt máu đã cho. Cô nàng đang phởn kia, cứ nghĩ là mình sẽ phải đền tình bằng sổ đỏ hay xe hơi, nghe thấy rẻ thế thì khoái quá, hấp tấp chích giả ngay ba giọt máu. Hãi hùng thay, vừa chích xong thì nàng ta lăn dùng ra chết và biến thành con muỗi. “Vì thiếu máu, nên lúc nào muỗi cũng lén lút đi chích trộm của mỗi người  một tí để sống” (Sách đã dẫn).

Đàn bà ham đọc tiểu thuyết kinh dị cho rằng, chuyện “Sự tích con muỗi” cũng được nhưng chẳng hấp dẫn bằng sự tích ma cà rồng. Bọn họ bĩu môi, đúng là văn nội, còn xa mới bằng văn ngoại. Hơn nữa, việc bỏ một tay chồng nghèo để đi theo một người tình giàu rỗi nhỡ có chết thì cũng chẳng lấy gì làm rùng rợn. Việc này thường thôi, “hơi bị muỗi”.

Vĩ thanh. Theo vài nghiên cứu khoa học tối tân, hình như muỗi cũng có đực cái. Các nam độc giả đã từng bị phụ tình hay tin vào cổ tích thì tất thẩy đều phân vân hoài nghi, bởi đàn bà có biến hóa kiểu gì thì vẫn là đàn bà. Bọn họ khẳng định, bọn muỗi đều bay lượn uốn éo giống như thiếu nữ uống thuốc lắc. Và không phải ngẫu nhiên khi chế thuốc xịt muỗi, người ta thường vất vả cố làm có mùi thơm như nước hoa hay dùng cho phái nữ.

Trần Khôi Việt

[Trinhsat]

Tất cả chúng ta đều là "tham nhũng" (!?)

   
             Nhiều năm gần đây, người ta nói nhiều về chuyện "tham nhũng". Nào là, đó là tệ nạn xã hội, là bệnh dịch, là quốc nạn nguy hại đến đất nước, vân vân và v.v…

               Tôi không hiểu nhiều lắm, cũng không mấy quan tâm. Tôi chỉ nghĩ đơn giản: những kẻ "tham nhũng" là những người có chút địa vị và quyền hành gì đó trong xã hội, vơ lấy cái lợi vật chất của xã hội, của tập thể cho cá nhân mình. Hành động đó là xấu và cần phải loại bỏ. Nhưng cái chuyện loại bỏ như thế nào thì không phải phần việc của tôi, và tôi cũng chẳng bao giờ liên quan đễn chuyện đó, vì tôi chỉ là một anh cán bộ kỹ thuật thuần túy trong đơn vị.

               Ấy thế mà rồi cuối cùng té ra, tôi cũng chính là một kẻ "tham nhũng". Không những thế, tất cả mọi người trong cơ quan tôi đều là những kẻ tham nhũng. Và không biết chừng, ngay cả các bạn nữa, những người đang đọc bài viết này của tôi cũng chính là những người "tham nhũng", chỉ có điều bạn không nhận biết ra mà thôi.

            Các bạn ngạc nhiên và không tin ư? Thế thì cứ đọc hết bài viết đi thì sẽ rõ.

              Có một lần, cách đây mấy năm gì đó, khi chuyện chống "tham nhũng" đang được người ta hô thành khẩu hiệu, cơ quan tôi cũng tham gia, thành lập hẳn một "Ban chống tham nhũng" hẳn hoi, do đích thân sếp trưởng làm Trưởng Ban. Đương nhiên rồi, phải là người có đầy đủ uy quyền cao nhất mới cầm lái được con thuyền đi đến đích chứ.

             Nhưng sếp làm như thế nào là việc của sếp. Tôi chỉ là cái anh kỹ thuật, nên chăm chắm lo hoàn thành phần việc được giao của mình, để mà cuối mỗi tháng nhận đủ đồng lương đem về hớn hở giao cho vợ.

               Nhưng hóa ra không phải mọi chuyện chỉ đơn giản như vậy. Và tôi hiểu rằng nhận thức của con người đừng tưởng cứ nghĩ chủ quan là xong. Còn cần phải học, phải nghe nhiều thì mới sáng đầu ra được.

              Đó là lần sếp tôi họp toàn cơ quan để lên lớp cho chúng tôi hiểu về lý luận, thế nào là "tham nhũng" và chúng tôi sẽ phải chống như thế nào? Sếp bảo:

   "Tham nhũng, không nên hiểu đơn thuần chỉ là sự làm tổn hại đến xã hội về vật chất. Những hành động "tiêu cực" cũng phải được coi là tham nhũng, vì tiêu cực cũng chính là sự làm hại xã hội."
   
