Lính Tây nguyên - phần 3 (tác giả: Nguyễn Trọng Luân)

[sauchinbaymot]

Cám ơn các bác TLT, Chien C3 và qdtc đã khẳng định giúp vết thương sọ não của 6971 là chính xác. Sáng nay, lúc viết đã thấy ngờ ngợ, nhưng cứ để nó tự nhiên như trí nhớ, không hỏi cụ Google làm gì.

Tóm lại, hoặc là tác phẩm dở dang trên Tác phẩm mới hồi 1969-1970 là Mẫn và Tôi của Phan Tứ, hoặc là Đất Quảng của NN. Theo gợi ý của qdtc thì nghiêng về Đất Quảng. Để trinh sát lại chứ trí nhớ thì mù mờ rồi, chỉ đến thế thôi.

[tralientay]

Bài viết kỷ niệm 6/9/1971

Mấy hôm rồi thấy bồn chồn vì sắp đến 6/9. Mình định viết gì đấy cho đỡ nhớ mà nghĩ chưa ra. Cùng lúc lại có lễ mừng anh Nguyên Ngọc 80 tuổi, thể là tối 6/9 ngồi viết về anh Ngọc trong nỗi nhớ ngày 6/9. 6971 vừa gửi bản hôm qua, mình gửi lại bản mới hơn chút.

Anh Ngọc là người mình hết sức quý trọng. Cuộc đời anh ấy luôn là sự dấn thân, và kiên định.

Gửi các bạn mấy trang blogs về mừng thọ anh Ngọc.

http://www.vannghesongcuulong.org.vn/modules.php?name=News&op=viewst&sid=9450

http://xuandienhannom.blogspot.jp/2012/09/truc-tiep-le-mung-ai-tho-nha-van-nguyen.html

http://nhavantphcm.com.vn/doc-duong-van-hoc/mung-nha-van-nguyen-ngoc-tron-80-tuoi.html

http://tuoitre.vn/Van-hoa-Giai-tri/510201/Nha-van-Nguyen-Ngoc-80-tuoi%C2%A0van-buoc-tren%C2%A0duong-xa%C2%A0.html


Anh Ngọc

Hôm trước anh Văn Thành mời nếu 7/9 ở Hà Nội đến dự lễ Tia Sáng mừng anh Ngọc 80 tuổi. Tiếc là tôi vừa về lại trường sau một đợt dài làm việc ở Hà Nội. Tuy nhiên, mấy bữa nay được đọc nhiều bài về anh Ngọc, xem bài và ảnh lễ mừng thọ anh sáng 4/9 ở Pleiku, chiều 5/9 ở Hội An, và chắc tối nay 6/9 anh đã ra Hà Nội cho buổi gặp ngày mai.

Cuối hè 2005 tôi có chuyến làm việc ít ngày tại đại học Dauphine ở Paris. Hôm ấy một anh quen kể mai đi sân bay sớm đón Nguyên Ngọc qua thăm một số đại học bên Pháp. Hôm sau nhận tin mấy anh đang cùng anh Ngọc ở quận 13, tôi xin được tham gia và chạy đến ngay. Anh Ngọc đây rồi, người viết bắn Pháp chảy máu chúng tôi học từ nhỏ (trích đoạn từ đất nước đứng lên), người viết đường chúng ta đi tôi vẫn thầm đọc những năm ở chiến trường. Gặp lần đầu nhưng anh Ngọc nói chuyện như quen biết đã lâu. Lúc ấy tôi chợt nghĩ có lẽ vậy vì mình đã là một người lính như anh Ngọc. Sau quen hơn tôi nhận ra anh Ngọc luôn tin vào các bạn của bạn mình như vậy.

