Trên các bờ sông Mê kông - hồi ức của đại tướng F.F.Krivda.

[qtdc]

(tiếp)

Cuối cùng, chúng tôi bước lên máy bay. Đi sâu vào máy bay, tôi chọn một chỗ ngồi ở giữa khoang hành khách. Bên trong, đã có bốn người, nhưng ngay sau đó tôi nghe có tiếng Hungary và quay lại để xem người đó là ai trong số các đồng chí Hungary bay tới Moskva. Vô cùng ngạc nhiên và thích thú, tôi thấy Iozhef Sakal - cựu đệ nhất bí thư Đảng Công nhân Xã hội chủ nghĩa Hungary khu 10 thủ đô Budapest, và hiện tại là Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra thuộc Uỷ ban Trung ương Đảng CNXHCN Hungary. Đi cùng ông có hai người khác. Chúng tôi ôm hôn nhau nồng nhiệt, không ngớt ngạc nhiên sao lại bất ngờ như vậy. Ban đầu chúng tôi nói tiếng Hungary, trước sự ngạc nhiên chung của các đồng chí của ông, nhưng rồi ngay sau đó tôi thấy khó khăn trong việc bày tỏ suy nghĩ của mình bằng ngôn ngữ Hungary vì thiếu kiến thức về các đặc tính của nó, và cũng vì đã quên nhiều từ. Chúng tôi chuyển sang cuộc hội thoại bằng tiếng Nga. Iozhef và hai đồng chí của mình cũng nói tiếng Nga tốt. Hồi lâu chúng tôi nhớ lại cuộc gặp ở Budapest, nhớ các bạn bè chung của chúng tôi. Ông chia sẻ ấn tượng của ông về chuyến thăm CHXHCNVN, luôn miệng than phiền mệt mỏi vì sự hiếu khách của các bạn Việt Nam.

Chúng tôi đã ở trong không trung, máy bay lấy xong độ cao và chúng tôi được mời ăn tối. Nhân dịp cuộc gặp gỡ, chúng ta uống vài ly cognac, và chẳng mấy chốc bạn tôi ngủ thiếp đi. Một đồng chí của ông, người không biết tiếng Nga, ngồi xuống bên cạnh tôi và bắt đầu trò chuyện. Thật khó cho tôi khi trả lời anh ta, luôn phải lựa các từ tiếng Hungary, nhưng chúng tôi vẫn nói chuyện được khoảng 40 phút. Rõ ràng, anh ta cúng rất khó khi nói chuyện với tôi, mặc dù anh tuyên bố rằng tôi nói tiếng Hungary tốt. Cũng đến lúc phải nghỉ ngơi và chúng tôi về chỗ của mình. Tôi rất vui mừng vì cuộc gặp gỡ này. Trong thời kỳ làm việc tại nước CHND Hungary, tôi đã thiết lập được mối quan hệ tốt với các đồng chí Hungary. Chúng tôi đã hợp tác tốt với Bộ trưởng Quốc phòng CHND Hunggary, đại tướng Lajos Tsinege, với cấp phó của ông, thượng tướng Károly Chemi, với Tổng tham mưu trưởng thượng tướng Istvan Olah, với trung tướng Ferenc Karpati – Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Hungary, với cục trưởng tác chiến tướng Remeni, với tư lệnh tập đoàn quân trung tướng Lajos Morots và nhiều đồng chí khác, cả quân sự và dân sự. Đặc biệt tôi đã phát triển được một tình bạn tốt với tư lệnh cảnh sát nhân dân tướng I.Pap. Đây là một người đàn ông tuyệt vời, hoàn toàn dâng hiến cho những tư tưởng của chủ nghĩa xã hội và tình hữu nghị của hai nước chúng tôi. Tôi nhớ cả bí thư đảng mới của quận 10 thủ đô Budapest Iozhef Zornotsi, và bí thư Quận 16 Mihaly Somogyi và những người khác. Họ đều có quan hệ hữu nghị anh em với các đồng chí Liên Xô, thể hiện sự quan tâm mọi mặt.

Tại Bombay, nơi máy bay của chúng tôi hạ cánh lần thứ nhất, tôi không ra đi dạo, đơn giản là không muốn, và ngoài máy bay nhiệt độ khoảng 30 độ, còn trên máy bay thì mát mẻ. Một giờ sau chúng tôi bay tiếp, và sau nửa giờ đã có mặt tại Karachi. Người bạn của tôi Iozhef Sakai vẫn đang nghỉ ngơi yên bình. Qua cửa sổ tôi quan sát công việc thân thiện khi phục vụ bảo trì máy bay của chúng tôi. Các cỗ xe đặc biệt bao kín quanh máy bay: xe nạp nhiên liệu, xe bơm hút không khí và có Chúa biết họ đã làm gì. Sau 55 phút chúng tôi bay tiếp, lấy hướng Tashkent. Những người bạn Hungary của tôi không thể hiểu tại sao lại đến Tashkent, mà không là Moskva. Máy bay của chúng tôi hoàn toàn có thể dễ dàng bay đến Moskva, khi có đủ nhiên liệu. Nhưng toàn bộ vấn đề là ở chỗ nó hoàn toàn không được tiếp nhiên liệu tại Karachi. Cần đô la để trả tiền nạp nhiên liệu, và hãng hàng không của chúng ta tìm mọi cách tiết kiệm. Điều này là đúng. Nhà nước của chúng tôi cần ngoại tệ. Máy bay hơi trễ và các bạn Hungary của tôi lo lắng liệu họ có thể bay đến Budapest lúc 8:30 sáng. Tại thời điểm đó, máy bay chở khách đi Budapest sẽ khởi hành. Tôi cũng lo lắng cho họ, an ủi họ rằng nếu họ không kịp bay, chúng ta sẽ còn gặp nhau ở Moskva. Chúng tôi hạ cánh xuống Tashkent trong mưa. Cuối cùng, lại về mảnh đất quê hương và bạn đã có thể đi bộ. Chúng tôi vào trong nhà ga sân bay. Trước lần này chưa bao giờ tôi ở đây. Đó là một công trình tuyệt đẹp, hiện đại, xây dựng bằng kính và đá cẩm thạch có hành lang rộng rãi, phòng chờ, nhà hàng và các tiện nghi khác cho hành khách. Các bạn bè Hungary xem xét cẩn thận tất cả và trái tim tôi tràn đầy niềm tự hào cho đất nước chúng tôi. Bởi Tashkent - một thành phố ở vùng ngoại ô của nước Nga cũ trước đây, bạn bè của chúng ta không phải luôn luôn có cơ hội thấy được những thành công mà các nước cộng hòa xô viết của chúng ta đạt được, không phải lúc nào họ cũng có cơ hội để thấy điều ấy với đôi mắt của chính mình.

Đến Moskva còn bay mất 4 giờ 20 phút. Trước khi máy bay bay đến Budapest, sau khi máy bay của chúng tôi hạ cánh, chỉ còn 30-40 phút, mà còn phải nhận hành lý và sắp xếp thủ tục cho cho chuyến hạ cánh. Tôi đề nghị cơ trưởng chuyến bay thông báo khi gần tới Moskva về phái đoàn phải bay tới Budapest, với mục đích trì hoãn chuyến bay. Mọi thứ đã được thực hiện. Bạn bè của tôi đã được đại diện Đại sứ quán Hungary ở Liên Xô đón, trong đó có những người bạn tốt của tôi. Họ báo rằng chuyến bay đã được giữ chậm lại và thậm chí có thể ăn sáng tại nhà hàng. Họ mời tôi, nhưng tôi cảm ơn và từ chối. Chúng tôi nồng nhiệt nói lời tạm biệt. Tôi đề nghị Iozhef Sakal chuyển lời chào của tôi và những lời chúc tốt đẹp nhất đến tất cả các bạn bè Hungary. Tôi vui mừng vì có cuộc gặp này, được giao tiếp với các đồng chí Hungary, được có cơ hôi chuyển lời chào mừng.

........

[qtdc]

(tiếp)

Trong suốt chuyến bay tôi bị đau răng, và tôi không thể đợi đến khi có thể đi bác sĩ. Máy bay tới Moskva vào ngày chủ nhật và tôi phải chịu đựng cho đến thứ Hai. Quyết định không đi và cũng không gọi điện cho ai. Sau khi về nhà, tắm rửa, uống cà phê xong tôi quyết định đi ngủ. Giấc ngủ trôi đi rất khó khăn. 40-50 phút sau tôi đã tỉnh dậy. Alevtina Vasilyevna với lấy cuốn sổ và bắt đầu tìm kiếm những thứ mà bà ấy đề nghị mang đến từ Moskva. Sau khi tìm thấy một cái gì đó, bà ấy ghi vào cuốn sổ. Tôi bật TV, mà ban đầu quên bật. Có một chương trình kỷ niệm 60 năm nước CHXHCN Xô viết Moldavia. Họ ca hát và nhảy múa rất hay. Những thanh niên trẻ trung. Tối đến rồi và đã có thể đi ngủ, nhưng có tiếng chuông reo. Mở cửa, tôi thấy trung tướng Fedor Kallistratovitch Ishchenko. Tôi luôn hài lòng khi gặp ông ấy, ta có thể nói chuyện cởi mở và chân thành với ông. Xin lỗi vì chiếc bàn khiêm tốn, chúng tôi ngồi xuống sau bàn rồi ông ấy ngồi lại chuyện trò hai hoặc ba giờ. Ông mời tôi đến khách sạn của mình, nhưng tôi không muốn. Sau khi tiễn ông ấy tôi đi ngủ. Ngày đầu tiên của thời gian ở Moskva đã kết thúc như vậy. Đó là ngày 24/10/1982.

