Chuyện kể về một gia đình liệt sĩ

[Giangtvx]

        Ngày 10-7-1963

        Năm ngoái cũng vào dịp này đây, "Kh” đang chuẩn bị đi nghỉ phép. Còn năm nay thì, nhất định chậm hơn và có thể chỉ đi nghỉ mát chứ không cần về quê. "Kh” đã đề đạt nguyện vọng này về phòng cán bộ quân khu rồi. Tuy vậy nhưng chưa chắc chắn có được không!

        Cả ngày lo chuẩn bị giáo án dạy lý thuyết bắn và vạch kế hoạch hoạt động, công tác câu lạc bộ cuối tháng, trong đợt thi đua nước rút lập thành tích chào mừng đại hội Đảng bộ tiểu đoàn và ngày chống Mỹ - Diệm 20-7.

        Một số sĩ quan chuẩn bị đi về quân khu học văn hoá, vì vậy công việc bàn giao lại càng thêm bề bộn. Mấy hôm nay không có thì giờ chơi bóng kia mà. Học văn hoá coi như chưa phải chạm đến sách.

        Tháng vừa qua tiêu phí quá, nay hết cả tiền. Gửi đường, gửi dép, tiền cho gia đình và chú Kiêm rồi mà bây giờ vẫn chưa có trả lời"...

        Khi người vợ nơi quê nhà đã bội tình, anh cũng chẳng trách chị nhiều mà chỉ trách kẻ đã lợi dụng hoàn cảnh của anh chị để làm điều xằng bậy:

                                                   Vẫn biết thân ta là bộ đội
                                                   Cho nên mắc phải cái nợ đời
                                                   Chẳnh trách vợ ta làm bậy bạ
                                                   Chỉ trách loài chim chim chuột, giống quạ dơi.

        Trong lúc phải vượt qua khó khăn chồng chất, anh đã có tình cảm yêu thương với một cô giáo nơi đơn vị đóng quân. Tình cảm của họ thật nồng nàn thắm thiết nhưng cũng thật trong sáng lành mạnh. Họ rất mực yêu thương nhưng luôn biết giữ gìn cho nhau.

        Khi mà anh còn đang bị giằng xé bởi một cuộc hôn nhân tan vỡ và một tình yêu đang đến độ nồng nàn thì cuộc sống của một sỹ quan quân đội ở một đơn vị biên phòng lại đòi hỏi anh phải gạt đi tất cả. Gác lại tất cả, anh lao vào cuộc thử thách vô cùng khốc liệt nơi biên cương.
Với cương vị là người chỉ huy đơn vị, Bùi Khắc Khới luôn giữ đúng vai trò đầu tàu của mình trong mọi công việc. Trước mỗi khó khăn thách thức anh đều biết dựa vào quần chúng tích cực để cùng cả đơn vị phấn đấu vượt lên.

        Trời biên cương mưa nắng thất thường. Những ngày tháng bảy và đầu tháng 8, công việc nối công việc, mặc dù đã có kế hoạch nghỉ phép để giải quyết công việc gia đình, nhưng anh đã phải hoãn lại để thực hiện những mục tiêu công tác của đơn vị.

        Trong khó khăn vất vả anh đã thấy hết sức mạnh của những người lính tuổi hai mươi. Anh khâm phục họ, yêu thương họ và như một người anh cả, anh hướng dẫn, chung lưng đấu cật cùng họ hoàn thành nhiệm vụ. “...Đêm nay sinh hoạt chung, tìm biện pháp khắc phục, lấy chi đoàn làm nòng cốt để động viên tinh thần đưa năng suất lao động và cường độ lao động lên một bước. Các chiến sĩ quyết tâm và phấn khởi làm cho chúng tôi thêm vững dạ và tin tưởng vào sức lực của mình hơn”.

        Bùi Khắc Khới đã chỉ huy đơn vị hành quân chiến đấu, xây dựng trận địa phòng thủ biên giới Cha Lo. Trong điều kiện mưa to gió lớn, thiếu thốn mọi bề, địa hình phức tạp anh vẫn tạo được niềm tin cho chiến sỹ, vẫn xây dựng được nếp sống trẻ trung vui tươi, hăng hái hoàn thành vượt mức nhiệm vụ được giao.

        “...Từ hôm lên đây chưa có ngày nào tạnh ráo cả. Mà ở rừng núi đã mưa thì càng gặp hàng trăm thứ khó khăn gian khổ nữa. Ướt át, đường trơn, sên vắt… nhưng chẳng có gì ngăn cản được tinh thần chiến đấu quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ chiến sĩ chúng tôi. Sương mù dày đặc như bưng mắt mọi người, chỉ đứng cách nhau một khoảng là không nhìn thấy nhau rồi.”

        Đêm hôm, sương gió, nhiệm vụ nặng nề, tình yêu và hôn nhân đều dang dở vậy mà anh vẫn vững vàng, vẫn nghĩ đến việc sáng tác. Bao thử thách của cuộc sống vẫn không ngăn được trái tim yêu thương và vươn tới của nghệ sỹ Bùi Khắc Khới.

[Giangtvx]

        Ngày 15-7-1963

        Ra thao trường cùng các chàng lính trẻ. Chịu nắng và gió Lào.

        Tối tập bắn bài ba các loại súng. Đại hội Đảng bộ tiểu đoàn họp ngày thứ nhất. Mọi công việc đều do anh em ở nhà tự quản lấy.

