Lính Tây Nguyên Phần 5

[nguyentrongluan]

          Bà Còng


Tôi nhận ra rằng, ở thành phố ít người còng lưng hơn nhà quê. Có lẽ cũng dễ hiểu nhưng không dễ để người ta để ý chuyện còng hay không còng ấy. Tôi lẩn thẩn nên nghĩ vậy thôi.

    Hồi bé, xóm nhà tôi vài chục nóc mà có tới ngót chục cụ còng. Cụ già nhất hơn bẩy mươi còn thì ngoài sáu mươi là còng rạp. Kề bên nhà tôi bà cụ ngoài bẩy mươi lưng cong gập xuống mà làm lụng luôn tay . Đã gập người xuống để trọng tâm không thay đổi thì đít phải vươn về phía sau mà muốn vươn được về phía sau thì chân không thể thẳng mà cứ chùng xuống khiến người còng lại càng thấp. Hồi ấy tôi bé chơi với cháu nội của cụ. Nhoáng cái cụ để rổ củ giong luộc là chúng tôi nhặt rồi chạy ra vườn . Cụ gào lên. Ranh con ăn thì ít nghịch thì nhiều. Cụ ngồi gọt sắn tươi để băm phơi khô cụ hát . “ Ba ông tây đen chạy vào trong núi Ba vì/ Chim kêu vượn hót quản chi đường rừng .” Lớn lên tìm hiểu sao cụ ấy lại biết Ba vì . Té ra bà cụ ấy là dân ngụ cư lên quê tôi năm 40, 41 gì đó.

    Lớn lên tí nữa, biết đi cào cỏ lúa ăn công điểm HTX khối ông còng vẫn đi bừa. Ông Bường xóm tôi còng mà khỏe lạ. Ông thích đi bừa vì bám vào tay bừa đỡ mỏi lưng, nhất là bừa kéo mạ thì người còng lại rất khéo.
Quê tôi đi hái củi bó thành gánh mang về đun. Người còng không gánh được toàn phải vác từng bó. Nhìn bó củi lăn trên lưng họ chứ không nằm trên vai thật thương. Ấy thế nhưng dù còng hay không còng vẫn phải đi bừa vẫn phải tát nước đánh dậm bắt cua mà sống. Bốn chục năm sau mới biết còng là do loãng xương ( Ti vi nói ra rả cả tối ) , mới biết thế giới nhiều thuốc ngăn ngừa loãng xương, nhiều thứ ăn vào cho cái còng ấy không đến.
Tội nghiệp nhất nhà anh Quỳnh còng. Anh ấy là đoàn viên TNLao động. Còng ít thôi nên anh vẫn phải vào dân quân. Anh vác súng gỗ lúc đi tập. Những đêm gác làng xóm họ cho anh ấy cây gậy có dây đeo như đeo súng đánh trận giả ngồi gác ở gốc đa. Khuya về anh lom khom chống vũ khí lộc cộc chó sủa inh lên. Rồi anh cũng lấy được vợ. Vợ anh là một nữ dân quân đẹp gái và khỏe mạnh lại cao ráo trót có mang với ông Xã đội phó. Anh Quỳnh may được đổ vỏ rổ ốc nhồi. Lũ trẻ con thấy anh lọc cọc trên đường hát tướng lên : Chồng còng mà lấy vợ cao/ bóp vú chả được lấy sào mà đâm. Anh cười hát tiếp : Chồng còng mà lấy vợ còng/ Nằm giường thì chật nằm nong thì vừa.
Tôi đi học xa rồi đi bộ đội vài chục năm sau về thấy vợ anh Quỳnh cũng còng , thế là hai vợ chồng cùng còng. NHưng con cái anh làm ăn rất khá , tết rồi đến nhà anh thấy cái giường rõ model rộng hai mét dài hai mét hai tôi hỏi giường cháu lớn hả anh . Anh Quỳnh ( phải gọi là cụ Quỳnh ) cười móm mím . Giường hai vợ chồng thằng còng.

    Bao năm nay ở phố. Thấy sáu bẩy mươi tuổi họ vẫn đi bộ lưng thẳng căng. Có mấy anh Giám đốc và cả mấy anh cấp tướng về hưu gần nhà tôi sáng sáng đi bộ ra hồ lưng đã thẳng rồi còn cố ưỡn bụng ra cho thêm phần bệ vệ. Mà chả phải họ cố ưỡn. Bụng to quá nên tự nó ưỡn. Thì ra đã còng thì bụng không thể nào to được. Mà bụng đã to thì không thể nào mà còng. Nhà toi gần chợ ngày nào cũng lượn qua đôi lần nhưng bao năm nay tôi chưa thấy một bà còng nào vào chợ. Thế nên cái bài học trẻ con ra rả ngày xưa : Bà còng đi chợ giời mưa/ Cái tôm cái tép đi đưa bà còng không còn nữa . Bên giáo dục họ cũng biết mà cải tiến sách giáo khoa cho con trẻ chỉ những lớp người như bọn tôi mới lẩn thẩn nghĩ lại mà thôi

[nguyentrongluan]

 LTN xin trở lại hồi ức một thời của những người lính Tây Nguyên.

