Được sống và kể lại - Trần Luân Tín

[cựu bộ đội trẻ]

Nơi chúng tôi đóng quân cách thị trấn Đông Hà khoảng hơn hai tiếng đi bộ.
Đông Hà là một đống gạch chết bắt đầu thở. Chợ Đông Hà còn sót lại vài bức tường vỡ. Bà con thưng che lều quán bằng tôn và ván ép rồi lục tục họp chợ.
Chẳng mấy chốc chợ búa đã người qua kẻ lại, trên bến dưới thuyền tanh mùi cá tươi, thơm mùi rau quả. Dần dần chợ cũng có đủ hàng món để thực sự là chợ. Có bún bò, có phở, có cà phê, có hàng tạp hóa ( kim, chỉ, lược, bấc đèn, băng phiến…). Có máy may để vá may quần áo, có lò rèn để rèn dao rèn cuốc, có thợ sửa đồng hồ, lại còn có cả thợ đánh chìa khóa nữa.
Thỉnh thoảng tôi ra Đông Hà, đến thăm anh Trần thanh Lâm họa sĩ của ty văn hóa Quảng Trị. Hồi còn học ở trường Lâm có biệt danh là “thầy đồ” vì dáng dấp anh lòng khòng, đủng đỉnh, lại hay đọc sách. Ra chơi với Lâm rồi quen họa sĩ Trần quốc Tiến, một người đầu bạc nhưng tính tình hết sức trẻ trung.
Mấy anh em thường ngồi uống trà hoặc nhâm nhi ly rượu trong căn phòng của anh Tiến. Đây là một căn phòng độc đáo, chắc là không nơi nào trên quả đất này có được.
Căn phòng có mái lợp bằng tôn. La phông là nhiều tấm nilông bộ đội nối lại, lúc nào cũng phập phồng với gió. Ba bức tường được thưng bằng tôn và những tấm ván ép cháy xạm, tôn và ván đều lỗ chỗ những lổ thủng to nhỏ của nhiều cỡ đạn. Bức tường thứ tư được xếp bằng những viên gạch nhặt từ đống đổ nát. Có rất nhiều tranh treo ngay ngắn trên bốn bức tường khắc khổ ấy. Những bức tranh sơn dầu rực rỡ và hoan hỷ.
Người trưởng ty đầu tiên của ty văn hóa Quảng Trị là nhà thơ Hoàng phủ ngọc Tường. Anh rất gầy, khuôn mặt hốc hác, riêng có cặp mắt thì tinh anh và giọng nói đặc biệt hấp dẫn, thu hút. Anh thường tạt qua, ngồi khề khà một lúc với ba chàng họa sĩ.
Những con người giản dị và hơi lam lũ này chính là những cánh tay đòn đầu tiên của căn nhà cách mạng trên mảnh đất Quảng Trị nát tan.
 Đông Hà những ngày này, mầu áo lính nhiều hơn những mầu áo khác. Đúng là một binh trấn. Binh trấn miền Trung gió, nắng  và bụi. Gió cuốn những cơn bụi òa lên mù mịt, nắng bốc theo bụi, phả hơi nóng rát vào mặt người.
Còn mưa, mưa Đông Hà, làn nước nặng quất cho nghiêng người, những hạt mưa như đá sỏi ném vào mặt. Dường như cái đà cuốn dữ dội của bom đạn làm cho mưa cứ trượt theo, không trở lại sự thường được nữa.
Những tốp lính trùm vải nhựa mầu cỏ úa nghiêng nghiêng lầm lũi đi trong bụi nước mù mù. Những tấm tôn rách nằm vật vã la liệt khắp nơi, mưa gõ vào, chúng gầm lên. Binh trấn trong mưa ồn ào mà buồn bã.
***

[cựu bộ đội trẻ]