Buổi sáng tôi đến chỗ Tổng cục 10. Gặp gỡ với N.A.Zotov và xác định chính xác chương trình làm việc trong vài ngày tới. Chúng tôi nói chuyện về công việc, về các vấn đề. Tôi còn phải đi đến phòng khám nha khoa. Răng không cho tôi yên. Lúc 11:00 h tôi tìm thấy phòng khám đa khoa của quân khu Moskva, nơi đã một thời gian Alevtina Vasilevna điều trị răng. Gặp trưởng phòng khám tôi báo cho ông ta biết khả năng điều trị theo thời gian của mình. Sau khi khám và chụp ảnh, các vị cứu tinh của tôi bắt đầu làm việc. Họ quyết định tháo vành răng và cầu răng bên trái và chữa răng, sẽ khôi phục lại vào 29-10, nhưng còn phải tháo vành răng bên phải, tức là, để lại tôi một cái miệng thiếu răng, bởi vì sau khi tháo tôi sẽ không lấy gì để nhai. Khi bác sĩ đã tháo xong cầu răng và vành răng, tôi kinh hoàng nhận ra sẽ phải sớm có cầu răng để lắp, không phải vì nó đã bám chắc cố định. Đó có nghĩa thế nào là không chăm sóc răng. Mọi thứ đều không có đủ thời gian, chỗ nào chúng tôi cũng vội vội vàng vàng. Toàn bộ các ngày 25, 26, 27, 28 tôi đau khổ vì không có răng, hay đúng hơn là không có cầu răng và vành răng, không thể ăn đúng cách và thậm chí nói chuyện cũng rất khó khăn.

Đến 29/10 đã khôi phục thành công tất cả mọi thứ và trong cuộc họp với Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô tôi đã có răng. Suốt những ngày ấy tôi không được yên và rồi còn bài phát biểu sắp tới tại cuộc họp. Tôi chỉ mới có hai tháng ở trên cương vị này và phải phát biểu. Mỗi ngày, tôi suy đi nghĩ lại. Tôi xây dựng các phương án cho bài phát biểu, nhưng tôi cảm thấy rằng tất cả không như những gì tôi muốn, và vẫn đề nghị không phát biểu bằng giấy, mà sẽ là một cuộc nói chuyện tự do từ bục diễn đàn cuộc họp.

Tôi đã chuẩn bị một cách tận tâm, với tất cả các số liệu thu thập được về tình trạng của QĐNDVN. Kế hoạch dự kiến có đại tướng M.I.Sorokin phát biểu, rồi đến bài phát biểu của tôi, bài phát biểu của trung tướng Sorokin G.I. về Siberia, trung tướng Kurochkin K.Ya phát biểu về Angola và đại tướng A.F.Shcheglov về Ba Lan. Tất cả các báo cáo này cần phải quan tâm và rất thú vị. Trong quá trình phát biểu, Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô đặt ra nhiều câu hỏi. Khi tôi bước đến bục diễn đàn, Bộ trưởng Quốc phòng cho biết: "Cậu vừa mới ở CHXHCNVN gần đây, vậy hãy kể xem người ta tiếp nhận cậu thế nào, công việc tiến hành ra sao, cậu đang xử lý những vấn đề gì". Tôi báo cáo rằng tôi được đón tiếp tốt. Đã có vinh dự được gặp Tổng Bí thư BCHTU Đảng CSVN Lê Duẩn, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng CHXHCNVN Phạm Văn Đồng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng CHXHCNVN Văn Tiến Dũng, Tổng tham mưu trưởng QĐNDVN Lê Trọng Tấn, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị QĐNDVN Chu Huy Mân, Bộ trưởng Quốc phòng CHND Campuchia tướng Bu Thoong, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng CHDCND Lào đại tướng Khamtay Sifandon và những người khác, rằng các mối quan hệ đang phát triển tốt, các vấn đề được giải quyết theo tinh thần công việc. Tôi báo cáo về tình hình phòng thủ trên hướng chiến lược phía Bắc, về các đề xuất và khuyến nghị đã đưa ra, về các phản ứng tích cực khi thông qua các đề xuất.

Sau đó tôi điểm qua các vấn đề một cách ngắn gọn và nói nhiều hơn về tình hình chính trị nội bộ trong nước. Phần báo cáo này được lắng nghe với sự quan tâm đặc biệt. Tôi nói về sự đảm bảo vật chất cho đội ngũ sỹ quan, tôi nói rằng tiền lương của sỹ quan quá thấp - 200-250 đồng, trong khi đó giá mỗi kg thịt là 100-110 đồng. Tôi không tiết lộ giá cả của các mặt hàng khác đơn giản chỉ vì không cần thiết. Trong kết luận, tôi nói rằng chúng tôi đang theo dõi sát sao sự phát triển của tình hình ở CHXHCNVN, đang áp dụng mọi biện pháp để củng cố QĐNDVN với tư cách một đội quân chính quy thường trực.

Bộ trưởng Quốc phòng Dmitri Ustinov nhận xét rằng, khi chúng tôi gửi đồng chí đi, chúng tôi đánh giá đồng chí rất cao. Bây giờ điều đó đã chứng minh là chúng tôi đánh giá đúng. Tôi cảm ơn ông và hứa sẽ tiếp tục xứng đáng với lòng tin tưởng cao của Đảng và Chính phủ, cũng như sự tin tưởng của bản thân đồng chí.

Nhưng tôi đã đi trước hơi quá đà, mà chưa nói về cuộc họp chủ chốt tổng kết năm 1982, tại đó Leonid Ilitch Brezhnev đã phát biểu. Đó là một bài phát biểu tuyệt vời của nhà lãnh đạo đáng kính của Đảng, Chính phủ và các Lực lượng Vũ trang Liên Xô, trên cương vị Tổng tư lệnh Tối cao. Bài phát biểu đánh giá rất cao tình hình các Lực lượng Vũ trang Liên Xô và vạch ra các chương trình mục tiêu của LLVT trong tương lai gần. Chúng tôi lắng nghe bài phát biểu của ông với sự quan tâm lớn lao và lòng biết ơn đối với sự quan tâm chăm sóc của Leonid Ilitch Brezhnev với các Lực lượng Vũ trang Liên bang CHXHCN Xô Viết.


Tại sở chỉ huy phóng tên lửa chiến lược - L.I.Brezhnev và D.F.Ustinov (ảnh từ bộ sưu tập của nhà sử học Nga Mlechin).

Sau đó chúng tôi nghe báo cáo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng của chúng tôi đồng chí Ustinov và các bài phát biểu tại chỗ của các đại biểu. Diễn giả đầu tiên là tướng Mikhail Mitrofanovitch Zaitsev. Như mọi khi, ông nói về sự phát triển và áp dụng các trang thiết bị kỹ thuật và vũ khí, về các vấn đề thường trực. Đó là sở thích của ông. Biết được sự quan tâm đặc biệt của BTQP của chúng tôi về sự phát triển của trang thiết bị kỹ thuật và vũ khí, ông luôn luôn nói về vấn đề đó từ bục diễn đàn cuộc họp này, cố gắng thể hiện một kiến thức sâu sắc về vấn đề trên. Vâng, đó là một điều cần thiết và quan trọng, nhưng nó để lại một dư vị về lợi ích cá nhân. Chậm trễ ở lại Moskva thì sẽ không có đủ thời gian và tôi quyết định bay đi vào ngày đầu tiên của tháng Mười Một.


AHLX (1983) -Tư lệnh Quân đội Liên Xô tại CHDC Đức đại tướng (binh chủng xe tăng) M.M.Zaitsev (bên phải) và đại tướng Bộ trưởng QP CHDC Đức Heinz Hoffmann (giữa) tại một đơn vị tên lửa phòng không quân đội Đông Đức ngày 29-6-1981 (ru.viki).

HẾT PHẦN MỘT
.......

