Đầu thập niên 1980 cao trào người vượt biên lên đến đỉnh điểm ,ta có thể ước tính số lượng người ra đi là khoảng vài chục nghìn người thành công ,số người không gặp may bị bắt lại cũng khoảng trên chục nghìn ,các nhà tù và trại cải tạo đày ắp những người vượt biên ,khung hình phạt cho người vượt biên chỉ là 24 tháng cưỡng bức lao động ,nên họ không nản chí . có trường hợp bị bắt vừa được tha vì mãn hạn tù, lại tiếp tục vượt nữa và lại bị bắt nữa ,những can phạm này làm cán bộ trại giam và cán bộ điều tra nhẵn cả mặt . Thế tại sao họ quyết tâm ra đi như vậy ? là vì những trại tỵ nạn của cao ủy liên hợp quốc (HCR) đã được dựng sẵn ở các nước đông nam á gần VN chờ và đón họ ,giúp họ định cư theo nguyện vọng ở các nước thứ 3 .thuộc phe Tư bản . Ta có thể coi đây là hệ lụy của cuộc chiến tranh lạnh giữa 2 phe XHCN và TBCN .
Cao ủy Liên Hợp Quốc không thuộc phe phái chính trị nào cả, trong chuyện trại tỵ nạn chỉ mang tính nhân đạo, trên nguyên tắc gìn giữ hòa bình bảo vệ quyền con người. Khi đất nước nào có chiến tranh xảy ra thì các bên tham chiến sẽ lao vào chiến tranh, người dân sẽ chết kẹp giữa 2 làn đạn. Vì vậy những nước láng giềng và có thể đồng ý cho LHQ xây dựng trại tỵ nạn cho người dân những nước đang có chiến tranh cư trú tạm thời, tổ chức LHQ sẽ chi tiền, cung cấp cuộc sống tối thiểu cho người dân đến tạm trú ở đó, khi chiến tranh kết thúc, người dân ở trại tỵ nạn có thể trở về Tổ quốc của mình.
Khoảng năm 1978 Hoa Kiều ở HN ào ạt về nước, TQ vu khống cho VN xua đuổi, đàn áp người Hoa, thực tế xua đuổi thì không nhưng đàn áp thì ít nhiều có, như vụ người Hoa ở khách sạn Ga HN, không đàn áp mới là lạ, làm loạn, khiêu khích chống đối và đỉnh điểm là vụ LS Lê Đình Trinh trên BG Lạng Sơn. Phía VN đồng ý cho xuất cảnh, nhưng phía TQ không chịu cho đồng bào của mình nhập cảnh về Tổ quốc, vì vậy mới có chuyện xảy ra giữa đôi bên, sau đó phía TQ phải đồng ý cho Hoa Kiều về nước và làn sóng người Hoa trở về bắt đầu từ đây. Phía ta có thể xuất cảnh Hoa Kiều ra khỏi VN bất kể đường nào, tùy họ lựa chọn và một đường nữa để trở về TQ đó là đường biển. Tại Hải Phòng, ta mở cửa cho người Hoa đi công khai khoảng 10 ngày, họ mua thuyền, lên danh sách có sự xác nhận của công an khu vực về danh tính người xuất cảnh, xuống thuyền đi. Số người này không về qua Trung Quốc đại lục mà đi Hồng Kông. Những Hoa Kiều đó khi sang HK thì lại nhận họ là người VN, nếu nói là người TQ thì sẽ bị trả về Đại lục còn người VN thì được nhận vào trại tỵ nạn vì lúc đó VN ta được LHQ xếp vào hàng những nước đang có chiến tranh, tất nhiên trong số người Hoa đi khỏi VN lúc đó có rất nhiều người VN như liên quan vợ chồng, gia đình con cái hoặc nhiều lý do ra đi khác. Làn sóng đổ xô vượt biên trốn ra nước ngoài ở miền Bắc bắt đầu từ đây. Tại phía Nam thì những nước Đông Nam Á trong khu vực đều đồng ý cho LHQ xây dựng trại tỵ nạn trên các hòn đảo hoặc đất liền thuộc chủ quyền của họ. Tất nhiên họ cũng được lợi từ việc này, cụ thể là gì thì không rõ. Chiến tranh ở VN kéo dài và trong điều kiện bị cấm vận nên chuyện người VN tỵ nạn trở lên bế tắc không thể một sớm một chiều đưa họ ngay trở về Tổ quốc. Vì vậy Cao ủy LHQ kêu gọi các nước trên Thế giới đứng ra nhận giúp đỡ người tỵ nạn VN, trong đó có cả các nước trong phe XHCN cũng cùng chung lời kêu gọi này, nhưng tất nhiên là các nước XHCN họ không nhận rồi. Chỉ còn lại các nước TBCN đứng ra nhận. Họ sẽ phải cân đối ngay trên đất nước của họ về dân số, nhà ở, việc làm ... vv để không ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân nước họ, đăng ký với LHQ tình nguyện nhận bao nhiêu người VN ở các trại tỵ nạn, sau đó căn cứ vào số thuyền nhân đăng ký đi những nước đó để phỏng vấn, điều tra. Khi đã đạt được yêu cầu theo phía nước nhận họ mới được tạm thời nhập vào nước đó. Mới là tạm nhập thôi đấy nhé, khi nào VN hết chiến tranh sẽ phải trả về VN lại.
