Không phải trò đùa

[danhthanh]

...
Cuối cùng thì Hà Nội cũng lui lại phía sau. Những cánh đồng, làng xóm lần lượt hiện ra qua ô cửa toa tàu. Con tàu lao về phía trước với tốc độ ổn định hơn, từ tốn hơn. Hình như chính nó cũng biết rằng đường còn rất xa, mọi sự nóng vội, xốc nổi đều phải được nén lại để dành sức lực cho cuộc hành trình dằng dặc.

-        Cô đi đến tận Sài Gòn chứ?

-        Vâng, em đi tới Sài Gòn luôn. Anh cũng vậy, phải không?

-        Dĩ nhiên,…thế cô vào đó thăm người nhà à?

-        Không, em đi nhận công tác ấy chứ. Anh không nhìn thấy chiếc va ly to sụ của em kia à.  Em không biết ai ở trong đó, thành ra phải chuẩn bị thật chu đáo.

-        Đi đâu chứ công tác ngay Sài Gòn thì có gì mà phải lo? Ở thành phố này có quan nào mà chẳng có một vài chị em ngoài ta mới vào công tác. Mọi việc sẽ ổn cả thôi.

-        Ôi, nhưng em vẫn run lắm anh ơi – Cô gái xuýt xoa, biểu hiện nỗi lo thực sự của mình – Người ta kể bao nhiêu là chuyện về Sài Gòn, hay cũng có, dở cũng có. Bạn bè, anh chị mỗi người khuyên một câu. Rốt cuộc, đầu óc em cứ mụ mị, loạn ù cả lên. Không còn biết nghe theo lời khuyên của ai nữa.

Anh cười.

-        Vậy thì tôi cũng xin biếu cô một lời khuyên nữa. Cứ sống theo đúng với bản thân mình dù ở bất kỳ đâu,  khi ấy cô sẽ tìm được những người bạn tốt và chân thành. Khi đã có những người bạn tốt rồi thì dẫu có trời sập cô cũng có thể vượt qua được hết.

-        Cám ơn anh. Nhưng, để sống được đúng như bản thân mình đâu là chuyện dễ.

-        Đúng thế - Tuấn gật đầu tán thành và lại thầm  nhận xét.” Cô bé này cũng không đến nỗi nông nổi đâu”.

Rồi, không hiểu sao anh bỗng kể cho cô nghe về những ngày đầu tiên khi các anh tiến vào giải phòng Sài Gòn. Anh nói nhỏ, chỉ đủ cho cô nghe, nhưng giọng anh vẫn dạt dào xúc động khi nhớ lại kỷ niệm của những ngày lịch sử ấy. Cô gái chăm chú lắng nghe và cười rinh rích khi anh kể đến cái “quê” của những anh chiến sĩ giải phóng khi lần đầu tiên đặt chân đến một thành phố hoa lệ vơi đầy đủ sự choáng lộn của nền văn minh vật chất kiểu phương Tây. Trò chuyện qua lại đã giúp anh nhanh chóng hiểu cô. Cô bộc bạch về bản thân mình một cách tự nhiên, thoải mái với một thái độ tin cậy khiến anh cảm động. Chỉ nửa buổi sáng anh đã hiểu được một vài sở thích của cô như màu áo, loại hoa, các loại sách cô thường đọc và thậm chí cả tên một vài người bạn của cô nữa. Anh cũng biết cô vừa tốt nghiệp trường đại học Kinh tế kế hoạch và đang trên đường vào nhận công tác ở một cơ quan kinh tế thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Cái cô bé này mà đi làm kinh tế thì cũng lạ thật cô giống một cô giáo trẻ hơn là “một nhà kinh tế”. Khi anh nói ra nhận xét ấy, cô không phật lòng mà còn mỉm cười khen:

-        Anh đoán trúng điều em mơ ước đấy. Học xong phổ thông, em định thi vào đại học sư phạm, nhưng má em không chịu. Bà bắt em theo nghề của bà, thế mới ức. Người duy nhất có thể bênh vực em lúc ấy là ba em thì ông lại đang đi chiến đấu xa, thành ra em đành chịu…

-        Tôi cũng đã có một thời mong được trở thành nhà giáo đấy.

-        Thế sao anh không xin phục viên rồi thi vào trường sư phạm? – Cô gái thật thà hỏi.

-        Bây giờ thì muộn rồi.

-        Sao lại muộn? Anh vẫn còn trẻ kia mà.

Tuấn khẽ cười:

-        Trẻ à? Thảo nào cô chưa gọi tôi bằng chú là phải. Nhưng bây giờ  thì tôi chưa thể nghĩ tới chuyện nghề nghiệp. Vì cô thấy đấy, tôi vẫn còn phải đi đánh nhau kia mà.

-        Đánh nhau?

-        Đúng là đánh nhau. Đấy là nói nôm, văn hoa một chút thì người ta gọi là chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

-        Nhưng… chỉ sơ sơ thế thôi hay lại xảy ra một cuộc chiến tranh nữa, hả anh?

-        Chắc cô có nghe những tin tức về tình hình ở biên giới Tây Nam chứ?