[qtdc]

(tiếp)

Phần thứ hai

Vào ngày này, chiếc máy bay cất cánh sớm một giờ so với bình thường. Chúng tôi và Vladimir Borisovich Paleev và một đại tá đi theo có mặt ở sân bay và quyết định vào một quán cà phê. Chúng tôi uống một tách cà phê và nói chuyện, và ngay sau đó tôi được mời ra sân đỗ. Nói lời tạm biệt, hẹn cuộc họp sắp tới tại mảnh đất Moskva. Trong cabin hạng nhất chúng tôi có bốn người. Ngoài tôi ra, bay đến Campuchia có đại diện thương mại của chúng tôi cùng người vợ của mình, nhưng đó là những gì tôi biết sau đó, sau khi hạ cánh tại Karachi. Hóa ra, anh ta biết rõ Gennady Ivanovitch Obaturov, đã gặp nhau nhiều lần tại Kampuchia. Chúng tôi cùng bay.

Khi chúng tôi cất cánh từ Bombay, buổi sáng mới bắt đầu. Mặt trời chưa xuất hiện trên đường chân trời và mặt đất loang đầy những màu sắc kỳ lạ. Các sườn núi có một màu rất khó tưởng tượng. Chưa bao giờ tôi nhìn thấy một màu sắc như vậy. Và màu xanh lam sẫm, rồi màu da cam sẫm, rồi màu đỏ, và màu nâu sậm, rồi màu xanh lục đậm, và chỉ những màu nào đó chưa từng có. Trò chơi màu sắc kéo dài 10-15 phút, cho đến khi mặt trời to lớn và đỏ rực cất lên trên đường chân trời và các màu sắc đã trở về bình thường. Tại Việt Nam thời tiết nắng. Tôi chăm chú nghiên cứu địa hình. Những rặng  núi nhỏ, chia cắt bởi nhiều con sông và thung lũng, rất đẹp, nhưng có điểm đặc biệt là lòng sông, uốn lượn quanh co không ngừng giữa các ngọn núi, ôm lấy nhiều điểm dân cư lớn và nhỏ. Đôi khi có vẻ như dòng sông chảy ngược trở lại không ra biển mà về núi, nhưng kìa xem nó một lần nữa quay ra biển, tạo thành gần như một vòng tròn giữa các ngọn núi. Các tuyến đường ít ỏi lại thẳng một cách đáng ngạc nhiên, chỉ ra sự can thiệp của lý trí con người khi đặt chúng. Tại Hà Nội, chúng tôi hạ cánh lúc 12,30, sớm hơn bình thường một giờ. Đón tôi có thứ trưởng BQP trung tướng Trần Văn Quang, cấp phó của tôi, các đồng chí Việt Nam, và, đại tá Vladimir Davydov tùy viên quân sự (VATSH-ВАТШ). Mới chỉ hai tháng rưỡi, mà sự hài lòng khi có mặt tại nơi làm việc, tại ngôi nhà nơi bạn sinh sống là rất lớn. Thế là bạn đã quen thuộc với đất nước này, với người dân, đồng chí và bạn bè nơi đây nhanh chóng làm sao. Trong một cuộc trò chuyện với N.A.Zotov ở Moskva, ông đột nhiên nhận xét: "Fedot Filipovich, cậu đã là người Việt Nam". "Việt Nam như thế nào?". "Rất đơn giản, cậu đã hoàn toàn và đang hoàn toàn bị ám ảnh về các vấn đề với QĐNDVN và CHXHCNVN. Thế là tốt. Nên như vậy".

Alevtina Vasilevna và cô cháu gái vô cùng vui mừng về sự trở lại của tôi . Phải, đây là điều dễ hiểu. Sự trở lại của một người thân yêu, với các tin tức, với các món quà tặng luôn luôn mang lại niềm vui. Cảm thấy mệt mỏi, sau khi ăn trưa tôi ngủ thiếp đi một chút, dẫu tôi không có tài ngủ. Tôi ngủ, như thường lệ, sâu, nhưng giấc không dài. Đã vượt qua những lo ngại về cuộc họp tổng kết vào tháng Mười và truyền đạt lại bài phát biểu của Leonid Brezhnev và Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô, tại cuộc họp, những nhiệm vụ đặt ra của BTQP trong mệnh lệnh và chỉ thị. Sổ ghi chép không có, chúng vẫn còn ở Moskva để gửi đi theo đường thư bí mật. Tôi đã phải khôi phục lại tất cả mọi thứ trong trí nhớ. Sau hết, mọi người mong muốn sự quay trở lại của tôi và được thông tin về những vấn đề này. Rất tốt là tôi đã mang theo mình một tờ báo có bài phất biểu của Leonid Brezhnev, tôi hãy còn nhớ tất cả các mục trong mệnh lệnh của Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô và các vấn đề chính trong chỉ thị. Nhưng tôi phải tái sinh lại tất cả trong trí nhớ, và sau đó viết ra trên giấy. Buổi tối tôi ngồi làm công tác này. Có thêm một ngày - ngày 03 tháng 11, nhưng tôi hiểu rằng ban ngày hoàn toàn dành để làm việc về vấn đề này là không cần thiết. Rất nhiều công việc hàng ngày đã tích lũy lại cần được giải quyết. Và đã làm như vậy. Ngày 03 Tháng 11 đã trôi qua với các công việc hiện tại và buổi tối một lần nữa tôi ngồi làm báo cáo. Vào lúc 2:00 h ngày 4 tháng 11 báo cáo đã sẵn sàng, nhưng một lúc lâu tôi không sao ngủ được. Tôi nhớ lại tất cả từ những gì nghe tại cuộc họp ở Moskva với Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô. Cuộc họp bắt đầu lúc 8:00 giờ sáng ngày 4 tháng 11. Trong vòng một giờ hai mươi phút tôi giải trình bài nói của Leonid Brezhnev, báo cáo của Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô và các nhiệm vụ đề ra. Họ lắng nghe rất chăm chú. Tôi hài lòng với sự trình bày về tất cả các vấn đề. Tôi đã truyền đạt thành công không chỉ bản chất của vấn đề, mà còn cả các ấn tượng sâu đậm. Sau khi giải lao, tôi tiến hành tổng kết tháng Mười và đặt nhiệm vụ trong tháng Mười Một. Vào 12:00 h chúng tôi đã họp xong. Sau bữa ăn trưa là các tiết học đã được lên kế hoạch về đào tạo chủ nghĩa Mác-Lênin. Tôi đã gặp sau bữa ăn trưa và có cuộc trò chuyện về tình hình cụ thể với thiếu tướng Oleg Alekseevitch Komarov và thiếu tướng Viktor Zakharovich Kopytin, cố vấn quân sự cấp cao tại Lào và Campuchia. Họ được mời đến dự cuộc họp ở Hà Nội để nghe thông tin về các cuộc họp ở Moskva, và giải quyết vấn đề hiện hành. Liên hệ chặt chẽ giữa chúng tôi trong suốt cả quá trình công tác chung của chúng tôi với nhau là vô giá trong việc giải quyết tất cả các vấn đề liên quan đến việc xây dựng quân đội quốc gia ở Lào và Campuchia.

Ngày 05 tháng 11 tôi bay trực thăng đến khu vực tập trận bắn đạn thật. Chúng tôi đã cho nó một ý nghĩa đặc biệt. Nó được dành riêng để kỷ niệm 65 năm Cách mạng XHCN Tháng Mười Vĩ đại. Mặc dù cuộc tập trận này là cấp trung đoàn, nhưng chúng tôi đã phải làm việc chăm chỉ. Thật tốt là chúng ta đã tiến hành đặt nhiệm vụ cụ thể cho cuộc tập trận này cùng các đồng chí Việt Nam và chuyên gia Liên Xô vào đầu tháng Chín và đã có đủ thời gian để chuẩn bị. Cuộc tập trận lần đầu tiên được tiến hành với sự tham gia của 4 tiểu đoàn pháo binh, một tiểu đoàn súng phòng không 37 mm, 4 phi đội máy bay, dự kiến các loạt phóng "mũi tên" và đạn phản lực chống tăng có điều khiển (ATGM - ПТУРС «противотанковый управляемый реактивный снаряд»). Tại cuộc tập trận có mặt toàn bộ ban lãnh đạo BQP CHXHCNVN đẫn đầu là đồng chí Văn Tiến Dũng, đồng chí Lê Trọng Tấn tham gia, cấp phó của ông là tướng Lê Ngọc Hiển, Thứ trưởng Quốc phòng đại tướng Hoàng Văn Thái, các đồng chí Lào, dẫn đầu là một tư lệnh quân khu.

Thời tiết cực tốt. Cái lạnh se se tạo ra một tâm trạng tốt. Tôi có một chút lo lắng. Khi cuộc diễn tập diễn ra, bộ đội và trang thiết bị kỹ thuật sẽ hoạt động như thế nào, có thể xảy ra trường hợp khẩn cấp nào đó không. Đặc biệt lo lắng về không quân. Các đối tượng tấn công đã được xác định hầu như trên tuyến đầu, còn việc ném bom dự kiến không chỉ với SU-17 (22), mà còn cả từ AN-26. Chúng tôi ngồi cùng với Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Tôi thông báo với ông chuyến đi của mình về Moskva, chuyển lời chào từ Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô D.F.Ustinov, N.V.Ogarkov, S.L. Sokolov, A.A.Epishev.

