Trên các bờ sông Mê kông - hồi ức của đại tướng F.F.Krivda.

[qtdc]

(tiếp)


Có thể nhận thấy tính hợp lý của các lý do phía Việt Nam đưa ra, nhưng đã quá muộn. Ý tưởng và kế hoạch tiến hành tập trận đã được thông qua bởi người tiền nhiệm của tôi, và chúng tôi nỗ lực thảo ra một giải pháp thỏa hiệp – hoàn thiện các vấn đề chiến đấu phòng thủ, hoàn thành kế hoạch phản công, còn quá trình phát triển của cuộc phản công, không đề cập. Tập trung vào kịch bản này, chúng tôi tạo cơ hội để Bộ chỉ huy QĐNDVN tiếp tục chuẩn bị cho cuộc diễn tập, còn mình quay về với các công việc hiện tại.

Đột nhiên lại nảy sinh vấn đề vi phạm thỏa thuận từ phía Liên Xô đối với việc ra vào của các tàu chúng ta tại vịnh Cam Ranh. Phó Tổng tham mưu trưởng QĐNDVN trung tướng Phùng Thế Tài, người phụ trách tại thời điểm đó các quân chủng Hải quân, Không quân và Phòng không cho biết như vậy. Khi tôi biết điều này, việc đầu tiên là tôi phải kiểm tra các quy định của thỏa thuận về vấn đề ra vào của các tàu chúng ta, mà thiếu nó sẽ không thể nói chuyện về vấn đề đó với phía Việt Nam. Hóa ra có một số đồng chí của đoàn cố vấn và chuyên gia chúng tôi từng tham gia vào các cuộc đàm phán về vấn đề trên. Họ nói với tôi rằng các cuộc đàm phán gặp nhiều khó khăn và thậm chí nhiều lần bị gián đoạn.

Thực tế sau thất bại của quân đội bù nhìn Sài Gòn và quân chiếm đóng Mỹ và thống nhất Việt Nam, nhiều nước trên thế giới đã bắt đầu giúp Việt Nam khôi phục lại nền kinh tế bị tàn phá trong cuộc chiến tranh 30 năm. Khi chuẩn bị một thỏa thuận cho phép các tàu Liên Xô vào cảng Cam Ranh, lãnh đạo Việt Nam sợ rằng sau khi chữ ký của mình có hiệu lực, một số nước sẽ từ chối cung cấp viện trợ kinh tế cho Việt Nam. Thật vậy, ngay sau khi thỏa thuận được ký kết cho tàu của chúng tôi ra vào trong vịnh Cam Ranh, nhiều quốc gia đã từ chối hỗ trợ kinh tế cho Việt Nam, chỉ còn lại Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa tiếp tục sự trợ giúp này. Mặc dù trong thỏa thuận nói rằng trong thời gian 2-3 ngày, chỉ có 2 hoặc 3 tàu ghé vào, sau đó chúng sẽ phải ra đi, rồi thì các tàu khác mới được vào và số lượng cũng chỉ như vậy, công tác tuyên truyền của phương Tây cũng không dịu xuống.

Để công bằng cần lưu ý trong quá trình chuẩn bị thỏa thuận về việc ra vào của các tàu chúng ta tại cảng  Cam Ranh, đã có nhiều ý kiến phản đối thể hiện bởi một số thành viên của Bộ Tổng tham mưu các LLVT chúng ta, nhưng Tổng tư lệnh Hải quân Liên Xô Đô đốc hạm đội Liên bang Xô Viết S.G.Gorshkov, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô Nguyên soái Liên Xô Dmitri F.Ustinov lại nhấn rất mạnh về sự cần thiết của một thỏa thuận như vậy.

Cá nhân tôi nghĩ rằng thỏa thuận là hợp lý. Vịnh Cam Ranh có vị trí nằm giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, vị trí của nó cực kỳ thuận tiện cho việc neo đỗ tàu, cho phép các tàu bổ sung dự trữ nước, thực phẩm, tổ chức nghỉ ngơi cho thủy thủ đoàn, sửa chữa những hư hại nhỏ, củng cố khả năng quốc phòng của CHXHCNVN. Mặc dù các tàu chiến của chúng tôi không chính thức được giao bất kỳ nhiệm vụ phòng thủ nào đối với một đất nước anh em của chúng ta, nhưng các kẻ thù của Việt Nam nhận thức rõ rằng Liên Xô, nếu cần thiết, sẽ không để CHXHCNVN không được bảo vệ hoặc trên biển, hoặc trên đất liền, và chúng thực sự lo lắng về điều này.

Về công tác tuyên truyền của phương Tây không thể bỏ qua. Mỹ đã có trong các đại dương Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương hàng trăm căn cứ hải quân hạng nhất và điều đó được xem là bình thường. Chúng tôi cũng tuân theo quan điểm này, vậy thì có điều gì xảy ra đâu, vậy thì đừng lên án chúng tôi, vậy thì đừng buộc tội chúng tôi. Chúng tôi đã quyết định không triển khai quân đội của mình vào đêm trước cuộc tấn công của Hitler vào đất nước mình và chúng tôi phải trả giá về việc đó. Bài học này không thể lãng quên.

Tại cuộc họp với Trung tướng Phùng Thế Tài về vấn đề vi phạm quy định tàu thuyền chúng ta ra vào vịnh Cam Ranh, tôi nói với ông rằng khi đến thăm Cam Ranh cá nhân tôi sẽ giải quyết và có biện pháp ngăn chặn trường hợp tương tự trong tương lai, và chỉ nói tàu chúng tôi bị trì hoãn ra khơi mất hai ngày sau khi vào đậu là do các nguyên nhân kỹ thuật.

Phía Việt Nam hài lòng với kết quả của cuộc trao đổi ý kiến này.

Vấn đề vi phạm quy định tàu thuyền chúng ta ra vào vịnh Cam Ranh lại vô tình phát sinh vào ngày hôm sau tại cuộc họp với Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên Xô tại CHXHCNVN Chaplin B.N. Ông vừa trở lại sau kỳ nghỉ phép và muốn gặp gỡ với trưởng cố vấn quân sự, và cuộc họp này cần phải là cuộc họp riêng tay đôi.

Boris Nikolaevitch đã có hơn 10 năm là người đứng đầu Đại sứ quán Liên Xô ở CHXHCNVN, biết rành rẽ nước chủ nhà, ông hiểu nhu cầu của họ và đã làm nhiều việc để đáp ứng chúng. Ông có uy tín lớn với những người bạn Việt Nam, với các thành viên đại sứ quán của nhiều nước. Điều này giúp ông giải quyết các vấn đề nảy sinh một cách thành công.

Cuộc gặp gỡ với Boris Nikolayevitch Chaplin kéo dài khoảng bốn giờ. Với sự hiểu biết sâu sắc về hoàn cảnh ông đã mô tả đặc điểm quan hệ giữa Liên Xô và CHXHCNVN trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa, khoa học và các lĩnh vực khác, nhấn mạnh sự thực hiện thành công trong các vấn đề đó. Ghi nhận sự hợp tác năng động giữa hai quốc gia chúng ta, ông dừng lại nhiều lần trên các vấn đề chưa giải quyết được, những khó khăn trong việc giải quyết các vấn đề kinh tế. Những khó khăn này được phản ánh ở sự yếu kém trong việc đảm bảo cho người dân các loại thực phẩm, hàng hóa sản xuất công nghiệp, sản phẩm dầu mỏ.

Đất nước 56 triệu dân này được phân bổ mỗi năm 1,5-2 triệu tấn xăng dầu là quá ít, việc khai thác dầu khí của bản thân ở khu vực Vũng Tàu đang bị chậm. Đất nước này cần được cung cấp thêm kim loại, phân bón, xe ô tô, máy kéo, máy cái và các loại máy móc thiết bị. Boris Nikolaevitch dành nhiều sự chú ý đến công cuộc xây dựng với sự hỗ trợ của Liên Xô các cơ sở công nghiệp, đặc biệt là các nhà máy thủy điện. Boris Nikolaevitch nhắc nhở tôi rằng đề xuất của chúng ta không phải bao giờ cũng luôn được chấp nhận, bởi vì nó được đưa ra mà không tính tới kinh nghiệm bản thân to lớn của họ trong việc tiến hành chiến đấu chống lại nhiều kẻ thù, kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế kỷ. Nhiều đồng chí Liên Xô coi việc các đồng chí Việt Nam từ chối tuân theo kinh nghiệm của chúng ta một cách thẳng thừng, như một nỗ lực bỏ qua kinh nghiệm của chúng ta. Điều này đã dẫn đến quan điểm cho rằng họ không muốn nghe chúng ta, từ chối các khuyến nghị và v.v.

Tất cả những điều đó được thể hiện rất nhanh và rất rõ ràng trong quá trình chuẩn bị cho cuộc tập trận tham mưu-chỉ huy với quân đoàn 1.