Cuối thu 2006 tôi có dịp mời anh Ngọc qua Nhật. Tôi tham gia một đề tài trong nước nhằm làm ra các phần mềm máy tính có thể hiểu và phân tích được văn bản tiếng Việt, và có một đề tài tương tự bên Nhật nên dành được kinh phí mời khoảng mười anh chị em từ Việt Nam qua ít ngày. Tôi mời anh Ngọc như một cố vấn về ngôn ngữ nhưng mong hơn là để anh có dịp biết thêm về giáo dục Nhật Bản. Quý nhất trong chuyến thăm ấy là những buổi nói chuyện của anh Ngọc với gần ba mươi sinh viên Việt Nam ở chỗ tôi (nay đã hơn tám mươi người), vốn là các thầy cô giáo trẻ ở các đại học hay viện nghiên cứu bên nhà. Khó tả lại những buổi nói chuyện ấy đã cuốn hút người nghe thế nào. Với một trí nhớ tuyệt vời và một ngôn ngữ khúc triết, anh Ngọc kể về con đường bí mật vận chuyển vũ khí vào miền Nam trên biển Đông; về cái đêm tư lệnh mặt trận Chu Huy Mân hỏi anh Ngọc-- sau một ngày hàng đàn trực thăng đổ lính Mỹ xuống khắp Quảng Đà-- liệu có viết được một bản “hịch tướng sĩ” của những năm đánh Mỹ không và đường chúng ta đi đã ra đời trong những thời khắc lịch sử ấy; về chữ tín trong làm ăn buôn bán của người Hà Nội xưa; về những câu chuyện của giáo dục... Buổi nói chuyện định một tiếng rưỡi đã thành ba tiếng, và kế hoạch một buổi đã thành ba buổi theo yêu cầu. Trong các buổi nói chuyện của anh Ngọc dễ nhận ra sự kính trọng và tin cậy của những người ở tuổi con cháu với một bậc cha ông-- điều bây giờ không dễ gặp và tuyệt nhiên không phụ thuộc vào chức tước hay tuổi tác của diễn giả. Sự kính trọng và tin cậy ấy có hay không chắc chắn tuỳ theo những người trẻ tuổi thấy người nói chuyện đã sống như thế nào suốt cuộc đời mình.

Đêm nay 6/9 tôi thả mình vào những hoài niệm vì đúng ngày này của 41 năm trước hàng ngàn sinh viên chúng tôi nhập ngũ, bước vào cuộc chiến tranh ròng rã gần một phần ba thế kỷ của đất nước. Năm tháng trôi qua và cuộc chiến tranh đã thôi gầm thét, nhưng lòng người vẫn đầy trăn trở vì đường chúng ta đi còn thật dài và chông gai, và ở đấy vẫn luôn có anh Ngọc kiên định trong tốp người dấn thân. Trên con đường dài ấy, mỗi khi thấy lòng chùng lại và thất vọng dâng lên, tôi vẫn nhủ hãy nhìn vào những người đi trước như anh Ngọc mà theo, và nghĩ về những người đi sau đang hy vọng vào sự tử tế vẫn còn ở thế hệ mình mà giữ.  

TLT
6/9/2012

[quân y 103]

Năm 74 khi còn ở quany viên 103 cuốn Mẫn và Tôi rất được anh chi em chúng tôi tâm đắc và yêu thích và có 1 anh học viên khóa 67 yêu 1 chi y tá phòng mổ tên Mẫn tình yêu cùả họ cứ đan xen vào cuốn sách mà chúng tôi yêu thích ,lúc đó cuốn sách rất nổi tiếng tại viện 103 .
Buồn cười là cô y tá tên Mẫn bé xíu còn cô Mẫn trong chuyện là cô gái mạnh mẽ ,quyết liệt,thông minh nhưng lại diu dàng đôn hậu .
Tôi còn nhớ tình yêu họ có lẫn mùi mít ,súng đạn , thời ấy cũng ước ao giá như mình có được Ty như thế
Cám ơn các anh đã nhắc đến ông tác giả người đã đốt lên trong ta Ty ,sức sống ,chiến đấu .

[tralientay]

Các bạn cho phép tôi gửi thêm bài về anh Nguyên Ngọc ở báo Tia Sáng sáng nay.

http://www.tiasang.com.vn/

Điều thú vị là các anh ấy nói nhiều về những "thất bại" của anh Ngọc.

Tôi vừa vào báo này và thấy bài "Anh Ngoc" cũng đã lên mạng

[qtdc]

Theo em biết thì cụ NN viết "Đất Quảng" từ kinh nghiệm xuống làm bí thư chi bộ một xã trọng điểm Quảng Nam thời 69-70 khi quân Mỹ đóng đầy trên đất Quảng.
Cụ NN thì ta nên gọi là nhà văn hóa mới chính xác. Chất sỹ phu miền Trung xứ Quảng trong lứa các cụ đậm lắm và một điển hình là cụ NN. Cụ là một "mạch nước ngầm" - giống như tên một tác phẩm nho nhỏ hồi xưa trước khi đi B khiến cụ cũng hơi lao đao. Các dự báo thống thiết về nạn phá rừng Tây Nguyên của cụ NN thành hiện thực kha khá rồi các bác ạ.