Cuộc tập trận bắt đầu từ việc đặt nhiệm vụ và hướng dẫn hợp đồng. Nó kéo mất khoảng 30 phút. Ý đồ hoạt động của các phân đội thuộc trung đoàn được sỹ quan QĐNDVN ghi chú rất chi tiết trên bản đồ thể hiện ý định và các sơ đồ. Sau đó, bắt đầu màn chuẩn bị hỏa lực. Pháo binh và không quân hoạt động tốt. Điều đó chứng minh rất rõ sức mạnh của phương tiện trang bị và vũ khí hiện đại, tiểu đoàn pháo phòng không 37 mm và tên lửa phòng không hoạt động thành công. Đạn chống tăng có điều khiển chao đảo. Trong 4 phát phóng có hai phát đạn lao trúng mục tiêu. Có những thiếu sót trong hoạt động của máy bay và trực thăng. Họ lợi dụng các nếp gấp địa hình kém, đã đi quá xa vào chiều sâu tuyến phòng thủ  của đối phương và quay 180 # để thoát về lãnh thổ của mình rất chậm trễ. Chúng tôi đã trao đổi với Bộ trưởng Quốc phòng về các vấn đề này.
........

[qtdc]

(tiếp)

Tới 12,00 h tuyến đầu tiên đã bị phá vỡ và cần phải di chuyển sang điểm thứ hai. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng không thể tham dự tập trận tiếp, vì bận phiên họp của Bộ Chính trị và nói lời tạm biệt, ông ra đi sau khi thể hiện sự hài lòng của mình với cuộc diễn tập. Lãnh đạo cao cấp còn lại là đồng chí Lê Trọng Tấn. Chúng tôi di chuyển đến điểm thứ hai, từ đó quan sát màn phản công, việc đưa thê đội 2 vào tác chiến và phát triển tấn công vào tung thâm. Tất cả đều tốt. Tất cả đều rất hài lòng với các giai đoạn phát triển của cuộc tập trận bắn đạn thật.

Lúc 16:00 h chúng tôi trở về Hà Nội bằng trực thăng. Vào hồi 18,00 h cần phải tổ chức một buổi lễ trọng thể tại câu lạc bộ, mà đại sứ quán đã thuê. Sau khi cử hành cuộc mit tinh trang trọng, dự kiến đến buổi hòa nhạc của các nghệ sĩ Ukraine, vào thời điểm này đang lưu diễn tại Hà Nội. Mọi việc diễn ra tốt đẹp. Buổi hòa nhạc rất thành công và mang lại sự hài lòng cho mọi người, nhưng trời rất nóng, mà tất cả chúng tôi phải ngồi mãi trong các bộ trang phục len dạ.

Sáng ngày 06 tháng 11, tôi làm việc ở văn phòng. Lúc 19:00 h có cuộc chiêu đãi của đại sứ quán ở khách sạn "Thắng Lợi" (Victory). Buổi tiếp khách diễn ra tốt đẹp. Tại buổi tiếp có sự tham dự của các nhà lãnh đạo Đảng, chính phủ Việt Nam và đại diện đại sứ quán các nước xã hội chủ nghĩa và các quốc gia thân thiện. Trời rất nóng. Buổi tiếp kéo dài hơn 2 giờ. Tham dự có khoảng 650 người.

Vào ngày kỷ niệm 65 năm Đại Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười các nhà xây dựng Việt Nam đã hoàn thành tòa nhà văn phòng đại diện trưởng cố vấn quân sự và ngày 07 tháng 11 chúng tôi quyết định mời các bạn Việt Nam tới dự lễ khánh thành, đứng đầu là Tổng tham mưu trưởng QĐNDVN thượng tướng Lê Trọng Tấn. Họ cần có 12 người, chúng tôi cũng 12, và tất cả có 24 người. Chúng tôi chuẩn bị bàn và các quà tặng cho các bạn Việt Nam. Cuộc gặp gỡ được dự kiến vào 10 giờ sáng. Chúng tôi đón khách ở lối vào trụ sở văn phòng mới của Trưởng Cố vấn Quân sự bên cạnh BQP CHXHCNVN. Họ cũng chưa tới tòa nhà này và đây là một cơ hội để cảm ơn Bộ Quốc phòng về việc đã xây dựng trụ sở thể hiện sự quan tâm chăm sóc của họ. Trong vòng 40-50 phút, chúng tôi đi xem xét văn phòng, sau đó đi vào phòng khách nơi bàn đã được bày biện. Thượng tướng Lê Trọng Tấn nâng cốc phát biểu lời chúc mừng chính thức. Sau đó đến lượt tôi. Bầu không khí thoải mái bao quanh bàn tiếp. Tất cả đều thấy vui vẻ và thoải mái. Các đồng chí Việt nói những lời chúc theo kiểu địa phương như người ta vẫn thường quen nói thời gian gần đây và nâng cốc. Tôi không thích nói những lời chúc tụng chính thức và cảm thấy không hài lòng. Tôi thực sự muốn nói lời chúc tụng trước khi kết thúc cuộc gặp của chúng tôi. Khi những người muốn chúc không còn nói nữa, tôi mới nâng cốc nói lời chúc tụng, trong đó nhấn mạnh đặc biệt thành tựu đạt được của chính phủ ta, Đảng ta và nhân dâân ta trong lĩnh vực hợp tác quốc tế vô sản, xây đắp tình hữu nghị giữa các dân tộc. Tôi đã phát biểu với một cảm xúc tuyệt vời mà rất tự nhiên không hề giả dối. Nhiều đồng chí Việt Nam chia sẻ tình cảm với tôi. Tôi rất vui vì mình đã có thể truyền đạt những cảm xúc cho những người tham dự, những người mà các vấn đề tình đoàn kết quốc tế vô sản là chủ yếu trong mối quan hệ anh em của chúng ta. Ngay sau đó chúng tôi được phục vụ trà và cà phê, chúng tôi tặng quà các bạn và nói lời tạm biệt. Các đồng chí Việt Nam đánh giá cao tinh thần cuộc gặp gỡ chân tình của chúng tôi, bầu không khí thoải mái, bầu không khí anh em đã được tạo ra tại cuộc gặp gỡ này.

Sau khi ăn trưa chúng tôi xem truyền hình lễ diễu binh và diễu hành tại Moskva. Buổi lễ phát bằng tiếng Nga, một việc rất hãn hữu khi phát sóng của truyền hình Việt Nam. Chúng tôi cảm thấy như đang ở Tổ quốc, ở Moskva.

........

[qtdc]

(tiếp)

Vào ngày thứ hai của những ngày lễ Tháng Mười, tôi và Alevtina Vasilyevna tổ chức bữa tiệc tối gia đình tại nhà, và mời BTQP cùng vợ ông bà Nguyễn Thị Kỳ và con gái họ đến dự. Họ đã nhận lời và chúng tôi rất vui. Trong chuyện này chúng ta sẽ thấy vị trí tốt đẹp của gia đình BTQP đối với gia đình chúng tôi. Tôi đề nghị Alevtina Vasilyevna đặt hàng tại khách sạn "Ba-Ba" (33), nhưng bà ấy từ chối ý tưởng này. Bà muốn tự làm mọi thứ, bất kể sẽ khó khăn trong việc chuẩn bị. Trong thời gian ban ngày bà ấy đã biết làm nhiều món ăn rất tuyệt, và biết làm cách nào để đạt được điều đó. Bộ trưởng Quốc phòng dự kiến có mặt lúc 19,00 h. Chúng tôi có thể mời sớm lên một giờ, nhưng các bạn Việt Nam có phiên họp Bộ Chính trị và tôi sợ rằng nó sẽ kéo dài và Văn Tiến Dũng sẽ bị đặt vào tình thế khó xử. Nhưng tất cả đã diễn ra tốt đẹp.