Vấn đề vi phạm quy định ra vào vịnh Cam Ranh của tàu thuyền chúng ta vô tình phát sinh vào ngày hôm sau tại cuộc họp với Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên Xô tại CHXHCNVN Chaplin B.N. Đại sứ đánh giá cao sự hợp tác quân sự giữa hai nước và các hoạt động của các cố vấn quân sự Liên Xô, nhấn mạnh rằng không phải tất cả các đề nghị của các cố vấn của chúng ta đều được phía Việt Nam chấp nhận . "Chuyện gì xảy ra ở Cam Ranh? Vấn đề gì đã xảy ra vậy?”. “Tại Kam Ranh, theo cấp dưới báo cáo với tôi, hai tàu của chúng ta bị chậm ra khơi, vì những lý do hoàn toàn kỹ thuật. Các đồng chí Việt Nam phản đối rất gay gắt. Tôi đã có kế hoạch cá nhân thăm Cam Ranh và giải quyết trường hợp này"."Được, tốt. Làm như thế là đúng. Các đồng chí Việt Nam sẽ hiểu rằng chúng ta đã phản ứng một cách kịp thời và nhanh chóng". "Kết quả của chuyến thăm Cam Ranh, tôi sẽ báo cáo cho đồng chí khi trở về Hà Nội". "Được. Tôi rất hài lòng với buổi họp của chúng ta. Chúng ta phải gặp nhau càng nhiều càng tốt. Tình hình, đặc biệt tại biên giới, thường hay thay đổi và chúng tôi cũng phải được thông báo về điều này để có phản ứng chính xác. "

Sau khi cám ơn đại sứ vì đã thông báo tình hình, chúng tôi chia tay. Tôi hài lòng vì cuộc gặp gỡ. Tôi vui mừng bởi ông đang sống vì quyền lợi của Việt Nam, mà điều đó đảm bảo cho sự thành công trong hoạt động của ông ấy, tạo nên một không khí lành mạnh trong tập thể đại sứ quán, trong quan hệ với ban lãnh đạo đảng và chính phủ đất nước này.

Theo kinh nghiệm cá nhân khiêm tốn của tôi khi làm khách ở các nước khác, tôi biết rằng tìm được bạn bè, chiếm được lòng tin và tình cảm của họ chỉ khi anh hoàn toàn chân thành, khi anh tôn trọng bằng cả trái tim và tâm hồn nhân dân đất nước nơi anh đang sống cùng họ, khi anh sẵn sàng từng giây phút trợ giúp cho bạn bè và đồng chí của mình.
Về quan hệ trong tương lai của chúng tôi và đại sứ quán, tôi tin tưởng rằng nó vẫn sẽ bình thường, chúng tôi vẫn sẽ hiểu nhau, dù qua các người bạn trong sứ quán, tôi biết Boris Nikolaevitch không chỉ là người tốt bụng mà còn là người có yêu cầu cao và nghiêm khắc. Vậy là tất cả các cuộc gặp gỡ đầu tiên đã bỏ lại đằng sau. Bây giờ hoàn toàn có thể tập trung cho các công việc hàng ngày, mà chúng thì nhiều vô cùng.

Vào ngày thứ hai phải có cuộc điều nghiên cuộc tập trận chiến thuật cấp trung đoàn có bắn đạn thật của một trong các trung đoàn của quân đoàn. Chúng tôi cất cánh từ sáng sớm bay tới cơ sở. Sau trận mưa lớn trời sương mù nhẹ và tôi sợ rằng chúng tôi có thể phải trở về, nhưng rồi mọi việc đều êm đẹp. Sau 30 phút, chúng tôi hạ cánh tại một sân vận động gần trụ sở của nông trường. Có đến hàng trăm trẻ em trai, em gái và người lớn đang chờ đợi chuyến bay đến của chúng tôi - chỉ để thấy máy bay trực thăng. Đón chúng tôi là Quyền Tư lệnh quân đoàn đại tá Ái, cố vấn cho tư lệnh quân đoàn, tướng Balyko, đại tá Troitskii - cố vấn tại một sư đoàn trong quân đoàn.

PS: các bác và các bạn đọc nên lưu ý - thực ra đoạn này nói đến quân đoàn 2, nhưng tôn trọng nguyên bản nên vẫn để là quân đoàn 1.
............

[qtdc]

(tiếp)

Tướng Balyko và các đồng chí của ông đề nghị tôi đi xem khu nhà ở mới xây dựng thời gian gần đây cho các chuyên gia và các cố vấn của chúng tôi. Đó là những ngôi nhà ở một tầng xây dựng cho sỹ quan 12 gia đình, phòng ăn, phòng câu lạc bộ và phòng cho nhân viên phục vụ. Thị trấn ở gây được ấn tượng tốt. Trên phía bên ngoài bức tường nhà câu lạc bộ có gắn rất nhiều bức ảnh mô tả sự hợp tác quân sự của quân đội các nước anh em trong Hiệp ước Warsaw, nhưng không có bất kỳ hình ảnh nào về cuộc sống của QĐNDVN. Tôi đã phê bình ngay. Điều này được tiếp thu một cách đúng đắn. Trong khuôn viên thị trấn có trồng rất nhiều cam quýt, chuối và các loại cây khác. Tướng Balyko khẳng định rằng tất cả do các cố vấn của chúng tôi trồng. Chúng tôi quyết định không ở lại lâu, bởi vì thời tiết không ổn định và khu vực trường bắn, nơi tiến hành tập trận có thể bị sương mù bao phủ hoặc bị mưa, hơn nữa nó lại ở trong vùng rừng núi. Lúc 9,00 h chúng tôi bay đi và đã đến trường bắn. Ở phía dưới ta nhìn thấy các ruộng lúa xanh, nhiều kênh rạch và ao hồ. Điểm dân cư tại chân núi có các tòa nhà xây gạch lợp ngói tạo ra một ấn tượng tốt.

Sau 30 phút chúng tôi đã bay trên thao trường. Những ngọn núi nhỏ, thung lũng, sông nhỏ, và nhiều cánh đồng trồng lúa gạo và các cánh đồng khác. Các ngôi nhà trong các điểm dân cư không lợp mái, bởi vì thao trường mới được thực hiện gần đây và chúng phải bị chuyển đi. Có vài gia đình riêng biệt còn sống tại đó và điều này làm chúng tôi lo âu. Các đồng chí Việt Nam khẳng định rằng trước khi bắt đầu tập trận, tất cả sẽ được gỡ bỏ, nghĩa là họ phải chuyển cư đi. Thật tiếc cho họ. Bởi lẽ họ đã sống ở đây nhiều thế kỷ, và bây giờ ngôi nhà của họ bị phá hủy và họ phải bắt đầu một cuộc sống mới tại một nơi mới. Tại thao trường có trang bị một số sân đỗ để máy bay trực thăng hạ cánh. Chúng tôi đã hạ cánh tại một trong số đó và bắt tay vào việc. Tại điểm đầu tiên chúng tôi làm việc khoảng hai giờ. Giải quyết tất cả các vấn đề xong, chúng tôi bay đến điểm thứ hai. Một cơn gió mạnh nổi lên, có thể dẫn đến việc ngừng chuyến bay. Chúng tôi phải gấp gáp lên. Ở điểm thứ hai chúng tôi làm việc khoảng hai giờ. Gió đã hơi lặng và chúng tôi bay trở về một cách an toàn tới vị trí đặt bộ tham mưu quân đoàn. Đại tá (Bùi Công) Ái mời chúng tôi ăn trưa.

Sau bữa trưa, chúng tôi xem trên bản đồ việc triển khai các đơn vị của quân đoàn, các vấn đề sẵn sàng chiến đấu và sẵn sàng điều động lực lượng và tiến trình chuẩn bị. Trên tất cả những vấn đề đặt ra chúng tôi đều đã cho các khuyến nghị cụ thể. Chúng được chấp nhận một cách thuận lợi. Tôi đã phải phê bình vấn đề vi phạm chế độ bảo mật. Tại phòng tác chiến trung tâm không thấy ai làm nhiệm vụ trực ban. Cửa mở, và trên các hốc tường là các tấm bàn đạc gắn bản đồ, gồm cả bản đồ phân bố binh lực và các đơn vị của quân đoàn. Trong khái niệm của chúng tôi điều đó là không thể chấp nhận, nhưng các đồng chí Việt Nam rất bình thản trước việc này.

Ở tại bộ tham mưu quân đoàn, chúng tôi hiểu được rằng bộ tư lệnh rất coi trọng trang bị của bộ đội và tạo mọi điều kiện cho việc giữ gìn và bảo dưỡng trang thiết bị kỹ thuật. Hóa ra là các cơ quan và đơn vị của nông trường này có nhà máy gạch riêng, có lò nung vôi, xưởng sản xuất gạch ngói, xưởng cưa của họ và các nguồn vật liệu xây dựng khác. Khó khăn là ở xi măng và than để đốt gạch, ngói và nung vôi. Tôi rất ấn tượng bởi thái độ này trong vấn đề trang bị cho bộ đội và tôi vui lòng chỉ ra những nỗ lực của họ, gợi ý rằng nếu không có sự trang bị cho bộ đội và xây dựng một cơ sở vật chất đào tạo tốt thì không thể tính đến sự sẵn sàng chiến đấu cao, không thể có thành công trong huấn luyện chiến đấu và tăng cường kỷ luật quân sự. Đáp lại, Quyền Tư lệnh quân đoàn Ái cho biết trong một sư đoàn đang có tình trạng kỷ luật xấu, và khi ông xây dựng cơ sở vật chất xong, mọi thứ lại trở về đúng vị trí.

