Được sống và kể lại - Trần Luân Tín

[cựu bộ đội trẻ]

NHỮNG NGƯỜI THOÁI LUI - THẤT THỦ THÀNH CỔ -

KHÔNG THỂ KHÔN, CHỈ LÀ MAY MẮN.

 

 

Căn hầm của tổ tôi cách chiến tuyến của các tay súng bộ binh chỉ khoảng 200 mét. Khi chiến sự rộ lên, những làn đạn thẳng quất vụt ngang qua, bay véo véo trên đầu.

Sồi, Mến kéo lê được một tấm ván ép dầy đến gần 2 phân, chắn chéo trước miệng hầm để hạn chế bớt làn đạn thẳng từ phía địch. Cũng nhờ có tấm ván, thi thoảng lúc vơi bớt tiếng nổ, tôi leo lên miệng hầm, ngồi thả hai chân xuống đất, vắt vẻo ngắm nhìn trời đất tan hoang và hít thở khí trời.

Rất ít khi nhìn thấy người. Bộ đội chìm trong lòng đất, họ ngồi dưới hầm, chạy dưới giao thông hào, bò dưới những đống bê tông, tường gạch để đánh trả những đợt công kích dữ dội của địch.

Ở thành cổ này, lính Ngụy tham chiến phần lớn là lính đã nhận tiền tử tuất trước khi ra trận. Tức là nhận tiền chết với hy vọng có thể sống mà hưởng lấy. Họ là dân giang hồ, những người thất nghiệp, tha hương… họ rất liều lĩnh và nhiễm đẫm chất yêng hùng, bạt tử.

Có lần từ hầm ngầm dinh tỉnh trưởng, tôi đi nối dây giúp thông tin của E 95. Đường dây xuống tiểu đoàn 5 đứt, chưa có người đi nối. Vừa chạy vừa bò ra đến sát ranh giới chiến tuyến của hai bên thì gặp một đợt công kích của địch.

Dăm bẩy bộ đồ rằn ri nhẩy qua nhẩy lại sau hai chiếc xe tăng. Hai khối sắt rừ rừ bò lên. Giữa bao nhiêu tiếng ồn mà giọng the thé của người vẫn nổi lên, nghe rõ:

-  Bắt sống Việt cộng…!. Bắt sống Việt cộng…!.

Hai chiếc xe tăng dừng lại phụt đạn pháo, rồi dật xích bò lên tiếp. Súng đại liên trên xe bằm bằm khạc đạn liên tục. Tôi nhìn thầy lính ta cởi trần, xách súng B40 di chuyển thấp thoáng trong những bức tường đổ, rồi nghe những tiếng xòa nhẹ nhàng, hai chiếc tăng đứng khực, thoáng đỏ lên rồi lìm lịm. Hai khối sắt đang hùng hổ bỗng lặng yên, bất động.

Vài bộ đồ rằn ri quay ngược trở lại, rụt cổ chạy. B40 phụt theo, nhiều lọat AK tạch tạch rộ lên. Tiếng nổ của đạn AK lúc này  nghe nhỏ như tiếng pháo đập của trẻ con.

 ***

[cựu bộ đội trẻ]

Trần lưng chịu đựng bom đạn, căng người lên để đánh bật những đợt phản kích của địch, đấy là công việc hàng ngày của những người lính chốt trong thành Quảng Trị vào mùa hè năm 1972.

Người Mỹ, với tính thực dụng, trong nhiều năm vật lộn với cuộc chiến Việt Nam đã không ngừng cải tiến vũ khí để đạt tới mức độ giết người tối ưu . Riêng về cách đánh của pháo binh thì thật hoàn hảo.

Một trận pháo kích ở thị xã Quảng Trị thường diễn ra như sau: Thọat tiên là pháo thụt. Quả đạn thụt có thể xuyên qua khoảng hai mét đất, gặp chỗ trống trong lòng đất thì nổ. Đây là loại đạn chuyên tìm hầm và xua người ra khỏi hầm. Ngồi trong hầm, nghe tiếng đầu đạn thụt xuống đất, những tiếng ục lạnh lùng, khó ai có thể ngồi yên.