       Ngày 16-7-1963

        Bố trí cho các tiểu đội, trung đội học tập xong đâu vào đấy, "Kh” ra thao trường chuẩn bị cho bắn ban đêm. Chiều về tiếp tục làm những công tác còn lại.

        Anh em được nghỉ bù nhưng cán bộ thì đừng nói đến có thì giờ nghỉ ngơi mà mệt. Mấy hôm nay không sờ đến chiếc viôlông được, rất thèm chơi mà chịu chết vậy.

        Phụ trách kiểm tra tổ kỷ thuật mãi tới 23h00 đêm mới về.

       Ngày 2-8-1963

        Đồng hồ mới chỉ 4 giờ kém 15 phút, trời còn tối như mực. Thế mà cả đơn vị đã dậy chuẩn bị hành quân rồi. Lấp ló những ánh đèn dầu hoả, đèn pin từ nhà nghỉ nhà bếp đến nhà ăn, chẳng khác nào cảnh rộn rịp của những giờ phút chuẩn bị xuất kích trong thời kháng chiến.

        Mệnh lệnh hành quân bắt đầu ban bố, cả đoàn người chuyển mình theo đường số 12 đi lên, đi lên mãi. Trong lần đi công tác biên giới này, "Kh” cảm thấy nó nhẹ thênh hơn bao giờ hết…

        Dọc đường hành quân mang vác nặng nề cũng là một thử thách bước đầu đối với những chàng lính trẻ. Trưa nay nghỉ ăn cơm tại khe Ve “Công trường 12a”. Được sự giúp đỡ của ban chỉ huy công trường, bộ đội đã có chỗ nghỉ trưa tương đối.

        Các cô gái rất vui và ra vẻ sẵn sàng giúp đỡ bộ đội lắm. "Ca hát” được em Hoài, nữ y tá, nhường giường, lấy chăn chiếu gối cho ngủ rất thích. Thật đáng cảm ơn những cô gái tốt bụng như thế...

        Ngày 3-8-1963

        Hồi năm 1961 cũng dịp này "Ca hát” còn ở Thathôm đây.

        Năm nay lại trên đường đi biên giới “cảnh núi rừng sên vắt đã từng quen”. Người lớn lên đất cũng lớn lên. Ngày tháng đến lại càng thêm đổi mới!!! Cuộc hành quân tiếp tục, kẻ gánh gồng, người mang vác, nào súng nào đạn, gạo muối cuốc xẻng, tất cả gia tài và tính mạng của người lính trên vai. Đôi bàn chân dạn dày sương gió cứ bước đều trên chặng đường quanh co khúc khuỷu đầy ổ gà gian khổ mà đi lên.

        Không khí đã bắt đầu thay đổi hẳn, trời mây mù tối xẩm rồi đổ mưa ào ào như trút. Tất cả chúng tôi đều ướt như chuột lội. Qua Bãi Đính nghỉ trưa hơn 2 tiếng đồng hồ.

        Chính nơi đây là vị trí tập kết cuối cùng của đơn vị cùng sư đoàn 325 hồi KC. Ngày hoà bình mới bắt đầu lập lại "Kh” đã từng sống ở nơi này gần 7-8 ngày. Vài chiếc nhà nho nhỏ của đồng bào Thượng, bên cạnh dòng suối quanh năm bốn mùa nước chảy về xuôi trong xanh và mát lạnh.

        Một kỷ niệm sâu sắc và đáng nhớ nhất đối với con nhà lính.

        Đến Cha Lo lúc 5 giờ 30’, mấy chiếc nhà lá năm xưa bây giờ không còn nữa. Trời thì mưa chẳng biết làm thế nào được. Chính bản thân "Kh” cũng không ngờ rằng, những ngôi nhà lá năm xưa bây giờ chỉ còn lại nền móng mà thôi.

        Ngôi nhà độc nhất còn lại thì lầy lội đầy những phân trâu hôi thối. Vừa mới tới không ai có thể nghĩ rằng lại có thể ngủ ở đó được. Nhưng nhờ quyết tâm khắc phục khó khăn, các chiến sĩ buông ba lô ra cầm xẻng đào xúc sạch sẽ đổ thật xa và phân công nhau đi chặt lá chuối rừng về trải. Chẳng mấy chốc ngôi nhà lại trở nên sạch sẽ. Tiếng côn trùng rên rỉ cũng chẳng ảnh hưởng đến việc chúng tôi vui vẻ mà ôm nhau nằm ngủ một đêm vô cùng ấm cúng.

        Tinh thần khắc phục khó khăn chịu đựng gian khổ sẽ chiến thắng tất cả. Bài học kinh nghiệm quý báu đó có lẽ chẳng ai có thể quên được.

        Ngoài trời sương mù bao phủ, thỉnh thoảng mưa rơi luồn theo những cơn gió thổi vào nhà. Nhưng chúng tôi vẫn yên tâm mà ngủ cho tới sáng.

[Giangtvx]

        Ngày 4-8-1963

        Trời mây mù che kín, thỉnh thoảng mưa rơi từng cơn, không khí những ngày cuối hè lẽ ra oi ả lắm. Nhưng ở đây thì hoàn toàn lại khác hẳn. Con nhà lính biên phòng chúng tôi thường nói đùa “Đây Cha Lo bốn mùa sương cùng gió…”.