-        Có… em có nghe… và em còn có những lý do để mà lo lắng nữa kia. Ba em …cũng vừa vào trong đó tháng trước.

-        Vậy à? – Tuấn hơi bất ngờ trước điều mà cô gái vừa bộc lộ. Hóa ra cô quan tâm đến tình hình chiến sự nhiều hơn là anh tưởng. Hình như chính vì điều cô vừa thổ lộ đã khiến họ gần gũi nhau hơn. Anh sôi nổi phân tích cho cô bạn của mình nghe những khả năng có thể xảy xa trên chiến trường biên giới.

-        Đấy, theo tôi thì một cuộc chiến tranh mới đã thực sự bắt đầu rồi mặc dù chúng ta đang cố tìm mọi cách để tháo ngòi nổ. Chúng ta đã tự kiềm chế tối đa. Nhưng mọi cố gắng của chúng ta đã tỏ ra vô ích. Chúng ta đã phải cầm lấy vũ khí để bảo vệ lãnh thổ của mình. Đồng đội của tôi, trong đó có cả ba cô nữa đã vào cuộc. Theo tôi biết, cuộc chiến đấu ở phía trước không đơn giản dễ dàng như một số ít người hiểu biết đã nói. Tôi nhận được tin một vài người bạn thân của tôi đã hy sinh, họ là những người lính rất tài ba, thiện chiến. Vậy mà,…

-        Trời ơi, sao người ta cứ phải đánh nhau mãi? – Cô gái thốt lên – Không còn cách nào khác, phải không anh?

-        Tôi không phải là một nhà ngoại giao, cũng không phải là một nhà chính trị… Tôi chỉ biết rằng khi khẩu súng đã phải lên tiếng thì mọi phương sách để giải quyết vấn đề bằng thương lượng hòa bình đã không còn hy vọng đem lại kết quả gì. Hơn ba chục năm chiến đấu đã quá đủ để dân tộc ta kinh tởm sự phá hủy của nó rồi. Có lẽ chính vì thế mà vừa qua chúng ta đã nhún nhường một cách hơi quá đáng. Thậm chí đến tận bây giờ chúng ta vẫn chưa chính thức gọi bọn Pôn Pốt là kẻ thù kia mà….Có lẽ, sự nhún nhường của chúng ta đã góp phần vào việc nuôi lớn thêm những ảo tưởng mù quáng của chúng. Chúng đang tuyên truyền rằng Việt Nam lúc này yếu nhất, dễ đánh bại nhất. Thế đấy, rồi chúng sẽ có dịp để mà hiểu rằng chúng lầm lẫn đến như thế nào.
Câu chuyện về một cuộc chiến tranh mới đang ngấp nghé ngoài biên cương Tổ Quốc khiến cô bé ngồi bên anh bỗng thay đổi hẳn. Cái vẻ hồn nhiên, vô tư bỗng biến đâu mất. Gương mặt cô trở lên trầm lặng, băn khoăn. Những nét mới xuất hiện phản ánh một khía cạnh mới của tâm hồn cô bé. Phát hiện ra điều đó. Tuấn như thấy cô bé ngồi bên anh như lớn hơn một chút, gần gũi với anh hơn một chút.

-        Xin lỗi, đi nửa ngày đường rồi mà vẫn chưa biết tên cô là gì?

-        Em tên là Thủy.

-        Thanh Thủy hay Bích Thủy?

-        Không Thanh cũng không Bích – Cô gái khẽ mỉm cười – Em tên là Hương Thủy cơ.

-        Cái tên đẹp đấy.

-        Để làm gì cơ? Chẳng lẽ em sẽ xấu gái hơn nếu mang cái tên khác?

-        Tôi không định nói vậy. Tôi chỉ định nói về bản thân cái tên thôi. Còn cô thì – Anh mỉm cười và liếc xéo về phía cô – dù có tên là gì thì cô cũng rất đẹp rồi.

-        Thế…chị ban sáng tên là gì, anh?

Tuấn bỗng bật cười trươc sự láu lỉnh của cô bé.

-        Sao cô không hỏi tên tôi mà hỏi tên cô ấy?

-        Tên anh thì em biết tỏng rồi còn gì!

-        Sao cô biết?

-        Thế cái tên trên nắp ba lô kia không phải là tên anh sao?

-        A, giỏi thật! Cô có năng khiếu của lính trinh sát đấy.

-        Đó chỉ là cái ranh vặt của phụ nữ thôi, anh ơi – Thủy ngước nhìn anh vẻ đắc thắng – Đã thế để em nói nốt để anh khen một thể, nghe.

-        Nói đi, lời khen thì tôi rất sẵn. Nhưng tôi là người khe khắt đấy.

-        Vâng…để em nói. Này nhé cái chị ban sáng tiễn anh ra ga nhất định không phải là vợ anh…

-        Sao cô biết? Tuấn thốt lên vì ngạc nhiên.

-        Đấy – Cô gái vỗ tay reo lên – một điểm rồi nhé!

-        Nhưng tại sao cô có thể tin rằng người ấy không phải là vợ tôi?

-        Nếu là vợ anh thì chị ấy đã không phải lúng túng đến như thế khi trao gó thức ăn đi đường cho anh và anh cũng không nói những lời khách sáo như thế khi nhận quà.