[sauchinbaymot]

Nhân chuyện NN và đính chính phần lờ mờ trong trí nhớ mà lại được lấp nốt khoảng trống từ 42 năm trước. Hóa ra câu chuyện về NN và Đất Quảng rất thú vị và "có hậu". Thế này thì thầy trò tôi có chờ mỏi mắt cũng không được đọc tiếp, dù nhà văn không hy sinh. Dưới đây là bài viết của Trần Đăng Khoa về phàn cuối Đất Quảng.

Còn nhớ năm 1969, Nguyên Ngọc cho ra cuốn Đất Quảng tập I. Cuốn sách được bạn đọc đón nhận rất nồng nhiệt. Nguyên Ngọc kể về cuộc chiến đấu của những người bám trụ ở vùng ven thành phố Đà Nẵng. Đó cũng là vùng đất hoạt động của ông. Nguyên Ngọc xuống đó không phải để làm một nhà văn đi thực tế mà ông là một người lính chiến, bám trụ thật sự. Đó là một địa bàn khốc liệt. Để bảo vệ khu sân bay và thành phố Đà Nẵng, địch ủi trắng cả một vùng xung quanh. Chúng lùa dân vào ấp chiến lược. Chúng nã pháo vào vành đai trắng, chỉ một rảnh lá khô bất thường, chúng cũng cho trực thăng tới bắn. Người dân phải tìm mọi cách trụ lại. Họ rải lá khô cho địch bắn. Bắn mãi cũng chẳng thấy có gì. Họ cắm lá xanh rồi trồng cây xanh. Giặc bắn mãi, hoá quen, quen đến phát nản. Cứ thế, bằng chính máu xương mình, dân lấn dần từng bước. Rồi họ đào hầm. Dựng lều bám trụ. Dân có trụ được thì cách mạng mới có đất mà trở về. Ngày nào cũng có người chết. Nhưng dân vẫn trụ vững. Nguyên Ngọc nằm ở đây hai năm. Ông cùng dân chống càn, rồi chỉ huy dân đánh địch. Khi đồng chí Bí thư Đảng uỷ hy sinh, Nguyên Ngọc thay luôn làm Bí thư. Ông chiến đấu, bám trụ như một người lính kiên cường. Rồi ông ghi lại cuộc chiến đấu ấy. Đó là tiểu thuyết Đất Quảng tập I. Trong số những người bám trụ ở vành đai này, Nguyên Ngọc rất quý Phan Văn Giả, Phó Bí thư đảng uỷ. Anh cùng nằm hầm bí mật với ông, cùng kề vai chiến đấu với ông. Khi Nguyên Ngọc phải rút về quân khu, chuyển sang vùng hoạt động khác, anh thay ông làm Bí thư. Đó là một người lính dũng cảm, mưu trí, chiến đấu rất kiên cường. Anh là một trong những nhân vật chính của tiểu thuyết Đất Quảng. Khi vào tiểu thuyết, Nguyên Ngọc đổi tên anh là Thiệt. Bí thư Thiệt. Khi ở tập I tiểu thuyết Đất Quảng, Thiệt mới chỉ lấp ló xuất hiện. Anh sẽ là nhân vật trung tâm, là linh hồn của Đất Quảng tập II. Cuốn sách ấy Nguyên Ngọc đã viết xong. Ông cũng đã cho in một số chương trên báo Văn nghệ thời ấy. Nhưng điều đau xót là sau đó, tổ chức Đảng tắm trong biển máu, tưởng không thể vực lên được. Địch nhổ hết cơ sở cách mạng. Bí thư Giả bị địch bắt và anh đã đầu hàng. Tất nhiên, anh là người còn lại cuối cùng. Anh chỉ khai những cơ sở đã bị xoá sổ, những con người đã bị địch giết. Bởi thế, việc đầu hàng, khai báo của Giả cũng không gây thiệt hại gì thêm cho cách mạng, nhưng đối với Nguyên Ngọc, thì đó lại là một tổn thất không gì bù được. Tại sao một con người quả cảm mà ông yêu mến, tin tưởng như thế lại đầu hàng địch? Nguyên Ngọc đau xót lắm. Phản bội Cách mạng, phản bội Đảng là một tội lỗi không thể tha thứ được. Và như thế trong ông, bí thư Thiệt thực sự đã chết. Anh ta chẳng còn lý do gì để có thể tồn tại. Nguyên Ngọc đốt luôn cả cuốn sách đã viết xong. Bây giờ ông cũng không có ý định viết lại tập II nữa. Nhân vật của ông đã chết trong ông thì cuốn sách coi như cũng đã chết. Vì vậy mà Đất Quảng thành cuốn sách dang dở. Nhưng Nguyên Ngọc vẫn đau đáu với đề tài chiến tranh Cách mạng ấy. Ông vẫn trung thành với lối viết đã có của mình. Nghĩa là vẫn viết người thật việc thật, người tốt việc tốt. Những tác phẩm gần đây nhất của ông, ông còn để nguyên cả đống tư liệu mà chả cần phải hư cấu hay dàn dựng thêm gì. Khi hiện thực tự nó đã đủ là một vẻ đẹp thì người viết không cần phải tô vẽ thêm nữa. Đó là tập Đường mòn trên biển, kể về những người lính cảm tử của lữ đoàn 125 Hải quân, bí mật chuyên chở vũ khí vào Nam trong những năm chiến tranh, và tập Cát cháy, cũng lại viết về cuộc chiến đấu của những người bám trụ ở vùng Đất Quảng khốc liệt. Một đống tư liệu ngổn ngang bề bộn mà đọc lại rất hấp dẫn. Đấy là sức hấp dẫn của sự thật trần trụi, cũng là sự hấp dẫn của một tài năng. Phải nói đó là những tập sách hay của văn học ta hiện nay. Hai bút ký đặc sắc của ông vừa in trên báo Văn nghệ: ABôc ở Mường Hon và Lửa nguyên thuỷ cũng vẫn một bút pháp như vậy.

