Cựu lính Nam bộ QĐ 3 trên đất Bắc (79 - 83) hồi cố hương (Phần 1)

[thanhh63]

Vậy là trang thứ nhất: kết thúc phần giang dở PTTH khi anh em chúng tôi tình nguyện dời ghế nhà trường nhập ngũ 30.4.1979 theo lệnh tổng động viên, và sau 6 năm sau chúng tôi đã khép lại trang này để tiếp tục hành trình sang trang khác, người thì từ giã nghiệp học về làm tại các cơ quan trong tỉnh, kẻ may mắn hơn tiếp tục trang 2 với những ngày dài trên giảng đường đại học.

Ngày ấy khi nhận giấy báo trúng tuyển đại học, tôi chỉ nghĩ rằng: cố lấy 4 năm nữa cho xong nghiệp học, thật tình ngày ấy trong đầu chúng tôi: đại học là cao nhất rồi, còn nghiên cứu sinh ra phó tiến sĩ, rồi tiến sĩ quả thật cao và xa vời vợi, may mà mình còn được bước chân vào giảng đường đại học, vậy là toại nguyện rồi, không như bây giờ, thạc sĩ, rồi tiến sĩ, phó giáo sư, rồi giáo sư ... cảm tưởng như "đều trong tầm với" của mỗi người, gặp sinh viên vừa ra trường, em nào cũng phán xanh rờn: em tiếp tục học thạc sĩ, rồi tiến sĩ ... nghe nhẹ tựa bông, hay lớp trẻ bây giờ giỏi toàn diện và hơn cha chú chúng nó nhiều? nếu được vậy thì tốt quá: con hơn cha nhà có phúc  .

Từ giờ trở đi, mỗi đứa độc hành trên con đường riêng, tôi được phân về học lớp Vật Giá K11 - khoa Kế Hoạch - trường ĐH Kinh tế TPHCM. Vào lớp, mình lại là thằng già nhất, vì có mỗi mình là đi lính về học tiếp, còn các bạn mới trong lớp mình toàn trẻ cả, có bạn đậu năm đầu kiểu 1 đập ăn ngay, cũng có nhiều bạn lều trõng 1 vài năm mới đậu ... Trong khoa tôi có 3 lớp, lớp Kế hoạch, lớp Vật giá của tôi và lớp Lao động, viết như vậy cũng phản ảnh đúng thứ bậc theo điểm đầu vào của các lớp: lớp Kế hoạch là top của khoa sau đó đến lớp giá vật chúng tôi và đội sổ của khoa là em Lao động. Và tình hình cũng giống lớp tôi: cũng có 1, 2 giã từ áo lính về giảng đường ... và những thằng sinh viên già đó phần lớn đều bị Khoa chọn làm lớp trưởng. Thêm một trang mới của cuộc đời tôi bắt đầu như vậy đó!      

[thanhh63]

Nói về cái "nghiệp" học ĐH của tôi cũng lắm khúc quanh, trong suốt năm đầu tiên của đời SV, tôi không nghĩ mình sẽ trải qua nhiều khúc quanh đến như vậy, mà tất cả đều không phải do tôi "lập trình" trước, mà tôi luôn " bỡ ngỡ " trước những khúc quanh đó và tìm cách thích ứng với nó càng nhiều càng tốt. Kỷ niệm về năm thứ nhất của tôi có thể nói tuy không được nhiều nhưng lại sâu đậm, từ việc chuyển sang môi trường học tập mới so với 2 năm học bổ túc, đến việc thông tin có khả năng được tuyển đi du học tại Đông Âu nếu duy trì tốt kết quả học tập, rồi bạn bè, tình yêu, thậm chí cả bệnh tật...