        Rời Cha Lo lên đồn công an nhân dân sát biên giới. Chúng tôi còn phải cuốc bộ mất gần 2 tiếng đồng hồ. Đến đây được sự giúp đỡ của các đồng chí công an và ban chỉ huy công trường, cho nên việc ăn ở sắp xếp coi như tạm ổn.

        Nhà cửa ọp ẹp, giường ghế không có, chúng tôi tạm sắp xếp ghép ván lại với nhau mà ngủ. Ngày chủ nhật không lấy gì làm vui lắm, nhưng suốt một buổi chiều được tắm giặt nghỉ ngơi cũng đã bù đắp lại phần nào sự vất vả mệt nhọc của mấy ngày qua.

        Mới buổi sáng quần áo ướt át bê bết bùn đất, mùi hôi thối nồng nặc, thế mà bây giờ nom cậu nào cũng tinh tươm sạch sẽ ra trò. Đời lính chiến nghĩ có lắm chuyện buồn cười, lúc lên voi khi xuống chó là vậy.

        Chiếc xe quân sự của tiểu đoàn tiếp tế gạo thực phẩm đã lên. Tối nay lính ta lại có đủ thuốc lá, kẹo bánh mà “Kin” rồi.

        Ngày 5-8-1963

        Số cán bộ tiến hành qua biên giới nghiên cứu trận địa bố trí. Được sự hướng dẫn của các đồng chí công an, tất cả đoàn cán bộ cơm nước xong, mang súng đạn đầy đủ và lên đường.
Suốt một buổi sáng leo đồi làm nhiệm vụ trinh sát nghiên cứu thực địa. Trời mây mù ướt át vô cùng, đường sá khó đi sên vắt lại nhiều “chu cha là gian khổ”.

        Chiều nay "Kh” dẫn bộ đội vào chiếm lĩnh trận địa giao nhiệm vụ và hạ lệnh làm công sự. Thử thách thứ hai lại bắt đầu, từ đây người chiến sĩ sẽ vật lộn với đất đai biên giới, xây dựng công sự phòng thủ…

        Đêm nay sinh hoạt chung, tìm biện pháp khắc phục, lấy chi đoàn làm nòng cốt để động viên tinh thần đưa năng suất lao động và cường độ lao động lên một bước. Các chiến sĩ quyết tâm và phấn khởi làm cho chúng tôi thêm vững dạ và tin tưởng vào sức lực của mình hơn.

        Ngoài công tác cấu trúc trận địa còn phải đảm bảo mọi mặt sinh hoạt khác nữa mới là chuyện lôi thôi vất vả chứ. Phòng bệnh đảm bảo sức khoẻ, văn nghệ thể dục thể thao và kết hợp huấn luyện các môn kĩ thuật cũng đòi hỏi nhiều ở tinh thần chịu khó tích cực của cán bộ chiến sĩ mới làm được.

        Ngày 6-8-1963

        ... Để đối phó với thời tiết, tranh thủ những lúc tạnh ráo, chúng tôi cho đưa cơm ngay ra trận địa, ăn xong lại tiếp tục làm ngay được. Thật đáng nhớ, bữa cơm trưa nay toàn đại đội không có nước rửa tay. Cuộc sống của bộ đội đơn giản là thế. Hai bàn tay xoa vào nhau vỗ vỗ, tạm gọi là sạch mà bưng bát cầm đũa đưa cơm vào miệng.

        Chúng tôi chỉ chịu đựng trong vài ngày nhưng các chiến sĩ công an đã từng sống như thế hàng tháng hàng năm kia đấy. Chiều về trời mưa như trút nước. Hai ngày bắt tay vào việc đều ướt như chuột lội.

        Mấy hôm nay lao vào nhiệm vụ "Kh” chẳng có thì giờ đâu mà nghĩ đến chuyện em yêu. Việc đi phép đã báo cấp trên triển khai xong. Độ tháng sau mới đi được, mình cũng chẳng nhắc đến nó làm gì nữa. Chỉ tiếc rằng, mình đã lỡ hẹn với Lệ với Thi và ngay cả gia đình. Chắc hôm nay họ đều mỏi mắt trông chờ Khắc Khới thôi.

[Giangtvx]

        Ngày 7-8-1963

        Những buổi sáng sương mù che kín mặt trời, vài cơn gió Tây bên kia biên giới thổi sang mang theo hơi nước nặng nề và lạnh lẽo thường gây cho con người những cảm giác buồn bã và chán chường.

        Quang cảnh núi rừng lúc này không khác gì một biển mù bạc trắng. Mỗi lần gió thổi là mỗi lần mưa theo giăng giăng, trên đường tới suối những nước là nước. Nước từ đầu nguồn chảy xuống, từ hai bên mang theo hàng trăm thứ rác bẩn đổ vào. Mặt nước màu bàng bạc, có chỗ thì đỏ ngầu như nước sông Hồng.

        Trời mưa đối với chúng tôi là một mối đe doạ nghiêm trọng. Đất ướt quánh lại bám chặt lấy lưỡi cuốc, lưỡi xẻng, động tác cũng không thể nào nhanh nhẹn tháo vát được như những lúc tạnh ráo. Vì thế mà năng suất không cao lên được.

        Gần 4 tiếng đồng hồ làm việc trong mưa gió, có nhiều chiến sĩ quần áo ướt sũng, bê bết bùn đất. Càng lâu càng mưa to, nước ngấm vào thân, rét run lên cầm cập. Tuy vậy tinh thần các chiến sĩ vẫn không sa sút, những con người mới được thử thách lần đầu nhưng rất kiên cường chịu đựng. Họ không chịu chùn bước trước khó khăn gian khổ.