          Hôm qua, tôi nhận được một tập thơ gồm các bài viết của những người lính già đại đội Trinh sát C20 Sư đoàn tôi ( 320A) . Tập sách viết tay gồm gần một trăm bài thơ của cán bộ chiến sĩ C20 anh hùng ( đại đội được phong danh hiệu AHLLVT) viết từ những năm chiến đấu và cả những  bài viết gần đây.
Xin giới thiệu một chút về những người bạn đã gửi tặng sách cho tôi. Đại đội trưởng Nguyễn Công Trác người Thái bình, hiện ở tại phường Bồ xuyên TP TB. Là một đại đội trưởng trinh sát luôn sống trong căng thẳng hiểm nguy suốt từ 1967 ở Quảng Trị , qua Nam Lào hết Tây nguyên sang biên giới Tây nam anh vẫn luôn âm thầm làm thơ và rất yêu thơ. Tháng 3/79 anh về ban trinh sát sư đoàn 320A. Ra bắc trong lứa cán bộ 320A điều lên BGPB  anh về qk1 .  Anh được điều về làm chủ nhiệm trinh sát F311 cùng với Lương văn Lai là tham mưu trưởng 311, Nguyễn Công Dung là trưởng ban Quân lực sư đoàn , anh Phạm Quang Bào tỉnh đôi trưởng Cao bằng trước khi về làm tham mưu trưởng quân đoàn 26. Ơ đây tôi chỉ xin nói đến anh Trác người đại đội trưởng 20  trinh sát của Sư đoàn .
     Biết anh khi còn chiến đấu ở Tây nguyên nhưng chưa bao giờ được biết anh làm thơ, chưa bao giờ được biết biết người đại đội trưởng có hoàn cảnh gia đình vô cùng khổ sở mà lại có một hồn thơ một tâm hồn yêu thương đồng đội như anh.

          Đây là một bài thơ anh viết ở chiến trường Tây nam vào năm 1978 khi một người lính trẻ của anh hi sinh , hi sinh vì sự nghịch ngợm đáng trách của đồng đội. Đọc anh tôi chợt hiểu nỗi đau xót của anh khi thấy từng ngày những người lính trinh sát dấn thân vào hiểm nguy. Đọc anh tôi mới thấy mỗi lần cử chiến sĩ đi trinh sát là mỗi lần anh day dứt lo lắng .
Đây là một bài của anh Nguyễn Công Trác

Em Hoàng  ( thương tiếc em Hoàng )

Có lẽ nào em chết được Hoàng ơi
Đau đớn quá anh lặng người ngơ ngác
MỚi buổi sáng lên đường công tác
Mà chiều nay em đã ở đâu rồi

Nhớ lúc gặp anh bẽn lẽn em cười
Anh hỏi đùa “ sao mặc quần áo rách”
Em bối rối rồi hồn nhiên biện bạch
“ Áo mới cất đi vì sợ gai cào “
Giữa bạn bè em hiền hậu làm sao
Em dũng cảm hồn nhiên bình dị
Nung nấu ước mơ trở thành chiến sĩ
Tình nguyện xung phong nô nức lên đường

Có những đêm dài thao thức nhớ thương
Người cha thân yêu đang nằm bệnh viện
Mảnh đạn quân thù từ những năm kháng chiến
Vẫn ngày đêm nhức nhối trong người

Đã có lần em tâm sự cùng tôi
Kỉ  niệm sôn sao với người bạn gái
Em mong ước có ngày trở lại
Hẹn gặp nhau nơi đại học , giảng đường

Vĩnh biệt rồi người đồng đội thân thương
Bài học hôm nay các anh nhớ mãi
Em đã chết không thể nào sống lại
Nhưng chúng tôi những người sống trên đời
Sẽ trưởng thành từ xương máu em rơi

Có lẽ nào … em chết được Hoàng ơi
                                                     Koongpongcham 22/8/1978

•   Hoàng là tên một chiến sĩ trinh sát người NGhệ an, rất ngoan , dũng cảm và đẹp trai. Sáng 22/8/78 trên đường đi công tác do một đồng đội nghịch ném quả đạn cối 60 gây nổ em đã hi sinh rất đáng tiếc ( TG)

[Đức Cường]

 Đức Cường thật sự xúc động .Cảm ơn anh nguyentrongluan.
Tôi qúa bất ngờ khi đọc bài thơ này.
 Trước hết nói về tác giả là đại đội trưởng của tôi khi tôi mới vào đại đội 20F320A ở Lò gò. khi đơn vị sang k một thời gian ngắn thì anh trác lên ban TS sau đó ra bắc đi học. Anh lê thanh trung đại đội phó lên thay.( Anh Lê thanh Trung, sau này lên trưởng phòng trinh sát của QĐ 3 .mới nghỉ ).