Một ngày nọ, tôi từ Đông Hà trở về đơn vị. Một mình thong dong đi trên con đường mòn bên bờ sông Lai Phước. Khi sắp đến nhà, lúc bước xuống con dốc cuối cùng thì tôi đứng sựng lại. Phía trước, ở ngay cái bến tắm của ban tuyên huấn, dựng lên một giải đồ phơi, không phải màu của lính. Đấy là mầu của áo và đồ lót phụ nữ, chúng lắc lư cụng cựa trong gió.
Đời thường rợn lên trong nháy mắt. Tôi hồi hộp đi ngang qua căn nhà của trưởng ban, có tiếng  nói cười con gái. Một cảm giác tươi tắn dâng lên trong ngực.
Việc này đã được phổ biến từ trước, đội tuyên truyền văn hóa sẽ bổ sung sáu cô gái có khả năng văn nghệ từ quân khu 4. Bây giờ họ đã đến.
Có con gái mọi người tự nhiên ngay ngắn ngay. Lời ăn tiếng nói lập tức trở nên trau chuốt, ít gai góc hẳn. Thượng úy Thủy “lùn” dùng một cái kéo nhỏ xíu cắt râu tý tách trong mọi buổi họp. Trung úy Sĩ Hỡi luôn giũ quần áo rất lâu rồi gấp nếp thật phẳng phiu, đặt cẩn thận dưới gối trước khi nằm ngủ, kể cả ngủ trưa.
Khu nhà của đội tuyên truyền văn hóa nằm gần căn nhà của tôi. Riêng nhà của sáu cô gái “văn công” thì được đặt ngay bên nhà của trưởng ban. Đây là một cách bảo vệ tế nhị. Mặc dù kỷ luật quân đội rất nghiêm, giờ giấc thì đã được quản lý hết sức chặt chẽ, nhưng cũng vẫn phải nên cẩn thận thêm một chút.
Tuy nhiên, những người lính trẻ dù rất muốn, cũng chỉ dám tiến tới sự thân mật có giới hạn, hoặc là trao gửi thầm lặng. Họ đã được giáo dục nhân cách rất kỹ, thấm đến từng tế bào. Một vài người bản năng phóng túng khác thường thì phải e ngại, vì việc họ được lên đây là một vinh dự, đồng thời là một cơ hội tiến thủ không dễ gì có được.
Việc lại xẩy ra ở các thủ trưởng. Sĩ quan liều hơn lính. Đương nhiên họ có bản lĩnh hơn, xử lý tình huống khôn ngoan hơn, và chắc chắn có sức hấp dẫn mạnh hơn. Nhưng liều đến đâu thì cũng chỉ là vài cuộc hò hẹn chớp nhoáng ở một lưng đồi hay một lùm cây nào đó. Hoặc tranh thủ tý tởn với nhau ở góc nhà, trong một khoảng khắc vắng người ít ỏi.
Cuộc sống ở khu vực ban tuyên huấn trở nên rất sinh động. Chỗ này nói cười, chỗ kia hò hát, đàn sáo. Buổi sáng, các ca sĩ luyện thanh làm cho không gian nhún nhẩy vui vẻ.
Có cô gái người Hà Tĩnh tên là Ngân, da trắng bóc, người nhỏ nhắn nhưng nẩy nở. Cô thích tôi, tấn công rát rạt làm cho tôi thấy sợ. Tính cách con gái Hà Tĩnh mạnh hay là tính cách con gái thời chiến mạnh, tôi cũng không biết.
Trong thâm tâm tôi, chỉ có yêu hay không yêu mà thôi, không có điều thứ ba. Cái này không do lý trí mà nó giống như là một cái đinh đã được đóng chắc trong tâm tình của đa số thanh niên miền Bắc.
Cô gái có lẽ sẵn sàng lấy tôi làm chồng nếu tôi muốn. Cặp mắt to của cô nói lên điều đó, cặp mắt luôn nhìn tôi vời vẻ tin yêu đặc biệt.
Cứ mỗi lần tôi nhìn lại thì hai má tròn của cô lập tức ửng hồng lên. Hiện tượng này làm cho tôi luôn ngạc nhiên, làm sao máu có thể dồn lên nhanh đến như vậy?
Ngân không phải là dạng con gái có thể chinh phục được trái tim của một thằng con trai luôn nhìn về phía trước như tôi. Phía trước không phải là tham vọng, mà nó mơ màng tỏa ra từ cái tuổi hai mươi chứa đầy sách vở, chứa đầy kiêu hãnh và lòng ngưỡng mộ tuyệt đối vào tính cao thượng, nghị lực, nghĩa vụ đóng góp cho đời của tuổi trẻ v.v…
    Đường đời ở phía trước còn đầy trắc trở, gian lao. Tôi là thằng trẻ con hay nghĩ ngợi, nhút nhát mà lại lỳ lợm.
Sau một thời gian khá dài, cô gái cũng nhận ra tôi tuy có vẻ nhẹ cân nhưng lại là bức tường không xô đổ được. Con đò bèn ghé qua bến khác. Sông nước thời chiến tranh, bến bờ biến thiên di động. Con đò người con gái sao mà bơ vơ, chông chênh quá.
Trung úy Cao Hồng Ba là trợ lý cậu lạc bộ sư đoàn, anh mến Ngân từ lâu, bây giờ hai người đến với nhau, giấu giấu giếm giếm, không biết rồi sẽ đến đâu.
Chiều chiều bom đạn vẫn ỳ ùng ở những chốt tranh chấp phía xa. Một ngày nào đó nó sẽ lại ồ lên. Chiến địa sẽ lại hiu quạnh.
***

[cựu bộ đội trẻ]