-        Trời ơi – Tuấn khẽ reo lên – Cô tinh quái thật! Hóa ra tôi bị theo dõi từ ngoài cửa ga?

-        Anh lại đoán sai rồi – Cô gái khẽ nheo mắt lộ rõ vẻ thú vị vì đã giành được quyền chủ động – Anh đã bị theo dõi từ sáng hôm qua ở quầy vé cơ.

-        Lại thế nữa?

-        Vâng, em xếp hàng mua vé ngay phía sau anh, cách một người. Em đã để ý  số ghế và biết rằng người ngồi bên cạnh mình là một anh bộ đội.

-        Trời ơi – Tuấn thốt lên một lần nữa rồi cười vang – Thế mà khi mới nhìn thấy cô, tôi cứ ngỡ cô vẫn còn non nớt lắm cơ đấy.

-        Đi đường dài nên em phải để ý mọi điều chứ anh. Khi biết chắc chắn ngồi bên cạnh mình là một anh bộ đội em rất yên tâm. Khi nhìn thấy gương mặt hiền khô của anh, em thầm nghĩ :”Thôi, thế là ổn rồi. Lên tàu, nhỡ mình có ngủ một đôi chút cũng khỏi lo”.

Sự tin cậy chân thành của cô gái khiến anh cảm động. Anh ngước nhìn cô lần nữa và như thấy cô lạ hẳn đi. Những nét hồn nhiên ngây thơ vẫn còn đó nhưng dường như chỉ là cái vẻ làm duyên, anh đã nhận ra những nét biểu hiện sự sắc sảo cương nghị trên gương mặt cô. Cái nhìn hơi quá chăm chú của anh khiến cô bối rối. Tuy vậy cô vẫn tự chủ được và lại bất ngờ hỏi anh.

-        Sao anh Tuấn không hút thuốc đi?

-        Ờ…hút cũng được. Nhưng sao cô lại quan tâm đến điều đó?

-        Cũng chẳng biết… Nhưng đột nhiên em nghĩ rằng lúc này nếu anh hút một điếu thuốc thì hay lắm.

Như một cái máy, anh lấy thuốc lá ra hút và cảm thấy quả thật là thú vị. Nhưng không hiểu vì lý do gì cái cô bé này  bỗng dưng nhắc anh hút thuốc. Anh vừa thong thả nhả khói vừa theo đuổi những ý nghĩ vẩn vơ. Giữa lúc ấy, cô gái ngồi bên anh bỗng cất tiếng hát nho nhỏ. Đó là một bài dân ca quan họ rất đỗi quen thuộc, nhưng khi nghe cô hát anh bỗng thấy nó hiện ra với một dáng vẻ hoàn toàn mới lạ. Giống như vào một buổi sáng tươi đẹp nào đó, ta vừa từ trong ngõ nhà mình bước ra và chợt gặp cái cô hàng xóm quen thuộc nhưng bỗng nhận thấy cô đẹp và duyên dáng hơn hẳn cái cô hàng xóm hôm qua ta vẫn gặp. Và ta bỗng bâng khuâng như vừa có một làn gió nhẹ lướt qua. Giọng hát của cô gái ngồi bên bỗng cho anh cảm giác ấy. chất giọng của cô rõ ràng là để dành cho những hát dân ca. Nó óng mượt và đậm đà da diết làm sao? Nó giản dị và trong sáng, không hàm chứa phô diễn những yếu tố kỹ thuật thanh nhạc, mà nó vút lên thanh thoát, bình dị như chỉ là sự tiếp tục của lời nói, của tâm sự.

-        Cô hát hay quá!

Tuấn buột miệng thốt lên khi tiếng hát của người con gái ngồi bên anh vừa ngừng.

-        Anh vừa nói rằng anh rất khắt khe khi cất lời khen kia mà?

-        Đúng vậy.  Trong trường hợp này cũng không có sự chiếu cố nào đâu. Cô hát hay thật, hay vì giọng hát của cô tự nhiên, giản dị. Những bài dân ca bao giờ cũng đòi hỏi phải được hát như vậy. Bộ đội chúng tôi rất thích những bài dân ca thấm đậm tình người như thế. Cô chưa biết ở chiến trường, một tiếng hát, nhất là một bài hát trữ tình, quan trọng đối với chúng tôi đến nhường nào đâu? Cuộc chiến đấu càng quyết liệt thì chúng tôi càng cần những tiếng hát gợi nhớ gợi thương, vì đó là cuội nguồn của tình người. Những bài dân ca trữ tình đã lưu giữ trong đó không chỉ những yếu tố dân tộc mà  cả những yếu tố nhân loại nữa.

-        Anh nói hay quá đi mất! – Cô gái bỗng thốt lên. Đôi mắt đen tròn của cô long lanh vì ngạc nhiên.

-        Vậy thì tốt nhất là cô hãy hát tiếp đi.

-        Không – Cô gái vội vã lắc đầu – Đâu phải lúc nào cũng có thể cất tiếng hát được. Anh cứ chịu khó chờ, đến một lúc nào đó, em sẽ hát.