Sáng hôm sau tôi chuẩn bị cho lời phát biểu trước các bí thư tổ chức đảng của chúng tôi, đã tập trung tại một cuộc hội thảo ba ngày. Cần phải suy nghĩ thấu đáo mọi thứ và chỉ nói những gì cần thiết và quan trọng nhất. Tôi muốn nhấn thật mạnh tầm quan trọng của sự khiêm tốn trong hành động của chúng tôi, sự tôn trọng phẩm chất và tình cảm của các đồng chí Việt Nam, cần phải tính đến kinh nghiệm công tác chuyên môn và kinh nghiệm chiến đấu của họ trong hơn 36 năm qua. Loại bỏ nó, nói rằng đó là chiến thuật du kích là không hợp lý và xúc phạm đến bạn bè của chúng ta, và tư tưởng này đang là phổ biến và nó cần phải bị xua tan.

Tới 18,00 h tôi đi nói chuyện tại hội thảo. Trước khi bắt đầu, trung tướng Pavlov Piotr Kuzmich giới thiệu cá nhân tôi với từng người tham gia cuộc hội thảo. Có lẽ nó không cần thiết phải như vậy. Tôi nói chuyện trong 1 giờ và 20 phút. Họ chăm chú lắng nghe. Tôi biết rằng tất cả mọi người muốn kiểm tra tôi trên một mức độ nào đó. Không cần cầm văn bản, tôi đặt vào trong bài phát biểu của tôi điều mà tôi muốn nói với họ trong nghĩa xác định hành vi của họ.

Theo kế hoạch ngày 08 tháng 9, chúng tôi lên AN-12 bay tới vịnh Cam Ranh. Máy bay bay mất 2 giờ 30 phút. Thời tiết nhiều mây và trước khi đến Đà Nẵng không nhìn thấy mặt đất. Tôi suy nghĩ về cuộc họp sắp tới với các đồng chí Việt Nam tại Cam Ranh. Tôi được cho biết rằng tư lệnh hải quân vùng 4 đã tập trung xây dựng một đội danh dự, nhưng điều đó không hợp với tôi. Trên thực tế tôi chưa bao giờ thích phô trương, và chẳng cần nó để làm gì. Ngay sau đó, mặt đất trải ra và tôi nhìn thấy nhiều ô vuông đất đai, không hiểu sao không phải có màu xanh lá cây, mà lại là màu đất sét trắng. Nó không giống như đất đai khu vực Hà Nội. Phải chăng nó không trồng trọt hiệu quả được? Thế tại sao lại phải dành ra nhiều nỗ lực xử lý như vậy? Không có câu trả lời. Các đồng chí của tôi, cùng bay trong cabin máy bay, suy đoán rằng vụ đầu đã thu hoạch, vì thế đồng đất không có màu xanh lá cây. Có thể như vậy. Bán đảo Cam Ranh chẳng mấy đã hiện ra. Nó có kích thước rất ấn tượng, trải dài từ phía bắc sang phía đông nam. Xung quanh Kam Ranh còn một số hòn đảo có kích cỡ khác nhau. Bán đảo Kam Ranh được bao phủ bởi một mạng lưới đường, dày đặc như mạng nhện. Người ta nói với tôi rằng người Mỹ đã xây dựng chúng, đầu tư vào cơ sở trang thiết bị hơn 5 triệu đô la. Tiếp cận từ phía tây, máy bay hạ cánh xuống một sân bay tuyệt đẹp với đường băng trải dài hơn 3.000 mét. Họ đã chờ chúng tôi, xếp đội ngũ một hàng ngang, gồm có Bộ chỉ huy vùng 4 Hải quân và Chỉ huy trưởng căn cứ đảm bảo hậu cần-kỹ thuật đại tá hải quân Lyubimov Aleksandr Vladimirovitch và các đồng chí của ông. Sau khi chào đáp lễ quyền Tư lệnh Hải quân vùng 4 đại tá Lê Đức Nề và các đồng chí khác, chúng tôi đến nơi đóng bộ tham mưu Hải quân. Tại đó cũng có một đội danh dự, và tôi không có việc gì để làm, ngoài việc tiếp nhận báo cáo, duyệt qua đội danh dự, chúc mừng họ, và sau đó làm quen với các đồng chí lãnh đạo Hải quân, đứng bên trái đội danh dự. Rồi chúng tôi được mời vào phòng lớn, nơi đặt các bàn tiếp đón và đồ uống trà.

.......

[qtdc]

(tiếp)

Trước hết, cần thảo luận về các vấn đề nảy sinh bất ngờ về sự ra vào vịnh của các tàu chúng tôi. Trong quá trình trao đổi quan điểm, mới thấy rõ ràng rằng không có ai ở Bộ tư lệnh Hải quân nêu ra vấn đề này, và việc ghé thăm cảng của các tàu thực ra rất hiếm – trong vòng 1,5 năm mới có 14 tàu ghé vào, và trong số đó có 6 tàu chở hàng hóa của chúng tôi cho CHXHCNVN. Nhưng để cho thuyết phục hơn, tôi yêu cầu xác định thật chính xác những tàu nào đến, tên của tàu, thời gian đậu để bốc dỡ hàng, và hàng hóa đó được giao cho ai. Điều này đã được thực hiện xong. Bây giờ tôi đã có cơ hội để có câu trả lời về nguyên tắc cho Trung tướng Phùng Thế Tài về tuyên bố của ông. Nhưng tôi quan tâm đến không chỉ vấn đề này. Cần phải nghiên cứu kỹ mọi mặt, cần cân nhắc, cho những hướng dẫn cụ thể. Phần thứ hai trong ngày tôi quan tâm đến việc phải nghiên cứu tất cả các hạng mục đã được quy hoạch để xây dựng.

Chúng tôi đến bến tàu. Trong số 6 bến theo kế hoạch, mới chỉ xây dựng được có ba. Các con tàu của chúng tôi đang đậu cạnh bến. Người ta mời tôi gặp gỡ các thành viên. Trong lòng tôi cảm thấy được niềm vui gặp gỡ với các thủy thủ đoàn của các con tàu. Bởi lẽ tất cả họ đang phục vụ ở xa quê hương, và họ mong muốn gặp những người xô viết ở đây.

Trời đã tối và chúng tôi theo lời mời của các bạn Việt Nam cùng đi ăn tối. Trong bữa ăn tối, chúng tôi ăn mực, tôm và một số hải sản nào đó. Trời rất nóng và không khí ngột ngạt nhưng tôi không muốn làm các bạn giận. Cuộc trò chuyện diễn ra trong một phạm vi hẹp và vô tình quay ra thảo luận các vấn đề. Lê Đức Nề phàn nàn về thông tin liên lạc tồi, thiếu xe vận tải và các công cụ khác, rõ ràng muốn nhờ sự giúp đỡ của tôi. Hứa bất cứ điều gì thì tôi không thể, ngoại trừ việc báo cáo với lãnh đạo Việt Nam về tình hình công việc.

Sau bữa tối, đại tá hải quân V.A.Lyubimov quyết định mời chúng tôi vào phòng tắm hơi. Mong muốn đặc biệt thì không có, nhất là sau khi ăn tối, nhưng chúng tôi đã toát hết cả mồ hôi và muốn rửa sạch mồ hôi và tắm mát. Trong nhà tắm, được xây dựng bởi bàn tay của các sĩ quan của chúng tôi có một phòng tắm hơi kiểu Nga và Phần Lan, cũng như phòng tắm vòi hoa sen. Tôi không thích tắm hơi, và sau khi ghé vào xông hơi một chút, tôi sang phòng tắm có vòi sen. Rồi chúng tôi sang tiếp hồ bơi. Nó ở ngay trên phố. Nước không quá lạnh, mà dịu mát. Chỉ có 10-15 phút trong bể bơi mà tôi thấy rất dễ chịu. Cần phải quay về khách sạn và nghỉ ngơi.




Thể thao, rồi đi tắm hơi, rồi đi nghịch vích, nhưng cũng biết trồng rau: nhóm quân nhân Đài thông tin ZUS-5.


Đài trưởng đài thông tin đầu tiên tại Cam Ranh, đồng thời kiêm Chỉ huy trưởng PMTO V.A.Liubimov.
..........

[qtdc]

(tiếp)

Báo thức đã định vào 5.30 h, sau đó ăn sáng và lên xe vào Nha Trang, nơi đặt các trường sỹ quan chỉ huy kỹ thuật hải quân, trường sỹ quan thông tin liên lạc và trường kỹ thuật không quân. Nha Trang cách Cam Ranh 50 км và tôi không thể không tận dụng cơ hội này, thêm nữa quá trình đào tạo sỹ quan trong các nhà trường còn xa mới đạt yêu cầu, không đủ giáo viên có trình độ cao và giảng dạy có chất lượng, cơ sở vât chất đào tạo yếu kém, thiết bị kỹ thuật không đồng bộ, xe vận tải có quá ít và v.v. Tôi luôn luôn đặt cho các nhà trường quân sự một ý nghĩa đặc biệt. Chính tại đó sẽ đặt cơ sở nền móng đầu tiên cho việc đào tạo đội ngũ sỹ quan, mà tiếp theo, nền móng cho sự thành công của lực lượng vũ trang của bất kỳ đất nước nào.