Sau khi tin rằng đã lùa được những người ở trong hầm chạy ra, pháo chụp lập tức xầm xầm ập tới.  Những quả đạn nổ ở trên cao, nhiều tầng khác nhau, không cần chạm tới mặt đất. Mỗi đầu đạn phóng ra hàng ngàn cây đinh nhỏ, đinh có đuôi bốn cạnh, đầu đinh cắm ngập được vào bê tông.

Rồi đến các loại đạn pháo hạng nặng có sức công phá rất lớn, giết người bằng mảnh gang, bằng tiếng nổ, đặc biệt là bằng sức ép. Người có thể bị mảnh gang chặt cụt đầu, cụt tay, cụt chân vân vân. Cũng có thể bị ép tức ngực, choáng đầu mà chết.

 Bài đánh này thường diễn ra từ một đến hai lần trong một ngày. Thời gian còn lại dành cho pháo bầy. Một bầy đạn pháo đông đảo và dữ dằn như bầy chó điên, chúng gầu gầu ập đến bất thình lình, rồi cũng bất thình lình im bặt, không theo một quy luật nào hết. Nó đặc biệt đáng sợ vì sự bất ngờ và mật độ dầy đặc những quả đạn trong một lần ập xuống.

Còn bom thì thực sự phong phú.

Bom tấn đào hố sâu như cái ao.

Bom ngạt trong nháy mắt lấy đi một khoảng không khí, làm cho hụt thở như bị rút hết hơi đến tận đáy ngực.

Bom bi to như chiếc thuyền độc mộc, nổ bung trên không, rải xuống hàng ngàn quả bom con mầu sắc bóng bẩy. Những quả bom con tròn xoe có đầu quay, quay đủ vòng thì nổ văng ra hàng trăm viên bi nhỏ xíu với tốc độ đủ để mỗt viên bi có thể đập vỡ một cái hộp sọ, hoặc xuyên thấu qua bụng. Nếu quay chưa đủ vòng thì rơi ở đâu, nằm nguyên ở đó, đợi khi có người vô tình đụng phải thì nổ.

Bom Napan là lọai bom cháy bằng chất hóa học, cháy không thành lửa, cứ âm thầm ngun ngún thiêu hủy mọi thứ.

Bom B52 được mệnh danh là rải thảm. Mỗi loạt bom là một tấm thảm rộng được dệt bằng nhiều quả bom xếp nối nhau theo hình bàn cờ, giống hệt như một làn mưa rào trùm xuống. Những mục tiêu lộ thiên trên mặt đất khó thoát được sự sát thương của cái lưới kín mít này.

Âm thanh tiếng nổ của các loại đạn và bom, nghe lâu thì nhận ra sự không giống nhau của chúng, đặc biệt là âm thanh sau khi chúng đã nổ thì vô cùng phong phú.

Mảnh của mỗi lọai bom đạn có cách văng ra khác nhau, chúng va đập vào những vật thể khác nhau và không gian mà chúng xé rách cũng khác nhau nên cung bậc âm thanh thốt lên rất  đa dạng, bất ngờ.

Những ngày này, chìm ngỉm dưới đáy của biển âm thanh dữ dằn, cảm thấy cô đơn, bơ vơ, bàng hoàng, hãi hùng. Nhưng mãi rồi cũng lì ra, buộc phải nghe chúng, nhận ra sự miệt mài, cần mẫn, lạnh lùng và vô cùng say sưa của chúng.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Bộ đội tìm mọi cách có thể để tránh bom pháo. Hầm chữ A là một phát kiến vĩ đại, nếu không có kiểu hầm này, chắc chắn không còn một người nào sống sót dưới sự dập vùi miên man ngày này qua ngày khác của từng ấy thứ bom đạn.

Trên giao thông hào, cách một quãng lại được bắc ngang một tấm ván ép, những tấm ván Mỹ dầy gần 2 phân có thể hạn chế được đinh của pháo và bi của bom. Bao cát Mỹ cũng là một cộng sự đắc lực giúp bộ đội tránh bớt sát thương. Nó được dùng che chắn cửa hầm, ụ súng, giao thông hào và đắp dầy trên các nóc hầm.