[danhthanh]

II
Cuộc gặp gỡ kỳ lạ ấy đã diễn ra trên tàu vào đúng tối hôm đó, khi đoàn tàu vừa dời ga Vinh được vài cây số. Hình như Tuấn nhìn thấy anh ta lướt nhanh qua toa tàu của mình trong lúc hành khách ngủ gà ngủ gật. Mấy tiếng vừa qua Thủy bắt anh kể cho nghe những chuyện ở mặt trận. Anh có nhắc nhiều đến anh ta. Nhưng…anh hoàn toàn không thể ngờ rằng anh ta cũng đang có mặt trên đoàn tàu này. Nhưng…chẳng lẽ lại có sự giống nhau kỳ lạ như vậy giữa hai con người?
Khi anh ta lướt qua trước mặt mình, Tuấn bật đứng dậy định hét lên một tiếng và gọi tên anh ta. Nhưng anh đã ghìm lại được tiếng kêu ấy và lặng lẽ đứng dậy đi theo. Khi anh ta ra đến lan can ở khoảng cách giữa hai toa tàu thì cũng là lúc con người kia dừng lại, đứng tựa lưng vào lan can nhìn ra khoảng đồi ngập ánh trăng trước mặt.
-        Thái, có phải Thái đấy không?
Bóng người kia quay lại, im lặng hồi lâu, nhìn ngắm Tuấn từ đầu đến chân và bật cười.
-        Tớ đã nhận ra cậu rồi đấy!
-        Tớ cũng vậy! Nhưng…có đúng cậu là Thái không nhỉ?
Tuấn tiến lại gần anh ta, bật lửa châm thuốc hút, anh cố tình để bật lửa cháy hồi lâu, nhìn trân trân vào gương mặt của người đứng đối diện, hy vọng sẽ nhận ra rằng mình đã lầm.
-        Sao cậu lẩn thẩn thế nhỉ! Chẳng lẽ tớ lại không được phép xuất hiện trước mặt cậu hay sao?
-        Nhưng …cậu…cậu đã chết rồi cơ mà. Mình nhớ bọn mình đã chôn cậu dưới chân dãy cao điểm 1015 ở phía Tây sông Pô Cô, bên dưới một bụi le rất to. Tuy rằng, quả thật…bọn mình vùi cậu có hơi sơ sài, vì lúc đó địch vòng trong, vòng ngoài không thể làm hơn được. Nhưng không thể vì thế mà cậu có thể đội đất mà sống lại được. Không thể có chuyện kỳ lạ như vậy được.
-        Nếu điều kỳ lạ đó xảy ra thì sao? Cậu cũng thừa biết chiến tranh thiếu gì những điều kỳ lạ.
-        Tớ cũng nghĩ thế…Nhưng, chuyện này nó phi lý làm sao ấy! Cậu có hút thuốc không? Hãy kể cho mình nghe xem cậu đã sống lại như thế nào đi!
-        Không! Chưa đến lúc mình kể cho mọi người nghe điều ấy. vì chiến tranh đang còn đó. Và cậu, có lẽ lại đang đến mặt trận phải không? Tớ đoán thế, khổ cái thân cậu chưa vợ con gì à? Đấy tớ đã bảo mà. Những người lính các cậu chưa kịp xoay sở gì cho riêng mình cả thì lại sấp ngửa ra đi. Thế là cái quái gì hả?
-        Còn cậu? Chẳng lẽ cậu không phải là người lính hay sao?
-        Tớ rời bỏ quân ngũ lâu rồi. Cứ cho rằng ngày ấy tớ đã thoát chết.Thế thì, sau khi được may mắn nhìn qua cái thế giới bên kia, tớ chẳng thấy có gì hấp dẫn cả. Ở đó, thằng nào cũng như thằng nào hết. Người anh hùng cũng chẳng khác gì kẻ phản bội. Ta cũng chẳng khác gì địch, da trắng cũng chẳng khác gì da đen. Cộng sản cũng chẳng khác gì không cộng sản. Có nghĩa là đối với thế giới bên kia thì mọi cái ở cuộc đời chúng ta đều vô nghĩa hết. Cái truyền thuyết cho rằng khi chết có kẻ được lên thiên đàng, có kẻ phải xuống địa ngục, có kẻ sung sướng, có kẻ đau khổ là láo toét hết. Khi biết điều đó, tớ chẳng dại gì mà không quay trở lại thế giới đầy hấp dẫn của cánh ta. Nhưng tớ trở lại không phải để làm lính. Ở góc độ này thì tớ đã chết như cậu nói! Nhưng ở góc độ khác thì tớ vẫn tồn tại. Rời quân ngũ trở về, tớ mới biết rằng trong khi cánh ta đi uỵch nhau thì ở phía sau bọn họ thi nhau làm giàu, chia nhau những gì béo bở. Nhưng tớ sẽ không chịu thua. Tớ sẽ bắt đầu lại từ đầu. Tớ tìm mọi cách để làm ra thật nhiều tiền…Cậu cũng biết người lính trinh sát có một kho kinh nghiệm về sư láu cá. Tớ đã sử dụng cái kho ấy theo kiểu của tớ. Khi các cậu trống giong cờ mở tiến vào Sài Gòn thì đầu tớ lạnh như băng. Tớ phải tỉnh táo để hoạch định một kế hoạch làm ăn vào thời hậu chiến! Hai tháng sau khi hậu chiến tớ đã nhảy được vào Sài Gòn rồi. Trong lúc các cậu còn đang kiểm điểm các trận đánh để