Trần Đăng Khoa

[tralientay]

Thêm chút cho vui khi các bác nói đến "Đât Quảng", "Mạch nước ngầm"...
Chắc các bác đã đọc cuốn "Chân dung nhà văn" của Xuân Sách.
Bác Nguyên Ngọc có chân dung là

Mấy lần đất nước đứng lên
Đứng lâu cũng mỏi cho nên phải nằm
Hai thay một mạch nước ngầm
Cuốn trôi đất Quảng lẫn rừng Xà Nu.

Gần đây tôi mới đọc "Mạch nước ngầm", và vẫn chưa hiểu sao truyện này lại bị đánh.

[nguyentrongluan]

   ..." Dân tộc chúng ta sinh ra và lớn lên trên một mảnh đất mấy nghìn năm nay chưa giờ phút nào nguội tắt ngọn lửa chiến tranh. Từ trong đêm mờ xa xôi của lịnh sử, hình ảnh cha ông ta, hình ảnh con người Việt Nam suốt hàng trăm thế hệ nối tiếp bao giờ cũng là hình ảnh một con người cầm vũ khí đứng lên trong cuộc chiến đấu trường kỳ và dữ dội để giành và giữ lấy quyền sống của mình. Không biết có nơi nào nữa trên trái đất, quyền làm người được bảo vệ bằng nhiều máu đến vậy không? Giá như chúng ta minh họa lịch sử dân tộc thì có trang nào, dòng nào mà không phải vẽ thanh gươm tự vệ và tô đậm một màu máu? Máu thắm đượm rãnh cày ta gieo hạt giống, máu thấm đượm mảnh sân con ta nô đùa ngày bé, máu thắm đượm con đường nơi đó mẹ ta lau nước mắt ngày tiễn ta ra đi, máu thắm đượm bờ ao em ta ngồi giặt áo trên chiếc cầu nhỏ gập ghềnh... Ôi dân tộc ta từ trong máu lửa mà sinh ra, mà lớn lên. Từ trong máu lửa bốn nghìn năm chúng ta đứng dậy và cất tiếng nói. Từ trong máu lửa đỏ cháy cả không gian và thời gian như vậy, tưởng như chỉ có thể là tiếng kêu rú căm hờn, dân tộc ta chỉ có thể nấc lên tiếng khóc xé ruột, xé lòng... Thế nhưng lạ lùng thay, từ trong máu lửa cháy đỏ cả lịch sử, chúng ta lên tiếng nói, và tiếng nói ấy lại là tiếng hát trữ tình, điềm đạm, trong sáng, duyên dáng và say sưa như một cuộc hẹn hò, xao xuyến như buổi gặp gỡ ban đầu. Một dân tộc đánh giặc bốn nghìn năm mà tiếng hát vẫn êm dịu, uyển chuyển như vậy, dân tộc ấy mãnh liệt và bình tĩnh biết chừng nào....