        Tiếng hát hò động viên nhau quyết hoàn thành nhiệm vụ vẫn vọng mãi trên dãy Trường Sơn tận tít mù xa.

        Bàn tay người lính, dấu chân của anh bộ đội sẽ vang mãi bài "Ca hát” chiến thắng nói lên truyền thống anh dũng giản dị của quân đội anh hùng. Lớp người trẻ đang kế tục sự nghiệp vĩ đại của ông cha.

        Những nhát cuốc nhát xẻng cắm sâu vào lòng đất, bắt thiên nhiên quy phục trước sức mạnh của con người. Ai đi qua đây hay đã từng chứng kiến cái không khí lao động hăng say của bộ đội mới thấy hết cái ý nghĩa vô cùng to lớn, cái tinh thần cách mạng vô biên của những chàng thanh niên mới tròn 18, đôi mươi.

        Để đối phó với thời tiết, đồng thời đảm bảo sức khoẻ lao động lâu dài. Chiều nay thủ trưởng đã quyết định cho bộ đội chuẩn bị mỗi người hai tàu lá cọ làm tơi. Nhiều chiến sĩ đã nói đùa rằng “vào bộ đội tôi biết thêm được hai thứ: nghề đan sọt và nghề chầm tơi”.

        Phải rồi trường Đại học Bách khoa mà, làm bộ đội Cụ Hồ là như thế đấy, ngoài ra các chế độ khác và duy trì sinh hoạt văn nghệ, báo chí nâng cao, tinh thần của người lính cũng được duy trì đầy đủ. Bởi vậy cũng đỡ phần vất vả. Sống nơi biên giới xa xôi, nhưng vẫn được nghe tin tức, tiếng nói của trái tim hồng Tổ quốc.

        “Ca hát” vẫn chưa tìm ra đề tài sáng tác kịch ngắn cho mùng 2-9 được. Mấy hôm nay cứ lo vào công sự và công sự - công sự tất cả mà thôi.

        Ngày 8-8-1963

        Sáng nay trời càng mưa càng to dần, lúc đầu thấy mưa định cho bộ đội nghỉ, nhưng vẫn không ngớt hạt. Vì vậy đành phải cho ăn cơm trưa từ 10 giờ để 11 giờ cha con mang tơi đội nón, cuốc, cào ra trận địa.

        Tuy vậy kết quả công việc của hôm nay qua 6 tiếng đồng hồ lại rất khá. Hình như ai cũng biết rằng không thể chần chừ với thời gian được, cán bộ chiến sĩ nhất tề ra sức phấn đấu, tăng năng suất để bù đắp lại thì giờ mà mình đã phải nghỉ.

        Tinh thần lao động hăng say, tối về còn sinh hoạt văn nghệ, tập hát. Mặc dầu ở biên giới núi rừng thăm thẳm nhưng tối tối ở các lán đều vang lên lời ca tiếng hát ca ngợi cuộc sống tươi vui lành mạnh của những chàng lính trẻ. Tiếng nhị “o-e” của binh nhì Nguyễn Văn Nộn đã thu hút được nhiều khán giả nhiệt tình.

        Mưa gió gian khổ, sên rừng muỗi núi hình như đã dạn dày với các chiến sĩ, giờ đây trong sinh hoạt đã vào nề nếp quen dần. Thật ra chẳng biết khắc phục thế nào hơn là lấy tinh thần chịu đựng ra chiến thắng!!!

[Giangtvx]

        Ngày 9-8-1963

        Mấy bữa nay đang tập trung xây dựng hai trận địa bên này biên giới. Hoàn chỉnh các chiến hào, vị trí bắn, hào bổ trợ đã xong chỉ chờ lệnh phát triển thêm. Dãy Trường Sơn hùng vĩ biết bao nhiêu. Trông nó hiền lành thật"...

        Sau ngày 9 tháng 8 năm 1963, nhật ký của Bùi Khắc Khới đã sang một cuốn khác. Rất tiếc là những cuốn nhật ký trước và sau đã không tìm lại được.

        Tháng 9 năm 1963, anh được nghỉ phép để giải quyết việc gia đình. Anh Khới và chị Nghi đã thuận tình ly hôn. Cuộc hôn nhân không tình yêu của anh chấm dứt.

        Do tình hình nhiệm vụ đột xuất, anh Khới cùng đơn vị có nhiệm vụ đi chiến trường C. Tất cả những thông tin này anh đều không cho người yêu biết. Để Lệ khỏi bận lòng, anh đã chủ động chấm dứt liên lạc với chị.

        Tháng 11 năm 1965, anh đã anh dũng hy sinh trên đất bạn. Anh hiến dâng cả tuổi thanh xuân sôi nổi, cả tình yêu nồng cháy và bao ước mơ tươi đẹp cho tình đoàn kết chiến đấu keo sơn Việt - Lào. Vì sự nghiệp xây dựng quân đội, xây dựng lực lượng biên phòng anh đã không tiếc sức lực, tình yêu và cả cuộc sống của mình.