bình bầu các loại huân chương thì tớ lo tìm cách đưa ra Bắc những thứ “của độc” của nền văn minh Nhật Bổn và phương Tây. Với một vài thủ đoạn vặt của lính trinh sát, tớ đã vượt qua được tất cả các loại barie. Mở đầu như thế là tốt, đúng không nào? Đến khi tuyến đường sắt tuyệt với này hoàn thành thì khỏi phải nói, cánh tớ được chắp cánh. Cánh tớ đã khai thác không thương tiếc cái thây ma của chiến tranh ở miền Nam và đã phất to rồi đấy. Cậu ngạc nhiên à? Thế cậu cứ nghĩ rằng tất cả những người lính trở về sau năm bảy lăm rồi đều đắc đạo , đều trở thành thánh nhân rồi sao? Tớ cũng vậy , nếu tớ chết như cậu vừa nói, thì tớ đã trở thành một anh hùng, ít nhất là trong tâm tưởng đồng đội. Còn, nếu tớ sống…thì chưa biết điều gì sẽ xảy ra. Thôi, cậu trở vào mà tiếp tục tán cái con bé kháu khỉnh ấy đi. Mình đi đây, chúng ta sẽ còn gặp nhau nhiều lần cơ mà.
-        Nhưng này…thế…có phải cậu…cậu còn sống thật không?
-        Khỉ ạ! Cậu cũng nên lẩn thẩn nó vừa vừa chứ?
Nói rồi anh ta bước vụt qua rồi lẻn vào toa tàu sau, bỏ mặc Tuấn đứng ngơ ngác nhìn theo. Anh dụi mắt, véo vào tai vào mắt để tin rằng mình đang thức chứ không phải mơ ngủ.
Không, không phải một giấc mơ, nhưng cũng không thể là điều có thực. Anh không bao giờ quên được buổi chiều ẩm ướt ấy. Đội trinh sát của anh vừa lội dọc dãy cao điểm phía Tây sông Pô Cô, nơi hai lữ đoàn dù vừa đổ quân xuống. Các anh đã nằm khuất trong vòm cây, chiếu ống nhòm xem chúng nó cưa gỗ, đào công sự, ăn uống, nhậu nhẹt, xem bọn gái nhảy vừa được đưa từ thị xã Kon Tum lên đang vừa cười éo éo vừa nhét thức ăn, đổ bia rượu vào miệng bọn sĩ quan mũ đỏ. Sau khi đã nắm được sơ bộ khu phòng thủ dã chiến của bọn chúng, anh cho đội tụt xuống theo dông đồi yên ngựa. Xuống tới khe suối cạn thì đụng bọn “đèn cù”, thế là phải nổ súng. Thái, người bạn chiến đấu tin cậy, trúng đạn ngay từ những phút đầu, máu ra nhiều quá. Thái lịm đi trên vai anh. Vừa chạy, anh vừa cảm thấy những dòng máu nóng hổi của Thái ngấm dần vào áo, vào da thịt mình, hơi thở của Thái cũng nóng dần. Nhưng cậu ấy đã không kêu than một lời.
Thấy động, địch cho bọn lính dù đổ quân lung tung, bịt hết mọi lối. Đêm xuống mà các anh vẫn còn loanh quanh trong khu vực bị địch khống chế. Thái đã tắt thở, cứng đờ trên vai anh.
Họ tạm dừng trong một vạt rừng le. Sau khi bàn bạc với anh em, Tuấn quyết định chôn cất Thái tại đây, nhiệm vụ của các anh còn rất nặng nề, không thể cứ lẵng nhẵng thay nhau mang Thái trên lưng được. Bằng mấy con dao găm, các anh đã đào được một cái hố sâu chừng tám chục phân và đặt Thái nằm xuống đó sau khi đã thay quần áo và cuốn chặt Thái trong một bộ tăng võng.
Sự thể là như thế, làm sao anh có thể tin rằng làm sao thằng Thái có thể sống lại, có thể đội đất mà lên. Nhưng, chẳng lẽ anh lầm và cả hắn cũng lầm. Rõ ràng hắn cũng nhận ra anh kia mà. Chẳng lẽ những chuyện kì lạ vẫn có thể xảy ra, có thể biến người đã chết thành người sống, có thể biến một người chiến sĩ gan góc dạn dày như Thái  trở thành một tên đầu cơ, buôn lậu hay sao?
Không! Anh không tin. Không tin. Thà rằng cứ tin rằng cậu ấy đã chết còn hơn là được nhìn thấy cậu ấy như vừa rồi.
Anh nghĩ vậy và vươn vai làm mấy động tác hít thở cho tỉnh táo rồi trở vào trong toa. Con tàu vẫn sầm sầm lao về phía trước với dáng vẻ lì lợm vốn có của nó.
Tuy trong toa tàu chưa lên đèn nhưng ánh trăng chiếu rọi qua các cửa sổ đã tạo nên một thứ ánh sáng dìu dịu. Hành khách trong toa đều thức. những người có diễm phúc được ngồi bên cửa sổ say sưa ngắm trăng. Thủy cũng ở trong số những người may mắn ấy, nhưng không hiểu sao cô lại không ngắm trăng. Cô ngồi quay lưng về phía cửa sổ và dường như cô cũng đang chờ anh.
-        Anh đi đâu mà lâu thế? – Cô khẽ hỏi khi anh lặng lẽ ngồi xuống bên cô.