Tôi được lệnh viết kiểm điểm về việc vẽ chân dung lính Ngụy. Trong cuộc họp, thượng úy Thủy phân tích bằng cách nói nhẹ nhàng thường ngày:
- Từ cổ chí kim chỉ có các các bậc vĩ nhân, các lãnh tụ, hay hoặc là anh hùng chiến sĩ cách mạng mới được vẽ chân dung thôi. Vẽ chân dung địch là sai quan điểm. Tôi không biết đồng chí Tín nghĩ thế nào. Anh em bàn tán nhiều về chuyện này…
Anh nói dài, đại lọai phân tích cho tôi thấy rõ sự mơ hồ về nhận thức của tôi, rồi lái sang vấn đề nghệ thuật.
Anh so sánh giữa hai thứ nghệ thuật, nghệ thuật chân chính vị nhân sinh và thứ nghệ thuật vị nghệ thuật (một lọai nghệ thuật phản Cách Mạng). Tôi ngạc nhiên về kiến thức của viên sĩ quan trợ lý giáo dục này, sao anh ta lại biết nhiều thế?
Thượng úy Đức nói:
-  Anh Thủy phân tích cũng đúng, nhưng có lẽ hơi xa quá. Tôi tin đồng chí Tín hành động không phải không có ý thức vì đồng chí đã được đào tạo rất cơ bản trong nhà trường, chắc hiểu biết về nghệ thuật nhiều hơn chúng ta. Theo chỗ tôi hiểu thì vẽ chân dung cũng có nhiều dạng. Cái cách đồng chí Tín vẽ mặt của một tù binh, tôi cho đấy là lấy tài liệu thôi. Nói vẽ chân dung thì thành ra vấn đề nặng nề mất rồi…
Tôi lại ngạc nhiên vì cách nghĩ đích xác của viên trợ lý tuyên truyền. Đương nhiên tôi đồng ý với ý kiến này, và phân trần thêm, sau này nếu còn sống, tôi sẽ vẽ về cuộc kháng chiến, trong tranh có thể sẽ có cả địch, cho nên việc lấy tài liệu một khuôn mặt của địch chắc là không thừa.
Trưởng ban Đường nghiêng mái đầu hoa râm lắng nghe. Ông kết luận:
-  Không có vấn đề gì lớn, chúng ta hiểu thêm một việc cũng là hay. Nhưng đồng chí Tín phải viết kiểm điểm để nói rõ quan điểm của mình cho cấp trên nắm được.
Tuy không nặng nề nhưng sự việc cũng đọng lại trong các thủ trưởng phòng chính trị một ấn tượng nào đó, ít nhất là về sự không đơn giản của cái gọi là tri thức của những người trí thức. Tôi cảm thấy như thế bằng thứ cảm giác có lẽ hơi đa sự, nhưng tôi yên tâm vì lòng trong sáng và ngay ngắn của mình.
Rồi đến lúc cái quân hàm trung sĩ của tôi không được thay khi niên hạn tồn tại của nó đã qua. Tôi vô tình nhớ tới bức chân dung vẽ người tù binh, và thấy buồn buồn.

[cựu bộ đội trẻ]

ĐỒNG BẰNG LẶNG LẼ  -  NGHỆ SĨ LÍNH  -
KHOẢNG TRỜI YÊN TĨNH KỲ LẠ.
 
Tôi có hai tháng được sống trong một khoảng trời vô cùng yên tĩnh.
Làng Trà Liên là nơi tập trung những chàng lính có khả năng viết lách của các đơn vị trên toàn mặt trận Quảng Trị, đấy là trại sáng tác văn học B5.
Làng Trà Liên nằm lọt giữa vùng đồng bằng Triệu Phong khô rang khô rốc. Đồng bằng đến hôm nay vẫn còn hồi hộp, chưa thực tin vào sự yên bình đang bao quanh nó, có lẽ do yên bình đã rơi xuống quá đột ngột.
Cỏ gầy mọc bên miệng những hố bom có chút hơi ẩm, chúng bắt đầu vươn tay bò lên mặt ruộng khô.
Đồng bằng Quảng Trị chắc chắn chưa bao giờ rộng như thế này. Đứng ở bất cứ đâu cũng có thể nhìn xuyên qua thôn xóm, thấy suốt hết những cánh đồng.
Trong làng, những cây còn sót lại là những cây bị thương. Chúng là chứng cứ của một sự may mắn không thể lý giải được. Bên hông căn nhà tôi ở có cây khế cụt, lá không còn nhiều mà quả thì chi chít, quả lớn quả bé róng riết bám vào gốc cây, từ gần sát đất lên tới  chỗ thân cây bị chặt.
Lúc này đang là mùa gió, cái mùa đã thành tên của mảnh đất này: Triệu Phong là triệu cơn gió. Lính thì gọi là “miền quê của ngàn con gió”.
Gió làm cho đồng bằng như nghiêng đi. Đất bạc tơi được gió thì ồ lên, lắc lư như say.
Nắng khô lặng lẽ, nó tỷ mẩn làm nóng từng hạt bụi, từng cái lá, từng sợi gió, từng giọt nước của con sông nhỏ. Toàn bộ không gian nóng như nung lửa.
Chiều xuống, khi nắng đã mệt, đồng bằng mới được thở, nó thở phồng lên và nghiêng đi, nghiêng về phía ngược lại với ban ngày. Những chấm đậm thân thuộc trên đất bắt đầu xuất hiện cùng với sự lịm đi của mặt trời. Không gian đằm nặng xuống.
***