         Sếp giải thích loằng ngoằng một chút nữa, rồi tuyên bố tiếp:

           "Trong con người ta chỉ có hai trạng thái là tốt và xấu, không thể có trạng thái lơ lửng thứ ba. Vì thế, tốt là tốt hẳn, còn xấu là xấu chứ không phân biệt xấu nhiều hay xấu ít. Ví như anh đã ăn cắp thì dù ăn cắp 1 đồng hay ăn cắp cả tỷ đồng thì cũng thằng ăn cắp, xấu như nhau. Ăn cắp là loại tiêu cực, nên có thể coi đó cũng chính là tham nhũng".

              Lũ chúng tôi ngồi thuốn mặt ra nghe cái mớ lý luận ấy và hân hoan với niềm tin là những kẻ tham nhũng trong cơ quan sẽ bị xử lý, mọi người sẽ được bình yên hưởng không khí trong lành.

   "Ban chống tham nhũng" đã hoạt động, tất phải có thành tích, không nhiều thì ít. "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh" cho nên cơ quan tôi cũng phải có cách làm riêng của mình, chẳng cần phải bắt chước ai. Bạn có nhớ ngày xưa khi đi thi Toán, thày giáo thường dạy rằng, "các em hãy đọc lướt toàn bộ đề bài, xem câu nào dễ thì làm trước để gỡ điểm, câu nào khó làm sau…"?. Cơ quan tôi đã làm theo cái phương pháp khoa học ấy đấy.

           Vụ xử lý tham nhũng đầu tiên trong cơ quan là vụ hai tay bảo vệ cùng hai gã lái xe chơi bài tá lả có ăn tiền vào giờ trưa, bị sếp bắt quả tang. Bỏ vị trí canh gác, lại còn đánh bạc, thế là phạm hai tội. Vừa thiếu trách nhiệm, vừa sa vào tệ nạn cờ bạc, thế là tiêu cực. Mà tiêu cực cũng là tham nhũng, chạy đằng trời. Kết quả là 4 tên "tham nhũng" bị trừ nửa tháng lương. Nếu chỉ có thế thì chúng tôi cũng chỉ coi là chuyện tất nhiên, nhưng khi nghe sếp phủ dụ rằng, "đó là còn chưa xét đến cái tội ăn cắp thời gian của nhà nước đấy nhé". Tội "ăn cắp thời gian", nghe có vẻ có điều gì không ổn đây.

               Quả nhiên tháng sau, hơn một chục vị hay đi làm muộn bị đưa vào thước ngắm. Đây là tội "ăn cắp thời gian". Sếp lại phân tích, "các cô các cậu nay đi muộn một tí, mai đi muộn một tí, cộng dồn lại thì một tháng ăn cắp của nhà nước biết bao nhiêu thời gian? Mà cái đó qui ra tiền cũng gây thiệt hại cho cơ quan không phải nhỏ. Đó chính là tham nhũng đấy, chứ phải tìm đâu xa". Kết quả là cứ vị nào đi muộn quá 15 phút là bị trừ phắt nửa ngày lương hôm đó.

               Con người ta không thể "nắm tay suốt ngày" (các cụ đã dạy thế) và hiển nhiên là tôi cũng không nằm ngoại lệ. Mặc dù đã cố dậy sớm và lúc nào cũng nhăm nhăm nhìn đồng hồ (cứ như là trông đồng hồ để khỏi mất cắp chứ không phải là để xem giờ), tôi vẫn có lúc bị đi làm muộn, có khi là hỏng xe, lúc lại kẹt đường... Thế là chỉ cố gắng giữ được vài tháng, tôi cũng bị rơi vào danh sách "tham nhũng".

              Có rất nhiều vị tỏ ra cẩn thận, "sáng cắp ô đi, tối cắp ô về" rất đúng thời gian. Nhưng cứ nhăm nhăm cho việc đi làm đúng giờ nên tính chủ động sáng tạo giảm hẳn. Cả năm phật phờ chẳng có một phát mính cải tiến gì, làm việc như cái máy. Cuối năm tổng kết tưởng được biểu dương về thành tích "không đi làm muộn trong năm", thì lại bị sếp dội cho lời phán xanh rớn: "Đã làm việc là phải chủ động, động não suy nghĩ tìm cách làm tốt cho mình và giúp cả cho người khác nữa chứ. Chỉ chăm chăm như kiểu "thiên lôi chỉ đâu đánh đấy" thì vai trò tích cực sáng tạo ở đâu? Lười suy nghĩ cũng là hành động "thủ tiêu sáng tạo", xét cho cùng cũng là tiêu cực. Mà tiêu cực là một dạng của tham nhũng, nên như thế cũng là tham nhũng đấy". Thế là tiu nghỉu cả lũ.