Nha Trang — một trong những thành phố nghỉ mát tốt nhất CHXHCNVN, có gì đó gợi nhớ đến thành phố nghỉ mát Gagra của chúng ta. Từ Cam Ranh đến Nha Trang theo đường bờ biển là một đường phố liên tục dài 50km. Trên đường, lúa gặt rồi đang được tuốt bông bởi nhiều máy móc. Đâu đó lúa đã tuốt xong và những mẻ thóc nhỏ đang được phơi khô trên nền đường. Rất nhiều cây cối với trái cây miền nhiệt đới: chuối, đu đủ, dừa và những loài cây gì nữa mà tôi chưa từng biết. Đường phố Nha Trang hẹp, đầy xe đạp, xe súc vật kéo và ô tô xe máy. Ngựa và xe ngựa thì tôi chưa thấy tại CHXHCNVN.


Nha Trang năm 1986.

Chẳng mấy chốc chúng tôi đã tới trường hải quân. Đón chúng tôi có hiệu trưởng thượng tá Tài và đại tá cố vấn Artemiev. Tôi vui mừng vì đề nghị của tôi không tập hợp đội danh dự và bất kỳ đội ngũ nào cũng như yêu cầu tất cả các sỹ quan xếp hàng chào đón, nhưng thật vô cùng kinh ngạc khi vừa bước vào sân trường đã thấy đội danh dự xếp hàng cạnh văn phòng nhà trường. Lại phải thỏa hiệp và đi duyệt đội danh dự và chào mừng các sỹ quan của nhà trường. Tôi nói với đồng chí cố vấn là không cần làm thế vì tôi đã dặn trước, nhưng anh ấy trả lời người ta không nghe và làm theo ý họ. Tôi hiểu rằng chắc chắn điều đó là do lệnh từ Bộ TTM QĐNDVN.

Trong một giờ rưỡi hiệu trưởng nhà trường và cố vấn đại tá Artemyev báo cáo về tình hình tại trường. Tôi lắng nghe chăm chú, đặt một số câu hỏi. Tôi quan tâm đặc biệt việc tuyển học viên cho năm học này. Hóa ra tất cả đều tốt. Các học viên được tuyển chọn đủ số lượng. Do một nửa số giáo viên chỉ có trình độ giáo dục trung học, nên tôi khuyến nghị ban chỉ huy nhà trường đặc biệt chú ý nâng cao trình độ học vấn, kỹ năng chuyên môn và phương pháp sư phạm. Điều này cần được ban chỉ huy và đoàn cố vấn quan tâm đặc biệt.

Chúng tôi đánh giá tiến độ xây dựng các cơ sở đào tạo. Với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Liên Xô trong trường đang xây dựng hai tòa nhà học tập, nhưng không phải tất cả đều được xây dựng và hoàn thành đúng thời hạn. Tôi phải nghiêm khắc phê bình đại tá hải quân Averyanov về việc kiểm soát kém và hỗ trợ yếu. Bên cạnh trưởng cố vấn quân sự, Averyanov được phân công giám sát việc xây dựng các công trỉnh của QĐNDVN có hỗ trợ kỹ thuật của Liên Xô.

Công việc tương tự cũng được thực hiện tại trường sỹ quan thông tin liên lạc và trường chỉ huy kỹ thuật bay của không quân. Tình hình đáng báo động nhất là tại trường thông tin. Trong số 820 học viên được tuyển đến ngày 9/9 mới chỉ có 72 người, mà phải bắt đầu năm học vào ngày 15/09. Đã phải lưu ý hiệu trưởng và cố vấn của nhà trường về hiệu quả hoạt động kém cỏi trong việc kiện toàn biên chế nhà trường, sự cần thiết phải áp dụng các biện pháp hành động khẩn cấp.

Trong trường kỹ thuật hàng không cuộc nói chuyện đề cập chủ yếu là về tỉ lệ bỏ học cao của các học viên trong quá trình đào tạo. Có đến 50-60% các học viên bị trả về trong thời gian học tập, gây thiệt hại lớn cho nhà nước và tạo ra tình trạng thiếu phi công. Nhiều máy bay mà không có phi công, sẽ làm giảm sức mạnh chiến đấu của ngành hàng không và không quân đất nước. Tình trạng này không thể dung thứ, tôi nói với hiệu trưởng nhà trường và cố vấn đại tá Nikonov. Họ đã phải chấp nhận lời quở trách của tôi, như cần phải làm vậy
...........

[qtdc]

(tiếp)



Lính không quân xô viết tại Đà Nẵng.

Thời tiết xấu đi. Có một cơn giông, nhưng chúng tôi còn phải ghé thăm Đà Nẵng và xem xét thị trấn mà các đồng chí Việt Nam của chúng tôi đề nghị bố trí biên đội máy bay AN-12 của chúng tôi. Lúc 14,00 h chúng tôi đã ở trên sân bay Đà Nẵng. Thời tiết ở khu vực Đà Nẵng là tốt và có cơ hội để thấy rất rõ từ trên không trung một thung lũng xinh đẹp với những cánh đồng lúa xanh tươi sáng, dòng sông Hàn đang tràn ngập nước (triều), vô số các ngôi nhà đứng độc lập có các mảnh đất và vườn tược liền kề và bao quanh nhà. Đà Nẵng - một cảng biển, thành phố lớn thứ tư về dân số của CHXHCNVN. Chúng tôi không có đủ thời gian thăm thú thành phố kỹ càng. Chúng tôi tập trung giải quyết một vấn đề hẹp, rồi sau một cuộc họp, ngay lập tức đi cùng tư lệnh vùng 3 Hải quân đại tá Chánh tới xem thị trấn dành bố trí đóng quân cho biên đội máy bay của chúng tôi. Sau 30 phút chúng tôi đã tới nơi bố trí của nó, nhưng đại tá Chánh mời chúng tôi vào uống trà. Chúng tôi uống trà và ăn chuối và tiếp tục làm việc. Khi uống trà, chúng tôi biết được rằng ông, sau 37 năm phục vụ sẽ được nghỉ hưu và vẫn phải sống trong khu ký túc xá tập thể, mà không có nổi một căn hộ. Bày tỏ sự cảm thông của chúng tôi với ông ấy thì không tiện. Trong lời phát biểu của hành vi của ông, ta có thể cảm thấy sự chán nản và bực bội. Ông ấy đã chiến đấu bao nhiêu năm ròng, ông đã chỉ huy tốt lực lượng Hải quân vùng 3 và Chuẩn-Đô đốc Zakharov F.F. đánh giá ông rất cao trên tư cách một con người cũng như một thủy thủ.

Thị trấn này không thể ở được. Chưa được cấp điện, chưa có thông tin liên lạc và điều hòa không khí. Tất cả những việc này phải giải quyết tại Hà Nội, tại Bộ TTM.

Một lần nữa, lại có cơn giông và những đám mây đen bao phủ chân trời, mà lại cần thiết có mặt tại Hà Nội đúng ngày hôm đó. Chúng tôi cất cánh và tận dụng các khoảng trống trong các đám mây để lấy độ cao. Khi gần đến Hà Nội, thời tiết được cải thiện đúng lúc và chúng tôi đã hạ cánh an toàn.

Ngày 10 tháng 9 cả ngày chúng tôi nghiên cứu kế hoạch phát triển năm năm cho QĐNDVN. Đây không phải là vấn đề đơn giản. Cần phải nắm vững các vấn đề của quân đội, mà chúng thì vô số. Trong thời gian phục vụ trong Quân đội Liên Xô, tôi hiểu rất rõ rằng để giải quyết bất cứ vấn đề nào cho có chất lượng bằng hiểu biết chuyên môn thành thạo, khi và chỉ khi bạn đã hoàn toàn quen thuộc với tình hình. Trong trường hợp này, có thể phát sinh các câu hỏi, các vấn đề và những ý tưởng, cũng như những thứ cần thiết để tiếp tục phát triển và hoàn thiện công việc. Cần phải hiểu rằng tôi phải nói chuyện, chứng minh sự cần thiết giải quyết những vấn đề nảy sinh không phải cho một ai đó, mà cho chính Bộ trưởng Quốc phòng CHXHCNVN - một người rất giàu kinh nghiệm, đã trải qua trường đời rộng lớn, trường học của 35-năm chiến tranh với nhiều kẻ thù của Tổ quốc, nhà lý luận của học thuyết chiến tranh nhân dân, tác giả của cuốn sách tuyệt vời "Đại thắng mùa xuân năm 1975", trong đó ông đề cập rõ ràng và toàn diện kinh nghiệm anh hùng của QĐNDVN đạt được dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự lãnh đạo của chủ tịch Hồ Chí Minh và đồng chí Lê Duẩn. Cuốn sách này cũng cho thấy vai trò của Ủy viên Bộ Chính trị  BCH Trung ương Đảng đồng chí Lê Đức Thọ, Tổng tham mưu hiện hành thượng tướng Lê Trọng Tấn, một thành viên của Bộ Chính trị thượng tướng Lê Đức Anh và các nhà lãnh đạo khác của Việt Nam và các chỉ huy quân sự.

Trong "Chiến dịch Hồ Chí Minh" có tất cả 5 quân đoàn tham gia. Trong quá trình chuẩn bị và thực hiện nó, đã phát lộ đầy đủ tài năng của các chỉ huy quân sự CHXHCN Việt Nam, tầm nhìn lớn và kế hoạch chiến lược của Bộ Chính trị và Trung ương Đảng, đứng đầu là đồng chí Lê Duẩn. Bỏ qua tất cả những điều này, gạt bỏ tất cả những điều này, sẽ là phạm thánh, là tự tin một cách dại dột, bị cô lập với thực tế. Thật không may, với tư cách một xu hướng tồn tại, nó đang là điều hiển nhiên trong phạm vi một số các cố vấn quận sự, những người tin rằng quân đội nhân dân Việt Nam có kinh nghiệm chiến tranh du kích nhưng không có kinh nghiệm tác chiến hiện đại. Tôi nghĩ rằng đó là một lỗi lầm nghiêm trọng.