-        Tôi…đứng ngoài lan can đầu toa một lát cho thoáng.

-        Nhớ…cái chị ban sáng, phải không anh…?

-        Rất tiếc là…không, cô bé ạ!

-        Sao lại không nhỉ? Chẳng lẽ anh lại vô ơn đến thế kia à? Vừa làm đầy một bụng xôi với thịt gà mà anh không bỏ ra được mươi phút để nhớ người ta sao?

-        Có chứ. Nhưng… là lúc khác.

-        Theo em…lúc này là lúc thích hợp nhất để nhớ người yêu. Kìa…anh nhìn mà xem, trăng mới đẹp làm sao?
-        Sao cô lại nghĩ rằng cô ấy là người yêu của tôi nhỉ?

-        Chẳng lẽ vị trí ấy không hợp với chị ấy hay sao?

-        Không…ít nhất là trong hoàn cảnh này. Vì cô ấy đã có chồng rồi.

Cô gái im lặng một lát rồi khẽ buông một tiếng thở dài. Anh không muốn nói gì thêm nữa. Hình như với mẫn cảm của một người con gái, Thủy cũng đã hiểu điều đó nên không hỏi gì thêm nữa. Và, cô đột ngột cất tiếng hát. Cô hát một bài dân ca miền Trung. Khéo chưa sao cô ta lại chọn đúng bài hát đó nhỉ? Lý con sáo sang sông? Tiếp theo là một loạt những bài dân ca da diết nhớ thương của nhiều vùng quê khác nhau. Dường như cô gái đã cố ý chọn những bài về tình yêu và sự trái ngang của nó. Hết Lý con sáo sang sông, Lý chiều chiều, lại đến Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc, Em lấy chồng rồi anh tiếc lắm thay…vv…
Anh ngồi im như đá, thở nhẹ nhàng và lắng nghe, lòng anh nhẹ nhàng thư thái lạ. Những bài hát đã an ủi anh. Dường như người xưa đã biết hết, thấu hiểu hết nỗi lòng anh, nên đã chuẩn bị đầy đủ những lời an ủi ấy. Đúng, giá như đêm nay bên khung cửa sổ chan hòa ánh trăng này mà không có cô bé hát dân ca, hẳn lòng anh sẽ trĩu nặng vì suy tư, vì buồn nhớ.

-        Anh có buồn lắm không?

Cô hỏi sau khi hát xong một bài.

-        Không, cô bé ạ. Nghe cô hát, tôi quên hết tất cả.

-        Ôi! Sao lại thế? Những bài hát ấy là để giúp người ta nhớ nhau đấy chứ! EM tò mò hỏi một chút nhé? Anh có yêu chị ấy không?

“ Cô bé vẫn không buông tha mình, đáo để thật”. Anh nghĩ vậy và đáp nhỏ.

-        Có, tôi đã yêu cô ấy.

-        Anh chia động từ chính xác đấy chứ?

-        Chính xác.

-        Em hiểu rồi.

-        Cô chưa hiểu gì đâu, cô bé ạ - Anh bất giác quay sang, nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn của cô – Để tôi kể cho mà nghe…

-        Vâng… nếu…anh thấy cần thiết…- Cô đáp nhỏ, giọng hơi chơi vơi và vẫn để yên bàn tay nhỏ nhắn của mình trong tay anh. Anh không hiểu vì sao bỗng dưng mình lại muốn kể cho cô nghe về mối tình dang dở của anh, mặc dù chưa có ai được nghe anh kể một cách ngọn ngành về mối tình ấy. Anh muốn đáp lại tấm lòng của cô hay tự trong lòng anh bỗng dưng xuất hiện ý muốn giãi bày tâm sự. Anh không biết nữa, nhưng anh bỗng nảy ra một ý nghĩ rất kỳ lạ. Đây là dịp duy nhất mình có thể dốc bầu tâm sự, sẽ không còn dịp nào nữa. Sẽ không bao giờ anh nhắc lại với ai về cuộc tình buồn bã của mình nữa.

Kể xong anh thấy lòng mình nhẹ nhõm thư dãn như vừa được tắm gội. Hay, giống như một kẻ đi đường xa mang nặng, bỗng dưng gặp một người bạn đường hào hiệp, nhận mang đỡ mình một nửa số hành lý cồng kềnh đang trĩu nặng trện vai vậy.

-        Anh có buồn nhiều không, anh Tuấn?

-        Buồn chứ, chẳng lẽ cô không thấy buồn khi nghe câu chuyện này hay sao?

-        Buồn chứ anh! Nhưng… em tiếc cho chị ấy nhiều hơn.

-        Sao vậy?

-        Chị ấy đã để mất cái quý nhất mà mình có thể có.