Cũng chỉ làm được đến thế, phần còn lại phụ thuộc vào độ tinh nhậy của người lính và sự may mắn…

Những người lính trong thành Quảng Trị giống như những con mồi, kẻ săn mồi là đạn bom vô tri vô giác. Chúng quá nhiều, dầy đặc như muỗi rừng, tránh được chúng thật là một việc ngoài sức của con người.

Người lính ngay lập tức phải dạn dầy, cái chết không cho phép thong thả. Phản xạ như một thứ linh giác nhanh chóng xuất hiện để cảm nhận tiếng nổ, hướng rơi, khoảng cách gần xa … để phản ứng một cách thích hợp nhất. Nhưng, một bên là xương thịt với khoảng di chuyển hạn hẹp, một bên là sắt gang với không gian vùng vẫy thoải mái, trút xuống xối xả, trùng điệp… Thương vong vô cùng lớn. Quân bổ sung vào hàng ngày, người người đi vào, lầm lũi dưới vòm trời dầy đặc tiếng gầm gào, mịt mù khói lửa.

[cựu bộ đội trẻ]

Nhật ký ghi:

10/9/1972.

Chiến tranh là cái gì nhỉ. Cuộc sống chờn vờn như bóng ma. Ai là kẻ ưa thích chiến tranh? Không, không phải chúng ta. Chúng ta hiểu rất rõ chiến tranh là một cái gì gần, rất gần với sự kết thúc. Nó kết thúc hết, tâm hồn, ước mơ, lý tưởng, tâm tư, thiên hướng…

Chúng ta phải hy sinh cho cuộc sống. Đúng, cái cần bảo vệ nâng niu hơn hết chính là cuộc sống. Chúng ta ra đi, xông pha để dùng cái chết ngăn ngừa cái chết.

Có ai biết bao nhiêu thây rơi trên chiến trường này. Có ai hay bao nhiêu những suy nghĩ, tư duy, tài năng bị dập tắt nơi giao tranh khốc liệt này. Hãy trông và suy nghĩ đi, hỡi những người đang sống. Trách nhiệm của cuộc sống nặng lên gấp ngàn lần, mỗi lần bởi một thân người ngã xuống. Ai đã từng bôn ba khói lửa, kề tai với những âm thanh của địa ngục thì sẽ thấy hết được cái quý giá vô cùng của cuộc sống, sẽ thấy hết được sự cao cả của hy sinh, và thấy rõ được trách nhiệm của mình.

[cựu bộ đội trẻ]

Một chiều nọ, lúc trời còn tranh sáng, trong hầm thì đã tối sầm. Tôi và Mến đang ngồi đợi Sồi đi nối dây về, thì nghe có tiếng ịch một cái cùng với tiếng nổ chát chúa rất gần. Một thân người quăng xuống hầm như là chính cái tiếng nổ kia quăng xuống.

Tôi giật mình chồm tới, không phải Sồi. Một người lính lạ gầy guộc. Cậu ta nhổm nửa người lên, dương mắt nhìn tôi, cặp mắt vô hồn, rồi nói ngay, giọng rất yếu:

-  Cho tớ ra, tớ phải ra , không thể chịu nổi. Không thì bắn bỏ đi, được không?

Tôi nói:

-  Không ai làm gì đâu, uống nước đã, kiệt sức rồi!

Mến loay hoay trong góc hầm, vứt ra phong lương khô.

Người lính nói tiếp: 

-  Đói quá… lại còn nằm chung hầm với cái xác gần bốn ngày nay. Nó bốc mùi. Thằng Quy, thằng Quy. Ôi trời, không làm sao đưa nó ra được, không tìm thấy đơn vị được…

Mến ngắt lời:

-  Anh em quanh quanh cả ở đấy, làm sao lại không tìm được?