        Cuốn nhật ký còn lại của anh là bằng chứng của một con người kiên trì hiếm thấy. Trong tâm trạng bị dằn vặt bởi chuyện tình duyên, trong những núi công việc đồ sộ của người sỹ quan chỉ huy đơn vị huấn luyện và trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt của thời tiết, khí hậu miền biên cương, anh Khới vẫn đều đặn ghi nhật ký. Đọc nhật ký của anh, ta thấy một tâm hồn lãng mạn, một tình yêu đất nước cháy bỏng và một trái tim nhân hậu.

        Bốn mươi lăm năm đã qua, cuộc sống đã quá nhiều thay đổi. Những con người anh từng gặp, những miền đất anh từng qua, nay đã ra sao? Người con gái anh từng yêu dấu ngày ấy, bây giờ như thế nào? – Tôi tò mò muốn biết. Thế là tôi lại hẹn gặp anh Thành để tìm hiểu thêm.

[Giangtvx]

V - THEO BƯỚC ANH ĐI

        Thật trùng hợp, điều tôi tò mò muốn biết cũng là điều mà tất cả những người thân của anh Khới đã đặt ra.

        Ngày 13 tháng 4 năm 2008, anh Thành, chị Tuyết, anh Tân … đã có một chuyến đi Nam Đàn với hy vọng sẽ tìm lại được những kỷ niệm của người anh cả đáng kính và rất đáng khâm phục của họ.

        Điểm đầu tiên các anh các chị tìm đến là UBND xã Nam Anh. Người các anh, các chị hướng đến đầu tiên là bà Lệ. Bà Lệ nếu còn chắc năm nay cũng đã xấp xỉ “Cổ lai hy”. Bà được ông Khới nhắc đến trong nhật ký của mình là “Lệ”, “L”, “Cô giáo”, “Em yêu”, “Người yêu”, “Em”, “Cô em”, "Cô ả" một cách trìu mến.

        Trong lúc người vợ nơi quê nhà bội tình, trong lúc phải vượt qua bao khó khăn chồng chất, một tình yêu thiêng liêng trong sáng đã đến và giúp anh vượt lên. Anh đã yêu cô giáo Lệ. Tình yêu của họ thật nồng nàn, tha thiết mà cũng thật trong sáng. Họ đã rất mực yêu thương nhau nhưng cũng luôn biết giữ gìn cho nhau.

        Ngày 1-3-1963                                      

        …Chiều nay "Ca hát” lấy xe Ngọc Minh bon về Nam Đàn thăm cô giáo. Dọc đường biết bao ý nghĩ dồn tới, vừa sung sướng vừa phấn khởi, nhưng đồng thời cũng có đôi lúc ngại ngùng thế nào ấy.

        Rất mạnh dạn "Kh" đến gặp người yêu và thế là cả hai cùng kéo nhau đi Nam Đàn. Lên thị trấn và rồi đi đâu bây giờ nhỉ? Về Nam Thanh à? Thật ra mình cũng hơi ngần ngại chẳng muốn về Nam Anh chút nào (vì sợ rầy mà). Nhưng chiều theo ý cô ả, cả hai lại dắt nhau vừa đi vừa nói chuyện, chẳng mấy chốc đã tới nhà.

        Ông bà cụ đều khoẻ, đón tiếp mình rất niềm nở. Nhưng thật là tội “không biết mình là ai cả ngoài danh tiếng là bạn anh Bích”.

        Đêm nay ăn cơm và ngủ tại nhà cha mẹ Lệ. Hai đứa ngồi xem lại “câu chuyện dã ngoại” rất say sưa... Bọn mình đã lừa dối cả người già, chẳng biết gia đình có biết không? Nhưng chẳng nghe nói chi “kiệt”.

        Xa nhau lâu ngày, nay mới gặp, muốn nói chuyện với nhau mà đành chịu. Khó khăn quá! Biết làm thế nào bây giờ. Thôi đành đi ngủ vậy. Nhưng rồi có ngủ yên giấc được không? Có trời mới biết được...

[Giangtvx]

        Ngày 2-3-1963

        Từ sáng sớm “L” đã dậy đun cháo hoè, cô ả chuẩn bị cho buổi điểm tâm. Thế rồi từ biệt gia đình hai đứa dẫn nhau đi. Dọc đường đã nói những gì “Kh” cũng không rõ nữa.

        Nhưng có một điều mình rất ân hận, ân hận vô cùng. Tất cả đều phải nói dối, mình rất lo khi cha mẹ “L” biết được đầu đuôi câu chuyện, họ có cho là thằng này đểu cáng không? Từ trước đến nay mình chưa nói dối ai bao giờ, thế mà bây giờ lại dám nói "không thật” với cả ông già bà lão.

        Giờ phút chia tay đã đến, nàng rẽ vào trường dạy buổi sáng, còn mình thì đi thẳng lên Nam Đàn để về Nam Thanh. Mình đèo Nam (cậu học sinh lớp một đoạn, nhưng nó chẳng nói gì cả. Thằng này coi chừng cũng lầm lì ít nói ít phô lắm.

        Tám giờ kém 25 đã tới nhà anh Đông, chiếc khoá giữ chặt lấy cánh cửa như không muốn cho mình vào nữa. Thế là "Kh" đành đi chơi chỗ khác, xuống ả Chìu, ả Chìu cũng đi vắng nốt, sang bác chắt Sung, nhà anh Tế, bà Tâm, bà Thoại. Mỗi chỗ ngồi nói chuyện vài ba mươi phút. Gặp Tâm đi học về, hai anh em ngồi nói chuyện ăn gần hết hai cây mía.