HOÀNG với tôi cùng quê Nghi lộc Nghệ an,cùng nhập nghũ 11/1977 , cùng huấn luyện trinh sát,cùng vào một đại đội. Đúng như anh trác nói, Hoàng rất đẹp trai .Trong chiến đấu vô cùng dũng cảm. Đức tính thông minh, nhanh nhẹn được thể hiện rõ trong những chuyến cùng đi luồn sâu bám đich. Đại đội tôi lúc ấy ở cạnh hồ nước, phía nam cao điểm 200 ( My mut- kăm pu chia) khoảng 1km . Sáng hôm đó tiểu đội của Hoàng nhận nhiệm vụ xuống tăng cường cho c20 E48 gồm có 5 đ/c. Do anh Duyên lính 2/1975 người Hà bắc tiểu đội trưởng phụ trách.

Trước lúc đi tăng cường, Hoàng đến chỗ võng tôi nằm ,nhờ gửi một bức thư cho người yêu,Tên là Năng ở xóm 4 xã Nghi thạch nghi lộc NA.( Hiện đã lấy chồng ở trong cùng xóm ) .
Ở chiến trường, thư gửi về nhà được văn thư đại đội tập trung lại, vài ngày phải đưa sang d18 thông tin để gửi về VN.
 Tôi và một đồng chí nữa được cử đi theo tiểu đội đó vào bản để lấy muối ( bản này không có dân. Có mấy bì muối dân chạy để lại .Nên các đ/v truyền nhau đến đó lấy ).
Lúc đầu toán trinh sát này định chia tay hai chúng tôi để đi theo đường dây điện thoại ,xuống E48 cho gần.

Nhưng lúc đó còn sáng sớm, mấy đ/c sợ bị địch phục lính đường dây nên quay lại. Còn hai chúng tôi vào bản lấy muối rồi về đ/v. Tôi về đến đại đội được khoảng 30 phút thì anh Trung đại đội phó chạy lại hỏi tôi " Mày chia tay với toán TS ở đâu? bị mìn chết mất mấy đứa rồi! trung đoàn 64 điện về đây này".
Tôi trả lời " mới chia tay cách đây một giờ.Có lẽ người đ/v khác. không phải quân ta đâu"
Đ/c đại đội phó điện thoại lần nữa họ vẫn khẳng định lính C20.

 Câu chuyện được đ/c Duyên thuật lại sau đó 2 tháng .Do bị thương phải điều trị ở viện 211 Quân đoàn. Ra viện trở về đ/v kể lại như sau:
Sau khi không đi theo đường dây điện thoại, toán TS quyết định đi theo trục đường chính để về E48.Đi theo đường lô cao su sắp đến đầu bản Vuông thì thấy một viên đạn cối chưa nổ. Đ/c Ka lính nhập nghũ 1974 quê thanh hóa cầm lên đố anh em " Viên đạn này là cối 60 hay cối 61 ?". Người thì bảo cối 60, người khác thì nói cối 61. Đ/c ka bảo " đồ ngu! cối 60 là của ta, cối 61 là của Mỹ không thấy chữ đây à?"
Vậy là đồng chí Ka cầm ném xuống đất. Viên đạn đã được lắp đầu nổ chạm đất nổ ngay. Hy sinh tại chỗ hai đồng chí. Trước lúc hy sinh đ/c Ka có nói " trời ơi sao mà tôi ngu thế". Còn Hoàng thì khóc rất nhiều trước lúc trước lúc hy sinh. Ba người còn lại đều bị thương. Hai người điều trị xong trở về đơn vị tiếp tục chiến đấu. Còn một người thì phải về đoàn an dưỡng 37.

Mộ của HOÀNG đã được gia đình bốc ở nghĩa trang Tân biên Tây ninh về chôn tại quê .Xóm 5 xã Nghi thạch huyện nghi lộc- Nghệ an năm 2012. Trong buổi lễ đón  liệt sỹ Hoàng trở về, tôi và hội lính nhập nghũ 11/1977 xã nghi thạch có mặt đầy đủ.