Vào lúc 19,00 h tôi và Alevtina Vasilyevna đón họ ở trước cửa ngôi nhà. Sau đó chúng tôi mời họ lên tầng hai ngồi vào bàn. Trong ba giờ chúng tôi nói chuyện với nhau một cách thoải mái. Một cô gái nhà khách Ba-Ba lần lượt tiếp các món ăn hết món này đến món kia, và thực tế Alevtina Vasilevna cũng tham gia vào việc này. Các món ăn đều rất ngon. Văn Tiến Dũng dùng một loại rượu vang nhẹ, và chúng tôi tôn trọng điều đó. Nói chung, ông hờ hững với rượu. Thậm chí bà Nguyễn Thị Kỳ còn tích cực hơn hơn ông. Buổi tối trôi đi êm đềm. Chúng tôi lấy làm tiếc rằng con gái của họ không đến được. Các vị khách rất thích bữa ăn tối. Nếu Văn Tiến Dũng tỏ ra một tâm trạng vui vẻ,  nhưng hơi hình thức, thì bà Nguyễn Thị Kỳ lại không như vậy. Sự đơn giản, khiêm tốn, chân thành, tình mẫu tử - tỏa ra từ con người bà rất tự nhiên và trực tiếp, như thể không làm sao khác được. Quan điểm của tôi trùng với của Alevtina Vasilyevna. Điều đó là rất tốt. Khi bạn rời xa quê hương, bạn bè, bạn sẽ muốn có được những bạn bè mới ở nước sở tại. Họ rất tận tâm và chăm chú. Bạn sẽ nhớ đến họ suốt đời với một ký ức đẹp đẽ và luôn luôn muốn được gặp họ. Khi tham dự một bữa ăn tối gia đình tại nhà BTQP, bà Nguyễn Thị Kỳ chia sẻ mối lo toan việc nhà của họ. Bà kể họ đã bán được hai tạ mơ như thế nào, rồi con dâu bà tất tả chăm hai chú heo ra sao. Tất cả những điều này là tự nhiên và rất thực tế. Làm thế nào mà bạn có thể phán xử họ. Đó là lao động, và lao động luôn luôn phải được tôn trọng. Vâng, và những khó khăn của tình hình kinh tế thậm chí cũng đòi hỏi gia đình họ phải có thêm nguồn thu nhập bổ sung.

Bà ấy kể một truyền thuyết về hoa. Chúng tôi không có loại hoa như vậy. Cây hoa chỉ nở những đóa hoa màu trắng sữa về đêm, rất lộng lẫy và rực rõ vào khoảng 10-11 giờ đêm. Người ta gọi nó là bông hoa của hạnh phúc và tình yêu mà nó mang đến cho ngôi nhà. Đã có cả một truyền thuyết về nó. Một chàng trai trẻ yêu một cô gái xinh đẹp. Cô ấy cũng đáp lại tình yêu của anh, nhưng một ông hoàng lại si mê cô. Cô đã từ chối và sau đó ông hoàng ấy đã giết cô. Khi cô được chôn cất, chàng trai chất phác đó đã đặt trên mộ của cô những bông hoa này và khi anh đến viếng mộ vào ban đêm, những bông hoa ấy đang bừng nở khoe hương sắc. Ông hoàng kia cũng đến bên ngôi mộ, nhưng hắn chẳng bao giờ thấy được hoa nở. Đó là lý do tại sao, theo truyền thuyết, những bông hoa này được gọi là hoa của tình yêu và hạnh phúc. Bà Nguyễn Thị Kỳ đã tặng Alevtina Vassilievna một nhành hoa này và nó nhanh chóng được chúng tôi gắn trên ban công nhà mình, mỗi lần nở nó xòe ra 30-40 bông hoa rất rực rỡ. Thật thú vị, nó nở rộ mỗi khi có một sự kiện quan trọng trong đời sống gia đình chúng tôi, trong đó  gồm cả dịp một ngày trước khi tôi được trao quân hàm đại tướng. Thật kỳ lạ và khác thường, nhưng chuyện đúng là như vậy đấy.

..........

[qtdc]

(tiếp)

Ngày 10 tháng 11, tôi làm việc ở trụ sở. Cần chuẩn bị cho cuộc họp với Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng CHXHCNVN đồng chí Phạm Văn Đồng, nhưng trước khi ăn trưa có thông báo mời tôi đến dự cuộc họp tại Đại sứ quán Liên Xô hồi 15h00. Sau khi ăn trưa, chúng tôi đến Đại sứ quán. Boris Nikolaevitch vừa mới đi công tác về. Ông đến một xí nghiệp đang được xây dựng với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Liên Xô. Chẳng nghi ngờ gì, tôi chào ông và chúc mừng ông đã trở về. "Chúc mừng tôi cái gì? Leonid Ilitch Brezhnev đã qua đời". "Sao lại qua đời? - Tôi bất giác thôt lên. - Điều gì xảy ra vậy? Chính ông ấy vừa phát biểu tại buổi tiếp tân ở điện Kremlin cơ mà". "Tôi không biết, - Boris Nikolaevitch trả lời. - Đây là bức điện mã hóa báo rằng Leonid Brezhnev đã qua đời vào thời gian khoảng giữa 8 giờ và 9 giờ sáng ngày 10 Tháng Mười Một".

Chẳng mấy chốc các thủ trưởng các tổ chức của Liên Xô tại Việt Nam đã đến. Boris Nikolaevitch thông báo với chúng tôi về việc nhận được tin buồn, hướng dẫn tiếp tục cảnh giác, duy trì tổ chức và kỷ luật. Cấm mọi cuộc tiếp khách, hoạt động vui chơi, tụ tập. Chúng tôi rời khỏi chỗ Chaplin B.N., nhưng tôi cảm thấy mình như có điều gì đó không phải là mình nữa. Tôi đến chỗ Davydov V.A., và hỏi xin thuốc validol. Ông không có, nhưng sau 3-4 phút người ta mang từ nhà ông lại. Uống xong validol, tôi cảm thấy thể trạng tốt hơn. Cơn đau tim dường như đã tạm dừng. Cả V.A.Davydov cũng uống validol.

Hồi 15,00 h có thông báo chính thức trên radio. Về đến trụ sở, chúng tôi tập hợp các tướng lĩnh, sĩ quan và nhân viên. Thông báo sự việc. Tất cả đều choáng váng vì tin này. Mọi người phân tán trong im lặng, ai cũng thấy trĩu nặng trong tâm. Chúng tôi cần phải báo tin đến các tập thể của chúng tôi và các đơn vị ngoại vi. Chúng tôi thảo một bức điện và tôi đã ký. Chúng tôi suy nghĩ kỹ cả các vấn đề khác sao cho không có gì đó bị bỏ sót. Cần phải trang hoàng một không gian tang lễ có bức chân dung của L.I Brezhnev viền băng tang. Chúng tôi quyết định làm điều đó trong câu lạc bộ tại trụ sở. Đặt chân dung của ông trên một bục đứng màu đỏ, rồi chúng tôi đặt lên những bông hoa, thiết lập các ca trực thường xuyên theo nghi lễ trang trọng có vệ binh đứng gác.

Lúc 14,00 h ngày hôm sau cùng với Piotr Kuzmich Pavlovitch tôi đến Đại sứ quán. Chúng tôi đặt vòng hoa cho tập thể của mình. Nhiều đoàn đại biểu đã đến. Chúng tôi đặt vòng hoa sau phái đoàn đại sứ quán của chúng tôi. Sau đó đến các đoàn đại biểu khác. Hồi 15,00 h phải đặt vòng hoa của phái đoàn Bộ Chính trị ĐCSVN dẫn đầu là TBT Lê Duẩn. Boris Nikolaevitch bảo tôi nên ở lại. Chúng tôi đã được biết phái đoàn QĐNDVN sẽ đến trụ sở của chúng tôi lúc 16,00 h để chia buồn. Tôi báo với Boris Nikolayevich điều này, ông nói sau lễ đặt vòng hoa của Bộ Chính trị BCHTU Đảng CSVN tôi có thể đi. Không đến 15 phút chúng tôi đã vào chỗ trong hội trường, tại đó đặt chân dung của Leonid Brezhnev. Chúng tôi đứng ở phía bên phải cửa ra vào. Lúc 15,00 h bước lên tầng 2 là các đồng chí Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Trường Chinh, Lê Đức Thọ, Văn Tiến Dũng, Chu Huy Mân, Võ Nguyên Hiên (?) và tất cả các thành viên khác của Bộ Chính trị Trung ương Đảng CSVN. Họ bắt tay tất cả những người đang đứng, tỏ lời chia buồn của mình. Tôi đứng thứ hai chỉ sau đại sứ. Rõ ràng, đồng chí Lê Duẩn và các thành viên Bộ Chính trị khác đã biết tôi. Sau khi tiến lại gần chân dung Leonid Brezhnev, họ ghi vào sổ tang. Sau đó họ chia tay Đại sứ và ra về. Tôi đi về trụ sở của mình để đón Tổng Tham Mưu Trưởng QĐNDVN và nhóm các đồng chí đến chia buồn. Lúc 16,00 h chúng tôi đã đón được họ. Ngay sau đó, họ sắp hàng đứng cạnh chân dung của Leonid Brezhnev, rồi chào tạm biệt và ra về. Lúc 18,00 h có lễ ký Nghị định thư về thỏa thuận hoạt động của các cố vấn quân sự Liên Xô chúng tôi với các chuyên gia QĐNDVN tại Lào và Campuchia.

