Xin phép bày ít đồ Tây nguyên trong căn nhà Rông của NTL.
Xửa xừa xưa, bọn mình chắc đều biết Tây nguyên là qua bài "bắn pháp chảy máu" với một bài hát gì đấy, có mấy câu: "Đây bất khuất tây nguyên cao cao, có ....ư ừ, ừ ứ ư ừ" (nhớ giai điệu, quên lời). Ai cũng nhớ: Bắn pháp chảy máu là của bác Nguyên Ngọc (NN).
Những năm trước, tôi chỉ biết và kính nể bác NN như một cây bút viết rất hay và thật về Tây nguyên. Đất nước đứng lên hay Đường chúng ta đi thì biết rồi, nổi tiếng rồi, nhưng có một tác phẩm khác của bác NN nhưng thấy ít được nói đến: Mẫn và Tôi. Không biết tôi có nhớ nhầm không, lúc đó với bút danh là Nguễn Trung Thành. Khi tác phẩm này ra đời, tôi đang học lớp 10. Cô giáo dạy văn lớp 10 đặt mua tạp chí Tác phẩm mới (không biết bây giờ có còn xuất bản không?), trong đó in mỗi số một chương hay một đoạn của Mẫn và Tôi. Cô háo hức chờ số mới và truyền sang cho bọn tôi sự háo hức ấy. Chuyện chiến tranh, sống chết mà hồi hộp, háo hức lắm. Đến tận khi thi đại học mà Mẫn và Tôi vẫn dang dở, chẳng biết còn mấy số nữa. Cô giáo bảo: "Không phải nhà in để dành in dần mà là tác giả viết đến đâu in đến đấy, gửi từ miền Nam ra!". Chết, thế nhỡ nhà văn hy sinh thì ... Rồi hết phổ thông tôi theo nghiệp Lý, không theo nghiệp Văn nên vẫn nguyên cái dở dang Mẫn và Tôi đến tận bây giờ. Hôm nào đến xin bác NN "Mẫn và Tôi" trọn bộ.
Đấy là bác NN - Nhà văn, một thời. Thế rồi cách đây ít năm, Tralientay tâm sự với tôi về mối quan hệ tình cờ với bác NN và rủ tôi đến thăm bác. Kể từ đấy tôi mới lần ra và biết: NN không chỉ là nhà văn, nhà văn của lính mà ông cũng là lính, lính thực thụ, và rất nhiều điều lý thú khác.
Theo chỗ tôi nhìn, sau chiến tranh, những nhà văn thế hệ NN chia thành tốp đi theo những ngả khác nhau. Số thì hòa nhập theo văn mới, viết Tân cổ giao duyên, số nữa thì chóng mặt, thở dài, gác bút, có người đến tận khi sắp hạ thổ an toàn mới thở hắt ra toàn hơi thất vọng, cá biệt có cây bút nổi khùng, đâm ngang, đâm dọc. Riêng bác NN vẫn cặm cụi đi theo một lối đi kiên định, mặc gió mưa, và không ít lúc ngã dúi dụi. Có một cái gì đó rất lính.
5/9 là sinh nhật 80 của bác NN. Thực ra tôi cũng không biết điều này, mà là TLTay gửi cho tôi đọc bài viết (nháp) về Anh Ngọc. Tôi mạn phép TTL pot bài này lên nhà Rông để chia sẻ.
Anh Ngọc
Hôm trước anh Văn Thành mời nếu 7/9 ở Hà Nội đến dự lễ Tia Sáng mừng anh Ngọc 80 tuổi. Tiếc là tôi vừa về lại Nhật sau một đợt dài làm việc ở Hà Nội. Mấy bữa qua tôi được đọc nhiều bài về anh Ngọc, xem bài và ảnh lễ mừng thọ anh sáng 4/9 ở Pleiku, chiều 5/9 ở Hội An, và đoán tối nay 6/9 anh đã ra Hà Nội. Không gửi được lẵng hoa mừng như nhiều người, tôi viết lại vài kỷ niệm từ khi quen anh.