Về bức thư của Hoàng gửi lại tôi giữ lại với ý định ra bắc ,về quê tôi sẽ trực tiếp đưa cho cô Năng và kể cho cô đó nghe câu chuyện này. Nhưng rồi vì thời gian lính tráng quá ít ỏi hơn nữa tôi sợ không đủ dũng cảm để kể câu chuyện trên khi sẽ thấy nước mắt phụ nữ. Tôi giữ lá thư cho đến năm 1983 chuẩn bị ra trường sỹ quan, thì  tôi kể cho đ/c đại đội trưởng học viên nghe câu chuyên về cái bức thư này. Đ/c chí khuyên đừng làm người ta đau thêm một lần nữa. Và tôi đã đốt đi.

Xin cúi đầu trước linh hồn anh Ka và Hoàng.

[xuanv338]

  xuanv338 xin chào bác chủ. Chào các anh lính TN. chào duccuong. Chào các bác tham gia trang nhà.
Ngày đầu tiên của tháng ba Tây Nguyên. Một tháng ba màTây Nguyên đang bắt đầu rạo rực khắp Đại ngàn. Mùa của lễ hội Cồng Chiêng, mùa của con ong đi lấy mật, mùa của con voi đi hút nước, mùa của các cô gái xinh đẹp trên cao nguyên đi phát rấy làm nương. Mùa của những loài hoa rừng khoẻ sắc, của những chim muông khoe tiếng hót.....  Những ngày này chắc ai đã từng là lính Tây Nguyên sẽ lại có vô vàn nỗi nhớ TN đến cồn cào từ trong ký ức xô về đầy ắp. xuanv338 xin được chia sẻ với niềm vui và nỗi nhớ của các anh lính TN.


Đã khá lâu xuanv338 do nhiều lý do công việc chung riêng nên it có thời gian vào trang M&H đọc và viết bài. Câu truyện dài hơi " Có một cuộc......" cũng đang còn giang dở. Sáng nay chợt nhớ đến trang M&H quá. xuanv338 tranh thủ vào đọc dù là mấy phút thôi. Thây duccuong đã nâng LTN lên đầu trang nhất.

   Đọc mà thấy nghẹn ngào, cay sống mũi.  Vừa giận lại vừa thương vừa tiếc cho Ka. Thương, tiếc cho Hoàng và những người đồng đội. Đúng là chiến tranh. Chiến tranh đã làm cho cái chết đến với người lính chẳng thể giống nhau....nó đa dạng quá!

   duccuong! giá hôm nay duccuong còn giữ được lá thư của Hoàng thì hay biết mấy. Nhưng tâm lý người Việt nam thường là thế đấy! Cũng giống như cô Chích Bông ngày nào đó thôi! Khi nhận được tin người yêu đã hy sinh. Bà cụ chủ quán đã khuyên cô không nên vào nhà T nữa. Vào đó sẽ làm cho nỗi đau của gia đình anh ấy đau thêm. và CB đã làm như vậy. Cho đến bây giờ xuanv338 đôi lúc ngồi ngẫm lại rồi chẳng biết mình mãi làm như thế là đúng hay sai?...duccuong có trí nhớ về đồng đội cũng thật giai. Còn bác chủ nhà thì có không biết bao nhiêu là bài thơ và những câu truyện đầy xúc động, khơi lại ký ức TN cho những người lính TN.

   Bác chủ nhà LTN và duccuong nhắc tới anh lính TN của Thái Bình và tập thơ lính. Bài thơ " Thương tiếc em Hoàng" đọc hay và xúc động. xuanv338 thấy thật tự hào với anh lính TN của quê mình. Bác Trác chắc vẫn còn khoẻ mạnh và vẫn làm thơ về TN. Phường bồ xuyên là khu vực chợ BO của thành phố Thái Bình, cũng gần nhà máy Cháo, cận sông Trà Lý.

   Nói đến lính TN làm xuanv338 lại mường tượng tới anh lính TN người hàng xóm. Chỉ là bạn thôi nhưng xuanv338 vẫn khó quên anh ấy. Ngày còn ở nhà anh lính ấy hơn cô hàng xóm hai tuổi thôi.  Tính tình hiền lành, tốt bụng, cày bừa giỏi nhất xóm Tây của làng Cao! Hơn 40 năm rồi hình ảnh anh hàng xóm chỉ là người bạn thôi nhưng vẫn rất gần trong ký ức. Những lá thư anh lính TN viết về cho cô lính hàng xóm ở ngoài miền Bắc trong những ngày chiến tranh ở Tây Nguyên đang khốc liệt. xuanv338 vẫn giữ tận bây giờ. Trong mỗi lá thư cũng đầy nắng, đầy gió trên vùng cao nguyên đầy lửa ấy!  Lúc buồn ngồi đọc lại những lá thư còn lại trong nhiều lá thư mới thấy tinh thần đầy hào khí đánh giặc của lính Tây Nguyên, họ trung thành với Đảng với nhân dân.  Những dòng cuối cùng trong các bức thư anh lính hàng xóm ở tận TN đã không quên khuyên cô bạn hàng xóm cũng là lính rằng" Em phải cố gắng phấn đấu để được đứng trong hàng ngũ của Đảng, không được chùn bước trước khó khăn, gian khổ và hy sinh. Thấy khó khăn mà đảo ngũ là không được đâu đấy em nhé!"

    xuanv338 xin dừng lại ở đây. xin chúc bác chủ và các anh lính TN có một tháng Ba rất Tây Nguyên, vui vẻ, hạnh phúc, may mắn trong cuộc sống.