Đối với những thằng lính về học tiếp và học lên đại học, nhiều khi khả năng thích nghi có vẻ kém hơn so với các em chuyển từ phổ thông lên đại học. Có lẽ do khuôn khổ, kỷ luật thép nên "thui chột" khả năng "sáng tạo" chăng? câu hỏi đó chi phối không chỉ những năm tháng đó của tôi, mà vẫn ảnh hưởng rất lớn ngay cả những năm tháng sau đại học. Ngày đó sinh viên chưa được tạo điều kiện để tự phát triển cái "tôi" một cách tự nhiên, vẫn còn đó cách học, quan niệm quản lý sinh viên theo kiểu thời còn học sinh phổ thông, thậm chí chúng tôi vẫn được đọc "chính tả" khi nghe giảng trên giảng đường. Không biết bây giờ sinh viên được quyền tự chọn một cách học phù hợp với mình hay chưa nhưng ngày đó tất cả đều điểm danh một cách máy móc, tất cả đều phải đến lớp, đến trường đúng giờ, cho dù là giảng đường hay bài tập, không thể chọn môn hay chọn giờ nghe giảng phù hợp, không thể bỏ bớt hay giảm thời lượng môn nào đó mà chúng ta không thích, các trường hợp cúp tiết, về sớm đều phải ghi nhận và báo cáo khoa, nhiều khi anh em tôi - những thằng lính trong khoa bị làm lớp trưởng - hay tâm sự với nhau: sao mình giống CA nhiều hơn SV...

Tuy vậy, nhiệm vụ chính của tôi vẫn là học, bản thân tôi luôn hiểu rằng: so với các bạn trẻ mình thua thiệt hơn họ về sự nhạy bén, sắc sảo, mặt khác tôi cũng chưa bao giờ cho mình là quá giỏi, hoặc xuất sắc cho dù trước khi đi lính tôi là thành viên lớp chuyên toán của trường NĐC và trong 2 năm học bổ túc tôi cũng có những thành quả nhất định,... nên muốn không để tụt lại phía sau mình chỉ còn cách duy nhất là: cần cù bù thông minh! câu khẩu hiệu đó âu cũng là phương châm sống xuyên suốt cuộc đời tôi đến tận bây giờ. Và kết thúc học kỳ đầu tiên, kết quả học tập của tôi cũng kha khá, âu đó cũng là niềm vui nho nhỏ để tôi tự khích lệ mình. Một ngày cuối học kỳ I sau khi đã có kết quả HK, tôi được mời lên gặp giáo vụ khoa, và một thông tin tôi nhận được khiến tôi vừa tự hào nhưng vừa lo lắng: tôi sẽ được chọn đi du học tại Đông Âu nếu vẫn duy trì tốt kết quả học tập tốt ở HK còn lại của năm thứ nhất.        

[thanhh63]

Thêm chút màu mè, hình ảnh cho sinh động 

Chuyến thăm thú Đà Lạt đầu tiên trong đời tôi khép lại 2 năm mài đũng quần trên ghế trường BTCN 

[thanhh63]

Thời bao cấp, để được đi du học thật sự là một vinh dự, nó không giống như hiện nay du học sinh có 3 loại: Nhà nước cử đi, học giỏi và tự tìm học bổng, đi học = tiền gia đình mà loại thứ 3 này coi bộ hơi nhiều và các gia đình dư tiền lắm của nhưng con em lại thiếu khả năng thường chọn cách này. Ngày ấy, điều đầu tiên là: du học = tiền nhà nước, hoặc học bổng theo các chương trình trao đổi SV, hoặc hỗ trợ đào tạo, nếu SV đậu đại học xuất sắc, thường có ngay 1 suất du học đâu đó ở khối XHCN châu Âu, loại thứ 2 là dự bị du học ( chưa đủ điều kiện để được đi ngay ) tôi sau này mới biết có loại này và tôi may mắn "rơi" vào tầm ngắm, nếu năm đầu, SV đạt kết quả tốt sẽ được chọn, còn nếu không như ý thì người khác được chọn  .