        Về nhà ả Chìu, hai chị em ngồi nói chuyện rất lâu và cuối cùng "Kh" đành ngồi ăn cơm muối với chị bữa đó.

        Chị Đông nghe tin Khới về mừng quýnh lên, đi chợ về vội vàng chạy xuống chào hỏi qua loa rồi trở về nấu chè mật cho Khới ăn. Tiếc quá ngày nghỉ phép thật chật hẹp, không gặp mặt được anh Đông, khi anh về anh có nói gì không nhỉ?

        Ai cũng bảo ngày mai chủ nhật ở lại đây chơi đã. Thế nào cô Lệ cũng về đấy. Họ có biết đâu, bọn này đã gặp nhau và còn hẹn chiều nay đi Vinh. Đến chuyện "Kh" xuống nhà “L” đêm qua, nói mà ả Chìu còn chưa tin nữa là. Các chị đối xử với "Kh" rất tốt. Và ngay cả gia đình của “L” cũng vậy. Họ đều thương cho cả hai đứa chúng mình.....

        Hai giờ ra Nam Đàn. Lệ đã đợi sẵn, tay nàng xách cái làn màu vàng, quần áo vừa thay còn thẳng nếp gấp. Trời hôm nay nắng quá, hai gò má nàng ửng đỏ như hai trái mận quân. Thế là chiều nay hai đứa được sánh vai nhau tâm sự dọc đường phố Vinh rồi.

        Vừa bước chân vào khách sạn là gặp ngay Ngọc Sáu. Mình vội vàng giới thiệu “vợ tôi”. Thế là Lệ phải đóng phụ vai một nhân vật chính cống để đánh lừa bạn. Lúc đầu Sáu vẫn chưa tin, nhưng cũng may có tài biện bạch.

        Đêm nay ngồi nói chuyện tại ghế đá vườn hoa bưu điện rất khuya. Cuối cùng "Ca hát" phải đi xoay chỗ ngủ cho cả 3 người. Mình nhờ có Thiệp em Lịch che chở, nên cả ba đều được ngủ tại khách sạn (cơ quan công ty ăn uống).

        Suốt đêm mình nằm tâm sự với Ngọc Sáu, còn “cô nàng” thì ngủ ở một phòng khác với chị quản lý cơ quan. Hôm nay mình cũng chẳng rõ Lệ có thắc mắc gì không nữa... Đi chơi với người yêu mà mạo giấy là mua giáo cụ trực quan cho nhà trường...

        Ngày 3-3-1963

        Suốt ngày Khới, Lệ, Sáu dẫn nhau đi chơi hết chỗ này qua chỗ khác. Và cuối cùng phải vào nhiếp ảnh. Bao lần hẹn ước và lúc nào cô ả cũng nhắc đến việc thực hiện đi. Hôm nay đã đạt được rồi, chắc cô nàng phấn khởi lắm.

        Cứ mỗi lần gặp bạn bè quen biết là mỗi lần cảm thấy rầy rà “ngao ngán”. Nhưng rất tốt Lệ cũng không e ngại gì và sẵn sàng nhận đón lấy tất cả những lời đùa nghịch của nhiều người bạn vui tính.

        Đi bên nhau thật là vui vẻ, nhưng cũng thật khó nói, cả ngày toàn kể chuyện đâu đâu. Không ra cái tích sự gì cả.

        Trời càng về chiều hai đứa càng lo chưa biết tìm cách nào cho Lệ về được. Vì sáng mai đã phải dạy, nếu không còn có thể kéo dài thêm những giây phút sung sướng bên nhau. Hai đứa đi tìm bạn, tìm dì Minh. May sao lại gặp mấy thầy giáo. Thế là chia tay nhau lúc 4 giờ kém 15. Thật tội nghiệp cho tuổi trẻ tình yêu dang dở này…

[Giangtvx]

        Ngày 8-3-1963

        Chẳng biết có phải vì người yêu hay không mà mình lại vất vả thế này. Sau lúc bàn bạc sắp xếp công việc cho Thịnh và Đàn xong xuôi. "Ca hát" cuốc bộ ra bến xe Vinh đi về hướng mình đã định sẵn.

        Chúng nó rất bằng lòng và còn cầu chúc cho mình đi lần này gặp nhiều may mắn nữa. Tất cả chỉ biết qua loa bề ngoài mà thôi. Công việc của bọn mình còn gặp nhiều khó khăn lắm. Tuy vậy chẳng ai ngăn cản gì.

        Mình vẫn biết rằng: Trước sau nó cũng chẳng bao giờ thành công đâu. Thế mà lại cứ muốn đi gặp cô giáo mới chết chứ. Gặp để làm gì không ngoài mục đích để ngắm nhìn, ghi lại trong óc những hình ảnh đáng quý, đáng yêu của một con người đã từng yêu mình say đắm. Gặp nhau để tâm sự và thoả mãn ước mong của bao ngày xa cách nhớ nhung.

        Chính cái lý lẽ đơn giản ấy đã cổ vũ mình thêm sức mạnh bước nhanh trên quãng đường gần 25 cây số đấy. Tình yêu  có một sức quyến rũ diệu kỳ.