  

[nguyentrongluan]

Sắp đến 8/3 lại Nhớ Mẹ

Mẹ làm bí thư chi bộ ở xã. Sáu mươi tuổi mẹ vẫn đang “tại chức”. Lúc ấy chừng năm 1990 ở Hà nội về. Mưa phùn bẩn bê bết , nhà nấu cơm xong đợi mẹ . Mẹ chưa về . Hỏi chú em mẹ đi đâu lâu thế? Nó bảo em chả biết . Mấy anh em cứ dọn mâm cơm toàn măng đắng sào lá kiệu ngồi đợi. Mẹ về ướt hai ống quần vất cái lá cọ che đầu vào cây rơm rồi dội gáo nước rửa chân. Mẹ nói với vào ăn đi ăn đi chứ. Chúng con đợi mẹ mãi. Mẹ vào bếp , chỉ đợi có mặt mẹ là mấy thằng em xì xoạp ngay. Mẹ nói như riêng với tôi, sắp mồng Tám tháng ba rồi mẹ đi động viên chị em phụ nữ mỗi nhà góp một tí để liên hoan cho hội phụ nữ. Tôi hỏi sao không động viên đàn ông hở mẹ ? mẹ bảo , tự mình không quí lấy mình còn đợi ai. Mẹ ngồi gần bếp tôi đưa cho mẹ bát cơm để mẹ khỏi ra ngồi ngoài mâm cho đỡ rét. Vừa hoa hoa tay vào bếp mẹ bảo đàn ông họ làm cho lấy lệ đấy thôi còn 8.3 phải là phụ nữ làm con ạ , mày làm lãnh đạo chắc cũng thế …

Mẹ mất mười năm rồi . Cái ngày mẹ bị thủng dạ dầy trên quê đúng lúc tôi ở phố Thái Hà đang đi mua quà quà 8/3 cho cơ quan. Hôm ấy 7/3/2004. Tôi để lại quà và dặn tay phó giám đốc tổ chức cho chị em trong công ty. Hớt hải về . Mẹ như tàu lá héo và trời cũng mưa phùn như năm nay. MẸ mất mẹ dặn lại tôi, nếu người ta phúng viếng phong bì con có thể trả được , nhưng nếu họ viếng vòng hoa thì không trả nợ được đâu , cố mà ăn ở cho tốt để mẹ đi cho yên lòng.
Mồng 8/3 lại về . Mẹ không còn, trong nhà bây giờ có vợ và con dâu là đàn bà . Muốn hỏi mẹ, mẹ ơi tặng quà 8/3 cho những phụ nữ trong nhà bằng gì ? nhìn mẹ trên bàn thờ khói hương toàn là dấu hỏi . Mẹ không trả lời . Mẹ  nhìn con.  Mắt mẹ nửa vui nửa buồn.

4/3/14 LTN

[HaHoi]

Mỗi lần đọc xong bài của anh Luân, lại bâng khuâng ... và buồn. Bài về Mẹ càng buồn và bâng khuâng hơn bởi tự đặt câu hỏi với mình, mình đối với với mẹ thế nào, bà mẹ nào cũng chỉ biết có đứa con là quí nhất đời, vậy mà mình tự nhận thấy nhiều lúc nước mắt luôn chảy xuôi... Cảm ơn anh qua câu chuyện nhỏ, lại để cho em tự đặt câu hỏi cho chính mình.

[nguyentrongluan]

                  VIết về những người vợ lính - cho ngày 8/3
                                                                Truyện ngắn


                     Bãi giữa

      Đêm. Sóng rất khẽ, sông thở hí hóp, thuyền thúng trườn trên ngực sông, người trên con thuyền nhỏ cũng hí hóp thở, khe khẽ .

      Bãi giữa mờ mờ rồi đen quạch lại. Bụng thuyền sàn sạt vào cát. Có tiếng phạch, con đa đa vội vù vào bụi lau trong bãi. Thuyền dừng đánh duỵch , không gian như rơi tõm vào hố đen. Dải bãi rộng chừng trăm rưởi mét dài nửa cây số đầy những lau và mía de có một bụi tre chừng mươi tuổi chòm nhõm cuối bãi hệt như cái bụng đàn bà. Làng Lâm ra bãi nước sâu phải đi thuyền còn làng Đông chỉ lội hai ba trăm nét nước quá thắt lưng. Ấy thế bãi này làng Đông vẫn chiếm cứ bao năm nay bởi bên lở là bên đông.

