TRỞ LẠI LỆ THỦY (2)
Định hướng lại từ trong ký ức của 40 năm về trước, tôi và TL đi dọc theo dòng sông vì trước đây mỗi khi chiều xuống anh em thương binh thường ra đầu cầu hoặc bờ sông để hóng mát và nghe những dòng hò Lệ Thủy cất lên từ 2 bờ sông. Nhiều anh em biết hò và giọng hò đưa đẩy với các cô gái dịa phương sao mà quyến rũ và thanh bình đến như vậy mặc dù càng về đêm mật độ pháo biển và bom tọa độ càng dầy đặc hơn vào các trọng điểm trên trục đường 15 và QL1 cách đấy không xa.
Tôi lững thững rẽ phải vào 1 ngõ nhỏ. Cảnh vật thay đổi quá nhiều, nhà ngói mọc lên san sát thay cho những nếp nhà thấp lợp lá cọ hoặc cỏ tranh với bốn bên thưng vách có thể dựng lên để đón gió mát lùa vào. Đặc biệt không còn những hàng chè rào như ngày xưa nữa mà thay thế bằng những bức tường xây. Ngày ấy chúng tôi được uống nước nấu bằng lá cây trồng làm hàng rào, mùi vị thơm thơm dễ uống. Nước uống nấu bằng chè rào dễ uống hơn lá mùng 5 (tục lệ mùng 5 âm lịch hàng tháng bà con ở đây ra hái đủ các loại lá mọc hoang ngoài rú (gò, đồi) để về nấu nước uống vì quan niệm ngày đó lá cây đều lành, nhưng chúng tôi không uống nổi vì đắng ngắt).
Tôi tìm đến 1 gia đình ở cuối ngõ và hỏi thăm ai đó ít ra bằng tầm tuổi chúng tôi may ra mới có thông tin chính xác. Gặp vợ chồng chủ nhà và tôi kể lại câu chuyện 40 năm trước về gia đình chị chủ nhà. Hoàng, chủ nhà, người kém chúng tôi vài ba tuổi khẳng định chúng tôi đã tìm đến đúng địa chỉ. Xóm này thuộc thôn Mỹ Trạch. Khi Hoàng còn là HS cấp 3 thường được huy động cáng thương binh nặng về viện 112 ở Hoa Thủy và Vạn Ninh. Tại xóm này suốt những năm 70 có một người phụ nữ làm công tác phụ nữ chuyên lo việc đưa đón thương binh được chuyển đến và chuyển đi hàng đêm, lo bố trí nơi ăn nghỉ cho TB tại nhà dân. Chị là người duy nhất ở xóm này có chồng đi B. Chị tên là Chuyên là chị họ của Hoàng.
Hoàng đưa tôi và TL đến nhà chị cách đấy không xa. Người phụ nữ có tuổi ra đón chúng tôi. Tôi nhắc lại câu chuyện khi tôi đến vì bị thương ở 2 bả vai và 2 bên hông không thể nằm được chị đã kiếm cho tôi 1 cái ghế băng để nằm, ghế băng lọt giữa lưng, chân ghế được cưa ngắn để khi có máy bay là có thể lật ngay xuống đất. Chị Chuyên không nhớ nữa, trong những năm chiến tranh đây là cửa ngõ vào chiến trường, biết bao lượt quân vào quân ra.
Chị Chuyên năm nay 86 tuổi, trong tiềm thức của tôi ngày ấy chị ngoài 30, dáng khỏe mạnh đẫy đà, quần luôn xắn tới đầu gối, với điếu thuốc rê luôn trên miệng. Là cán bộ phụ nữ chọ luôn xăng xái đi hết nhà này nhà khác để thu xếp chỗ ăn nghỉ cho anh em TB. Hai đứ trẻ nhà chị quãng gần 10 tuổi suốt ngày lấp ló dưới hầm. Chị cho biết 2 đứa lớn nhà chị ngày ấy học cấp 2 trong diện K8 ra ngoài Thanh Hóa để sơ tán, chỉ có 2 đứa nhỏ ở lại với mẹ.
Anh Mảnh, chồng chị Chuyên là người đàn ông duy nhất trong xóm vào chiến trường B. Bao nhiêu năm ở Tây Nguyên, anh chiến đấu tại Trung đoàn 33 và về nghỉ với quân hàm trung tá.
Những đứa con chị giờ đây đều công tác ngoài tỉnh, nhà chỉ còn hai ông bà già.
Ngày xưa từ xóm ra bờ sông phải qua 1 bãi bồi chừng hơn 100m là tới bờ sông, giờ đây sông Kiến Giang đã chảy sát vào con đường chạy ven sông.
Hai chị em nhắc lại những câu chuyện cũ tưởng như mới ngày hôm qua. Chị rất cảm động vì hôm nay có 1 người lính 40 năm về trước đã quay trở lại chốn này tìm về nơi đã từng sống dù chỉ trong 1 thời gian có mấy ngày. Tôi cũng cho chị biết ngày ấy cùng ở nhà chị còn có Thủy con là cùng đơn vị với tôi. Thủy quê Giao Thủy, Nam Định.
Chia tay anh chị, hẹn một ngày nào đó chúng tôi sẽ quay trở lại.
Trở lại với miền ký ức ngày hôm nay quả là may mắn vì không những gặp lại cảnh cũ mà còn gặp lại người chị năm xưa đã tận tình giúp đỡ chúng tôi trên đường chuyển thương hơn 40 năm về trước.

Xóm nhỏ ngày xưa đâu còn những hàng chè rào nữa

Cùng với vợ chồng chị Chuyên và Hoàng, em họ của chị. 
Bức bình phong bằng chè rào tại nhà thờ của gia đình TL

Khuôn viên nền nhà cũ của gia đình TL, giờ là nhà thờ.Chuyến tìm lại miền ký ức Lệ Thủy dừng ở đây. Hy vọng rằng sẽ có dịp trở lại những nơi tuổi trẻ tôi đã từng qua trong những năm tháng không thể nào quên ấy.