Kể ra cũng hay vì HKI tôi chỉ đơn giản là học hết mình, sang HKII còn có đích là phải đi du học vì nhiều lý do khác nhau nhưng 2 lý do chính là: đi Tây học ĐH - sướng quá còn gì - người ta chen nhau đi tây, cho dù là đi lao động hay học nghề, còn mình đi du học, tự hào quá còn gì. Mặt khác, những khó khăn về tài chính trong năm đầu tiên cũng thôi thúc tôi ra đi, đi để giải tỏa khó khăn cho gia đình, và ba má tôi có thể dồn mọi khả năng để lo cho cậu em út cũng thi vào ĐH trong năm tiếp theo. Nói là khó khăn tài chính vì chế độ lương của tôi từ Tiền Giang chuyển lên TPHCM đã chỉ được hưởng 1 tháng sau đó không được chấp nhận với lý do rất ngớ ngẩn: Hệ đại học chính quy không có SV hưởng lương, chỉ có hệ chuyên tu, và tại chức. Nghe xong cái lý do tôi tức lộn ruột, không lẽ họ không muốn chúng tôi thi đại học theo hệ chính quy, mà phải theo con đường mà ngày ấy người ta hay ca thán :" dốt như chuyên tu - ngu như tại chức " ... Cũng may là tôi bị "cúp" lương sau khi biết tin mình có khả năng sẽ đi du học, vì thế tôi cũng chẳng còn thiết tha gì với việc "kiện tụng, khiếu nại" mà chỉ lao vào học sao cho kết quả HKII phải tốt hơn HKI.

Và kết quả kỳ II của tôi còn tốt hơn mong đợi và tôi được chính thức chọn du học tại Đông Đức - nghành kinh tế công nghiệp. Mừng rơn, nhưng lúc đang lâng lâng vì mừng thì "tai họa" ập xuống: tôi bị mắc bệnh viêm gan siêu vi B vì quãng ngày học cật lực để có kết quả tốt trong kỳ II, mặt khác cái Mexico 86 cũng là kẻ thù gián tiếp của tôi khi trong lúc học thi HKII tôi hầu như không bỏ trận bóng nào của giải và luôn đến trường trong tình trạng ngây ngây vì thiếu ngủ, chính vì vậy thể lực tôi giảm sút, ăn uống thì bạ đâu ăn đó khiến tôi sập ngay bẫy siêu vi B. Cả nhà tôi tá hỏa vì căn bệnh này là bệnh cấm ở châu Âu, nếu mắc làm ơn ở nhà, vậy là nguy cơ du học tan vỡ, lo lắng, ba tôi kéo tôi về lại TG nhét vào bệnh viện đa khoa tỉnh để điều trị cấp tốc. Sau hơn 1 tháng nằm viện, tôi cũng lành bệnh, nhưng ba má tôi vẫn lo vì khả năng tái phát cao của viêm gan siêu vi B và khả năng xét nghiệm vẫn phát hiện virus của bệnh này, nên ngay cả sau này tôi học tiếng ở Thanh Xuân, HN 1 năm, các cụ nhà tôi vẫn chưa hết lo lắng, thậm chí cụ ông nhà tôi đến tận ngày nay vẫn ra rả mỗi khi tôi vui vẻ, bù khú với bạn bè: mày nhậu cho lắm vào, cái bệnh siêu vi B của mày giỏi lắm sống thêm được 30 năm... không khỏi làm tôi không lo lắng. 

[thanhh63]

Nói vậy chứ trong suốt năm nhất chúng tôi cũng thực hành thành thục câu: Học không chơi, đánh rơi tuổi trẻ ... lớp Giá vật chúng tôi cũng đôi lần dã ngoại tập thể hoặc đón noel chung với nhau, tạo điều kiện gắn kết các thành viên trong lớp và kết quả chúng tôi cũng "gắn kết thành từng cặp" cũng kha khá  , đây là tập thể lớp tôi: Vật Giá 11 khoa Kế hoạch, ĐH Kinh tế TPHCM niên học 85 - 86 ...