        Trời hôm nay râm mát, mọi vật như trong sáng và tươi vui hơn. Cũng may gặp được một chiến sĩ đồng hành người Nam Hùng. Vui chân bước, vui chuyện trò chẳng mấy chốc ngọn rú Đụn đã sừng sững ra trước mắt …

        Đến nơi rồi, nhưng bây giờ đi đâu, thật khó xử, giờ này chắc em đang ở trường. "Ca hát” sẽ đến nhà trọ và để lại mấy chữ “Anh đã về, xuống Nam Thanh gặp anh nói chuyện”.
Tiếng hát của các em ngoài lớp vang lên thì cũng vừa lúc Khới rời khỏi nhà chị Tường. Mấy cháu và chị bảo rằng “Tan học rồi cô ấy sắp về, anh đợi chút nữa”.

        Vì không muốn gặp nhau ở đây nên "Ca hát” viện ngay lý do. Đi vội, xe đang chờ. "Ca hát” bước đi lòng nhẹ lâng lâng và chắc chắn rằng trưa thứ 7 thế nào em cũng đến gặp.

        Về nhà anh Đông lại đi vắng, mãi tối mới về. Chuyến này thì tha hồ mà nói chuyện. "Ca hát” có thể ở đây được hai ngày hai đêm kia mà. Như đoán biết được phần nào nên chị Đông, chị Chìu cứ bảo “chắc chắn thế nào chiều mai hắn ta cũng về đây thôi”. Mình lại nói dối “Làm gì cô ấy biết mà về”.

        Tối nay xuống tâm sự với ả Chìu. Biết bao nhiêu chuyện. Chị cứ cười mãi về việc “Kh” đến nhà cha mẹ tại Nam Anh. Rất tốt, không có chuyện gì xảy ra cả. Ông bà chỉ trách rằng “Thật đen, hắn đến mà chẳng có chi ăn kiệt”.

        Trời khuya lắm rồi, mấy nhà láng giềng cũng đã ngủ ngon, yên giấc thế mà chị Chìu còn cặm cụi nấu cháo chè mật cho “dượng” ăn. Thật là một người chị tốt. Gần 12 giờ đêm Khới mới về, anh chị Đông đã ngủ từ lâu.

[Giangtvx]

        Ngày 9-3-1963

        Sáng hôm nay trời trong và đẹp lắm. Không khí hơi khô báo hiệu một ngày nắng oi ả. Mấy tháng nay trời không có một hạt mưa nào cả. Đất đỏ Nam Thanh bụi mù, ánh nắng vàng nhạt soi xuống con đường làng thành một lớp bột phấn đỏ li ti như đùa dỡn mãi với cái tức tối của những nhà nông làm ruộng thiếu nước.

        Khắp nơi nơi, đã thành một phong trào chống hạn rộng rãi đi đến đâu cũng nghe người ta nói “Thật đúng là giặc đói kéo đến, nhất là năm nay lại nhuận hai tháng tư”. Suốt từ sáng đến trưa "Ca hát” đi thăm rất nhiều bà con quen biết. Nhiều lúc cũng thấy buồn. Vào nhà nào, họ cũng đi vắng (đi sản xuất hết) loanh quanh luẩn quẩn chẳng mấy chốc đã trưa.

        Giờ đây, không hiểu vì sao đầu óc mình lại cứ tập trung lo lắng đợi chờ mãi cái bóng thước mốt. Sau bữa cơm trưa "Ca hát” chẳng đi đâu nữa mà cố ngồi chờ.

        Không có gì nóng ruột hơn khi phải chờ đợi người yêu. Người ta có biết cho mình không nhỉ. Một giờ, rồi hai giờ, hai giờ rưỡi vẫn không thấy tăm hơi.

        Mình đã tự đặt ra cho mình một phương pháp đối phó nếu giả sử cô giáo không tới thì sẽ hành động như thế nào rồi.

        Đang mải nói chuyện với chị Đông ở bực cửa ra vào thì cô em đã về. Mình định đi trốn để Lệ  phải tìm nhưng không thực hiện được. Vừa ngẩng đầu lên thì cô giáo đã hiện hình đứng ngay trước cửa và lên tiếng chào hỏi rồi. Nàng không chút trù trừ, vào ngay nhà chị Đông. Hai gò má đỏ bừng, mắt sáng ngời lên, hơi thở gấp gấp, chẳng hiểu vì sung sướng hay vì đi đường mệt nữa.

        Lại một màn kịch mới được diễn ra ngay trước mắt mọi người. "Ca hát” vội vã trách yêu rằng: “Mình tưởng cô giáo không về kia đấy”. Và thế là suốt chiều và tối nay anh được ngồi bên em tâm sự.

        Ngồi bày toán cho Lệ gần đến 2 tiếng đồng hồ,  về khuya ả Chìu và Lệ lại hý húi làm kẹo. Cả ba ả em ngồi ăn kẹo lạc thật vui vẻ đầm ấm biết chừng nào.

        Đêm tối sẽ thuộc phần cái gì nhỉ? Thật khó trả lời quá. Những cái hôn nồng thắm trên môi trên má. Những lời nói dễ thương đáng yêu đáng quý nhất của đôi ta. Bên ngọn đèn dầu hoả, gió lay đưa đưa ánh lửa làm cho hai người như quyện vào nhau.

        Mỗi lần gặp nhau như vậy là mỗi lần làm cho tình cảm của anh bộ đội và cô giáo thêm gắn bó. Biết bao kỷ niệm đáng nhớ, nên thơ và hạnh phúc. Đồng thời cũng không tránh khỏi nỗi băn khoăn lo lắng, sợ sệt.