Cuối hè 2005 tôi có mấy ngày làm việc tại đại học Dauphine ở Paris. Một tối gặp nhau một anh kể sáng mai đi sân bay đón Nguyên Ngọc đi thăm một số đại học bên Pháp sau khi nhận việc lo đại học Phan Châu Chinh ở Hội An. Hôm sau nhận tin mấy anh đang cùng anh Ngọc ở quận 13, tôi chạy ngay đến. Anh Ngọc đây rồi, người viết bắn Pháp chảy máu chúng tôi học từ nhỏ (trích đoạn từ đất nước đứng lên), người viết đường chúng ta đi tôi vẫn nhẩm đọc nhiều đoạn những năm ở bộ đội. Gặp lần đầu nhưng anh Ngọc nói chuyện với tôi như quen biết đã lâu. Lúc ấy tôi nghĩ có lẽ vậy vì mình đã đi lính. Sau quen hơn tôi nhận ra anh Ngọc luôn tin vào các bạn của bạn như vậy.
Cuối 2006 tôi có dịp mời anh Ngọc qua Nhật. Tôi tham gia một đề tài trong nước nhằm làm ra các phần mềm máy tính có thể hiểu và phân tích được văn bản tiếng Việt, và có một đề tài tương tự bên Nhật nên dành được kinh phí mời khoảng mười anh chị em từ Việt Nam qua vài ngày. Tôi mời anh Ngọc như một cố vấn về ngôn ngữ và để anh có dịp biết thêm về giáo dục Nhật Bản. Cuối cùng thì quý nhất là những buổi nói chuyện của anh Ngọc với gần ba mươi sinh viên Việt Nam ở chỗ tôi (nay đã hơn tám mươi người), vốn là các thầy cô giáo trẻ ở các đại học hay viện nghiên cứu bên nhà. Không thể kể lại những buổi nói chuyện ấy đã cuốn hút người nghe thế nào. Với một trí nhớ tuyệt vời và một ngôn ngữ khúc triết, anh Ngọc kể về con đường bí mật vận chuyển vũ khí vào miền Nam trên biển Đông; về cái đêm tư lệnh mặt trận Chu Huy Mân hỏi anh Ngọc-- sau một ngày hàng đàn trực thăng đổ lính Mỹ xuống khắp Quảng Đà-- liệu có viết được một bản “hịch tướng sĩ” của những năm đánh Mỹ không và đường chúng ta đi đã ra đời trong những ngày khốc liệt ấy; về chữ tín trong làm ăn buôn bán của người Hà Nội xưa, về những câu chuyện của giáo dục... Buổi nói chuyện định một tiếng rưỡi đã thành ba tiếng, và từ một buổi dự định đã thành ba buổi theo yêu cầu.
Trong các buổi nói chuyện của anh Ngọc dễ nhận ra sự kính trọng và tin cậy của những người ở tuổi con cháu với một bậc cha ông -- điều bây giờ không dễ gặp và tuyệt nhiên không phụ thuộc vào chức tước hay tuổi tác của diễn giả. Sự kính trọng và tin cậy ấy có được khi những người trẻ tuổi nhìn vào những gì anh Ngọc đã làm và hành xử suốt cuộc đời, suốt những năm tháng chiến tranh và hoà bình.
Đêm nay 6/9 tôi thả mình vào một đêm của những hoài niệm vì ngày này cách đây 41 năm hàng ngàn sinh viên các trường đại học chúng tôi lên đường tham gia quân đội, bước vào cuộc chiến tranh của đất nước đã ròng rã gần một phần ba thế kỷ. Năm tháng đã trôi qua và cuộc chiến tranh đã thôi gầm thét, những người trở về sau chiến tranh vẫn đầy trăn trở vì đường chúng ta đi vẫn còn thật dài, thật chông gai. Mỗi khi thấy
lòng mình chùng lại và thất vọng tràn trề vì những tai ương, tôi vẫn nhủ hãy nhìn vào những người đi trước như anh Ngọc mà theo, và nghĩ về những người đi sau đang hy vọng vào sự tử tế vẫn còn ở thế hệ mình mà giữ.
Hồ Tú Bảo - 6/9/2012 [/color]
Dilber MC Theme by HarzeM