[cựu bộ đội trẻ]

Tôi cùng với Hoàng Nhận Cầm và Nguyễn Quang Tính ở trong một căn nhà không còn chủ. Chủ của căn nhà này gồm có tám người, hiện cả tám người đang cùng ở dưới một nấm mộ chung.
Nấm mộ to lùm nằm ngay giữa sân, nó chiếm gần hết diện tích của cái sân đất nhỏ. Nó lặng im, bình thường như một cái gò đất bình thường. Duy có tấm ván cắm ngang trên gò đất là làm cho rùng mình.
Những hàng chữ viết nghệch ngoạc bằng sơn đen, ghi đầy đủ họ tên của tám người. Có bẩy cái tên cùng họ, một cái tên mang họ khác, đấy là tên của người mẹ.
Căn nhà này đã được một đơn vị công binh tu sửa lại cho trại sáng tác về ở. Nhưng lính công binh công phu đến đâu thì vách và mái nhà cũng vẫn còn muôn vàn lỗ thủng và khe hở. Số phận đưa đẩy thế nào mà từ khi đi lính, ở đâu tôi cũng ở rìa làng. Căn nhà này cũng nằm hắt hiu bên ngoài làng Tả Kiên. Mỗi chiều xuống trông nó cô độc.
Ba chàng lính đều đã vào sinh ra tử, nếm đủ mùi chết chóc mà vẫn sợ ma. Đi ra khỏi nhà là đi cả ba, về cũng phải về cả ba. Cứ mỗi lần đứng mở cánh cửa gỗ, nhìn xéo ra cây khế cụt lù xù quả, tôi lại rùng mình.
Có một đêm nọ, ba thằng ngồi viết rất khuya. Ba cái đèn dầu ở ba góc nhà hắt bóng người lên làm cho toàn bộ căn nhà tối om. Ngoài trời dun dế rỉ rả. Chợt nghe một tiếng kịch rất nặng. Trong đêm thanh vắng, tiếng vật rơi nghe như vang rền, cả ba thằng cùng quay phắt lại nhìn nhau.
Cặp mắt to hơi lồi của Cầm sáng quắc nhìn tôi, tôi nhìn Tính. Cả ba cùng cầm đèn dầu lên. Tôi với tay nhấc khẩu AK treo trên vách gỗ, ba thằng cùng từ từ tiến ra phía cửa.
Trước mắt chúng tôi là một con dao quắm, người miền Trung gọi là con rựa, nó nằm lạnh lùng trên nền đất.
Con dao này mới chiều nay tôi chẻ củi, để nó ở dưới bếp. Tôi hỏi:
-  Có ai cài con dao lên trên cửa không?
-  Không - Cả hai thi sĩ đều lắc đầu.
Thế thì có ai mò con dao trong bếp tối om mà quẳng vào nhà? Đầu tôi thoáng tê đi, có cái gì đó huyền bí chợt trùm xuống. Loay hoay một hồi cũng chẳng thể giải thích nổi, rốt cuộc ba nghệ sĩ quyết định thôi viết, đi ngủ.
Để dọc khẩu tiểu liên bên mình, nằm thảo luận về con dao. Cuối cùng kết luận là có kẻ xấu cố tình làm động tác cảnh cáo bộ đội, giống như vài hôm trước chúng treo nguyên con chó đã mổ bụng trước nhà người xã đội trưởng dân quân.
Thế là yên tâm, chuyện thường thôi, trong vùng địch, không phải người dân nào cũng ủng hộ Cách Mạng. Đã là người thì không có gì đáng sợ.
***

[cựu bộ đội trẻ]

Trại viết sinh hoạt vui, làm việc rất nghiêm túc, tâm huyết và trăn trở. Những chặng đường, những sự kiện dữ dội vừa mới vụt qua. Những người đồng đội vừa mới nằm xuống... Tôi âm thầm khóc nhiều. Tôi thấy mình bất lực.
Nhà thơ Phạm ngọc Cảnh và nhà văn Duy Khán được văn nghệ quân đội cử vào hướng dẫn sáng tác cho anh em. Nhà thơ có cái đầu bắt đầu hói thì trầm tĩnh, còn nhà văn miệng hơi hô thì sôi nổi, ồn ào.  Hai anh rất chân tình với bọn trẻ.
 Bầu trời Quảng Trị những ngày ngưng bắn này cứ ong ong như là nung nấu điều gì. Đêm thì dễ chịu hơn. Đêm xuống, côn trùng râm ran. Dân làng đã trở về nhiều hơn, góp thêm ánh đèn dầu và tiếng trẻ con bi bô cho đêm bớt quạnh quẽ.
Có những đêm chúng tôi kéo nhau đi ra Đông Hà để thưởng thức một chút hương vị đô thị. Thủng thẳng dạo qua những con phố giờ chỉ còn là những mặt đường tróc lở luồn dưới những bức tường gạch đổ nát. Ghé ngồi một lúc trong cái quán nhỏ leo lét ánh đèn dầu rồi về.
Thường khi về đến đoạn rẽ vào làng, anh em rủ nhau ngồi nghỉ trên mặt đường nhựa. Con đường quốc lộ lằng lặng dưới bầu trời đêm, mọi người nằm lăn ra, ngửa mặt ngắm nhìn vòm trời thanh bình huyễn hoặc. Nhà văn Duy Khán ngẫu hứng dang rộng chân tay, hét vang lên: Đất…nước…ơi… Tổ… quốc… ơi… Tiếng hét vọng xa trên mặt đường Ái Tử vắng ngắt.
***
 