        Cái gì đó đang hiện hình lên ngăn cản mọi ước vọng xa xôi. Bởi vậy tình cảm còn bị gò bó hạn chế đi nhiều.

        Mình vẫn biết rằng: rất khó khăn – Công việc khó mà thành công được. Nhưng khi nêu lên ý kiến từ bỏ nhau đi thì nàng chỉ lắc đầu đau khổ và ngay cả mình cũng không muốn như thế.

        Chị Chìu và các cháu đã ngủ ngon yên giấc. ánh đèn đã tắt từ lâu nhưng hai con tim vẫn còn thao thức, lồng ngực rộn ràng muốn phá tung mọi bí ẩn của cõi trần.

        Nghị lực con người thật vĩ đại. Bản thân mình rất đáng tự hào vì đã làm chủ được lòng mình qua những lúc tưởng chừng như không cần gì phải giữ gìn ý tứ nữa…

        Nàng âu yếm hôn lên gò má khắc khổ của mình. Mình rất muốn được như thế. Bàn tay mình đã siết chặt lấy người nàng làm cho nàng kêu lên “anh Khới, anh Khới…”

        - Anh Khới của ai? Em là của ai?

        - Là của em! Là của anh!

        Phớt đều mọi vật xung quanh, trong gian nhà ấm cúng ấy giờ đây chỉ biết có hai đứa mà thôi.

        - Gần sáng mất rồi! Anh không thể ngủ ở đây được. Người ta sẽ nói chết. 

        Thôi đành tạm chia tay. Nàng đã khẽ kéo tay và ra mở cửa đưa mình về nhà ngủ. Chắc rằng đêm nay Lệ cũng khó mà yên giấc được.

[Giangtvx]

        Ngày 10-3-1963

        Hôm nay là hạn cuối cùng của lần nghỉ phép tranh thủ về thăm quê hương đất đỏ bình thường, nhưng rất đẹp, rất hồn nhiên và thơ mộng. Nơi mà "Ca hát” đã từng gửi gắm tình thương cũng như được bao người mến phục.

        Sau lúc hẹn ước thời gian gặp lại, Lệ về Nam Anh còn Khới ung dung là một chàng thanh niên lâu ngày về thăm đồng bào. Chứ nào ai có biết được điều gì đâu.

        Trưa hôm ấy chào hỏi mọi người xong xuôi, Khới ba chân bốn cẳng bon về Vinh, ra Nam Đàn.

        Từ đằng xa đã thấy bóng dáng cô em ra đón. Lệ đã tiễn chân gần đến 4km. Mình nhiều lần nhắc nàng trở lại. Nhưng… Tình cảm nó như bắt buộc đôi chân bé nhỏ kia thêm sức mạnh mà bước theo người chồng lý tưởng thì phải.

        Hồi 2 giờ chiều, ở cây số16 (tính từ Vinh) nàng đứng lại thẫn thờ nhìn theo bóng dáng người yêu khuất dần. 16 cây số biết bao suy nghĩ. Lòng mình cảm thấy vui vui.

        5 giờ 30 đã có mặt ở Vinh. Quang cảnh, không khí nhộn nhịp đã lôi mình ra khỏi cái dư âm đầy hương vị tình cảm của hai ngày đi gặp người yêu.

        Ngay đêm nay nhận được điện “Khới về gấp”. Mình cũng đoán ra phần nào cái nhiệm vụ thay đổi của đơn vị rồi. Nghe Đàn và Thịnh nói, sáng nay có xe về đơn vị, nhưng anh chưa về nên đành ở lại. Chúng nó là tân binh cả nhưng biết được như vậy cũng tốt lắm.

        Đêm nay cứ yên tâm ngủ đi, ngày mai sẽ tính đến chuyện xin giấy công tác của trạm mà về.

        Vì đi đường hơi mệt nên "Ca hát” tranh thủ ngủ sớm hơn mọi hôm.

        Ngày 10-5-1963

        Lý thuyết bắn, bài này "Kh” đã từng nhiều lần giảng dạy cho chiến sĩ ở đơn vị. Vì vậy nắm càng chắc về yêu cầu. Mình chỉ cần đi sâu về phương pháp sư phạm. Cách đặt vấn đề giảng dạy, nhất là việc tổ chức học tập cho nhiều chiến sĩ để sau này về thực hiện.

        Buổi chiều đội ngũ có súng, và bí quyết bắn trúng, một số kinh nghiệm lãnh đạo, dạy và học.

        Hôm nay có lẽ “L” nhận được thư rồi đây. Thế nào cô ả cũng vui mừng khi nhận được tin ngày sinh nhật (12-5) này anh về thăm. "Ca hát” đang có những phút suy nghĩ và tự mình bày ra những diễn biến của cuộc gặp gỡ này thật êm đẹp và vui sướng. Mình sẽ nói với nàng những gì? Thái độ đối xử ra sao? Liệu có đưa đến những nguồn hạnh phúc gì không? Hay cuối cùng chỉ là đau khổ.

        Mình muốn sẽ được cùng “L” chung sống những phút êm ấm nhất, hạnh phúc nhất, càng gần gũi nhau hơn và đi đến kết quả cuối cùng. Mình không muốn “L” sẽ phải đau khổ mãi vì câu chuyện ấy. Bản thân "Ca hát” đã từng sống từng am hiểu và thông cảm sâu sắc nỗi dằn vặt về tình cảm rồi!... Mình đang muốn cho chóng hết thời gian học tập cuối tuần để về thăm “cô ả”.