Vậy thì tại sao số người đi tỵ nạn ngày đó được ở lại nước thứ 3? Nước đó, tùy theo hiến pháp và luật pháp của nước đó cho phép người nước ngoài ra nhập Quốc tịch của họ gồm nhiều khoản X Y Z mà họ yêu cầu hoặc bắt buộc phải có để trở thành một công dân của họ, phải thi để ra nhập Quốc tịch của họ, ai đạt được số điểm cao theo quy định sẽ cho nhập, ai không đạt được thì chưa cho nhập Quốc tịch. Cũng vì tính nhân đạo của nước đó nên họ không đuổi về hay trả về, hơn nữa cũng còn nhiều vướng mắc trong quan hệ gia đình hôn nhân của người tỵ nạn liên quan đến luật pháp nước đó, vì thế nhiều người không phải công dân của họ, không có Quốc tịch nhưng vẫn ở lại như bình thường. Cá biệt có vài trường hợp mà tôi biết, ở nước thứ 3 đến 30 năm rồi bỗng nhiên bị đá đít đuổi thẳng cổ về VN, lý do rất đơn giản, dù sang đó rất lâu rồi nhưng toàn trộm cướp, bắn giết người tùm lum cả, 30 năm đó thì đi tù đến 27 năm trong trại giam, cá biệt nữa có vài vụ được thuê đứng ra nhận tội nào đó đi tù thay cho người phạm pháp khác. Tất nhiên đây là thỏa thuận nào đó và có sự dàn xếp can thiệp của luật sư để dồn hết tội về tay nhận đi tù thuê kia. (chuyện này có nhưng rất hiếm). Những trường hợp này, phía VN không thể không nhận. Riêng đối với Mỹ thì chuyện người tỵ nạn đối với những người từng là đồng minh cũ của họ thì lại là chuyện khác. Ta không giữ những người không cùng chính kiến, cho phép đi trong trật tự, phía Mỹ đồng ý nhận nhưng với điều kiện tối thiểu phải là SQ binh sỹ VNCH từng ở tù cải tạo sau 30.4.1975 ít nhất 3 năm trở lên, kể cả SQ cấp tướng của VNCH nếu không đi cải tạo đủ 3 năm cũng không thuộc đối tượng họ nhận, nhưng cũng có nhiều HSQ và binh sỹ VNCH cũ đi tù cải tạo chính trị từ 3 năm trở lên lại được phía Mỹ nhận, còn tù hình sự trộm cướp lưu manh sau 30.4.1975 mà trước kia là SQ VNCH đã tù cải tạo trên 3 năm rồi và cả tù chính trị lần 2 cũng đừng có mơ được nhận, phải là người từng bị đi cải tạo duy nhất 1 lần ngoài 3 năm mới là đối tượng xét duyệt. Đương nhiên, vợ con sẽ ăn theo, ngoài ra có thêm chương trình đi tỵ nạn theo diện con lai và cả bất kể ai đó giúp đỡ phía Mỹ tìm thấy hài cốt lính Mỹ còn sót lại tại chiến trường VN. Một thời ở VN, SQ và binh sỹ VNCH cũ "nháo nhào" đi mua giấy ra tù của chính quyền cấp từ sau GP, chưa từng thấy trên Thế giới này lại có những người thích được xác nhận từng đi tù cải tạo đến như thế. Phía Mỹ cũng khôn chán, họ tra sổ gốc do phía ta cung cấp, giấy tờ "cọp" không có gốc hoặc mới đi tù dưới 3 năm đã được về thì đừng nói chuyện.
Sau khi các trại tỵ nạn ở ĐNA đóng cửa đâu khoảng tháng 6 năm 1988 thì số người vượt biên, nhập trại sau ngày đóng cửa trại dù chậm chỉ 1h đồng hồ cũng bị trả về VN, khoảng năm 1995 gì đó ào ạt người VN ở các trại tỵ nạn bị trả về nước. LHQ dứt khoát không nhận thêm, các nước thứ 3 khác cũng quá ớn chuyện này nên chả nước nào nhận nữa, ngay những người thuộc diện đi HO đã ở trại tỵ nạn cũng buộc phải về nước rồi từ đó chờ xét duyệt để đi theo diện HO, khi về đâu mỗi người được vài trăm USD cộng thêm chương trình tái hội nhập, giúp đỡ cho vay vốn làm ăn để hội nhập nhưng cũng chẳng mấy người đủ điều kiện vay vốn.
Dilber MC Theme by HarzeM