-        Chẳng lẽ..tôi lại đáng giá đến thế hay sao?

-        Không, em chưa nói đến anh. Em chỉ nói đến tình yêu, chị ấy đã để mất tình yêu của mình. Bây giờ chị ấy sẽ buồn khổ suốt đời vì điều đó.

-        Còn tôi?

-        Anh…vẫn còn nhiều khả năng để…tìm được một người khác yêu mình.

-        Có lẽ…nhưng phải có thời gian. Phải đợi đến khi dập tắt cuộc chiến tranh vừa mới xẩy ra này đã, khi ấy…nếu tôi còn sống trở về…

-        Anh sẽ sống…

-        Cô có theo đạo nào không?

-        Không! Nhưng nếu cần…em sẽ hằng ngày cầu nguyện cho anh…được sống trở về…và…được yêu…
Nói xong những lời ấy, cô gái bỗng gục xuống chiếc bàn nhỏ gắn bên cửa sổ, đôi vai nhỏ của cô khẽ rung lên. Không một chút băn khoăn, Tuấn đặt nhẹ bàn tay lên đôi vai ấy và cảm thấy lòng mình dịu lại, nhẹ lâng….

[danhthanh]

CHƯƠNG NĂM

“

Cái chết là sự kết thúc. NHưng một sự hy sinh lại là cái bắt đầu”.

Nhật ký của một người lính trinh sát.

I
Trưa hôm sau ông Sang cho gọi anh em Tình lên uống rượu với bố con ông Đốc. Anh cũng định lên thăm ông chú lưu lạc của họ nhà mình nên nhận lời ngay. Thâm tâm, anh thấy thật khó hiểu với việc tìm về cuội nguồn của ông Đốc. Hình như ông phẫn chí với gia đình vì một cuộc ép duyên nên đã bỏ nhà ra đi năm mười bảy tuổi. Anh em trong họ không một ai biết tin tức gì về ông, họ đã lẵng quên ông từ lâu và có lẽ không một ai ngờ rằng ông còn sống và còn trở về làng. Nghe Nghĩa kể, gia đình của ông trong Sài Gòn cũng khá giả, bố con ông có mấy cửa hiệu, bà vợ cả có một quầy vải lớn ở chợ Bến Thành, bà vợ hai của ông trước kia cũng từng là một tiểu chủ…Cuộc sống của gia đình ông dư giả về mặt vật chất, con cháu ông cũng đông đúc, phương trưởng. Đô là con trai áp út của bà vợ cả, nghe đâu cũng đã từng đi lính một vài năm, nay là kỹ sư của một xí nghiệp ở Sài Gòn. Vậy thì ông còn cần gì ở cái làng Mê Văn nghèo nàn, lầm lũi này nữa.

Kể về vai vế trong họ thì ông Đốc bằng vai với Tình, nhưng anh lại thuộc cành trên, vì vậy nên ông phải kêu anh bằng  bác và luôn biểu lộ sự tôn kính thái quá khiến anh phát ngượng. Khi anh và Nghĩa cùng với ông Sang, ông Đốc ngồi uống rượu thì hai con trai ông Sang và Đô luôn phải thay nhau túc trực bên cạnh. Anh có ý muốn mời Đô cùng ngồi để hai “ông con” trò chuyện, nhưng anh không dám và ông Đốc cũng không cho phép. Thành ra bữa rượi đã trôi đi tẻ nhạt trong không khí tôn ti trật tự thời “tiền khởi nghĩa”, đến là khó chịu.

Trong suốt bữa ăn, ông Đốc đã kể về quãng đời tha phương của mình. Từ đận ông vào làm phu cao su ở Phú Riềng tới đận ông theo chân những người buôn bán ở Sài Gòn ngược sang tận vùng cao Mê Lai thuộc biên giới phía Tây Căm Pốt để buôn bán. Rồi chuyện ông về Sài Gòn lập xưởng, làm ăn phát đạt vào năm rồi bị phá sản vì kiện cáo. Rồi đến đạn ông vào Cà Mau theo quân Bình Xuyên lập cảng buôn lậu…Tóm lại, cuộc đời ông bao gồm liên tiếp những cuộc phiêu lưu mạo hiểm, lên voi xuống chó (đã có thời ông ra tranh cử nghị sĩ quốc hội của chính quyền Ngô Đình Diệm nhưng không thắng và nhờ đó bỏ luôn được cái mộng làm nhà chính khách, ông coi đó là một cái may mắn cho đời ông và cho con cháu).