Ở phía Nam làng Tả Kiên có một cái sân bay trực thăng của địch. Sân bay còn lại những tấm ghi thép, trước kia chúng được trải trên mặt đất để làm đường băng, giờ thì dựng đứng cả lên. Đấy là những tác phẩm điêu khắc của bom, đêm trăng mờ, trông chúng giống hệt một bầy quỷ  đang nhảy múa oằn oại.
Có một cái quán cà phê lách vào, đứng giữa đám vũ công ấy. Chủ quán là một thiếu phụ. Đứa con trai gầy tong teo, nó khoảng mười ba mười bốn tuổi. Hai đứa em gái của nó cũng tong teo như nó, đứa nhỏ nhất mới có một tuổi. Cái quán và những người chủ quán đều xộc xệch, lếch thếch giống nhau.
Tôi, Cầm, Tính thỉnh thoảng mò ra quán ngồi, nhâm nhi ly cà phê đặc quánh. Sau hiệp định ngưng bắn bọn lính chúng tôi đã được phát phụ cấp để tiêu vặt, giống như hồi còn đóng quân ngoài Bắc. Có hôm uống lỡ đà, thiếu tiền thanh toán. Thay vì nói đàng hoàng với chị chủ, Cầm lại gạt chúng tôi ra, nó tiến đến bên chị chủ quán, thiểu não trình bầy làm cho chị chủ sợ hãi rồi bật lên cười. Rốt cuộc là, đổi mấy viên kẹo nhu yếu phẩm để bù vào chỗ tiền thiếu.
Chỉ là vui thôi. Cầm có năng khiếu diễn xuất rất hóm hỉnh, nó thường tận dụng mọi thời cơ để trổ tài kịch sĩ. Không ít phen làm cho anh em hú hồn.
***

[cựu bộ đội trẻ]