Vào lúc ấy, có tiếng lội ọc ọc từ phía làng Đông. Mặt sông như màu chì về đêm hẹp cũng trở nên mênh mang bí hiểm. Người lội kéo quần quá bụng và từng hước cẩn trọng. Phía bãi giữa nổi u đen sẫm. Đêm nhìn từ làng Lâm thấy bãi rõ hơn vì nhìn thấy đèn pha tàu hỏa và cái ga tàu có hai đầu ghi có chùm đèn tín hiệu. Người đời thừa biết đứng từ chỗ tối nhìn vào chỗ sáng bao giờ chả dễ hơn. Cái lí của kẻ trộm là thế.
Ngãi không phải là kẻ trộm. Ngãi là chấp hành chi đoàn làng Lâm. Làng Ngãi nổi tiếng là học hành phổ cập. Nam nữ đều cố học hết lớp 7 rồi mới chịu đi ngang. Nhà mấy anh chị em thì đi bộ đội trong nam hai một làm công nhân đường sắt trên ngược. Ngãi là út 19 tuổi đẹp gái nhất đội sản xuất lại làm chi đoàn. Đêm nay Ngãi lội ra bãi giữa gặp người con trai mà hai người phải lòng nhau từ độ đầu năm họp các bí thư trên huyện . Lúc chiều, Ngãi lội ra bãi vun luống cải củ sắp kì hoa trắng, chặt ù bó lá mía cho trâu rồi kín đáo ôm bó lá mía khô trải một bãi bằng cái chiếu giữa gò nổi. Cái đống lá mía thơm như mật tháng chạp. Ngãi dèm dẹp nó xuống cẩn thận như bàn tay mấy bà già được chọn rải chiếu cho đám cưới trong làng. Phía bãi mặt làng Đông dàn dạt những bãi cải lông. Hoa vàng lún phún. Ngãi cười buồn, cái bãi giữa bé tin hin mà hai làng một bên trồng cải xanh một bên trồng cải củ khiến vạt đất nổi cứ nổi lên hai nửa hoa vàng trắng. Ngãi cười mà khóe miệng kéo dài mềm như lá mía héo gặp lửa đốt của trẻ chăn trâu.  Anh ấy bảo mai tòng quân rồi. Hai đứa chả biết có gặp nhau nữa không, nghe nói đợt này đóng quân trên Lao cai. Lao cai thì Ngãi biết, độ tháng ba năm 78 đói Ngãi phải đi lên tận Bảo Hà Trái Hút mót sắn. Khiếp tàu lên ngược đông thế.

        Anh ấy sang. Người ướt. Anh lội bộ nước chỗ sâu nhất chỉ trên rốn. Ngãi bảo anh vắt quần cho đỡ lạnh. TRải tấm áo mưa bé bằng cái nong lên lá mía khô anh nằm ngửa mặt nhìn trời khuya. Sâu hun hút là màn đêm, con đa đa kéc một tiếng, rồi im lặng. Ngãi cũng im lặng. Lúc ấy mới nghe sông thở. Mặt sông về đêm phập phồng, nước chảy xuôi làm nên cái tiếng như thở dài. Cứ phào , rồi phào , lại phào phào. Ban ngày không ai thấy thứ tiếng thở dài của sông , ban ngày sông quằn quại bao nhiêu ban đêm sông trằn trọc bấy nhiêu. Hai đứa ôm lấy nhau, Ngãi muốn anh đỡ lạnh. Hai đứa im lặng. Có tới năm trăm mét mới vào tới bờ mà ở bãi giữa Ngãi nghe thấy nhà ai vẫn giã côm cốp. Họ giã sắn khô làm bánh sắn ăn chống đói. CHả ai trong bờ nghe thấy tiếng động gì ở ngoài bãi giữa, nhưng từ bãi giữa thì lại nghe rất rõ tiếng của hai bờ, nghe rất rõ tiếng nỉ non của người mẹ nào đó trong đêm vắng, nghe rất rõ ông bố nào mắng con tiếng con chó ốm đói sủa mệt nhọc và nhìn thấy bập bùng bao nhiêu là đom đóm ven sông.
                                          