.......

[qtdc]

(tiếp)

Đương nhiên, điều kiện địa hình, thiếu sót của lực lượng cán bộ quân đội CHXHCNVN đã được bổ sung trên một mức độ lớn bằng việc tiến hành chiến tranh du kích, hay còn gọi là chiến tranh nhân dân. Hình thức chiến đấu này được sinh ra bởi tình hình, các điều kiện, và nhu cầu cần thiết. Tại thời điểm này, quân đội chuyên nghiệp đang được xây dựng trên cơ sở của cuộc cách mạng công nghệ trong việc trang bị các phương tiện chiến đấu hiện đại. Một quân đội hiện đại đang được xây dựng, quân đội đó đang cần hấp thụ kinh nghiệm chiến tranh của quân đội Liên Xô trong Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại. Đây là kinh nghiệm tiên tiến tốt nhất trên thế giới, có được trên các chiến trường của cuộc chiến khốc liệt bằng hàng triệu sinh mạng của những người xô viết, chủ nghĩa anh hùng của những người lính chiến đấu cho tự do và độc lập của đất nước tươi đẹp của chúng tôi, tài năng của các nhà lãnh đạo quân sự của chúng tôi, các nhà hoạch định chính sách, chủ nghĩa anh hùng của nhân dân Liên Xô. Và chúng ta, thế hệ lớn tuổi của những người lính từng đi qua các trường học của chiến tranh và tiếp thu vào mình những kinh nghiệm lớn sau chiến tranh trong sự nghiệp xây dựng lực lượng vũ trang của chúng ta cần phải chuyển nó cho những người anh em cùng giai cấp, cùng chung vũ khí, những người bạn Việt Nam của chúng ta Nhưng nó cần phải, theo khẳng định của tôi, được nhân lên, được hợp nhất cùng với kinh nghiệm của QĐNDVN, nhưng không trình bày và áp theo nghĩa đen.

Việt Nam - đó là một đất nước chủ yếu có địa hình rừng núi, điều đó ảnh hưởng đặc biệt đến tiến hành chiến sự của các binh đoàn và các mặt trận thống nhất. Điều này tôi bị thuyết phục ngay trong khi thị sát cuộc tập trận cấp trung đoàn có bắn đạn thật. Thao trường đã được lựa chọn bởi các chuyên gia-các cố vấn của chúng tôi, và địa hình cũng ít nhiều bằng phẳng hơn. Nhưng trong quá trình trinh sát, tôi thấy rằng trong khu vực này cũng khó sử dụng ngay cả một tiểu đoàn xe tăng, chưa kể đến việc sử dụng trung đoàn tăng (тп), lữ đoàn tăng (тбр), sư đoàn bộ binh cơ giới (мпд), mà chúng tôi đã chào hàng cho phía Việt Nam. Vùng rừng núi này chỉ có một hệ thống đường sá phát triển rất yếu ớt, các con suối lầy lội, các con sông nhỏ ngay cả trong các thung lũng lớn và các thung hẹp tạo ra những khó khăn nghiêm trọng cho việc áp dụng các đơn vị xe tăng và cơ giới hóa lớn. Tôi đi đến kết luận rằng việc áp dụng các binh đoàn và đơn vị này phải dựa trên một biện pháp rất hợp lý. Về vấn đề này, phát sinh câu hỏi về tính khả thi của việc tiến hành các hoạt động chiến dịch quy mô lớn, chẳng hạn như chúng ta đã quen thuộc trong các không gian chiến trường vô biên của chúng ta. Tôi nghĩ rằng để khuyến nghị một kinh nghiệm 1-1 khi triển khai các chiến dịch cấp quân đoàn, tập đoàn quân, phương diện quân của chúng ta, mà không tính đến các điều kiện địa hình của CHXHCNVN thì đơn giản là không thể chấp nhận.


Bản đồ chiến dịch Moravsk-Ostrava.

Trên bình diện này chiến dịch Moravsk-Ostrava của phương diện quân Ukraina 4, tổ chức từ ngày 10-ngày 05 tháng 5 năm 1945 rất đáng tham khảo. Trong chiến dịch này tôi phải tham gia từ đầu đến cuối. Chính ở đây, mặc dù địa hình trong khu vực Ostrava của vùng Moravian đi lại dễ hơn ở CHXHCNVN, đã xuất hiện với toàn bộ hiệu lực các yếu tố địa hình ảnh hưởng đến việc tiến hành các chiến dịch quân sự cấp tập đoàn quân và hương diện quân. Tôi xin lưu ý rằng trong chiến dịch Moravsk-Ostrava ưu thế về binh lực và trang thiết bị ở về phía chúng tôi, lãnh đạo chiến dịch là A.A.Grechko, K.S.Moskalenko, I.E.Petrov, và sau đó là đại tướng A.I.Eremenko. Đó là các chỉ huy quân đội dày dạn kinh nghiệm, đã trải qua trường học lớn của chiến tranh, đã giành được nhiều thắng lợi, nhưng trong khu vực miền núi việc sử dụng đầy đủ nghệ thuật chỉ huy tác chiến của họ là rất khó khăn. Rừng núi thống trị bởi các điều kiện riêng của chúng, đặc thù của chúng, áp đặt một hình thức tiến hành chiến tranh bất thường. Đôi khi, A.A.Grechko đã phải thừa nhận, rất khó để hiểu được, các phân đội và các đơn vị đang ở trên hướng nào. Đơn vị này chiến đấu ở phía tây, đơn vị khác - phía nam, đơn vị thứ ba ở phía bắc, thứ tư - ở phía đông. Điều kiện địa hình và đặc tính phòng thủ của đối phương đã áp đặt như vậy đấy. Tập đoàn quân xung kích 1 trong một tháng chiến đấu đã thay đổi hướng tấn công chính ba lần mà điều đó tất nhiên có liên quan đến việc tổ chức lại các cụm quân một cách đáng kể .

......

[qtdc]

(tiếp)

Tôi nghĩ rằng kinh nghiệm tiến hành chiến dịch Moravsk-Ostrava của PDQ Ucraina 4 nên đặt làm cơ sở cho khuyến nghị với QĐNDVN có tính đến cuộc cách mạng kỹ thuật trong vấn đề quân sự. Nhưng các hình thức, phương thức tiến hành chiến tranh trong địa hình miền rừng-núi đã áp đặt nhu cầu xây dựng một cơ cấu tổ chức quân đội cụ thể. Đó là điều không thể tránh khỏi, và các đồng chí Việt Nam của chúng tôi, không bất ngờ, rất thận trọng về đề xuất của chúng tôi. Tất cả điều này nên được hiểu sâu hơn, cân nhắc, tìm thấy một giải pháp vàng trung gian; sao cho từ những ý định tốt không mang lại điều tổn hại cho đất nước anh em của chúng ta và các lực lượng vũ trang của nó. Đương nhiên, tất cả những điều ấy luôn xâm chiếm suy nghĩ của tôi. Tôi hiểu rằng ĐCSLX, chính phủ Liên Xô, Bộ Quốc phòng Liên Xô tin tưởng tôi ở đây, tại đất nước CHXHCN Việt Nam thân thiện này, tự lực giải quyết được tất cả những vấn đề trên. Theo kinh nghiệm lưu trú tại CHXHCN Tiệp Khắc, CHND Hungary, CHND Mông Cổ, Ethiopia tôi biết khi dựa vào kinh nghiệm của chúng tôi, cần tính đến với mức độ đầy đủ các kinh nghiệm của họ, tiếp nhận quyết định của bản thân mình và trên hết, không được hành động một cách rập khuôn, theo nguyên tắc như thế cái gì đó sẽ phải xảy ra, chỉ cần tôi bình tĩnh, và phần còn lại không thể quan tâm ít hơn. Không. Không nên như vậy. Tôi nghĩ rằng con người xô viết phải dũng cảm, không ngại đưa ra quyết định nếu anh ta tin rằng mình làm điều đúng.

Ngày 12 Tháng Chín năm 1982 bắt đầu cuộc tập trận tham mưu-chỉ huy lớn với quân đoàn 1, đóng vai trò tập đoàn quân binh chủng hợp thành 1 (IOA - I общевойсковая армия). Chuẩn bị và dẫn dắt cuộc tập trận là tham mưu trưởng đoàn cố vấn quân sự trung tướng J.K.Kereev. Phải nói rằng đồng chí Kereev đã gây ấn tượng tốt. Ta có thể cảm thấy sự chuẩn bị chiến dịch khá đầy đủ và kinh nghiệm tiến hành các cuộc tập trận tương tự. Tôi muốn nhìn thấy công việc của các đồng chí Việt Nam khi nhận được chỉ thị phản công. Máy bay trực thăng cất cánh lúc 7,30 h và 8,00 h chúng tôi đã ở trong khu vực SCH quân đoàn 1. Cuộc tập trận tham mưu-chỉ huy trong ý nghĩa đầy đủ của từ này là không có. Các đồng chí Việt Nam, với lý do thiếu phương tiện thông tin liên lạc và lều dã chiến, không muốn được ngồi tại SCH các đơn vị và bộ phận trong khu vực đã định cho chiến dịch. Điều này làm giảm tầm mức của cuộc diễn tập, nhưng làm sao được. Hồi mùa thu trong cuộc họp bàn phương hướng hành động đã quyết định chỉ dẫn công tác của các bộ tham mưu trong điều kiện chiến đấu và để dạy cho các đồng chí Việt Nam nghệ thuật này.