[thanhh63]

... Rồi cái ngày chia tay lớp giá 11 cũng đến, tôi chạnh buồn nhìn các bạn mình bước vào năm 2 còn mình quay trở lại năm -1, rồi năm 0 mới có ngày về lại năm nhất  , biết làm sao được, cái gì cũng phải trả giá cả mà... Tôi được thông báo mình sẽ ra ĐH ngoại ngữ Hà Nội để học 1 năm tiếng, sau đó qua nước bạn học tiếp 1 năm tiếng nữa, như vậy vị chi tôi phải mất 3 năm cho 1 xuất chưa chắc chắn trên giảng đường đại học của bạn, nói chưa chắc chắn vì cũng đã có những trường hợp SV mình không qua nổi năm tiếng phải quay lại trường cũ để học, mất toi 1 năm để học cái ngôn ngữ ất ơ, tất nhiên số này không nhiều, nhưng không phải không có.

Ngày đầu tiên trình diện trường ĐH ngoại ngữ, khoa Đông Âu, tôi thơ thẩn đi tìm tên mình trong lớp Đông Đức, đọc đi đọc lại, đọc đến hoa mắt vẫn không có tên mình, tôi phát hoảng, chạy lên văn phòng khoa để hỏi ... thì mới biết tôi được xếp vào lớp đi học Séc - 1 nước trong liên bang Tiệp Khắc chứ không phải đi Đức như người ta đã thông báo với tôi khi còn ở SG. Một thoáng chạnh buồn, vì trong thâm tâm tôi rất tự hào vì được đi Đức học kinh tế, muốn nói gì thì nói, đông Đức cũ cũng là nước kinh tế phát triển nhất khối XHCN và khi biết đi Séc học, tôi thậm chí không biết Séc là nước nào, nếu người ta không nói với tôi là Tiệp Khắc ... Nhưng thôi, có muốn quay lại cũng không được rồi vì tôi đã bị cắt quân số của trường Kinh tế, chỉ có thể quay lại nếu tôi không vượt qua năm tiếng, mà như vậy thì quá tệ, lòng tự trọng không cho phép, vả lại trong thâm tâm tôi luôn cho rằng: giải thoát cho gia đình khỏi khó khăn trong 4 năm nuôi tôi ăn học là mục đích tối thượng, một cái tặc lưỡi... tôi chính thức trở thành tân SV lớp Séc 1, khoa Đông Âu, Trường ĐH Ngoại Ngữ - Thanh Xuân - Hà Nội năm học 86 -87      

[thanhh63]

Dạy chúng tôi đa số là giáo viên VN, những người từng theo học nhiều năm tại Tiệp Khắc cũ, bên cạnh giáo viên người Việt, chúng tôi cũng được học với giáo viên người Séc, một trong số ít ỏi đó là thầ Max Konecní ... Ấn tượng khó quên về thầy là ngay tiết học đầu tiên, khi thầy bước vào lớp, chào chúng tôi, đây đó đã xì xầm tiếng bình luận về hàng ria của thầy :" bộ ria này mà khi ăn thịt chó với mắm tôm nó dính vào ria thì "thơm" phải biết ..." - số là thầy có bộ ria nép và râu cằm rất ấn tượng, nó không được như bộ của Enghen, nhưng cũng cỡ 7 - 10 ... Chúng tôi cứ nghĩ thầy không nghe được gì vì thầy cứ cười cười, nhìn ông "bình luận viên" , ông kễnh này thấy thầy nhìn tương luôn 1 câu học lỏm trong từ điển: Co cumis, ty vole! tạm dịch là: mày nhìn cái gì, đồ bò thiến! ... Các bạn biết rồi, đám choai choai chịu học này, học xong là hành ngay, mà không hề biết tình huống nào mới xử dụng nó!, thầy Max cũng không nói gì, cậu bạn tôi có vẻ hể hả lắm ...