              Cuối năm đó, đơn vị tôi cũng tổng kết thành tích, trong năm xử được gần hai chục vị "tham nhũng", chủ yếu là loại đánh tá lả ăn tiền và đi làm muộn nhiều lần. Tât cả các vị đó đều bị trừ tiền lương. Vẫn phải ký nhận đầy đủ ở tài vụ cái khoản tiền bị trừ ấy. Còn số tiền đó đi về đâu, không ai biết và tốt nhất là không nên hỏi. Tôi cũng bị đi làm muộn một số lần, nhưng không phải loại thường xuyên, nên chỉ bị sếp nhắc nhở chứ chưa bị trừ tiền. Hú vía. Thôi thì cứ biết thân phận mình là xong. Kiếm được đồng nào đưa về ngay cho vợ là yên tâm về đồng tiền đó.

               Vì hầu như trong cơ quan tôi, chả ai thoát khỏi cái tội "tham nhũng" (không nhiều thì ít), nên tất cả đều hài lòng với cái thành tích "xử" được gần hai chục vụ tham nhúng trong năm như tổng kết của cơ quan.

         Kết thúc Hội nghị năm đó, sếp lại tuyên bố:

   "Con người ta ai cũng có khuyết điểm, cho nên việc chống tham nhũng tốt nhất là chuyển về cho từng cá nhân, Ai cũng phải tích cực tự "chống lại tham nhũng" trong bản thân mình thì tự nhiên cơ quan sẽ tốt lên, cần phải Ban, bệ làm gì cho mệt".
   
           Thế là Ban chống tham nhũng tự nhiên giải tán, vì tất cả chúng tôi đều đã tham gia "tự chống bản thân" mình rồi.

             Câu chuyện là như thế đấy. Và "một ngày lại như mọi ngày" cứ tiếp tục...

[chuongxedap]

BI KỊCH CỦA LẠ

Theo sử Tầu, mùa thu niên hiệu Càn Đức thứ hai (964), Tống Thái Tổ là Triệu Khuông Dẫn, khởi đại binh tấn công tiểu quốc Hậu Thục nằm ở Tây Xuyên. Sau hơn bốn ngày vây hãm Thành Đô, quân Tống tràn vào bắt sống vua Thục là Mạnh Sưởng. Có một điều làm kinh hãi quân Tống, đấy không phải tinh thần kháng cự của đối phương mà là sự xa xỉ kinh hoàng của Thục chúa. Trong khi dân tình chết đói đầy đường, thì vua quan nhà Hậu Thục hoang toàng hưởng lạc đến mức khó tin. Cung nữ hàng ngàn, nô tỳ hàng vạn. Chạn bát của đám đại thần tất thẩy đều làm từ bạc trắng gán minh châu. Còn chuồng nuôi ngựa tại cấm thành được lót cỏ Linh chi, tẩy mùi bằng Long diên hương và khung bao quanh ghép đủ loại gỗ quý. Khi biên tịch của cải ở hậu cung, viên đại tướng cầm quân là Vương Toàn Bân tìm thấy một vật cực lạ. Nó là một thùng nhỏ được đẽo ra từ nguyên khối ngọc lục bảo, hai bên quai xách là hai bàn đế bằng vàng ròng nạm chi chít kim cương. Là người hiểu nhiều biết rộng nhưng Toàn Bân cũng chịu không biết đấy là vật gì, đành gửi về kinh đô Khai Phong cho Triệu Khuông Dẫn. Sau khi hợp nội các và nghiên cứu mất hơn một ngày, vua Tống mới đoán định được cái vật kỳ lạ đó là cái bồn cầu, thuật ngữ nội thất đương đại nôm na gọi là bệ toalét. Hoàng đế nhà Tống tuy sang trọng quen thói nhưng cũng phải ứa nước mắt kinh ngạc cảm thán. “Bồn cầu mà xa xỉ đến mức này thì đồ ăn thức uống còn xa hoa đến đâu. Hoang phí như vậy làm gì mà không mất nước”.