J.K.Kereev trong một cuộc tập trận.

Đón chúng tôi trong khu vực đặt bộ tham mưu là Phó Tổng tham mưu trưởng quân đội Việt Nam, Trung tướng Lê Ngọc Hiền và Trung tướng Kereev J.K. Vào lúc 8,00 h chỉ thị đã được trao và tư lệnh tập đoàn quân binh chủng hợp thành 1 bắt đầu làm việc với các sỹ quan tham mưu của mình. Công việc này dẫn đến việc tuyên đọc chỉ thị. Sau khi công bố chỉ thị, tư lệnh không thấy đưa ra hướng dẫn nào, gây ra cho chúng tôi một vài hoài nghi. Đặc biệt sôi sục là tướng Kereev. Dòng máu Kazakhstan trong ông bốc lên và đưa ông đến thất vọng. Ngay lập tức ông phát biểu ý kiến nhận xét của mình, mặc dù tôi nghĩ nó là quá sớm. Thậm chí ngay với chúng tôi nó cũng không thường xảy ra. Chúng ta phải cho phép ít nhất 20-30 phút suy nghĩ. Nhưng việc đã rồi. Tôi không thích các cố vấn của chúng tôi không ngồi bên cạnh người được cố vấn và không dạy họ làm thế nào để thực hiện điều đó, và đây là cuộc tập trận lớn đầu tiên với bộ tham mưu này. Cần phải chấn chỉnh và chúng tôi đã chấn chỉnh. Chê trách các đồng chí Việt Nam không quá khó, nhưng để dạy họ phức tạp hơn nhiều. Trình độ đào tạo văn hóa và quân sự của nhiều sĩ quan - Việt Nam không cho phép họ nắm bắt tất cả mọi thứ cùng một lúc và giải quyết công việc như mức độ được đào tạo của chúng ta. Cần kiềm chế và kiên nhẫn, mà đức tính này ở Jansen Kereev chưa đủ.

Sau khi giúp bạn hiểu rõ tình hình, chúng tôi để các đồng chí Việt Nam làm việc độc lập. Lúc 15,00 h chúng tôi chờ nghe báo cáo của tư lệnh về xác định nhiệm vụ và giải pháp thực hiện của các chiến đoàn. Trong ngôi nhà được phân cho chúng tôi, chúng tôi thảo luận về tiến độ thực hiện cuộc diễn tập. Jansen Kereev báo cáo với tôi về tình trạng sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị và các bộ phận thuộc quân đoàn 1. Có thể thấy rằng đến 70% các phương tiện kỹ thuật không sẵn sàng do thiếu ắc quy tốt. Ngay cả những cụm ắc quy được bảo quản niêm cất nạp khô cũng không thể đưa vào trạng thái làm việc do thiếu chất điện phân và nước cất. Đây không phải là những thông tin lần đầu tiên về tình trạng của trang bị kỹ thuật, đặc biệt là xe bọc thép bánh hơi. G.I.Obaturov cũng đã nói với tôi về chuyện này .

..........

[qtdc]

(tiếp)

Đối với tôi, hoàn toàn rõ ràng rằng, để giải quyết vấn đề duy trì trang thiết bị luôn ở trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu mà không có căn cứ kỹ thuật phù hợp là không thể. Hầu như không có ắc quy, không có PTO (ПТО), không có TECH (ТЭЧ ) và các cơ sở sửa chữa khác, vô cùng cần thiết trong thời đại chúng ta, trong thế kỷ quân đội được trang bị kỹ thuật bão hòa đến mức tối đa. Sự việc còn phức tạp bởi thực tế là mức đào tạo kỹ thuật của sỹ quan là cực kỳ thấp, và sự chặt chẽ, nghiêm minh trong điều kiện nghèo nàn là không có trên thực tế. Chúng ta phải chấn chỉnh tất cả. Nhưng làm thế nào? Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã báo cáo về điều này, nhưng thay đổi – còn rất yếu. Đương nhiên, tôi quyết định sau khi tổng kết tài liệu tập trận sẽ một lần nữa báo cáo BTQP và TTMT về nó, yêu cầu họ phải có hành động, nhưng suy nghĩ của tôi còn nung nấu theo một hướng khác nữa. Chúng tôi đã cung cấp cho họ các thiết bị đắt tiền và vũ khí có trị giá hàng triệu đồng. Nhưng sẽ tốt hơn ở giai đoạn này nếu giảm bớt lượng giao hàng đến Việt Nam mà thay vào đó là giúp đỡ xây dựng căn cứ bảo dưỡng kỹ thuật. Tất nhiên, đó không phải là chuyện dễ làm, nhưng tôi không thấy có cách nào khác. Trước buổi điều trần về quyết định tác chiến, tôi nói chuyện một cách cụ thể với đại tá Bộ Tổng tham mưu Trần Đô. Đó là một cuộc trò chuyện rất thú vị, mở rộng tầm mắt của tôi về rất nhiều tình huống trong vấn đề nghệ thuật chiến dịch và chiến thuật. Nói chung đây là một con người có mục đích rõ ràng, rất thông minh và rất tập trung. Tôi biết anh từ trước, ở Ulan-Ude, và điều đó cho phép tôi nói chuyện tay đôi với anh, mà không làm anh e ngại.

Sáng sớm ngày 13 tháng 9 tôi bay đến khu vực tập trận. Công việc phải được tiến hành trên khu vực tổ chức trận chiến. Công việc này luôn rất thú vị, vì nó đòi hỏi một nghệ thuật lớn. Khi máy bay trực thăng hạ cánh, nhóm Việt Nam đã có mặt ở điểm này. Nó được đặt trên một điểm cao, và phải trèo lên đó. Đây là cao điểm đầu tiên tôi chinh phục trong không gian rừng núi của đất nước này. Phía trước chúng còn nhiều vô số. Tất cả đều diễn ra may mắn, mặc dù cuộc leo núi lên đến cao điểm là không ngừng nghỉ, rất khó thở. Trên điểm cao này, nơi làm việc đã được trang thiết bị và công việc bắt đầu. Trong công việc quyền tư lệnh quân đoàn vẫn cảm thấy không thật tự tin, nhưng anh ta vẫn thực hiện nó, mặc dù với chi phí lớn. Tôi quyết định chấn chỉnh điều này và đã đưa ra biên bản ghi chép vấn đề để diễn giải địa hình. Các đồng chí Việt Nam chăm chú lắng nghe và trong sự chú ý của họ ta cảm thấy sự đồng tình với những điều được nói ở trên. Sau 10 phút dừng ngắn, người ta nhắc lại công việc về địa hình theo kịch bản nhiệm vụ cho các đơn vị và bộ phận. Nó đã cân đối hơn. Sau đó cần phải tổ chức sự hợp đồng, nhưng quyền Tư lệnh chưa có ý định làm việc đó. Tôi hiểu rằng thực tế ông chưa có được thói quen và kỹ năng trong tổ chức của mình. Tiếp theo, một lần nữa, tôi đặt ra từng điểm một những vấn đề phải được giải quyết bằng việc tổ chức hợp đồng. Nhưng không phải có thể dễ dàng dạy ông cách tổ chức như vậy ngay được. Rất nhiều khó khăn, rồi bằng cách nào đó nó cũng đã được tổ chức xong. Sau khi kết thúc công việc trên dải tấn công chính của tập đoàn quân, chúng tôi bay đến điểm thứ hai. Tôi đã không tham dự vào công việc tại điểm thứ hai. Cả hai người tham gia để làm gì - tôi và Kereev đồng thời tham gia tập trận, trùng lặp công việc, hơn nữa có quá nhiều công việc phải làm tại văn phòng Đoàn Cố vấn Quân sự.

Sau khi ăn trưa người ta báo với tôi rằng sẽ có cuộc gặp với đồng chí Lê Trọng Tấn – Tổng tham mưu trưởng. Tôi đã chờ đợi cuộc gặp gỡ này, nhưng tôi phải chuẩn bị tốt, đó là cuộc họp đầu tiên. Tôi đang miệt mài làm công tác chuẩn bị cho việc này. Song song với nó, tôi còn chuẩn bị cho cuộc họp với Bộ trưởng Quốc phòng CHXHCNVN, mà người ta đã thông báo với tôi ngày hôm qua.