Giờ học với thầy kết thúc không có chuyện gì, giờ sau là giờ thầy chủ nhiệm khoa, câu đầu tiên thầy hỏi: ai bình luận về bộ ria dính mắm tôm của thầy Max? ... thầy chỉ hỏi, nhưng không truy, thầy nói:" thầy Max từng tốt nghiệp khoa tiếng Việt trường ĐH Tổng Hợp HN, thầy là chuyên gia chui rúc vào những xó xỉnh của HN để học ngôn ngữ dân gian Việt, nên thầy thuộc loại "cáo" trong tiếng Việt, các em chớ lỡ lời với thầy", đồng thời thầy cũng giải thích bối cảnh sử dụng câu tiếng Séc mà ông bạn nhóc của chúng tôi đã xử dụng để nói với thầy Max, nghe xong cả lớp xám mặt và ân hận, riêng cậu bạn kie từ đó về sau cứ len lén nhìn thầy Max mà không dám nhìn thẳng  . Sau này khi đã quen thân, thầy Max đôi khi nói chuyện với chúng tôi bằng tiếng Việt, có những từ thầy sử dụng khiến chúng tôi cứ tròn xoe mắt mà ngạc nhiên, thán phục, thầy cắt nghĩa gọn gàng từng tình huống sử dụng từ ngữ tiếng Việt, nghĩ lại tôi cứ tự vấn: không biết thầy nghĩ gì khi đám "nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò" này bình phẩm về thầy  ...     

[thanhh63]

Trường ĐH ngoại ngữ Thanh Xuân, HN nằm trên đường đi Hà Đông, mặc dù tôi sinh ra và có hơn 12 năm tuổi thơ gắn bó với HN kể cả những năm tháng đánh Mỹ oai hùng trên bầu trời HN ... nhưng thú thật sau này trở lại bỡ ngỡ vô cùng. Tôi chỉ định hình được khu tập thể Cao - Xà - Lá nơi trước 75 tôi có gia đình ông cậu sống ở đó, trở ra HN lần này tuy không "đần" như lần 79, 82, nhưng khi đi ra ngoại ô là tôi mù tịt, và khu Thanh Xuân ngày ấy vẫn còn bị coi là ngoại ô. Trường Ngoại ngữ gồm những tòa nhà hình khối kiểu chung cư cũ như khu tập thể Kim Liên, phủ bên ngoài nước sơn vôi vàng cũ kỹ đã rêu phong, nói thật thời đó rất khó khăn, thậm chí có người còn nói nó khó khăn hơn cả thời khó khăn nhất sau giải phóng, nhưng dẫu gì chúng tôi cũng đã quen với SG, dù còn nghèo nhưng nó vẫn là SG... còn ra đến HN, đúng là thủ đô cổ kính, nên nhìn tất tần tật đều cô cổ, bân bẩn và buôn buồn ... cảm giác này càng khiến tôi càng rầu rĩ tơn  .

Tôi ở nội trú cùng các bạn khác từ các tỉnh tụ họp về, chỉ có SV Hà Nội mới không ở nội trú và ngày ngày đi xe đến trường... Cảm giác ấn tượng nhất của tôi về cuộc sống nội trú là cái ăn và tắm giặt, ngoài ra còn có tình cảm anh em kết nghĩa với nhau giữa mấy thằng lớp Tiệp 1 chúng tôi với các cô em gái lớp Nga của khoa Nga (không phải dân du học). Chúng tôi ở trên tầng 4, một căn phòng độ 40m2 cho 8 - 10 SV trọ, nhìn qua cửa sổ xuống sân sau là cái bể nước tập thể lúc nào cũng vui nhộn, rộn rã tiếng người cười nói, la hét, dành dật xen với tiếng thùng, xô múc nước va vào đáy hồ kêu loảng xoảng ... cái âm thanh đó chỉ kết thúc khi SV lên lớp hoặc đêm khuya, còn không lúc nào thiếu nghe riết thấy vui tai, vắng nó thấy buồn buồn, thiêu thiếu  . Ngày chúng tôi tựu trường cũng cuối hè qua thu, rồi đông đến, như cầu về nước cũng có nhưng không gay gắt bằng mùa hè. Mùa đông cả tuần mới tắm, giặt 1 lần, tôi hay tranh thủ khi về nhà bà bác ở 42c THĐ làm hết "thủ tục" này cho tiện, vừa ấm cùng do tắm ở nhà khuất gió, vừa đỡ tranh giành từng thùng nước. Nhưng mùa hè thì khiếp rồi, vốn dĩ nước chảy vào hồ như đái dắt, được giọt nào là hết bay giọt đó, nên chẳng bao giờ có khái niệm đầy hồ, bởi vậy mới luôn có cái âm thanh thùng, xô múc nước va vào đáy hồ kêu loảng xoảng. Ngày ấy gần trường tôi là C500, tôi có vài anh em học cùng bổ túc đậu đại học CA và học ở C500, bên ấy dẫu sao tình hình nước nôi cũng không quá bi đát như bên tôi nên anh em hay nhảy dù tắm ké         