                                                                     ***

Đã hai năm nay Ngãi về làm dâu làng Đông. Thằng Giữa một tuổi. Anh đóng quân trên Bảo hà về phép 7 ngày cưới nhau rồi đi. Ngày cưới cái thai đã ba tháng. Cô dâu nở căng môi má ai cũng bảo cô dâu béo ra. Còn anh anh biết đêm ở bãi giữa một bên là hoa cải vàng một bên là hoa cải trắng anh và Ngãi sẽ có con. Đêm cuối cùng bên nhau anh dặn Ngãi đặt tên con là Giữa. Gái hay trai cũng là Giữa. Ngãi khóc cả đêm, đêm ấy nằm nghe nước sông Hồng bồi băng oàm oạp dưới chân nhà, mùa nước to bãi giữa chỉ còn toen hoẻn lơ phơ ngọn lau còn thì rau ngô chìm hết.
Tháng mười hai nước sông cạn. Nhà có mảnh rau ngoài bãi giữa mẹ chồng bảo Ngãi ra cắt về muối dưa. Sương còn như hơi cơm sôi trên sông Ngãi đã ra bãi. Con đa đa thấy người phành phạch bay vào chòm mía. Mỗi bước chân đi cát màu lún ấm bàn chân. Lâu lắm Ngãi lại nghe bãi giữa thở dưới chân mình. Mới năm trước Ngãi toàn cắt rau hoa trắng. Làng Ngãi bên Lâm toàn trồng cải củ. Bây giờ Ngãi lại cắt toàn rau hoa vàng. Mẹ chồng bảo, hoa vàng quá thì để lại làm giống, rau chưa có hoa cũng đừng cắt vội chỉ cắt rau vừa lên hoa, hoa chưa nở tung ra muối dưa mới ngon. Sương tan bãi giữa được chòm mía nổi cao lên xanh ngắt còn hai bên vệt xanh ấy là hoa trắng và hoa vàng. Cái bãi mu rùa gọn ghẽ và màu sắc cũng gọn ghẽ đến lạnh lẽo, Ngãi chợt rùng mình. Con đa đa lại phạch phạch bay ra khỏi chòm mía.
Tin tức của anh vẫn về với Ngãi. Thư anh bảo anh ở gần sân bay Phong Quang. Anh gửi thư từ đấy. Từ ngày anh lên Hà Giang Ngãi thấy lo lo. Chỉ biết anh đi đường sông Lô lên. Anh bảo hôm hành quân lên Hà Giang gần tới quê mình thì rẽ trái. Anh lại bảo anh thương con Giữa quá em ạ. Thế mà tháng sau Ngãi đẻ thằng Giữa. Ngãi vội viết thư lên chả biết anh nhận được chưa. Làng xã bây giờ đói ghê quá, cứ nghe đài báo nói rầm rĩ chuyện giá lương tiền, chuyện khủng hoảng kinh tế mà lo cho nồi cơm của nhà lo cho anh trên biên giới. Thằng Giữa biết đi thì là lúc báo tử anh. Tháng 9 năm ấy nước vừa rút Ngãi ra bãi giữa làm đất rau. Chiều nắng thật vàng hai làng Lâm làng Đông nhiều người cặm cụi làm đất màu trên gò đất chung. Đứa em họ bơi thuyền thúng chưa tới doi đất nó gào lên chị Ngãi ơi, về đi chị ơi, anh hi sinh trên Hà Giang rồi, ối chị ơi. Ngãi buông cuốc, mặt mũi tối sầm, cảm thấy nước sông chảy cuộn vòng, rồi thấy hai làng Lâm và làng Đông quay vù vù xung quanh cái gò nổi, nước sông đầy dềnh lên nước sông lại trụt xuống, sông thở phào phào cây cối củi khô củi mục đổ ập về khoảng đất nổi tối tịt mù. Người của hai làng chạy ùa lại vây quanh. Ngãi nằm giữa bãi, Ngãi thấy có con đa đa ngật ngưỡng nhìn mình Ngãi lại thấy anh lội hí hóp từ làng Đông sang với Ngãi, rồi Ngãi thấy quay cuồng là hai màu trắng vàng của hoa cải.
                                          