Chúng tôi đến khách sạn 33 nơi chúng tôi được các đồng chí Việt Nam chào đón. Ngay sau đó Tổng tham mưu trưởng Lê Trọng Tấn đến. Chúng tôi vào phòng lớn, ngồi xuống nói chuyện, sau đó đi vào hội trường bên phải, nơi có chiếc bàn đặt các bản nghị định thư soạn bằng hai ngôn ngữ Nga và Việt Nam, và một thỏa thuận về phương hướng đối với các cố vấn bổ sung. Chúng tôi ngồi xuống, mỗi người ký văn bản của mình, sau đó trao đổi các cặp tài liệu và bắt tay nhau. Tôi bày tỏ lòng biết ơn của tôi và sự tin tưởng rằng việc ký kết các tài liệu này sẽ tiếp tục mở rộng sự hợp tác của chúng tôi trong lĩnh vực quân sự.
.........

[qtdc]

(tiếp)

Ngày hôm sau, tôi làm việc tại trụ sở. Tôi ký không ít hơn 12 thông điệp mã hoá gửi đến thượng tướng N.A.Zotov, khi gửi điện mã đi tôi đã gửi gánh nặng cho Nikolai Alexandrovich Zotov! Ông ấy cần phải đọc bao nhiêu điện, ra quyết định, báo cáo về các trường hợp, và còn phải giữ mọi thứ trong trí nhớ. Ông luôn bị giày vò. Tôi hiểu ông ấy. Hãy cố gắng mà xoay xở kịp. Cần phải có một hiệu suất làm việc tốt của tập thể và sẽ dễ dàng hơn. Ông có hai cấp phó - trung tướng P. Ivashko và trung tướng I.G.Novoseletsky. Cả hai vị tướng giàu kinh nghiệm và rất lương thiện, tôi đã cùng với họ phục vụ trong nhiều năm. Buổi tối tôi ở nhà. Xem TV. Người ta đưa nhiều tin từ Moskva, nhưng toàn bằng tiếng Việt.


Brezhnev, học viên trường thiết giáp Zabaikal.

Ngày 15 tháng 11 tôi thức dậy sớm, tập thể dục nhưng tâm trạng nặng nề, một sự mệt mỏi không thể hiểu nổi cứ đeo đẳng mãi. Tâm hồn nặng trĩu. Bởi lẽ hôm nay là ngày tang lễ của Leonid Ilitch Brezhnev. Một người đàn ông qua đời, người đã cống hiến toàn bộ đời mình cho sự nghiệp của ĐCSLX, cho người dân Xô Viết. Sự giản dị của con người ông, sự khiêm tốn, chân thành, sức thu hút  những con người bình thường, tình yêu của ông với nhân dân, với những người lính quân đội Xô Viết được nhân lên với tài năng của nhà lãnh đạo có tầm nhìn bao quát, biết tập hợp mọi người xung quanh mình, để dẫn dắt họ theo mình, nhất quán và kiên định - tất cả những điều đó đóng một vai trò lớn lao cho việc tăng cường hơn nữa sức mạnh kinh tế và quân sự của Tổ quốc ta, nâng cao uy tín trên trường quốc tế của Tổ quốc. Cuộc đấu tranh của ông là cho những lý tưởng của nền hòa bình trên thế giới. Ở đây, tại nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa, đặc biệt ta nhận thấy sự kính trọng và yêu thương của người dân Việt Nam đối với L.I.Brezhnev, với Đảng, chính phủ chúng ta, nhân dân ta. Những dòng người liên tục của các phái đoàn các vị lãnh đạo Đảng, chính quyền, lực lượng vũ trang, các Bộ, ngành, cơ quan, xí nghiệp và các tổ chức đi vào đại sứ quán của chúng ta để gửi sự kính trọng sâu sắc và bày tỏ nỗi đau buồn của nhân dân Việt Nam. Đại diện các đại sứ quán các nước xã hội chủ nghĩa đã đến viếng, và cả những con người bình thường. Hồi 15,00 h giờ Hà Nội đã tổ chức một cuộc tưởng niệm với sự tham dự của các thành viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng CSVN, tại đó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng CHXHCNVN Phạm Văn Đồng đã phát biểu.


Tang lễ Brezhnev.

Sáng ngày 16 tháng 11 tôi chợt thấy có cơn đau lạ trong dạ dày. Những cơn đau thế này chưa bao giờ xuất hiện trước đây, nhưng có một số đã thành quen thuộc và sau một thời gian cũng qua đi. Tôi tập thể dục, uống cà phê và đi đến trụ sở. Tại văn phòng người bác sĩ đang chờ. Khi được hỏi tôi cảm thấy thế nào, tôi trả lời cơ bản là tốt, nhưng có cơn đau lạ trong dạ dày. Ông muốn khám cho tôi, nhưng tôi không đồng ý, với lý do phải làm việc. Tôi quả thực phải đi họp chi bộ Đảng khối phòng không và đầu óc tôi đang để ở đó. Chúng tôi nhất trí rằng ông sẽ xem xét cho tôi vào buổi tối ở nhà tôi. Ngay sau đó bắt đầu phiên họp chi bộ. Gần như tất cả các đảng viên cộng sản đều phát biểu. Phần kết luận, người ta nhường lời cho tôi. Sau khi quyết định, tôi xin về trước với lý do sức khỏe kém. Tôi trở về nhà cùng bác sĩ và ông bắt đầu thăm khám mọi chỗ cho tôi. Sau khi kiểm tra ông cho biết tôi đã bị viêm ruột thừa, nhưng ông mời thêm các bác sĩ Việt Nam nữa. Điều này đã được thực hiện.

Lúc 15,00 h chẩn đoán đã rõ ràng - viêm ruột thừa cấp. Họ đề nghị đưa tôi đến bệnh viện ngay, mặc dù tôi đã sẵn sàng và thậm chí còn sửa soạn cặp ngoại giao với các đồ vệ sinh cá nhân, trong khi ông bác sĩ đi mời các bác sĩ hội chẩn. Tại bệnh viện người ta lấy điện tâm đồ, xét nghiệm máu, đo áp huyết và quyết định rằng mọi thứ đều tốt. Lúc 17:00 h, tôi vào phòng mổ đặt ở một tòa nhà khác và nằm lên bàn mổ. Dường như với tôi cuộc phẫu thuật này là vớ vẩn và hoàn toàn không lo lắng. Họ quyết định phẫu thuật với biện pháp gây tê tại chỗ. Khi họ rạch, tôi chẳng nghe thấy bất cứ điều gì, nhưng khi họ bắt đầu xé khúc ruột thừa thân yêu của tôi ra khỏi đại tràng, mà nó bắt nguồn từ chỗ đó, cơn đau trở nên không thể chịu nổi. Tôi không kêu, nhưng rên rỉ trong đau đớn. Tình hình phức tạp hơn bởi thực tế bởi cái khúc ruột thừa đáng nguyền rủa đó, đã rơi tuột xuống một nơi nào đó trong mớ lòng ruột này, và phải lần mò để lôi nó ra. Người ta đã phải làm gây mê toàn thân cho tôi. Nhưng tôi không nhớ gì nữa. Tôi tỉnh dậy khi ca mổ đã hoàn thành. Tôi thấy ngạt thở, tôi thở hổn hển và bắt đầu đòi oxy, tôi rứt hết tất cả các loại ống ra khỏi miệng mình. Tình trạng rất khủng khiếp. Tôi cảm thấy không đau, nhưng tôi vô cùng khó thở, và cảm giác này, cảm giác mà tôi đã cảm thấy hai lần trước, bây giờ xuất hiện tồi tệ hơn nhiều. Bạn đơn giản là không thể nằm yên một chỗ, bạn thấy buồn nôn, bạn muốn có một nơi nào đó để thoát ra, vâng, chính là muốn vùng ra, hít lấy không khí, thở thật sâu, để cảm thấy rằng bạn đang sống, hay đúng hơn, để thấy rằng không phải bạn đang bị nghẹt thở, và bạn sẽ sống.

........

[qtdc]

(tiếp)

Dần dần, tôi thở dễ dàng hơn. Phần còn lại của ngày là tiêm thuốc và liên tục theo dõi. Vào buổi chiều, bắt đầu các cuộc thăm viếng. Đến thăm có Văn Tiến Dũng cùng vợ của ông Nguyễn Thị Kỳ, vợ chồng TTMT Lê Trọng Tấn, chủ nhiệm TCCT Chu Huy Mân cùng các phó chủ nhiệm và các đồng chí khác.

Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên Xô tại CHXHCNVN B.N.Chaplin đến thăm, cảm ơn các bác sĩ Việt Nam đã phẫu thuật thành công, đến thăm còn có bí thư Đảng bộ thống nhất đại sứ quán đồng chí N.N.Uritsky cùng với vợ.
Tất cả những ngày này liên tục có người đến thăm. Tôi rất không thoải mái với sự thăm viếng và quan tâm thái quá như vậy. Không có gì mà cần phải làm như thế cả. Tôi cảm thấy tốt rồi. Trong những lúc ngừng không có khách tôi đọc "Sơ thảo lịch sử Việt Nam."