Từ xưa đến nay, những người vất vả thành công lúc dư dật tiền thường ham thích thu thập các kỳ trân dị bảo, đại loại đều là những đồ vật lạ lùng hiếm quý. Những vật lạ độc nhất vô nhị này miễn cưỡng tạm chia làm hai loại. Loại một là những vật sẵn có trong tự nhiên, may mắn hấp thụ được tinh khí lẵng đọng của trời đất rồi cùng thời gian dần dần mà thành hình. San hô đỏ cao hơn mười thước của trọc phú Thạch Sùng là một ví dụ. Viên ngọc Dạ minh châu to gấp đôi mắt đứa trẻ con nhà nghèo lúc đứt bữa mà Từ Hy thái hậu đính ở nóc màn để đọc kinh Phật là hai ví dụ. Còn nữa, hoa hậu mặt xinh, người mẫu chân dài, nói chung là những người đẹp thích làm vợ các đại gia sâu xa cũng thuộc ở loại này. Loại hai là những sản vật kỳ khu tinh xảo do tài năng bàn tay khối óc của con người cực nhọc vắt mồ hôi nước mắt mà tạo thành. Cao thì như những họa phẩm của các danh họa, thấp thì như du thuyền, như xe hơi, như dàn âm thanh tối tân Hi-tech chẳng hạn. Tất nhiên, xuất xứ của mọi phi thường kỳ vật thì nguồn gốc lúc đầu cũng chỉ mang vẻ bình thường. Hổ phách là nhựa thông trăm tuổi, phục linh là hổ phách đã trăm năm. Mỹ nhân đại loại thì cũng thế. Cái con bé mò cua bắt ốc tay chân cong queo ghẻ ruồi của thủa nào, chợt một ngày đắc thời đắc thế, vượt qua vòng hở hang áo tắm rồi vượt tiếp vòng ứng xử ngô nghê bỗng thăng hoa mà đăng quang thành hoa hậu. Tứ đại mỹ nhân tuyệt đẹp trong sử Tầu thì cả bốn đều có xuất thân bần tiện. Đứng đầu như Tây Thi thì cũng hành nghề lam lũ giặt vải, có bố gốc gác tiều phu thậm chí vài thuyết còn cho là lâm tặc. Tuy nhiên, nói gì thì nói, đã là kỳ vật thì tất cả đều tuyệt đối khác thường.

Chính vì thế, ở cuộc đời nhiều thăng trầm bất trắc này, phải là kỳ nhân mới có thể cầm giữ được kỳ vật. Ngựa Xích Thố là dành riêng cho mông đít của Lã Bố hoặc Quan Công, các chiến tướng tầm thường khác cũng đua đòi trèo lên, không trượt chân dập mặt mới là chuyện lạ. Ở ta bây giờ có quá đông những kẻ liều lĩnh không biết rằng y phục xứng kỳ đức. Mới nho nhoe được ít tiền bán đất đã ngông cuồng đi sắm bàn ghế thời Minh, gốm sứ thời Trần. Bọn họ nên giản dị hiểu rằng, đồ vật mà có giá trị vượt qua cả chủ thì người cầm nó không những không thọ mà còn rước đại họa cho cả nội ngoại tứ thân. Bi kịch của nhan nhản thương gia đáng thương thời nay là tấm gương nhãn tiền. Chỉ trông vào chút ít tiền buôn lậu điện thoại di động, đã dám yêu rồi thành thật lấy nguyên cả một hoa hậu thì việc ngồi tù là chuyện đương nhiên. Cho dù Nguyễn Gia Thiều có nuốt lệ hối hận thì cũng xong rồi một khúc ngâm cung oán.

Theo đà tha hóa của lòng tham con người, của lạ trong thiên hạ đã dần dần hao hụt rồi tuyệt tích. Vào cái thời buổi hung hãn văn minh này, lấy đâu ra những ngà voi trắng mươi  thướt, sừng tê đen trăm phân. Khái niệm của lạ ở ngày hôm nay đang dùng với nghĩa dung tục, nó đơn giản chỉ là những thứ mình khao khát chưa từng được dùng. Cái câu “cũ người mới ta” hợm hĩnh trở thành chân lý. Ví như những công nghệ kỹ thuật, những trào lưu điện ảnh, Tây Tầu nhai chán đã nhả ra thì mình rưng rưng ôm về coi là kỳ trân gia bảo. Ví như cái cô vợ đoảng vị của nợ đang ở nhà mình nhưng đôi khi sang nhà khác là báu vật. Phong trào rầm rộ ngoại tình rồi vỡ mộng tự tử, chính là hệ lụy của việc mù quáng ham thích của lạ. Minh quân Trần Nhân Tông của nước Đại Việt hùng cường, vốn là hóa thân của Biến Chiêu Tôn Phật đã nhân hậu răn dạy “Của báu lạ vốn sẵn trong nhà, đừng phí công đi tìm đâu khác”. (Gia trung hữu bảo hưu tầm mịch).

Chắc chắn là vậy. Một tâm thức trung thực yêu thương với sâu sắc kiến thức, bao giờ cũng là nơi phát sinh và dung dưỡng của không biết bao nhiêu kỳ vật. Phải chăng, của lạ chính là sự sáng tạo từ sâu thẳm nội tâm rồi chân thành ngắm nó bằng cặp mắt xanh non hồn nhiên tự lại.