Một tối nọ, tôi lững thững trên đường làng để nghĩ ngợi, tự dưng chân lại lẩn mẩn dẫn đến cái quán hiu hắt ấy.
Có một người lính ngồi một mình trong quán. Tôi gọi ly cà phê đen, ngồi xuống cái ghế băng làm bằng gỗ cột điện. Người lính bên kia nhìn tôi hồi lâu rồi cầm ly nước đi tới, nghiêng đầu hỏi:
-  Nhà văn hả. Ông ở trại sáng tác trong làng?
-  Ừ, ở trại, nhưng là lính, không phải nhà văn.
-  Thế là nhà văn mẹ nó rồi. Các ông hay thật đấy. Thế đã viết được tác phẩm nào chưa? Tôi là lính trinh sát 101. Mới đi viện về nên còn được nghỉ vài ngày.
Anh chàng trinh sát này vui tính. Sau dăm bẩy câu hỏi han, anh ta quyết tâm bắt tôi phải nghe câu chuyện tình của anh ta, để tôi viết tiểu thuyết, nhất định, nếu viết được thì tôi sẽ rất nổi tiếng. Câu chuyện được người kể đặt tên là “Mối tình tuyệt mệnh”.
Chuyện kể hơi dài vì phần lớn thời lượng đã được dành để diễn tả tâm trạng, suy tư, và những cảm nhận kỳ ảo về cảm xúc trai gái. Cốt truyện thì đơn giản nhưng bi hùng.
Cô bé mới bước vào tuổi mười ba, tên là Sẻ. Cô là con gái duy nhất của người chủ một trong những căn nhà mà trạm quân y đang ở nhờ. Sẻ không hiểu vì căn cớ gì, tự dưng đổ ra say mê anh chàng bệnh binh đang nằm trong nhà mình, là chàng trinh sát trẻ. “Tôi tên là Hoàng. Ông nhớ nhé, Hoàng móm, đúng không, mồm tôi hơi móm…”.
Hoàng thì không để ý đến cái sợi giao cảm đã bất ngờ giăng ra ấy, anh còn đang vất vả chiến đấu với cái cột sống cứng đơ, đau buốt. Rồi bệnh cũng giảm. Chàng lính chợt nhận thấy ánh mắt khác lạ của người con gái. Anh không tin vì cô bé còn nhỏ quá, tuy nhiên cái ánh nhìn thì thật là dữ dội…  
Chiến tranh chỉ mới co lại, chiến trường vẫn ỳ ùng tiếng nổ đây đó, cái chết vẫn đang mò mẫm tìm những số phận không may. Nhưng, những sợi giao cảm nếu đã dệt nên thì lập tức dầy đặc, xuyên suốt và vô cùng da diết.
Hoàng kể nhiều tình tiết đơn giản nhưng rất siêu thực, đặc biệt là ánh nhìn của cặp mắt đen, và cái thân người mỏng mảnh lặng đi mỗi khi biết anh đang nhìn…
Ngày cứ qua ngày. Tối hôm ấy trạm quân y và dân làng được xem phim. Xe điện ảnh của sư đoàn về, màn ảnh được dựng lên trên bãi đất trống bên rìa làng. Sẻ tìm đến ngồi bên Hoàng, hai cái đầu gối thỉnh thoảng khẽ chạm vào nhau.
Sẻ líu ríu hỏi chuyện nọ chuyện kia. Chàng trinh sát lém lỉnh tự nhiên lúng túng. Rồi cô gái bỗng dưng ngưng bặt, không nói gì nữa, cô im lặng như là đang rất tập trung vào việc xem phim. Đột ngột, cô nắm mạnh cổ tay Hoàng, khẽ giật một cái.
- Đi, anh ! -  rồi vụt đứng dậy lách qua những người đang ngồi, đi thẳng.
Đầu Hoàng thoáng tê, anh nhìn quanh, mọi người đều đang chăm chú nhìn lên màn ảnh. Nán lại một lúc rồi Hoàng khom người từ từ đi theo hướng người con gái vừa bước ra.
Con đường xuống sông trống trải và dốc.
Trăng lu, lờ mờ những lùm cây thấp, vài rạng tre cụt ngọn ngẩn ngơ. Hoàng nghe tiếng gọi nhỏ mà rất trong: “Anh!”, anh vội rẽ sang bên phải con đường. Sẻ ngồi dưới lùm cây, đầu gục trên hai cánh tay duỗi thẳng. Khi Hoàng đến gần, cô gái từ từ đứng dậy, rồi lại vụt ngồi xuống.
Hai người ngồi bên nhau, trước mặt con sông Hiếu.
 Rồi họ ôm nhau. Chàng lính tê dại khi nhìn thấy cặp vú nhỏ như chũm cau để trần, căng lên trắng ngần dưới ánh trăng mờ. Lần đầu trong đời anh biết được sức nóng và sự mềm mại dữ dội của thân thể thiếu nữ… Hoàng thốt rùng mình, đùi anh chợt lạnh ướt, ngợp thở.
Sau buổi tối ấy, chàng trai bị ám ảnh về khả năng đàn ông của mình, còn cô gái thì vẫn hồn nhiên tìm ánh mắt của anh vào bất kỳ lúc nào trong ngày. Cô chờ đợi anh.
- Sông Hiếu chắc đã chứng kiến nhiều câu chuyện ly lỳ hơn chuyện của tôi, nhưng chuyện này thì nó phải ghi vào lòng nó, không thể trôi đi được ông ạ... Hai tuần sau cái đêm ấy, căn nhà tôi đang ở không còn nữa. Một trận pháo cắn trộm từ hạm đội 7 đã dập nát căn nhà. Lúc ấy tôi đi lên phòng khám của trạm, bà mẹ Sẻ thì đi chợ. Sẻ chết, người không còn nguyên vẹn, bọn tôi phải tìm nhặt những mẩu … Tôi như thằng tâm thần, không nghĩ được một tý gì cả, tuyệt đối rỗng tuếch. Ông biết không, không thể nói gì được. Mãi sau tôi mời dần dần hoàn hồn. Thương cô bé, suốt đời tôi, Sẻ là thần thoại, có lẽ ông không hiểu nổi đâu.
Hoàng không tin tôi có thể hiểu vì cho rằng tôi là thằng lính quá quen với cái chết và nhất là, chưa bao giờ gặp người con gái như Sẻ của anh.
Tạm biệt người lính trinh sát, tôi đi vội trên con đường đất men theo bờ sông về nhà. Mặt con sông ánh lên dưới trời đêm, sông ở miền Trung rất trong xanh, ngay trong đêm nó cũng ánh lên sắc xanh ngăn ngắt. Dường như sông muốn gột bớt đi cho người một ít bi thương, một ít gian lao.
***
Trại sáng tác rồi cũng vào hồi kết thúc. Những tác phẩm được hoàn thành cùng với nỗi day dứt của những người lính cầm bút.
Bây giờ tôi không sao nhớ được hết tên của những người dự trại hồi đó. Có nhiều gương mặt lập tức hiện lên ngay khi trí não tôi điểm lại danh sách, nhưng tên thì không nhớ, đã hơn ba mượi năm trôi qua rồi.
Còn nhớ Tăng Phiệt, Đinh thế Huynh, Trần phá Nhạc, Nguyễn quang Tính, Hoàng nhuận Cầm… những người ở quanh quanh gần nhau.
Trại sáng tác Trà Liên chắc chắn không bao giờ phai mờ trong ký ức của mỗi người. Những ngày sống ở Trà Liên như một dấu lặng vô cùng hàm súc giữa khúc tráng ca của đời lính.
Về lại đơn vị, lòng vương vương cái lặng lẽ của đồng bằng Triệu Phong.