Cặp mắt hơi lồi từ từ dim nhỏ lại:

-  Không có ai cả. Pháo câu dầy lắm, không lên được. Trưa nay ngớt pháo một tý, mới bò lên, nhìn ra thì là toàn bọn rằn ri, nó lấn được chốt của mình rồi, tớ bị sót lại. Bò về đến đây là hú hồn rồi. Quyết định, phải ra thôi, không chịu được…         

 Tôi hít một hơi dài. Những người ngồi dưới hầm sâu, đang cùng thở hít mùi của khói tanh tưởi, mùi của bóng đêm trong lòng đất đằng đặc. Không có một tý mùi vị nào của sự sống bình thường… Chỉ còn có giọng của người nói với nhau.

Anh bạn lập bập, dài dòng kể chuyện ở chốt. Bốn ngày im lặng bên cái xác của đồng đội  làm cho anh ta không thể ngưng nói về cái chết.

Tối, người lính gầy guộc chào chúng tôi bằng một cái phẩy tay chán nản, rồi đi. Nhìn dáng người lắc lẻo xốc xốc chạy ra bờ sông, tôi nghĩ “Không biết có bơi nổi sang sông không nữa”.

Vừa lúc Sồi về, nó nhìn theo, hỏi:

-  Lại lính quay à?

Ba thằng ngồi trong hầm. Mỗi thằng theo đuổi một ý nghĩ riêng. Chợt Sồi bật hỏi Mến:

-  Này Mến, làm sao dây điện thọai lại nhiễu sóng được?

-  Nhiễu thế nào?

-  Tớ đấu máy để thử dây, thế nào lại nghe tiếng thằng Ngụy ông ổng trong máy.

- Chắc là do sóng tải ba đấy. Máy tải ba tạo sóng quanh đường dây để tăng lực cho đường dài. Ở đây mà nhiễu sóng sang nhau được thì cũng tài thật. Thế có chuyện trò với nhau không?

-  Chào hỏi rồi chửi. Nó bảo bỏ Cộng sản đi, sang với chúng nó sướng hơn, có cà phê uống ngay trên chiến hào. Tớ bảo, chúng mày có thừa cả cứt Mỹ ấy chứ, cà phê ăn thua gì!

-  Cũng đáo để gớm!

Tôi xen vào:

-  Lần sau đừng có đôi co. Ngồi giữa trời mà lằng nhằng, nguy hiểm quá.

-  Nghe chúng nó ngược ngạo, tức dái lắm - Sồi lầm bầm rồi cục cục cười rung cả người

-   Em nói câu ấy, chúng nó tức nổ ruột, sủa nhặng lên như chó...

***

[cựu bộ đội trẻ]

Căn hầm của chúng tôi, lúc thì bị bó hẹp lại bởi ánh chớp của bom, lúc lại rộng thênh ra trong bóng tối. Tối hay sáng gì thì cũng rung lên bần bật. Chúng tôi ngồi, gà gật như ngồi trên con tầu cà khổ, nó khật khưỡng chạy mãi, chạy mãi như không thể nào dừng lại được.

Mỗi lần dây đứt, tôi thường ngồi lặng đi một hồi rồi mới cất tiếng gọi Mến hoặc Sồi dậy.

-  Sồi, Sồi ơi! – Im phắc.

Tôi vỗ vào người Sồi, gọi to hơn:

-  Sồi! - Vẫn im phắc.

Tôi biết nó đã thức rồi nên lắc lắc vai hoặc chân nó, lắc mạnh dần lên và quát:

-  Sồi . Dậy,  đi nối dây!

-  Có đây… Âm thanh ngại ngùng ngân dài trong cổ nó, rồi Sồi lồm cồm bò dậy.

Những cái lưng trần lom khom chui ra khỏi lòng đất để chui vào trong lòng cái chết. Tiếng nổ và ánh chớp nuốt tươi hình dáng của những thân người nhỏ bé.

Chắc chắn suốt đời không thể quên được những lúc ngồi trong hầm chờ đợi người đi nối dây trở về.

Trận chiến ngày càng khốc liệt. Dây đứt giữa sông liên tục.