Từ sáng ngày 14 tháng 9 tôi tiếp tục chuẩn bị cho cuộc gặp với BTQP CHXHCNVN đại tướng Văn Tiến Dũng. Các vấn đề của cuộc họp được ông ấy đề xuất là rất nghiêm trọng. Ông muốn thông tin cho tôi về tình hình trong khu vực và đất nước. Khi suy nghĩ về vấn đề trên, tôi thực sự muốn ngay trong quá trình cuộc họp này, đặt cho ông câu hỏi rằng ông nhìn thấy viễn cảnh phát triển các sự kiện trong tương lai ở Đông Nam Á sẽ thế nào trong mối liên quan với sự hình thành chính phủ bù nhìn Norodom Sihanouk. Những hành động nào có thể dự kiến từ phía các nước Đông Nam Á. Đặt câu hỏi này, theo quan điểm của tôi, chỉ có thể vào một thời điểm thuận lợi trong cuộc gặp gỡ của chúng tôi. Câu hỏi thứ hai cũng cần được thảo luận - đó là câu hỏi về quá trình hợp tác của chúng tôi trong khuôn khổ của Kế hoạch 5 năm. Tôi đã phải tìm hiểu rất nhiều tài liệu về sự hợp tác của chúng tôi. Vị trí của chúng tôi là rất xác đáng trong ý nghĩa rằng Bộ Quốc phòng Liên Xô đã hoàn thành đầy đủ kế hoạch kịch bản cho năm 1981. Về cơ bản, kịch bản của năm 1982 đang diễn ra bình thường, không có gì phải nghi ngờ trong việc nó sẽ được hoàn thành. Những gì có thực trong tâm trí của BTQP CHXHCNVN khi đưa vấn đề đó ra thảo luận trong trình tự làm việc, cho đến giờ vẫn còn là bí ẩn.
..........

[qtdc]

(tiếp)

Tôi phải nghiên cứu tất cả tài liệu từ các năm trước, để lập luận chứng không chỉ về số lượng mà còn cả về giá trị. Về phía chúng tôi đã có những phàn nàn hoàn toàn có cơ sở để phát biểu với bạn bè của chúng tôi trên nhiều vấn đề - mức độ bảo quản duy trì cho các thiết bị kỹ thuật, vũ khí và đạn dược ở trong tình trạng đúng đắn là rất thấp, việc thực thi các cam kết về hợp tác kỹ thuật trong xây dựng 38 công trình từ phía Việt Nam rất tồi. Việc chuẩn bị nhiều tòa nhà, khu nhà và hạng mục công trình để lắp đặt thiết bị đã bị trì hoãn, sự cung ứng trang thiết bị vượt quá sớm so với tiến độ xây dựng. Các thiết bị được lưu tại các bến cảng, nhà kho, và trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt đang bị thoái hóa. Hàng trăm ngàn rúp của Liên Xô bị ném bay theo gió, và đây là tiền của nhân dân tôi, đất nước tôi, chia sẻ cho CHXHCNVN chứ không phải vì dư thừa, mà vì nhiệm vụ quốc tế. Tôi muốn trong quá trình thảo luận sẽ đặt câu hỏi - tại sao cho đến nay vẫn chưa xác định rõ và chưa phê duyệt kế hoạch năm năm 1980-1985. Dường như từ cái nhìn đầu tiên, ta không thấy có lý do để làm như vậy. Chúng tôi đang thực hiện tất cả mọi thứ và chỉ mong muốn phía Việt Nam cuối cùng cần làm rõ một số quan điểm.

Vấn đề kế hoạch năm năm của Campuchia cũng rất khó khăn. Các đồng chí Việt Nam, sau khi không đồng ý nhiều quan điểm của kế hoạch năm năm về Campuchia với các đồng chí Liên Xô, đã đề nghị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng CHND Campuchia đồng chí Bu Thoong phê duyệt nó. Ông ấy đã phê duyệt mà không tính đến các đề xuất của chúng tôi và nguồn cung ứng của chúng tôi. Cần phải có những điều chỉnh quan trọng để thực hiện. Những nỗ lực để đưa những đề nghị đó vào trong thời gian G.I.Obaturov ở đây không thành công. Sứ mệnh này được giao lại cho tôi. Về vấn đề này, tôi đã có cuộc họp với Thứ trưởng Bộ Quốc phòng CHXHCNVN Trần Văn Quang, nhưng ông chuyển nó cho Lê Đức Anh, người mà ông bảo đang phụ trách về Campuchia và có nghĩa vụ giải quyết vấn đề này. Đó là một vòng luẩn quẩn và phải phá vỡ nó.

Có những vấn đề khác nảy sinh cần được đặt ra tại cuộc họp với BTQP CHXHCNVN. Tôi muốn đặt vấn đề ký kết một biên bản phân tách chức năng giữa các đồng chí Liên Xô và Việt Nam tại Campuchia và Lào, và duy trì sự hợp tác chặt chẽ trong công việc của họ. Sự hiện diện của đoàn cố vấn của cả hai nước mang lại khó khăn trong công việc. Các chuyên gia Việt Nam, mà bản chất là các cố vấn thực hiện đề nghị của họ, còn chúng ta – quan điểm của riêng mình và không phải luôn tìm thấy điểm chung. Mối nghi ngại tăng lên, có một số sự hoài nghi đối với các cố vấn Liên Xô và bỏ qua các hoạt động của họ.

Việc các đồng chí Campuchia không đi đến chỗ chiếc máy bay, đã chở G.I.Obaturov và tôi bay đi vào buổi sáng 23.8.1982 chỉ có thể giải thích bằng điều đó. Tôi bắt đầu phát triển quan điểm là các người bạn Việt Nam của chúng ta muốn giới hạn tối đa các hoạt động của các cố vấn của chúng ta tại Campuchia và gần như hoàn toàn tự do hành động. Điều đó đã ảnh hưởng không chỉ đến uy tín của các cố vấn của chúng ta, mà về tổng thể còn là uy tín của đất nước ta. Tất nhiên, tình hình này không thể dung thứ. Chúng tôi phải tìm cách giải quyết vấn đề này, thông qua việc ký kết biên bản nghị định thư.

Tôi muốn thảo luận về biên chế của các trường quân sự và đại học quân sự. Bản thân hệ thống tuyển chọn ở trường quân sự có lệch lạc. Trường không tự mình làm, mà là cơ quan tuyển sinh đại học và cao đẳng tuyển chung cho tất cả các trường rồi sau đó phân phối các thí sinh được chọn cho chúng. Thông tin và công tác tuyên truyền cổ động trong nhân dân để tuyển dụng những người trẻ tuổi vào các trường quân sự rất yếu. Trong các trường chưa xây dựng được các điều kiện cần thiết cho đội ngũ giảng viên, cán bộ chỉ huy và học viên. Hầu như tất cả các giáo viên và sỹ quan của nhà trường sống không cạnh gia đình, tiền lương của họ không khác gì các cán bộ khung và công tác chính trị, không áp dụng các biện pháp khuyến khích về quân hàm và v.v. Cơ sở vật chất của trường rất yếu kém. Phụ cấp, chế độ ăn của học viên không khác gì với những người lính. Tất cả những điều này, và nhiều vấn đề khác, với tất cả tầm vóc của chúng cản trở con đường thu hút những đại diện tốt nhất của nhân dân tới các nhà trường và học viện quân sự. Và chính ở đây đã đặt cơ sở và nền tảng cho quân đội xã hội chủ nghĩa, quân đội của nhân dân, bảo vệ quyền lợi của nhân dân.

Trong trường kỹ thuật không quân, đến cuối khóa đào tạo, từ số học viên được tuyển chọn ban đầu chỉ còn lại không quá 1 / 3. Các phi công chẳng có quyền lợi gì hơn so với các học viên và sỹ quan của các trường khác, còn các phi công-sỹ quan cũng được trả lương y như sỹ quan sư đoàn bộ binh, lữ đoàn xe tăng, bộ binh cơ giới hóa v.v. Đây là chỗ ẩn giấu những nguyên nhân thiếu động lực thu hút thanh niên vào học các trường quân sự, đặc biệt là trong ngành hàng không quân sự. Về những vấn đề này cần phải suy nghĩ. Nhưng chúng tôi còn phải chuẩn bị cho cuộc họp với đồng chí Lê Trọng Tấn, người đứng đầu Bộ Tổng tham mưu QĐNDVN, được dự kiến vào 17,30 h ngày 14 tháng 9 - đó chính là hôm nay. Tôi đã xác định dứt khoát rằng tại cuộc họp đầu tiên, đặc biệt vì nó là cuộc trình diện đầu tiên của tôi trước TTMT, tôi sẽ không đặt ra bất cứ vấn đề lớn nào. Chỉ duy nhất nếu có cơ hội, sẽ đề cập vấn đề ký kết thỏa thuận về trao đổi thông tin trong lĩnh vực khí tượng thuỷ văn.

Thượng tướng Lê Trọng Tấn vừa trở về từ kỳ nghỉ phép diễn ra tại CHND Hungary và đã có nhiều cuộc họp với Bộ trưởng Quốc phòng CHND Hunggary đại tướng Lajos Tsinege, Tổng tham mưu trưởng thượng tướng Istvan Olakh, Thứ trưởng Quốc phòng CHND Hunggary, thư ký hội đồng nhà nước thượng tướng Chemi Kara và các đồng chí khác. Tôi tin rằng những người bạn tốt Hungary của tôi đã đưa ra một mô tả đầy đủ tính cách của tôi và tôi đã không nhầm.

.........