[cựu bộ đội trẻ]

RỪNG THIÊNG -  CHUẨN BỊ CHO CƠN BÃO LỚN –
NGƯỜI Ở LẠI, KẺ RA ĐI.
 
Lên rừng. Lên rừng lần này không giống như lần trước, lần trước đi qua rừng, còn lần này thì vào rừng để ở, không biết sẽ ở bao lâu.
Đoàn xe xuất phát vào ban đêm, rùng rùng ngược lên đường 9.
Qua cầu phao Đắkrông là nhập vào đường Trường Sơn. Trời còn tối, tôi cố căng mắt ra để nhìn con đường nổi tiếng, nhưng chỉ thấy những vòm cây đen thui và vách đất tối sầm lật qua lật lại.
Qua những đoạn đường bị bom dội chưa kịp san lấp, xe gừ gừ bò lên, ngật ngà ngật ngưỡng. Đầu xe xô qua bên này thì thùng xe lại xô sang bên kia, các khớp sắt rít lên ken két.
Một bên đường, vực sâu kiên trì chờ đợi, sẵn sàng đớp lấy chiếc xe nào không bám nổi mặt đường.
Mệt quá, tôi hơi lỏng bàn tay đang bám vào thành xe, lập tức bị hất tung lên, may không văng ra khỏi xe mà rơi ngay vào cái nồi quân dụng buộc chặt ở bên cạnh.
Gặp đoạn đường không có hố bom, xe chạy nhanh hơn, tôi chìm vào cơn ngủ, bỏ qua mất buổi bình minh đầu tiên trên đường Trường Sơn. Khi choàng thức thì trời đã sáng, bàng hoàng rừng thẳm ngút ngàn.
Lần trước hành quân bộ, chúng tôi đi theo đường mòn, cong lưng đếm từng bước, luôn luôn thấy mình ở dưới cây, dưới núi. Còn bây giờ dập dềnh trên đường rộng, thấy rõ bao nhiêu thảm rừng hun hút ở dưới chân. Đúng là đi  trên ngọn cây, thế mà ngẩng đầu lên vẫn là um tùm lá cành cổ thụ.
Nhìn tới phía trước, thấy con đường đỏ thấp thoáng trườn trên triền núi xa lắc, ngoái lại phía sau, cũng vẫn là con đường đỏ thấp thoáng trên những triền núi mịt mù. Sức người thật là ghê gớm. Tôi thốt rùng mình “ Không thể không thắng, ý chí mạnh như thế này thì nhất định phải thắng!”. 
Rừng Thừa Thiên trùm phủ một đoạn núi non hiểm trở nhất của dải Trường Sơn. Cây, suối, khe, đất và đá chồng lên nhau tầng tầng lớp lớp, chúng sinh động và lừng lững tự tin.
Dường như rừng núi chẳng để ý tới điều gì ngoài cuộc sống tâm tâm niệm niệm của chúng. Chẳng để ý gì đến đoàn người hừng hực nhiệt tâm đang loay hoay ngay trong lòng chúng.
Đến quá trưa, sau bữa cơm dã chiến, chúng tôi rời khỏi đường lớn, đi bộ vào nơi tập kết của đơn vị. Lại cắt ngang qua những cánh rừng, chân dẫm trên lá mục.
Đây là khu vực núi Bạch Mã ở tận cùng tỉnh Thừa thiên. Dãy núi này vươn dài cánh tay ra biển, tạo thành con đèo Hải Vân nổi tiếng. Chỗ đóng quân của sư 325 là vùng sâu phía tây của dẫy núi lớn. Bên kia, phía đông là một vùng đồi thấp chập chùng, ở đó có nhiều cứ điểm của địch.
Những cứ điểm căng ngang ra như muốn ngăn chặn dẫy Trường Sơn tràn đổ xuống đồng bằng. Có lẽ địch chưa biết trên những triền núi cao trước mặt chúng, bộ đội đã âm thầm ém quân.
Chỗ ở của ban Tuyên huấn sư đoàn có con suối lớn và vô số đá cuội. Những tảng đá cuội to lừng lững bằng cả căn nhà, chúng xù xì, lạnh ngắt. Buổi tối, các khối đá sáng lên cùng với ánh bạc của mặt nước, chúng rờ rợ trên nền đen thui của cây rừng.
Lại những căn nhà lá được dựng lên, rất nhanh nhưng rất đẹp.
***