Bên Tây, ở Paris, cuộc đàm phán giữa bốn bên tham chiến cũng đang vào hồi cao trào giằng co đấu trí. Thành cổ Quảng trị trở thành tâm điểm chú ý vì nó có sức nặng của một quả đấm nốc ao.

Nếu đo, thì từ sông Bến Hải vào đến thành cổ Quảng Trị ngót ngét một trăm cây số, là vùng đất đã giải phóng. Phần còn lại, từ bờ nam sông Thạch Hãn tới giáp ranh tỉnh Thừa Thiên, ba mươi cây số, là vùng địch. Như vậy, ba phần tư tỉnh Quảng Tri đã giải phóng. Thành Quảng Trị chỉ là một miếng đất rộng hơn hai cây số vuông nằm ở phía nam con sông, tức là lõm một miếng vào vùng địch. Nhưng nó lại là tỉnh lỵ.

Bởi mang chức danh như thế nên miếng đất nhỏ bé ấy phải nát bét vì hàng ngàn tấn bom đạn. Trên hành tinh này có lẽ chẳng có nơi nào đất chín nhừ như ở đây.

Nếu cổ tích có giá trị như hàng hóa thì trăm năm sau, mỗi ký lô đất này đóng gói lại, chỉ cần đề mác “Đất thành cổ Quảng Trị” thì giá của nó sẽ gấp nhiều lần một ký vàng ròng. Trộn trong đất, có cổ tích của xương và thịt người.

 Mỗi lần kéo dây qua sông xong, về đến hầm, không hiểu sao tôi thường nhớ lại con sông Thạch Hãn với cả bốn mặt của nó, chứ không phải chỉ là cái lưng ngửa lên trời mà mọi người thường thấy. Bốn mặt bằng cẩm thạch tối om, lại trong veo. Nó là một khối ống chờn vờn những xác người, lục bục bong bóng của đạn bom, ngơ ngơ ngác ngác bao nhiêu là nòng súng, báng súng, mảnh gang… tất cả đọng lại, lơ lửng, không trôi đi, đọng lại như là có một tấm lưới chắn ngang.

 Ngày nào cũng có lính mới bổ sung vào trong thành. Những người lính mới non chọet, còn thơm tho mùi của bình yên.

Phần nhiều lính mới còn chưa biết bắn súng B40. Hồi huấn luyện, chúng tôi cũng không được dạy bắn loại súng này, nó dành riêng cho lính hỏa lực. Nhưng mặt trận này là mặt trận của hỏa tiễn nên tất cả đều phải biết sử dụng B40 hay B41. Lính tráng dạy cho nhau ngay tại trận. Căn hầm của chúng tôi thường xuyên trở thành lớp huấn luyện chớp nhoáng cho những người lính tò te ghé qua trước khi xung vào chiến hào phía trước.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Chiến sự bất ngờ tăng độ ác liệt vào ngày 11 tháng 9. Địch tập trung binh lực, đưa thêm hai sư đoàn từ Huế ra, tổ chức nhiều mũi nhọn thọc vào thành Quảng Trị.

Chiến thuật mới của chúng là thí tăng.

Xe tăng địch bò vào con đường nhỏ chạy xéo qua chiến tuyến của hai bên, chiếc này bị bắn cháy thì chiếc khác trườn tới, vượt lên, lại bị bắn cháy thì lại gối chiếc khác lên phía trước, tạo thành một bức tường bằng xác xe tăng, lần lần lấn vào trung tâm thị xã. Bộ binh Ngụy dựa vào cái công sự nổi ấy, bò tới, gác hỏa lực lên đó, nã đạn vào công sự của bộ đội.

Hai tiểu đội địch, bằng cách này đã lọt được vào thành. Trung tá Lương từ hầm ngầm dinh tỉnh trưởng gọi điện cho sư trưởng Tám Du xin tăng viện pháo. Tôi nghe trong ống nghe điện thoại, giọng cụ sư trưởng bình tĩnh như không, còn có vẻ như hơi ngái ngủ:

-  Tôi cho pháo câu vào vòng ngoài thành anh nhé… Tôi sẽ tập trung mạnh đấy. được không anh?