Trần Khôi Việt

[chuongxedap]

NGƯỜI ĐẸP ĐI XE ĐẠP

Thông thường, người đẹp đã biết đi thì đi được trên nhiều loại phương tiện lắm. Có người tự tin đi trên xe “mẹc” như các nữ doanh nghiệp đang trúng mánh, có người ngây ngô đi trên sàn catwalk như đám người mẫu chân dài. Có người nhờ khéo léo có thể đi trên dây như nữ diễn viên xiếc, có người nhờ gan lỳ có thể đi trên tường như các nữ hiệp hành tẩu giang hồ. Lại có loại tần tảo vất vả thì đảm đang quang gánh hàng rong đi bộ. Lại có loại cậy xinh trắc nết thì lăng loàn trịch thượng đi trên đầu chồng. Thế nhưng cho dù bất cứ đi loại gì thì đa phần các người đẹp cũng đều chú trọng cố gắng tạo dáng, và kiểu dáng chuyển động quyến rũ nhất trên đời này thì không gì tuyệt vời bằng người đẹp đạp xe đạp.

Miền Bắc hồi còn bao cấp, xe đạp là một khối tài sản cực kỳ lớn. Vào những thập niên sáu mươi, bảy mươi của thế kỷ trước, xe đạp bắt buộc phải có số khung và thẻ đăng ký, nó được các ông bố lo lắng giữ gìn gần ngang như giữ gìn đức hạnh của mấy cô con gái chậm chồng trong nhà. Thành ngữ “xe đạp không khóa để Bờ Hồ” đau xót ám chỉ việc để cho vợ hoặc người tình đi Đông Âu, mặc dầu lý do chính đáng là đi xuất khẩu lao động hay du học. Xe đạp thì đương nhiên mất cả chiếc nhưng thỉnh thoảng vợ và người tình cũng có quay về. Tất nhiên rất hiếm khi còn nguyên, đương nhiên là còn khung còn lốp. Những thứ chẳng may mất đại để đều là phụ tùng lặt vặt, kiểu như chuông hay cái đèo hàng (porte-bagages). Mất xe đạp là một nỗi tuyệt vọng không thua gì thất tình. Rất nhiều thiếu nữ trong trắng khi gặp phải một trong hai đại họa ấy thì hoặc là trẫm mình ở Hồ Tây hoặc là uống thuốc ngủ mua lậu ở đầu phố Hàng Mã. Nếu thiếu nữ đấy đen tới mức, vừa gặp phải thằng Sở Khanh rồi vừa trong lúc cao chạy xa bay thằng mất dạy này lại lấy luôn cả xe đạp thì trước khi lao mình xuống nước các cô thường cẩn thận uống vã thêm vài vỉ Séduxel. Thế nhưng ở đâu không biết chứ phong thủy thành Thăng Long vốn là nơi mảnh đất “phi chiến địa” (sấm Trạng Trình), nên hầu hết các câu chuyện rùng rợn kể trên đều có kết hậu (happy-end). Hoặc thiếu nữ bất hạnh ý thức rơi xuống chỗ quá nông, hoặc ham rẻ mua phải thuốc ngủ dỏm. Người thì không sao nhưng giun trong bụng lử đử say chết cả búi. Vì thế các thiếu nữ mới quyên sinh hụt nhìn là biết ngay, đại loại khi đang phục hồi sức ăn giả bữa họ thường tự tin ăn rau sống, gỏi cá sống và phở bò chần thật tái.

Người Việt biết đi xe đạp vốn dĩ là nhờ người Pháp. Trong lúc xâm chiếm tàn bạo thực dân, người Pháp tiện tay ào ạt khai hóa đem lối sống phương Tây văn minh tràn vào. Theo nhà văn Nam Bộ Sơn Nam thì cho đến “trước và sau năm 1930, phụ nữ ở Sài Gòn đã vươn lên. Họ đua xe đạp (loại tay cầm ngang), đánh bóng bàn, lái ôtô. Đặc biệt là lên võ đài (võ tự do) ở hội chợ phiên”. Tuy nhiên, xêm xêm cùng lúc ấy, các bà các cô ở Hà Nội hầu như vẫn giữ nguyên rất nhiều nếp cũ. Răng vẫn đen, ăn uống vẫn tinh tế âm thầm. Gần như chưa có ai đi xe đạp, hiếm hoi lắm mới có người một mình dạo phố. Phần đông là ngồi nhà túm năm tụm ba lãng mạn khe khẽ đọc trộm tiểu thuyết “Tố Tâm” của văn sĩ rất sến Hoàng Ngọc Phách. Cứ đọc “Cô Kếu gái tân thời” của nhà văn Nguyễn Công Hoan thì biết. Kếu là tên cúng cơm của một thiếu nữ, sau đó cô liều lĩnh tự đổi thành Bạch Nhạn. “Mang tiếng là con gái Hàng Đào nhưng các bạn cô, cô Bích Ngọc đã được mặc quần trắng và áo sáu khuy. Cô Song Khê đã được cạo răng. Đến ngay như cô Mộng Lê mà mẹ cũng chiều để chị đánh phấn và mặc áo mầu nữa là”. Vì thế Kếu Bạch Nhạn bức xúc tự sắm một bộ tân thời, gửi nhà bạn để mỗi buổi chiều cô đơn đi bộ đến đấy ăn diện. “trong độ nửa giờ cô ngắm chán, cô trút hết bộ cánh ra xin thau nước lau kỹ cái mặt rồi quần áo thâm đi về”. Chao ôi là tội nghiệp. Tuy nhiên, chính là vì mảnh mai nhu mì văn minh muộn mà khắp các đô thị Việt, chưa ở đâu lại có phụ nữ đạp xe đạp xêchxi quyến rũ như các thiếu nữ Hà Nội. Vẫn hồi bao cấp, quanh Bờ Hồ hoặc dọc đường Thanh Niên bỗng một vài thiếu nữ thong thả đạp xe, đã thế lại đạp Điamăng (một dáng xe mà người đạp phải mềm mại thẳng lưng kiêu sa vươn ngực ưỡn mông). Trong rờn rợn của chiều tà mong manh tàn Thu, thật là một kiểu dáng hút hồn không bàn phím nào tả xiết. Rất nhiều nam thanh niên lương thiện của Hà Nội, chỉ vì nhất thời nhìn sau mê cái dáng ấy rồi chới với rơi vào hôn nhân, vĩnh viễn sống chung với một của nợ cho đến hết phần đời còn lại.