[cựu bộ đội trẻ]

Tôi ở cùng nhà với anh Đức, người phụ trách bộ phận giáo dục của ban. Lúc này chính ủy Nguyễn công Trang đã chuyển lên làm phó chính ủy quân đoàn 2. Chính ủy mới của sư đoàn là đại tá Lê văn Dương, ông người Nghệ Tĩnh, có cặp mắt rất sáng. Ông không ưa lối mòn trong công việc, thích đột phá và đổi mới.
Với tính cách như vậy, ông lập tức nhìn ra sự đồng điệu ở năng lực của viên thượng úy trẻ. Vì vậy anh Đức thường phải gánh thêm nhiều việc, những việc không thuộc chức trách của anh ở ban tuyên huấn.
Tôi có cảm giác công việc khi đến với viên thượng úy này đều thành ra món ăn ngon, anh say sưa làm việc như là say sưa thưởng thức. Không mấy để ý tới bản thân, sống rất đơn giản y như một nghệ sĩ đích thực.
Đã hơn một năm Hiệp định Paris được ký kết, cuộc chiến vẫn lùng bùng đây đó. Cả hai bên đều tăng tốc chuẩn bị lực lượng, một cơn bão lớn chắc chắn sẽ bùng lên.
 Lúc này nước Mỹ có điều kiện để thực sự rút chân ra khỏi Việt Nam. Hơn 500 ngìn lính Mỹ đã thua. Hàng ngàn máy bay hiện đại nhất, chở hàng núi bom trút xuống miền Bắc để dập tắt ý chí của người Việt cũng không có kết quả. Bây giờ họ dốc toàn tâm toàn lực vào chiến lược “Việt Nam hóa” chiến tranh. 
Người phương tây gọi chiến lược này là “Thay màu da xác chết”, nó biểu hiện xuất sắc cho sự khôn ngoan trong bất lực của Nhà Trắng.
***

[cựu bộ đội trẻ]

Những đoàn người bé nhỏ vẫn ngày ngày loay hoay trong đại ngàn mênh mông.
Tôi thuộc đám trợ lý trẻ của cơ quan nên thường được điều đi hỗ trợ cho các đơn vị kéo pháo và vác đạn pháo lên núi.
Những khẩu đại pháo nhích từng tấc dốc bò lên. Lính tráng lòa xòa lá ngụy trang, lẳng lặng ráng sức kéo từng nhịp, theo cánh tay chém xuống và tiếng hô kìm trong lồng ngực của người chỉ huy. “ Hậy !… hậy !… hậy !..” Tiếng hô không vang xa, chỉ đủ nặng cho gân sức của hàng trăm con người cùng trầm xuống, siết lên sợi thừng căng cứng như sắt.
     Rồi vác đạn lên núi. Quả đạn 175 ly lạnh ngắt, cáttút sáng choang. Tôi thường dựng nghiêng quả đạn vào gốc cây khi ngồi nghỉ để ngắm nó. Thân hình của quả đạn trau chuốt, bóng bẩy, đối nghịch hẳn với vẻ xuề xoà của thiên nhiên.
Từ triền đông núi Bạch Mã nhìn xuống, thấy một vùng mù sương khói. Khi trời ửng nắng, cứ điểm của địch hiện rõ ra. Những nòng pháo đen xì lạnh lùng chĩa thẳng xuống đó.
Rồi một ngày, nó sẽ khạc những đầu đạn đi theo đường thẳng tắp, không cần đường cầu vồng hay parabôn, xúc lộn những cứ điểm kia lên. Đấy là một cách đánh mới, chưa từng xẩy ra trước đây.
Sáng kiến trong chiến đấu phần lớn là của lính. Các đơn vị bộ đội thường có những cuộc trưng cầu ý kiến chiến sĩ mỗi khi gặp khó khăn nan giải. Lính chân dép phát minh nhiều cách xử lý kỹ, chiến thuật rất độc đáo.
Ở Quảng Trị có một sáng kiến nổi tiếng gọi là “Rồng lửa”. Một quả hỏa tiễn kéo theo một dây gồm nhiều quả bộc phá buộc nối tiếp nhau, chúng được phóng qua chín tầng rào của cứ điểm địch. Những quả bộc phá rải ngang trên lớp hàng rào, lần lượt nổ, lần lượt phá bung tất cả hệ thống hàng rào, mở cửa cho bộ binh xông lên.
 Trước kia, mỗi khi mở cửa cứ điểm của địch, bộ đội phải hy sinh rất nhiều vì cứ mỗi người ôm một quả bộc phá, lao lên phá từng lớp hàng rào, lần lượt chết trên hàng rào, chết trước làn hỏa lực dầy đặc xả ra từ các lô cốt của địch.
***