-  Tốt anh ạ. Tình hình cũng đến lúc phải tập trung thật mạnh rồi.

-  Nhắc anh em bình tĩnh nhé. Địch nó như vậy thôi, chứ chưa có gì đâu… nhắc anh em cố gắng đánh cho tốt…

Pháo ta trút xuống phòng tuyến địch ở chu vi thành cổ. Đạn pháo hạng nặng và đạn ĐKB lũ lượt chạy qua đầu chúng tôi. Lính tráng reo hò, có người nhẩy lên khỏi miệng hầm vung tay khua tít như là cổ động viên bóng đá.

Những làn đạn pháo chạy trên cao có âm thanh rất kỳ lạ. Chúng réo rắt, ríu rít y như một lũ trẻ con vừa cười nắc nẻ vừa kéo tay nhau chạy. Lại có những làn đạn lóc róc như nước chẩy lùa trong ống nứa, làm cho bầu trời bỗng như trong trẻo ra. Rồi chúng nối nhau nổ, chớp lửa sáng rực dàn hàng ngang ở ngay trước mặt, làm nức lòng lính tráng.

 Địch bị bất ngờ. Mũi tấn công của chúng lập tức bị cắt đứt. Hai tiểu đội vừa lọt vào nội thành bỗng dưng trở thành cá nằm trên thớt.

Ngày hôm sau, bộ đội tổ chức tập kích nhiều điểm trên phòng tuyến địch để giảm bớt cường độ tấn công của chúng. Tổ tôi làm việc bận bịu hơn. Mật độ dây đứt ngày càng dày. Khuôn mặt tròn xoe của Sồi đã dài ra, hai con mắt có quầng thâm hơi trũng xuống. Mến cũng gầy đi. Tôi không nhìn thấy mình, nhưng chắc cũng sút lắm rồi, có cái là cả ba thằng đều cứng cỏi lên, chững chạc và rất ít nói.

  Sồi đốt tất cả những bức thư của người tình hậu phương sau khi đã lấy ra đọc lại lần cuối cùng.

Tôi, Mến ngồi nhìn nó loay hoay lật những tờ giấy cho cháy thật kỹ. Những tờ giấy học trò đã từng nằm yên ấm trong cặp của một người con gái, đã từng được những ngón tay thon mềm vuốt ve, bây giờ đang lẳng lặng cháy.

 Mến ngồi bó gối thu mình lại. Ánh chớp ngoài cửa hầm giật giật như cái miệng nhe răng ra cạp cạp trên đầu nó.

Thằng Mến, tính tình thật đúng với cái tên cha mẹ đã đặt cho, rất dễ chịu. Chưa thấy có ai khó chịu với nó bao giờ. Bơi rất giỏi, lúc nào cũng hăng hái, vô tư và thích giúp đỡ người khác.

Ngày mai là ngày chết của nó. Tôi và Sồi không ngờ được, chỉ có Mến là cảm thấy.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Sồi đốt xong tập thư, cầm miếng gạch vỡ đập nhè nhẹ lên tàn tro. Mến nói khẽ:

-  Tớ mà có thư người yêu, tớ cũng đốt…

Chẳng ai nói gì. Ngưng một lúc, Mến nói tiếp:

-  Đốt cháy đi thì sang bên kia lại có thư mà đọc, hay chứ!

Sồi gắt:

-  Cậu này!

Sáng sớm hôm sau, tôi vừa đi nối dây về đến cửa hầm thì dây lại đứt. Sồi khoác máy  lên vai, vỗ vỗ lưng Mến rồi đi. Mến nằm quay mặt vào vách hầm, nó gây gây sốt từ đêm, chắc bị thấm lạnh vì ngâm nước sông. 

Hồi lâu, chuông điện thọai reo giật lên rất gắt, đúng cái điệu quay máy của Sồi. Nó đang ở ngoài bờ sông, gọi đem dây ra gấp vì dây bị văng mất một đoạn dài. Tôi vội xách cuộn sừng bò lên.