Bây giờ thì đã ổn rồi. Đã có thể xuất viện, nhưng các bác sĩ như mọi khi, kéo dài thời gian theo dõi. Tôi nghĩ rằng ngày 24 sẽ cho ra viện. Còn rất nhiều việc cần giải quyết.

Một điều đáng tiếc là tôi đã không thể tham dự phiên họp của Xô Viết tối cao Liên Xô. Tôi đã hết sức cố gắng ... và kết quả thì như thế. Tôi sẽ đọc tin trên báo và tạp chí, trong khi mà người ta chưa gửi tài liệu cho đại biểu Xô viết Tối cao Liên Xô.

Đêm, trong thời gian 3 giờ tôi đọc bài viết "Người Cộng sản của Lực lượng vũ trang Liên Xô". Rất nhiều điều thú vị. Đặc biệt là bài viết của đồng chí V. Zuev và V.Mykor - "Yếu tố tinh thần trong chiến tranh hiện đại". Bài viết này phê bình chuyên khảo "Con người trong chiến tranh hiện đại", do nhà xuất bản quân sự phát hành. Các tác giả của chuyên khảo này G.V.Sredin, D.Volkov, M.P. Korobeinikov, họ đã có rất nhiều năm nghiên cứu vấn đề. Một số công trình khác phát hành trước đó về cùng chủ đề, nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn của nó. Chuyên khảo mới - phản ánh cấp độ hiện tại của sự phát triển lý thuyết và thực hành trong công tác chuẩn bị về đạo đức, chính trị và tâm lý cho binh sĩ Xô Viết.

Căn cứ vào luận điểm của Lênin rằng chiến thắng trong bất kỳ cuộc chiến tranh nào cuối cùng phải dựa trên cơ sở trạng thái tâm lý của khối quần chúng, những người đổ máu của họ trong trận chiến, các tác giả phân tích toàn diện các yếu tố tinh thần, xác định ý nghĩa lý luận và thực tiễn của bản chất, nội dung, chức năng và tính năng của nó biểu hiện trong quá trình tiến hành chiến tranh hiện đại.

Tất cả sự phức tạp của vấn đề, theo tôi, là sự khó khăn của việc tạo ra các tình huống tương tự như những điều sẽ phát sinh trong cuộc chiến hiện tại, và đặc biệt với việc sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Các chỉ huy và thủ trưởng các cấp đòi hỏi phải có một kỹ năng lớn, tính sáng tạo, tháo vát để tạo ra các tình huống như vậy. Điều này đòi hỏi những chi phí đáng kể và tốn kém.

Đến gần sáng tôi lại ngủ thiếp đi và ngủ cho đến tận 07:00 h, nhưng đã kịp thức dậy trước khi Leonid Maksimovich người bác sĩ tận tình của chúng tôi đến nơi và các y tá chăm sóc xuất hiện. Họ thường rất chính xác và không thích nếu có gì đó bị vi phạm. Lúc 10:00 h trung tá bác sĩ quân y phẫu thuật Huy của QĐNDVN sẽ phải đến thăm khám và cắt băng lần đầu. Việc đã làm xong. Họ đã tháo băng bên nửa đường khâu, nửa còn lại cần phải cắt nốt vào buổi sáng 24 tháng 11. Thế là tốt cho tôi.

Tất cả đã đi khỏi. Tôi ở trong phòng bệnh một mình, viết trăm thứ bà giằn các loại, và lắng nghe giọng ca tuyệt vời Kikabidze người Georgia của chúng ta, lúc lại nghe Alla Pugacheva.


Đồng thời tôi xem "Rolik". Đây là một bài viết của Valerian Skvortsov: "Nhiều tháng nay bè lũ đế quốc cố dựng ra trên trường quốc tế một nhóm cá nhân được mô tả như những kẻ thành lập cái gọi là "Chính phủ Kampuchea Dân chủ". Chúng không quan tâm đến thực tế là những đại diện được bầu hợp pháp của chính phủ Campuchia đang xây dựng cuộc sống của mình theo pháp luật riêng của họ, dù gặp nhiều khó khăn, đang hàn gắn vết thương để lại bởi sự xâm lược của đế quốc Mỹ và sự diệt chủng của bè lũ Pol Pot tàn bạo. Trên trường quốc tế đã xuất hiện một nhóm tự xưng mà chẳng đại diện cho ai. Trong thành phần của nó có thể tìm thấy những kẻ như Khieu Samphan, tay sai của Pol Pot, Son Sann, một cựu Thủ tướng chính phủ hoàng gia. Và được các lực lượng đế quốc kéo lên đứng đầu gánh xiếc này là Norodom Sihanouk. Đứng cùng hàng ngũ với nhóm giết người và phản quốc này lại là Norodom Sihanouk.

Ngày 24 Tháng 11, vào lúc 10,00 h người ta thay băng và tháo đoạn chỉ cuối cùng. Tôi cảm thấy không phải ai cũng hài lòng với kết quả. Vết thương tiếp tục rỏ rỉ ra, và đó là điều xấu. Người ta không nói với tôi về điều này, nhưng theo nét mặt mọi người tôi biết cả mà không cần nói. Tôi được khuyên nên nằm yên ở nhà  2-3 ngày cho đến khi hoàn toàn bình phục. Cần phải như vậy, và cũng đã làm như vậy.

Trước những người có mặt tôi cảm ơn các bác sĩ Việt Nam về ca mổ lành nghề, cám ơn Bộ Quốc phòng Việt Nam và Đại sứ quán của chúng tôi vì sự quan tâm chăm sóc. Các đồng chí Việt Nam phát biểu. Họ nhấn mạnh niềm vinh dự lớn được mổ cho đồng chí Trưởng cố vấn quân sự. Tôi biết đó là thể hiện sự kính trọng. Để kết luận, tôi trao quà lưu niệm cho trung tá quân y Huy.

Chúng tôi về đến nhà lúc12,00 h. Chúng tôi xem xét bố trí sân bóng chuyền thế nào. Chúng ta phải chơi thể thao. Ở đây điều đó là đặc biệt cần thiết. Quyết định được ban ra và cần thực hiện nó.

Phần còn lại trong ngày tôi đọc, viết, trao đổi với Alevtina Vasilyevna các suy nghĩ khác nhau. Tất nhiên, tôi muốn hút thuốc, nhưng quyết định nhịn. Đã 8 ngày không hút thuốc, và cơn thèm hút thuốc lá giảm từ từ. Tôi thậm chí nghĩ rằng lhi về nhà, cơn thèm sẽ tăng vọt. Nhưng ý thức có thể chịu được và nhiều lần điều đó được chứng minh qua kinh nghiệm của những người khác và kinh nghiệm của riêng cá nhân mình – ý thức đó giữ tôi tránh được sự cám dỗ này.

.......

[qtdc]

(tiếp)


Vào buổi chiều, người ta báo rằng một thành viên của Bộ Chính trị Trung ương Đảng CSVN, thượng tướng Lê Đức Anh muốn đến thăm tôi. Nếu chuyến thăm này liên quan đến ca phẫu thuật của tôi, nó hoàn toàn là một chuyến viếng thăm thân thiện và trao đổi vui vẻ. Nhưng tôi rất muốn nói chuyện với ông ấy về những thứ khác. Chúng tôi có gì để nói - đặc biệt là về Campuchia. Cuối cùng, nghi định thư phân chia chức năng giữa các chuyên gia Việt Nam và các cố vấn Liên Xô đã được ký kết. Moskva sẽ nói gì ? Sẽ phản ứng ra sao? Nghi định thư sẽ góp phần thế nào để cải thiện công việc? Tất cả trong tương lai gần sẽ thấy.

Chúng tôi quyết định để Alevtina Vasilyevna chuẩn bị một  cái bàn nhỏ. Có thể như vậy thuận tiện hơn để ông ấy ngồi vào bàn và nói chuyện. Nhưng thực tế là việc đồng chí Lê Đức Anh quyết định đến thăm tôi, đã nói lên nhiều điều.


Ông xuất hiện, đi kèm với một thông dịch viên tại ngôi nhà mà chúng tôi đang sống. Tôi đón ông ở cửa, chào mừng và bày tỏ hoan nghênh sự quan tâm của ông. Sau đó, chúng tôi lên tầng hai, nơi ông được Alevtina Vasilevna chào đón. Ông hỏi thăm sức khỏe của tôi, sức khỏe vợ tôi và cháu gái. Alevtina Vasilevna trả lời rằng mọi thứ đều tốt, cảm ơn ông đã quan tâm. Sau đó chúng tôi tiếp tục trò chuyện tại bàn. Vấn đề công việc, chúng tôi không đề cập. Mọi thứ chỉ ra rằng ông hài lòng với cuộc gặp gỡ. Vào cuối buổi gặp, tôi chân thành cảm ơn ông vì sự quan tâm của ông, chúc ông và gia đình sức khỏe tốt và hạnh phúc.