[thanhh63]

Ngày ấy cả nước cùng khổ, nhưng không hiểu sao tôi vẫn thấy sướng hơn hồi còn ở lính  . Cũng cơm tập thể, cũng 1 mâm 6 thằng, chỉ có mỗi cái không phải xếp hàng vào nhà ăn và không có nạn vác bát B52 ra dọa bạn đồng mâm, còn thức ăn thì vẫn tệ y như hồi ở lính. Nhưng tôi nói sướng hơn là ở chỗ túi vẫn rủng rỉnh có tiền, tuy không nhiều nhưng vẫn có thể chiều thứ bẩy hoặc sáng chủ nhật "bay" về HN để tự thưởng cho mình một bát phở kèm theo cái trứng đập nguyên tròng trong bát nước phở  . Nói vậy thôi chứ cái thứ dinh dưỡng không đủ cho thằng cày sâu cuốc bẫm cũng không sao, chứ còn mấy thằng cạo chữ hàng ngày vì nỗi lo ngay ngáy của các kỳ thi thì ăn uống tệ bạc là biết mặt ngay, và hậu quả nhãn tiền, tết năm 87 về SG, không biết ma sui quỷ dẫn thế nào mình lại chụp hình mà lại chụp cận cảnh nữa chứ, nhìn sản phẩm là 1 thằng đói ăn gầy dơ xương không khác diễn viên quần chúng phim Sao tháng Tám, ngay cả thời đi lính cũng không khi nào mình tệ đến như vậy.

Điều ấn tượng nữa là các em gái kết nghĩa lớp Nga ... ngày ấy anh em lớp Tiệp mình chơi rất thân với 1 nhóm nữ SV khoa Nga, lâu quá mình quên tên hết rồi, nhưng nhớ vài em quê Hải Phòng, có đứa quê cầu tõm, nhớ quê vì anh em mình thường xuyên lôi quê ra gọi ví như cướp cảng, cầu tõm... nên nhớ quê hơn nhớ tên. Nghĩ cũng vui, mỗi khi có sinh nhật đứa nào đó trong bọn, anh em mình lại tụ tập nhau lại đúng chất liên hoan sinh viên sau đó kéo nhau đạp xe về HN dạo lònh vòng mấy phố trung tâm rồi quay về trường. Tình cảm anh em thân thiết còn giữ được mãi đến khi qua Tiệp vài năm thì mất dần liên hệ, âu cũng cơm áo gạo tiền giật con người ta và đặt về đúng với thực tế cuộc sống nên hết mơ mộng vi64n vông ... nhưng nhờ cái viễn vông, vô tư đó anh em tôi cũng có cái để có thể nhớ về 1 năm làm SV trường ngại học ngại nghĩ HN       

[tuanb5]

DHNNHN (Nay là DHHN) là cơ sở đào tạo ngoại ngữ khá uy tín. NHưng vói thời gian 1 năm, không biết khả năng thực tế của sinh viên ra sao hả bác?
Có lẽ để tiếp thu chương trình đại học ở bên đó, 1 năm học tiếng bên nước họ mới là quyết định phải không bác?
Vốn "Ngoại ngữ" Ở Đại từ có giúp được gì cho bác không?