Mến bật dậy níu lấy cuộn dây, nói:

-  Để em, anh mới đi về mà.

Tôi bảo:

-  Được rồi, nằm nghỉ đi.

Nó giật lấy cuộn dây trong tay tôi rồi lách mình lao ra khỏi hầm, còn ngoái đầu nói với lại:

-  Đi cho đỡ mệt, anh yên tâm…

Thế là Mến đi.

Tôi ngồi đợi.

Chợt nghe tiếng Sồi gọi:

-  Anh Tín ơi. Tiếng của nó ở ngay trên miệng hầm, nghe lạ đến mức cái đầu tôi tự nhiên tê đi, phải lắc một cái thật mạnh. Sồi gần như rơi xuống hầm, miệng lẩm bẩm:

-  Nguyên một quả pháo…

Tôi giật mình:

-  Cái gì, Mến đâu?

-  Nguyên một quả pháo… không còn một tí gì…

Hai vai Sồi rơi phịch vào vách hầm. Tôi lặng đi, trong nháy mắt thấy người mình trống rỗng. Vách hầm vẫn rung rền rền một cách bình thường.

Một nguồn thù hận cuồn cuộn bò lên ngực. Tan tác hết. Vô lý không thể tưởng tượng được. Chúng nó ở tận nơi xa lắc nào đến đây, giết người quá dã man. Những cái chết sao mà quá dễ dàng…

Từ nhỏ, tôi chỉ tin tưởng vào sự công bằng, tin như là tuyệt đối rằng con người sẽ tạo nên sự công bằng cho cuộc sống của chính con người.

Những ngày tháng này, cái chết ngổn ngang làm cho tôi cảm thấy một cách mơ hồ, hình như có một thứ công bằng khác ở đâu đó, sâu thẳm trong tự nhiên, ngoài sức của con người.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Mến chết rồi, nguồn nhiệt và gương mặt hiền lành của nó còn hiển hiện rõ ràng ở trong hầm tối, ngay bên cạnh tôi.

Gần đây nghe tin anh Hưng chết. Hưng “người Tây” ngây thơ và sôi nổi của chúng tôi ở trung đội huấn luyện tân binh. Anh Sỡi thì cụt tay. Đồng chí Chữ tiểu đội trưởng huấn luyện của tôi ở Yên Thế cũng đã qua đời.

Trung đội trưởng Khuây có cái chết rất đặc biệt. Khi vào đến Cam Lộ, được lệnh ra tuyến trước, Khuây nói thẳng với đại đội trưởng: “ Tôi không đi đâu cả, ở đây thôi. Tôi có tất cả rồi, không cần thêm gì nữa. Vợ mới cưới. Đảng vào rồi. Chuẩn úy rồi. Thằng nào thích phấn đấu thì vào trong ấy mà phấn đấu. Tôi thì thế là đủ. Không đi đâu cả!”.

 Rốt cuộc đại đội phải để Khuây ở lại chỉ huy tổng đài tuyến sau. Chúng tôi lên đường ra tuyến trước. Nhưng rồi một quả bom đã tìm đến anh ta. Nó rơi xuống khoảng giữa của ba căn hầm tổng đài.

Không cái hầm nào sập, không có ai bị thương, chỉ mình Khuây bị hơi bom hắt thẳng vào hầm thiêu cháy. Người liên lạc ở cùng hầm với Khuây lúc ấy đang sang hầm khác lấy nước, tay còn cầm cái bi đông đã rót đầy, chỉ nháy mắt nữa là sẽ chạy về hầm, chỉ một nháy mắt thôi, mà thoát chết.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Mấy ngày nay chiến sự trở nên hết sức căng thẳng. Trên các chốt của ta, lính cũ hầu như không còn, hầu như chỉ toàn là lính mới. Địch vẫn kiên trì thực hiện chiến thuật thí tăng, đẩy cái công sự thép ngày một dài ra, từ từ lấn vào trong lòng thị xã.