Ký túc xá của sinh viên những năm xa xưa, các nữ sinh hay kể cho nhau nghe một chuyện có thật. Một thiếu nữ nhan sắc trung bình nhưng nồng nàn thầm yêu một chàng trai có ngoại hình của các đạo diễn đoạt giải Cánh diều vàng. Nàng sở hữu một chiếc xe đạp Thống Nhất, nếu phải so với ôtô bây giờ thì nhang nhác tương đương với Matiz hay Kia gì đấy. Nàng nhờ chàng đèo lên chỗ vắng núi Nùng giữa vườn Bách Thảo, sau khi cẩn thận dựng xe thì nàng lim dim mắt thì thào dâng hiến “Em yêu anh. Em xin tặng anh cái quý giá nhất của đời em”. Chàng trai hạnh phúc hỏi “thật không”. Nàng gật và khi mở mắt ra thấy chàng đang bon bon ngất ngây đạp xe mất hút.

Người xưa bảo chữ trinh đáng giá nghìn vàng, vậy giá trị chân chính của xe đạp cỡ khoảng nghìn mốt.

Nguyễn Việt Hà

[chuongxedap]

MẸ VÀ CON TRAI

Trong suốt những chuyên luận vừa rắc rối nhầm lẫn vừa khai sáng minh triết của mình, Tâm lý gia lỗi lạc người Áo Sigmund Freud (1856-1939) đã cảm hứng trên huyền sử bi kịch Hy Lạp rồi đưa ra một thuật ngữ đến nay hầu như chắc chắn được coi là kinh điển. Đấy là thuật ngữ “phức cảm Ơ Đíp” (Complex d’Oedipe). Ơ Đíp là một hoàng tử xứ Thébes, kha khá anh hùng, sau một hồi lưu lạc tha hương thì khi quay về đã vô ý giết cha lấy mẹ. Loại đi  vài ba cái lăng nhăng tùy theo quan niệm đạo đức của từng thời, Freud muốn trắng trợn minh bạch hóa một điều, đã là con trai thì vô cùng yêu mẹ. Đám người phương Tây thích chữ nên rắc rối thật, chứ ở phương Đông vốn dĩ điềm đạm và trong trẻo thì từ xửa xưa đến nay, chuyện tình cảm giữa mẹ và con trai (mẫu tử chi tình) luôn là điều đương nhiên vừa tuyệt vời thiêng liêng vừa giản dị cao cả.

Trong văn tự tượng hình tối cổ, chữ “mẫu” là hình chữ “nữ” có điểm nhô thêm ra hai núm vú. Với tất cả bọn đàn ông từng oe oe biết bú tí, nghĩa gốc của chữ này không cần giải thích cũng hiểu, đó chính là Mẹ. Đôi bầu sữa nhỏ nhoi vĩ đại ấy nồng nàn ám ảnh hết thảy những thằng con trai, kể cả rồi đây nó huênh hoang may mắn trở thành đại văn hào hay đại chính khách. Chao ôi, từ vú mẹ đến vú người tình là cả một sự tha hóa của trưởng thành. Một nhà văn người Nga bị cai sữa sớm đã rưng rưng cảm thán như thế. Nhà thơ Thu Bồn còn dữ dội hơn “Mẹ đã thả neo vào miệng con bằng núm vú. Giông tố bão bùng không đánh bật được mẹ ra”. Trên cõi đời bất trắc đang dần dần bị ô nhiễm này, duy nhất chỉ còn một thứ tình cảm vĩnh viễn không bao giờ gợn tạp, đấy là nỗi lòng của người mẹ dành cho con trai. Bằng hữu đôi khi có bội bạc, người tình thường xuyên có phản lừa. Huynh đệ thỉnh thoảng vì lợi mà tổn thương nhau, thầy trò nhiều lúc vì danh mà đem bán rẻ. Duy chỉ tình mẫu tử là kim cương bất hoại. Lúc lóc nhóc chưa có răng thì mẹ nhịn đói lừa xương lọc thịt nhá mớm cho con. Lúc phương trưởng nhỡ gặp gian nan thì mẹ sấp mặt oằn lưng sẵn sàng đỡ chịu. Thậm chí, có những thằng mất dạy vì mê đắm nữ sắc vì rồ dại công danh cuồng loạn giẫm đạp ngay lên mẹ đẻ, thì mẹ vẫn nghẹn ngào hạnh phúc cam nguyện làm bậc, từ đáy lòng chỉ mong thằng con đừng bao giờ chệnh choạng. Và thằng con trai cậy chữ cậy khôn tâng bốc cho đấy là sự hy sinh sự vị tha. Khốn nạn thay cho cái nhân loại, tuyệt đại đa số đều không biết rằng, trái tim thương yêu vô bờ bến của người mẹ đã cứu chúng ta ra khỏi kiếp nạn bị trượt xuống thành cái thứ có sừng có đuôi có móng.