[qtdc]

(tiếp)

Vào 17,20 h tức là sớm hơn một chút, tôi đến Bộ Tổng tham mưu. Tại lối vào đã thấy phiên dịch viên-thiếu tá QĐNDVN đồng chí Diệu và đại tá Bộ Tổng tham mưu đồng chí Trần Đô. Thượng tướng Lê Trọng Tấn TTMT chờ đón tôi trên bậc tam cấp. Ông đón tôi rất thân ái, ôm chặt tôi trong vòng tay của mình. Sau đó chúng tôi bước vào hội trường lớn, nơi có cả phiên dịch hai phía và trợ lý Đoàn CVQS G.F.Pitchul. Đồng chí Lê Trọng Tấn mời tôi ngồi vào ghế sofa bên chiếc bàn nhỏ và cũng ngồi xuống. Ông chào hỏi tôi, chúc tôi sức khỏe tốt và thành công trong việc thực hiện nhiệm vụ quốc tế của mình. Sau đó tôi hỏi thăm xem ông nghỉ ngơi thế nào, cũng như sức khỏe của ông và của gia đình. Ông cám ơn, rồi bắt đầu nói về kỳ nghỉ của mình tại CHND Hungary, các cuộc gặp với  lãnh đạo của QĐND Hungary, những tình cảm tốt đẹp của các đồng chí Hungary dành cho tôi và chuyển lời chúc từ các đồng chí Bộ trưởng và Thứ trưởng Quốc phòng Hungary. Tôi nhiệt liệt cảm ơn ông. Sau đó, ông nói chuyện về Hungary, nơi ông đã đến thăm, về cuộc gặp với Nguyên soái Liên Xô V.G.Kulikov, về săn bắn. Ông rất vui vì chuyến đi săn thành công, mà trong buổi đi săn đó ông đã bắn được một con hươu. Cuộc trò chuyện diễn ra rất thân mật và thoải mái.

Sau đó ông quan tâm đến việc cuộc diễn tập với quân đoàn 1 đã diễn ra thế nào, và tôi có ấn tượng ra sao. Tôi báo cáo nhưng không tập trung vào những thiếu sót, rằng cuộc tập trận vẫn đang tiếp diễn và còn quá sớm để đánh giá nó. Tôi nói rằng bộ tham mưu quân đoàn 1 hoạt động như bộ tham mưu một tập đoàn quân binh chủng hợp thành, nhưng ý tưởng tạo ra một đơn vị cấp tập đoàn quân có biến thành hiện thực không vẫn còn chưa biết, mặc dù Gennady Ivanovitch Obaturov kiên trì việc xây dựng đơn vị cấp tập đoàn quân và đề nghị của ông là nguyên nhân của cuộc tập trận của quân đoàn 1, bộ tham mưu của đơn vị đóng vai trò của bộ tham mưu tập đoàn quân binh chủng hợp thành trong việc xác nhận ý tưởng xây dựng đơn vị cấp tập đoàn quân. Đó là lý do tại sao tôi không có quyền từ chối đề nghị của người tiền nhiệm, nhưng tôi không có ý kiến cứng nhắc về vấn đề này. Sau đó chúng ta đã nói về tính phức tạp trong địa hình của đất nước, 3 / 4 trong số đó là miền rừng núi, vùng hạ du trong các cửa sông lầy lội bị chia cắt bởi một số lượng lớn các kênh, ao hồ và đầm lầy. Các khu vực thuận tiện cho hoạt động của các đơn vị hợp thành quy mô lớn của Quân chủng Lục quân là rất nhỏ. Đương nhiên, điều này dẫn đến việc các đồng chí Việt Nam sẽ suy nghĩ - chúng ta có cần các đơn vị hợp thành quy mô lớn, nhất là ở miền Bắc, chẳng phải tốt hơn là hạn chế ở biên chế đơn vị cấp quân đoàn? Câu hỏi này tôi rất quan tâm. Nhưng tôi đã không nói quan điểm của mình, mà để lại về sau. Cần có thêm thời gian để cân nhắc mọi thứ trước khi nói có. Khi mà tôi đã có một quan điểm như vậy, việc xây dựng cấp đơn vị tập đoàn quân không có ý nghĩa đặc biệt. Các đồng chí Việt Nam giải quyết thế nào, cứ để họ làm như vậy. Tôi chắc chắn rằng họ sẽ làm điều đó một cách khôn ngoan. Vào cuối buổi gặp, tôi không thể cưỡng lại nữa và đề nghị một cách tế nhị việc chuẩn bị cho một thỏa thuận về dịch vụ khí tượng thuỷ văn. Ông vui lòng tiếp nhận và giao cho đại tá Trần Đô xử lý vấn đề. Tôi rất vui mừng. Cuộc trò chuyện kết thúc, cà phê cũng đã uống xong, sau khi cám ơn thượng tướng Lê Trọng Tấn, tôi sửa soạn ra về. Ông một lần nữa chúc tôi thành công trong công việc, tiễn tôi ra tam cấp hiên nhà, nơi chúng tôi chia tay. Tôi ra về và hài lòng với kết quả của cuộc gặp gỡ.

Một ngày sau đó, ngày 16, tôi đã có một cuộc gặp gỡ Bộ trưởng Quốc phòng Văn Tiến Dũng, có sự tham dự của TTMT QĐNDVN. Đồng chí Văn Tiến Dũng quyết định cho tôi biết tình hình quân sự-chính trị trong khu vực, trong đất nước và xem xét sự hợp tác quân sự của chúng tôi. Đến lượt mình, tôi quyết định đặt ra trước Bộ trưởng Quốc phòng hai câu hỏi về việc chuẩn bị để ký kết kế hoạch năm năm xây dựng QĐNDVN và kế hoạch cho năm 1982, cho đến thời gian này vẫn không được phê chuẩn, và phân chia chức năng của các cố vấn quân đội Xô Viết tại Campuchia và Lào với các chuyên gia quân sự Việt Nam. Biên bản nghị định thư đã chuẩn bị xong hai năm trước đây, nhưng các bạn bè của chúng tôi đã không ký và cũng không đưa ra những điều chỉnh của chính họ. Sự chậm trễ trong việc ký kết các tài liệu này đơn giản là không thể chấp nhận. Điều chính yếu là bản thân chúng ta thấy không có lý do nào để làm như vậy. Chúng tôi đã làm tất cả mọi thứ để lợi ích của những người bạn Việt Nam của chúng ta không bị suy yếu, và chúng ta có thể làm như vậy, bởi người  Xô viết chúng ta là những con người được giáo dục theo tinh thần quốc tế và tình bạn không phải trong lời nói mà trong hành động.

Văn Tiến Dũng, sau khi chúc mừng, bắt đầu trình bày tình hình quân sự-chính trị trong khu vực. Nó đã dẫn tới một thực tế là những kẻ bá quyền Trung Quốc một lần nữa trong một âm mưu phối hợp với đế quốc Mỹ và quân phiệt Nhật Bản có thể gắn cuộc xâm lược chống CHXHCNVN với mục tiêu xâm chiếm và sát nhập Lào và Campuchia, mở đường cho mình tới Đông Nam Á. Ông tuyên bố rằng họ có thể tập trung một đội quân hàng triệu người trên biên giới với Lào và CHXHCN Việt Nam. Tất cả những điều này là hoàn toàn chính xác. Đó là những gì chúng tôi đều biết. Ông nói về một thực tế là những kẻ phiêu lưu chủ nghĩa Trung Quốc có thể cố gắng đánh chiếm những hòn đảo của Việt Nam và quần đảo Trường Sa (Spratly).

Sau đó ông mô tả tình hình trong nước, nhận xét rằng tình hình cung cấp thực phẩm cho người dân là rất khó khăn. "Chúng tôi không thể nuôi sống người dân" - ông nói. Điều này gắn với những thiếu sót trong quản lý kinh tế, mức chi phí ngân sách thấp, với nhập khẩu chiếm ưu thế so với xuất khẩu. Tất cả dẫn đến giá lương thực bị thổi phồng. Điều đó ảnh hưởng đến quân đội.

Sau đó ông thảo luận các vấn đề hợp tác của chúng tôi. Ông cảm ơn ĐCSLX và chính phủ Liên Xô, Bộ Quốc phòng Liên Xô đã có sự giúp đỡ không vụ lợi và hiệu quả. Khi nói về kế hoạch lâu dài cho giai đoạn 1985-1990 và đến 1995, ông gọi tên những vấn đề phải được đưa vào trong kế hoạch trong tương lai lâu dài đó. Điều này khiến tôi bối rối. Kế hoạch năm năm hiện tại chưa được phê duyệt , nhưng chúng ta lại nói về kế hoạch lâu dài. Lập kế hoạch dài hạn nên dựa trên một nền tảng cơ sở vật chất, nhưng chúng ta có các kế hoạch năm năm, đất nước được lãnh đạo theo các kế hoạch 5 năm đó và nói về 10-15 năm sau kể từ bây giờ là không thể. Tôi bày tỏ suy nghĩ này, nhưng đồng thời hứa sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng vấn đề. Sau đó, đã đạt được một thỏa thuận về việc phân nhóm làm việc từ cả hai bên để hoàn thiện bản kế hoạch năm năm hiện hành. Đề xuất này được chấp nhận. Về việc phân chia chức năng giữa các chuyên gia và cố vấn của chúng ta và của phía Việt Nam tại Campuchia và Lào, đồng chí Văn Tiến Dũng hứa sẽ thu xếp một cuộc gặp với Tư lệnh quân đội Việt Nam tại Campuchia, thượng tướng Lê Đức Anh, người dự kiến sẽ tới Hà Nội chủ nhật này để tiếp tục sang Liên Xô điều trị mắt. Cuộc gặp gỡ kết thúc tại đó.

.......