                                          ***

Mẹ chồng mất rồi. Thằng Giữa học xong cấp 3 dưới huyện nhất định không thi đại học. Theo bạn lên Tuyên Quang Hà Giang làm xây dựng. Ngãi vẫn ở ngôi nhà lá ven sông, vẫn làm rau bãi giữa vào mùa cạn. Chị ở vậy, xây được mồ mả cho bố mẹ chồng rồi mới xây căn nhà của mẹ con mình. Căn nhà bốn chục mét vuông lợp pờ rô quay ra sông. Người ta xây nhà dựa lưng ra sông Ngãi thì làm ngược lại. Đêm nào cũng như đêm nào, tắt đèn rồi ngồi trong  hiên Ngãi nhìn ra bãi giữa, nghe hun hút gió và nhìn đom đóm bay chấp chới qua sông.
CHị Ngãi vẫn được hội CCb xã mời đến dự mỗi khi họ họp đồng ngũ. Hôm 12/7 vừa rồi họ tặng chị cuốn sách in những bài “ Hà Giang kí ức của chúng tôi và đồng đội “ Ai cũng bùi ngùi và hỏi han thân tình mẹ con chị. Chả bù lúc họ uống rượu họ tranh cãi nổ đom đóm mắt về trận này trận kia, họ cãi nhau trận này của đơn vị tao họ cãi nhau cao điểm bình độ nhức óc. Chị hỏi họ 685 với 722 là cái gì mà các anh cãi nhau ghê thế? mà đằng nào các anh chả cùng đánh nhau cùng về quê sao mà cãi rin h rom lên vậy?  Một anh giải thích rằng đó là một ngọn núi nó cao so với mặt biển là 685 mét, chúng tôi đánh nhau ở đó và rất nhiều anh chết ở đấy chị ạ. Ừ cãi nhau chả hay gì nhưng mà là hồi ức chị ơi, hồi ức thì hay sai lắm nhất là lúc ấy chúng tôi chỉ là lính nên chỉ biết ở góc độ người lính, chứ bây giờ là người từng trải, biết nhiều nhờ đọc thêm nhiều, cãi nhau theo kiểu người từng trải nó mới nên thế . Nhưng chị yên tâm chúng tôi cãi nhau vậy thôi nhưng yêu nhau lắm. Lính mà.

     Ra thế. Chị nghĩ cái bãi giữa chả cao hơn mặt nước sông là mấy, chả ai nhớ là phải. Chỉ mình chị nhớ thôi là đủ. Nhớ cho mình nhớ cho chồng mình vì nó là cao điểm của chị và người chồng đã hi sinh trên 685 hay 722 nào đó. Đang trong cuộc liên hoan CCB Hà Giang mà chị miên man, chị hình dung như mình đang đứng trên đê nhìn bãi giữa vào mùa xuân, cái dải đất hình bầu dục nổi u lên ở giữa màu xanh và xung quanh là viền hoa cải vàng cải trắng … chị rùng mình sao nó giống cái vòng hoa trên đài liệt sĩ đến thế.
                                        
                                                      ***
 
            Một hôm thằng Giữa từ hà Giang về. Nó mang cho mẹ một cây hoa giống như hoa mò ở quê. Nó bảo đây là cây hoa gần chỗ mộ bố con. Ngãi hỏi, con gặp bố con rồi ư? Nó bảo vâng! Bố ở với các chú , ở tập thể mẹ ạ. Nó ít nói hơn ngày trước. Rồi một buổi tối nó nói. Con không đi làm xây dựng nữa, con về với mẹ, mẹ già rồi con làm ruộng nuôi mẹ thôi. Ngãi gặng sao thế con, con muốn làm công nhân thoát li cơ mà. Nó ngồi bó gối nhìn ra sông, lâu lắm nó nói khẽ với mẹ. Con gặp các chú cùng đơn vị bố, các chú đưa con vào vực oan hồn, các chú bảo cả tiểu đội bố bị hi sinh quân tàu đẩy tất cả xác xuống vực. Con và các bạn bố gọi hồn bố lên bố bảo con về bên mẹ đi mẹ khổ lắm. Bố bảo cứ thấy bãi giữa nhô lên là ra mà làm rau cho mẹ. Bố bảo có gặp con gái làng Lâm thấy cô nào cuốc đất rau mà đứng thẳng lưng thì đừng lấy làm vợ. Cây hoa này là con lấy ở vực oan hồn đấy.

          Chị Ngãi ôm ngực nức lên. Ới Giữa ơi, con ơi. ới anh ơi. Đã bao nhiêu năm nay từ năm 1985 đến giờ có đêm nào em không nhìn ra bãi giữa đâu anh ơi. Thì ra, anh đã từng nhìn em làm đất trồng rau trên bãi sông Hồng từ khi em chưa hề biết anh ư hả anh? Thằng Giữa ngồi phăng phắc. Gió ngào ngạt từ sông vào căn nhà chỉ có hai mẹ con.
          Gió từ gò bãi giữa sông quê tôi thơm như mùi mật mía

[laoshan1234]

  Xin cảm ơn bác nguyentrongluan đã viết về đồng đội chúng em ở tiền phương và tạo lên hình ảnh những người thân của họ ở hậu phương !

[baoleo]

Cảm ơn anh Luân.
Chúng em lại như nhìn thấy mình, thời trẻ trai trận mạc, những năm tháng chiến tranh trên Bắc Ải.

[PhuongBac]

Buồn và xót thương cho cô gái đẹp nhất đội sản xuất đã phải lẻ bóng gần 30 năm cũng lại vì chiến tranh.
Được an ủi nhiều về đứa con đã biết thương mẹ.    
Tình yêu của họ đẹp đủ để Ngãi không tính đi bước nữa và làm tròn bổn phận người con.