Tất nhiên những thằng con trai rồi cũng sẽ hiểu, đứa con được kết tụ từ bao nhiêu nước mắt của từ mẫu thì làm sao có thể hư hoại được. Đã có bà mẹ như Mạnh Mẫu thì đương nhiên phải có người con như Mạnh Tử, vị á thành khét tiếng hiếu hạnh của Nho giáo. Và cho dù phải bôn ba loay hoay ngược xuôi hòng hóng hớt chút ít lợi danh thì nỗi nhớ về mẹ luôn da diết tức tưởi. Thi hào lãng tử Mạnh Giao đời Đường có câu thơ ngóng mẹ giàn giụa tới đứt ruột. “Từ mẫu thủ trung tuyến. Du tử thân thượng y”. Đại loại là, áo sợi mà tình mẹ hiền dệt cho, thằng con lang thang lúc nào cũng khư khư mặc trên mình. Chính vì thế, kẻ sĩ thời xưa vinh dự xác định “Một ngày được phụng dưỡng mẹ thì có đem chức Thừa tướng cũng không đổi” (Nhất nhật đại dưỡng bất dĩ tam công hoán). Ngày nay đạo hiếu văn minh hơn, nhiều thằng con trai dư dật tiền đang hăng say phấn đấu trên hoạn lộ thường “phụng mẫu” ở nhà dưỡng lão.

Khi phải thấy những đứa con làm các điều xấu xa rồi ngập vào tha hóa, các bà mẹ không bật khóc mới là chuyện lạ.

Trần Khôi Việt

[chuongxedap]

NHỮNG NGƯỜI VỀ NHÌ

Ở những giải thưởng của văn chương gần đây, không hiểu sao người ta hầu như chỉ trao có một giải. Nhà tài trợ đoàn kết cùng ban giám khảo đồng thanh cho đây là một cách thức rất văn minh, hoàn toàn không phải vì đang ở thời tài chính khủng hoảng mà là sự tập trung tôn vinh một giá trị độc sáng. Đã là nhất thì đương nhiên vô nhị. Kiệt tác được giải tuyệt đối không phải dành cho đám đông, do vậy sau khi nhận thưởng xong, những kiệt tác này đem ra rộng rãi bán thường rất ế. Người mua trung thành đa phần là tứ thân nội ngoại của tác giả, may mắn thì có thêm vợ và người tình. Đã là số một thì chỉ dành cho hữu hạn số một. Điều này hao hao giống như việc hôn nhau ở cái thời tình yêu còn trong trắng cổ điển. Môi của nàng là duy nhất chàng sở hữu, vì thế nó luôn luôn đậm đà tím chung thủy hình trái tim, chức không phải như bây giờ, do công việc quảng giao phải đi hôn nhiều người quá, nên dù đã vất vả phẫu thuật thẩm mỹ, kha khá nhiều làn môi của các thương gia thiếu nữ đều phảng phất bàng bạc trắng mang hình quả cật.

Tuy nhiên cũng vẫn là nghệ thuật, bên điện ảnh lại khác hẳn. Liên tiếp trong hai năm liền, các nhà chấm giải cao quý của hội phim nhựa ở ta chỉ khăng khăng trao cho các tác phẩm đứng hàng thứ hai, danh xưng nôm na gọi là Cánh diều bạc. Những người lĩnh giải ngoài mặt cố vẫn tươi nhưng trong bụng chắc hẳn không khoái lắm. Bởi cánh diều có đông tây bay lượn kiểu gì thì sâu xa mình vẫn chỉ là “thằng” về nhì chân chậm. Trên một số báo ra ngày mùng 2-3-2009, một ông beo béo có ria, trông vừa sang trọng lại vừa phúc hậu chua chát than thở: “Là những người làm phim chúng tôi không bao giờ ganh tỵ. Tiếc thay ban tổ chức đã không làm thế. Giải Cánh diều vàng mà không trao giải Vàng thì tôi thấy rất buồn cười”. Một nhà thơ chuyên viết văn xuôi thấy thế cũng buồn cười quá nên a dua mượn ca dao chia sẻ “Trông xa cứ tưởng là vàng. Lại gần mới biết làng nhàng bạc thôi”.