6971,tralientay....Các bạn
Đoạn văn trên trích trong Đường chúng ta đi (sách học bọn mình thời ấy tiêu đề là Ngày mai chúng tôi sẽ ra trận)của NN(Ng.TrungThanhf)
Đúng như Tralientay nói trong những ngày ở chiến trường mình luôn lẩm nhẩm đọc cái đoạn này . Một đọa văn thôi mà có sức hút , sức động viên kì lạ . Giờ đây nói lại khó tin , nhưng tôi thì cho rằng lứa chiến sĩ hồi đó cũng tin như thế. Với Nguyên Ngoc thì bạn qtdc nói đó là một nhà văn hóa là chính sác .Nguyên Ngọc là một người am hiểu Tây nguyên tuyệt vời . Trung Trung Đỉnh có nói Sau này anh Ngọc mất đi còn nhà văn nào hiểu Tây nguyên như thế nữa đây ?
Khó! Theo mình khó các bạn ạ

[tralientay]

@NTL

Mình thì rất thích và nhớ những đoạn sau, đọc lại nhé:

"Chúng tôi đóng trong làng. Bây giờ đã khuya, bốn bề đều im lặng. Cho đến ngôi sao xa ngoài khung cửa cũng đứng im, lóng lánh như giọt nước mắt vui lặng lẽ của người vợ ở quê ta gặp chồng sau mười năm trời gian lao và cách biệt. Gió se lạnh, thoang thoảng hương lúa lên đòng, thơm như sữa một người mẹ trẻ."

"Trên đài, một người con gái nào đó vừa hát một bản dân ca của đất nước trong đêm khuya. Bây giờ tất cả im lặng rồi, giọt sao ngoài khung cửa đọng lại, đứng im, không nháy nữa, đêm đã đi vào chiều sâu, mà vẫn còn nghe âm vang mãi giọng hát của người con gái lúc nãy. Một giọng hát dân ca, ngân nga bát ngát như cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời, có lúc rụt rè, e thẹn như khóe mắt người yêu mới gặp, có lúc tinh nghịch, duyên dáng như những đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đường làng trộn lẫn bóng tre và bóng nắng... Có lẽ không phải là một người con gái đã hát trên đài. Đó chính là quê hương ta đang lên tiếng hát."

"...Ôi dân tộc ta từ trong máu lửa mà sinh ra, mà lớn lên. Từ trong máu lửa bốn nghìn năm chúng ta đứng dậy và cất tiếng nói. Từ trong máu lửa đỏ cháy cả không gian và thời gian như vậy, tưởng như chỉ có thể là tiếng kêu rú căm hờn, dân tộc ta chỉ có thể nấc lên tiếng khóc xé ruột, xé lòng... Thế nhưng lạ lùng thay, từ trong máu lửa cháy đỏ cả lịch sử, chúng ta lên tiếng nói, và tiếng nói ấy lại là tiếng hát trữ tình, điềm đạm, trong sáng, duyên dáng và say sưa như một cuộc hẹn hò, xao xuyến như buổi gặp gỡ ban đầu. Một dân tộc đánh giặc bốn nghìn năm mà tiếng hát vẫn êm dịu, uyển chuyển như vậy, dân tộc ấy mãnh liệt và bình tĩnh biết chừng nào."

Nghe "Đường chúng ta đi " này nhé.

http://www.youtube.com/watch?v=FQqfv5uwbCY

[tralientay]

Cho mình thêm chút nhé, vì nói về Tây Nguyên ở chủ đề Lính Tây Nguyên.

Hôm rồi mình nhận được thư anh Ngọc. Anh ấy vẫn rất say mê với Tây Nguyên và yêu quý Tây Nguyên.
Đúng, anh Ngọc là nhà văn, nhà văn hóa, người chiến sĩ. Trước đây anh ấy gắn bó với Tây Nguyên và giờ đây dành nhiều thờii gian cho Hội An quê anh ấy (trường Phan Châu Trinh ở Hội An), nơi mình vẫn còn nợ chút công việc.

"...Hôm qua là một ngày rất đẹp ở Pleuku,  người Tây Nguyên vẫn tuyệt vời anh ạ. Hôm nay ở Hội An, có cả các anh chị ở Hà Nội vào, và ở Sài Gòn ra. Ngày kia sẽ là ở Tia Sáng. Vui và cảm động nhiều, anh Bảo ạ, vì lòng thương mến của mọi người.
Vẫn rất mong có một chuyến anh Bảo vào trường PCT ở Hội An.
Nguyên Ngọc."

Bữa nào gặp anh Ngọc ra Hà Nội nhất định mình mời anh ấy đến 19C.