Hai bên đều tăng cường hỏa lực tối đa. Bom rơi đạn nổ tưng bừng. Ngày cũng như đêm, mặt đất bần bật rung như động đất. Đầu óc tê dại đi.

Ngày 13 tháng 9 địch lấn vào một phần tư thị xã.

Ngày 14 tháng 9 địch chiếm được một phần hai thị xã.

Trước mặt chúng tôi, đất còn lại một rẻo mỏng tang, sau lưng thì con sông đang mùa nước lên, nước chảy cuồn cuộn. Bây giờ, những tiếng nổ nghe chát chúa hơn, tức tối hơn, tức ngực hơn. Chạy đi nối dây phải cúi gập người rất thấp để tránh đạn thẳng của bộ binh địch.

Lúc này ta và địch rất gần nhau, lính của cả hai bên đều cùng chết dưới một thứ bom đạn chung, không làm sao nhận ra là nó từ đâu tới.

Chiều ngày 14 tháng 9. Bộ tư lệnh sư đoàn lệnh cho toàn bộ các đơn vị trong thành Quảng Trị rút ra khỏi thành, sang sông, trở về chốt ở Nhân Biều.

Vượt sông trở về.

Tôi và Sồi ôm súng ôm máy chạy ra bờ sông. Người đã bắt đầu đông lên ở cái nơi thường ngày vẫn vắng tanh vắng ngắt.

Tôi nhìn thấy trung đoàn trưởng trung đoàn 95 tay cầm súng ngắn chạy lên chạy xuống đốc thúc việc chuyển thương binh sang sông. Đấy là một anh hùng, tôi thoáng nghĩ, lúc này anh có thể bứt chạy, có ai biết, có ai trách cứ gì. Vài người, chắc là quân y sĩ, lom khom cõng thương binh đã ra đến bờ sông. Một lọat pháo kích bùng lên, khói mù trời, không còn thấy gì nữa.

Dường như địch chưa phát hiện ra cái khác lạ của ngày hôm nay. Bộ binh địch nấp sau những xác xe tăng  trong thị xã cũng chưa biết quân ta đang rút lui. Nếu chúng truy kích thì khó có thể còn ai sống sót mà qua sông được.

Đạn pháo vẫn gằm xuống, chuyển làn chỗ này chỗ kia. Máy bay vẫn xẹc qua xẹc lại, cắt bom rồi bay đi. Mọi việc vẫn diễn ra như mọi ngày. Tôi bơi qua sông thường gặp những người bơi từ Nhân Biều sang thành cổ. Bây giờ tất cả cùng xuôi theo nhau. Có một cái gì nhói lên trong ngực tôi.

Lại gặp những cú hụp bất ngờ, lặng lẽ. Lại những cái đầu nhẹ nhàng biến mất.

Tôi bơi sau Sồi, thỉnh thoảng xốc nách nó đẩy ào tới một cái thật mạnh. Sồi bơi dai sức nhưng nặng và chậm, càng căng thẳng nó bơi càng chậm.

Mảnh gang chém xuống nước rất nhiều, nhưng vẫn chưa một lần tìm thấy hai đứa tôi. Bỗng Sồi thụt ụp xuống, chìm ngỉm, rồi trồi lên, cái đầu lắc lia lắc lịa. Tôi sực nhớ ra, gào lên:

-  Thả cái máy đi… vất máy đi!

Tôi cũng vội ngụp xuống, cúi đầu luồn qua sợi dây súng cho khẩu súng trên lưng tự do lạng vào lòng sông.

Rồi bàn chân cũng chạm được tới triền đất mềm quen thuộc. Hai thằng bươn nước ào ào chạy lên bờ. Tôi quay mặt nhìn lại, quang cảnh bên bờ thành cổ nhoằng một cái, đứng im như một tấm ảnh, ghi lại mãi mãi trong ký ức tôi.

 Đấy là những bóng người lao xuống triền sông, những bóng người ngã nhào, những bóng người văng tung lên. Đấy là những chớp lửa cứng đanh, dộng xuống rồi xé toang ra. Khói lặng lẽ phừng phừng. Bóng hoàng hôn nhập nhòa ma quái.

***