Theo Từ điển Hán Việt của cụ Đào Duy Anh, thì để chỉ những người về nhì, tiếng Tầu thường rất hay dùng chữ “á”. “Á thánh” là những vị xếp ngay dưới bậc chân thánh, ông Nhan Hồi, ông Tử Tư, ông Tăng Sâm, ông Mạnh Tử đang được thờ (tứ phối)  trong văn  miếu là ví dụ chẳng hạn. “Á khôi” là những người đỗ cao chỉ dưới thủ khoa của kỳ thi Hương. “Á hậu” là những mỹ nữ cực kỳ xinh, suýt tí nữa thì thành hoa hậu với lý do bị trượt xe ra vô cùng vớ vẩn. Khi mặc áo tắm ở vòng thi ứng xử do hùng biện nồng nhiệt quá, mảnh trên đã ngây thơ suýt tụt. Và cũng đọc như thế nhưng viết khác, chữ “á” còn có nghĩa là tuyệt không nói (á khẩu). Qua đây thì thấy, việc hoa hậu hay hớn hở trả lời phỏng vấn hoàn toàn không phải do thói quen lắm mồm hay sướng quá hóa ba hoa mà là do xuất xứ có truyền thống từ học thuật.

Những người về nhì, đặc biệt là phụ nữ, thường là những người ôn nhu đoan trang, phía trong chứa chất rất nhiều chung thủy. Khác với đám ồn ào thiết tha về nhất, họ cam chịu nhường nhịn. Khi thua chứng khoán họ không hét tướng lên mà âm thầm nuốt lệ. Họ sống hướng nội, xem phim Lê Hoàng, nghe nhạc Đàm Vĩnh Hưng và đọc thơ Đỗ Trung Quân. Đôi khi trời mưa họ cũng bâng khuâng làm thơ, và nhất quyết chỉ chọn thể lục bát, sau đó lẳng lặng mở email tự gửi. Phía thẳm sâu họ không ham giải nhất nhưng cũng hơi hy vọng ở giải khuyến khích. Do lá số tử vi cung Phúc có Khoa, Khúc, Lưu Hà, Thanh Long, cung Mệnh có Nhật sáng, Xương được Lương ở Ngọ chiếu nên họ thường e lệ chỉ yêu một lần rồi lưỡng lự lấy chính người ấy. Đến khi có con, họ hy sinh vị tha, nhẫn nại làm lụng, nhặt nhặn buôn bán, tiết kiệm một món cho con đi du học nước người. Họ rưng rưng tỉnh táo biết rằng, mình là người mẹ đang ở hạng nhì nhưng đứa con của mình kiểu gì cũng phải lên hạng nhất. Hạnh phúc thay cho những đàn ông lấy được vợ quen nếp về nhì.

So với đàn bà, đàn ông về nhì số lượng có vẻ ít hơn nhưng chất lượng bất hạnh lại lớn hơn. Rất nhiều kinh tế gia đang thua lỗ trên sàn giao dịch vàng đã đau đớn cho rằng, bi kịch về nhì ở đàn ông có nguồn gốc từ việc liên tục phải cạnh tranh rồi mù mờ hoang tưởng. Hoặc kiếm tiền hoặc kiếm danh, cái khát khao thèm về nhất triền miên dằn vặt không biết bao nhiêu bậc trượng phu chính nhân quân tử. Ngập ngụa trong giấc mộng vô địch, họ bất chấp đạo giời đạo người, nhắm mắt lao đầu co cẳng chạy nước rút về đích. Đáng thương thay, vô số kẻ cho tới lúc đến đích, mới bàng hoàng nhận thấy mình trắng tay tuyệt đối.

Vậy thế nào là nhất thế nào là nhì, rốt ráo cũng chỉ là sự lẫn lộn hư vọng của lòng tham con người. Phương ngữ miền Bắc gọi đại ca là anh Cả, còn miền Nam lại gọi anh Hai. Cụ Lãng Nhân kể trong tập “Chơi chữ” về cuộc thi thời thực dân phong kiến, có vế đối ra “Vợ cả vợ hai, hai vợ đều là vợ cả”. Cho đến nay, đã rất nhiều vế đối lại, câu chữ thì đúng nhưng sự nhân hậu thì thua xa.

Trần Khôi Việt