27 tháng Mười Một, lúc 16  giờ, có cuộc gặp gỡ với Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng CHXHCNVN đồng chí Phạm Văn Đồng về các vấn đề phòng thủ hướng chiến lược phía Bắc, cung cấp cho QĐNDVN nhiên liệu, xe ô tô, xem xét các đề xuất đối với kế hoạch huy động.

Buổi sáng trôi đi trong sự chờ đợi cuộc gặp gỡ này. Tất nhiên, tôi rất xúc động.

Lúc 16,00 h chúng tôi đã ở bên ngoài tòa nhà Hội đồng Bộ trưởng. Đón chúng tôi là Thứ trưởng Quốc phòng trung tướng Trần Văn Quang, và chúng tôi đi vào phòng đón tiếp. Phạm Văn Đồng ân cần đón tôi, chúng tôi trao đổi lời chào mừng và tôi, được ông cho phép, bắt đầu báo cáo. Lúc đầu, tôi dừng lại tỉ mỉ về tình hình trên phía Bắc. Tôi giải thích tất cả những gì đã thấy trong quá trình làm công tác nghiên cứu phòng thủ và kết luận của mình. Kết luận là tích cực. Sau đó tôi báo cáo về ba vấn đề còn lại. Tôi cố gắng thuyết phục Phạm Văn Đồng về sự cần thiết để trả lại QĐNDVN hạn mức 95 ngàn tấn xăng dầu, rằng thay vì 190 ngàn tấn nó sẽ có 285 ngàn tấn, rằng đó là nhu cầu của QĐNDVN. Tôi cảm thấy rằng ông ấy trong tâm không hoàn toàn tán thành. Ông không phủ nhận, nhưng không hứa sẽ giải quyết vấn đề, dẫn ra những khó khăn về nhiên liệu trong cả nước. Thực sự là như vậy. 1,5 triệu tấn cho đất nước này có là gì? Đất nước này cần đến 5-6 triệu tấn, khi đó nó sẽ sống được bình thường và còn tiếp sau đó một thời gian nhất định. Về việc phân bổ 4.250 đơn vị máy tình hình tốt hơn. Tôi nghĩ rằng vấn đề này sẽ được giải quyết thuận lợi. Việc xem xét đề xuất về kế hoạch huy động được hoãn lại đến một thời điểm khác.

Vào cuối cuộc trò chuyện, tôi cảm ơn Phạm Văn Đồng vì sự quan tâm. Đổi lại, ông hài lòng với cuộc gặp của chúng tôi và nói rằng bất cứ lúc nào ông cũng sẵn sàng tiếp tôi, nếu có việc cần thiết.

Thế là rất tốt. Bây giờ có thể báo cáo Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô và Tổng Tham mưu trưởng QĐLX các kết quả của cuộc gặp gỡ của tôi với Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng CHXHCNVN.

...........

[qtdc]

(tiếp)


Trong buổi sáng ngày hôm sau tôi xem xét tổng kết các tài liệu để báo cáo. Báo cáo Tổng Tham mưu trưởng thì xong rất nhanh, còn báo cáo BTQP phải vào cuối ngày mới xong. Bộ trưởng Quốc phòng, Tổng Tham mưu trưởng đều hài lòng với các báo cáo.

Những ngày cuối cùng không kém căng thẳng hơn những ngày trước đó. Cần phải quyết định dứt điểm việc tiến hành cuộc diễn tập chiến lược. Kế hoạch này được lập trước khi tôi đến làm việc tại CHXHCNVN, mặc dù trên phương diện huấn luyện chuẩn bị các bộ tham mưu tổ chức chưa xong thì vội vã với việc này là không có ý nghĩa. Đối với việc huấn luyện các phân đội, các đơn vị hợp thành và các binh đoàn của QĐNDVN thì chuẩn bị và thực hiện tập trận cấp trung đoàn, sư đoàn và quân đoàn là cũng đủ. Bộ trưởng Quốc phòng CHXHCNVN đại tướng Văn Tiến Dũng, với sự đồng thuận của Tổng tham mưu trưởng QĐNDVN thượng tướng Lê Trọng Tấn, đã không đồng ý phê duyệt ý đồ và kế hoạch diễn tập, viện lẽ rằng đã lâu không tập trận với bộ đội địa phương, các đơn vị dân quân tự vệ và chính thế nên cần dạy họ cách hoạt động trong các chiến dịch phòng thủ. Tôi nhận ra rằng ý tưởng này nảy sinh sau khi thông qua học thuyết chiến tranh nhân dân tại TP Hồ Chí Minh, trong đó các lực lượng địa phương được trao một vai trò lớn gần như là vai trò quyết định. Dựa trên những đánh giá đó, tôi quyết định không phá vỡ giáo lý của họ, mà chúng tôi quyết định thay đổi chủ đề tập trận và hỗ trợ Bộ TTM QĐNDVN xây dựng ý đồ và kế hoạch tập trận với các lực lượng bộ đội địa phương và dân quân tự vệ trên hướng chiến lược phía Bắc. Vì họ không thể hoạt động trong sự tách rời với các đơn vị quân đội chính quy QĐNDVN, mà phải hợp đồng chặt chẽ với các đơn vị ấy, còn từ bộ tham mưu các đơn vị hợp thành chính quy chỉ có các nhóm nhỏ tác chiến nhỏ tham gia, ở một phạm vi nhất định chúng tôi vẫn xích gần lại với ý đồ tập trận trước đây và đã đạt được một mục tiêu nhất định. Chúng tôi không chỉ phát triển các vấn đề các đồng chí Việt Nam đưa ra trong quá trình tập trận - đạt được sự hợp đồng tác chiến chặt chẽ giữa các đơn vị và phân đội bộ đội chủ lực chính quy, bộ đội địa phương và dân quân tự vệ. Đây là sự thỏa hiệp hợp lý và hữu ích. Nó nâng cao sự sẵn sàng chiến đấu và khả năng chiến đấu của các binh đoàn, đơn vị hợp thành và các phân đội QĐNDVN trong khu vực quan trọng này.

30 Tháng Mười Một tổng kết trong tháng vừa qua và xác định các vấn đề trong tháng Mười Hai. Sau khi tiến hành tổng kết và đặt nhiệm vụ, Phó trưởng đoàn cố vấn quân sự phụ trách công tác chính trị, trung tướng Piotr Kuzmich Pavlov phát biểu về tổng kết của Hội nghị Trung ương tháng Mười Một Uỷ ban Trung ương ĐCSLX và kỳ họp thứ 7 khóa 10 Xô Viết Tối Cao Liên Xô . Trong bài phát biểu của mình, ông dành mối quan tâm lớn cho việc nâng cao trình độ công tác chính trị công tác đảng.

Vào đầu Tháng Mười Hai, chúng tôi tiến hành một cuộc tập trận phô trương rất quan trọng với sư đoàn bộ binh 312 để đưa nó đến một mức độ sẵn sàng chiến đấu cao. Trong cuộc diễn tập này có sự tham dự của 300 sĩ quan và tướng lĩnh QĐNDVN. Trước đây QĐNDVN chưa có cuộc tập trận tương tự nào và nó làm dấy lên mối quan tâm lớn trong các đồng chí Việt Nam. Cuộc tập trận này được chuẩn bị kỹ lưỡng bởi thiếu tướng Sarapkin, người có một kinh nghiệm tuyệt vời về bộ binh cơ giới hóa và thực hành các cuộc diễn tập tương tự như vậy. Khi kết thúc tập trận trong bài phát biểu trước những người tham gia, tôi dừng lại ở các yếu tố quan trọng nhất hình thành nền tảng cơ sở sẵn sàng chiến đấu, cảm ơn những người tổ chức cuộc diễn tập và bày tỏ quan điểm của mình rằng cần phải làm như vậy để nâng cao mức độ sẵn sàng chiến đấu của các phân đội và đơn vị hợp thành QĐNDVN.

Khi trợ giúp thường xuyên cho các bạn Việt Nam trong việc thực hiện các kế hoạch hoạt động của QĐNDVN, tôi không ngừng lo lắng về các sự kiện xảy ra tại Cộng hòa Nhân dân Campuchia. Dựa trên các căn cứ được xây dựng với sự trợ giúp của người Trung Quốc và các thế lực phản động dọc theo biên giới với Thái Lan, mà các căn cứ này với quân số vài ngàn người được vũ trang tốt bởi người Trung Quốc có số lượng đến hơn ba mươi, bè lũ Pol Pot thâm nhập vào nước này, cướp bóc, giết các cấp lãnh đạo chính quyền địa phương, dồn dân về căn cứ của chúng, chở đi bằng xe ô tô các loại thực phẩm, tài sản của dân tộc Khmer, hãm hiếp phụ nữ, và những ai phản đối thì bị tàn sát.

Quân Polpot hoạt động đặc biệt tích cực trong khu vực hồ Tonle Sap ở phần tây bắc và phía tây của đất nước này.
........