-        Quả là nhờ vào hồng phúc của gia tiên  nên tôi mới thoát khỏi cái trò chánh chị chánh em đó để trở về “chí thú làm ăn” – Ông già sôi nổi tiếp – Nhưng rồi thời cuộc cũng lôi con cái mình vào lúc nào không hay. Nói mấy ông tha lỗi, tôi rời quê hương với một nỗi cay đắng trong lòng. Tôi luôn tự hỏi, tại sao ở cái làng Mê Văn ấy, họ hàng nhà ta chưa bao giờ vươn lên khỏi “tầng lớp cùng đinh”? Nào, các ông thử kể xem thời trước cái họ Kiều nhà ta ở cái làng này có ông nào vượt qua được cái danh ông trương tuần không nào. Tất cả đều chỉ là bố cu, mẹ đĩ. Vậy nên, khi sống giữa đô thành Sài Gòn, nhìn thấy cái cảnh gia đình nhà mình có cơ trở thành một gia đình máu mặt, ai mà không ham? Nhưng rồi tôi đã thất bại, tuy vậy tôi chưa đến nỗi mù quáng tới mức bán cả lương tâm mình cho ngoại bang và bọn quyền cao chức trọng để mà mua danh lợi. Nhưng đến đời con tôi thì chúng không tránh khỏi tai họa. Thằng con đầu của tôi thành đạt rất sớm, nó được đi học tập tận bên Mỹ và đã lên tới trung tá quân lực Việt Nam cộng hòa. Nhưng rồi tới Mậu Thân nó đã tử trận. Thằng em áp nó cũng tấp tểnh lên tới đại úy thì bị mất một giò, trở thành phế binh. Chậc, cũng còn là may cho nó đó. Con vợ bỏ đi theo một thằng Mỹ lai, nhưng khi thành phế binh nó lại lấy được con nhỏ này. Số nó kể là hên đấy, chẳng nói giấu gì mấy ông, giờ cháu là hội trưởng hội phụ nữ của phường, thương chồng thương con rất mực. Thằng con đầu của bà nhỏ nhà tôi cũng chết trận luôn. Tội thằng nhỏ, vừa đi lính được vài tháng, coi chừng súng bắn chưa thạo. Thằng thứ hai của bà nhỏ thì bỏ trốn ra cứ theo đàng mình. Nó đâm khá hơn cả. Bây giờ thì cháu nó có chân trong quận ủy, phụ trách công nghiệp quận. Còn thằng này, con áp út của bà cả, thì cũng đi lính dù được hơn một năm, bị thương ở Tây Nguyên năm bảy mươi hai rồi được giải ngũ, tôi đã kịp gửi cháu sang Pháp học, mãi đến năm bảy mươi sáu, được phép của chánh quyền mình, cháu được về nước và cũng được trọng dụng. Thế đó, thời tôi kể cũng trầm luân. Tây cũng từng đến Mỹ cũng từng qua, nhưng ở đâu tôi cũng không quên được cái làng quê nghèo đói triền miên của cha ông chúng ta. Khi chiến tranh kết thúc, bạn bè tôi nhiều người rủ qua ngoại quốc sinh sống, nhưng tôi không đi. Tôi tính, ra nước ngoài, dẫu có giàu sang vẫn là kẻ tha hương, rồi thì con cháu nó không biết đâu là nguồn là cội, nên tôi quyết tâm ở lại. Sau năm bảy mươi năm tôi cũng thấp thỏm chờ đợi một cuộc trả thù của Việt Cộng như người ta nói, nhưng thâm tâm tôi không mấy tin. Người Việt mình có câu “Máu chảy ruột mềm”, lại có câu” Uống nước không uống cả cặn”, suy ngẫm cho kỹ tôi không tin lại có cuộc “nồi da xáo thịt” khi chiến tranh đã kết thúc. Các con tôi cũng đã đổ máu vì chiến tranh.  Hai đứa tử hai đứa thương, một gia đình đau thương như thế lại chẳng đáng kể hay sao? Vào những ngày tháng tư tháng năm năm bảy mươi năm, các huynh có biết tôi sống như thế nào không? Tôi đinh ninh rằng họ hàng nhà ta thế nào cũng có người đi bộ đội giải phóng, cũng có người vào tới được Sài Gòn, thế là tôi đi dò hỏi khắp nơi, ở đâu có bộ đội giải phóng là tôi mò tới. Nhưng thật lạ lùng, tôi không gặp một anh bộ đội giải phóng nào cùng họ với mình. Người cùng tổng cùng huyện thì có, tôi có gặp một anh bên làng Mai Hạ, tôi cũng hỏi thăm đủ chuyện nhưng cái anh này còn trẻ quá, thậm chí anh ta còn chưa một lần nào tới làng Mê Văn nữa. Mãi tới cuối năm bảy mươi sáu, tôi mới gặp được bác Vân, người bên họ ngoại nhà ta. Bác ấy thì có lẽ các ông đã biết cả, ông ấy là đại tá hay trung tá gì đó. Ôi, tôi mừng xiết bao khi nghe ông ấy kể về anh em họ hàng nhà mình. Tôi biết ông Tâm, cụ thân sinh ra bác Tình, bác Nghĩa đây, và bác Sang còn sống. Đêm hôm ấy tôi mới họp các con lại, kể cho chúng nó nghe về cái làng của cha ông chúng nó, kể cho chúng nó nghe về từng nhà, từng người, buộc chúng nó phải lập tộc hệ để nhớ vai vế trong nhà. Và tôi đã nói với chúng rằng “Tao nhất định phải tìm về được quê hương, bản quán của mình trước khi nhắm mắt xuôi tay, dù có phải tốn kém đến đâu chăng nữa. Thế mà, cho đến tận ngày hôm nay…”

Đôi mắt ông Đốc đã rớm lệ, ông ngừng lời rồi nâng chén rượu lên vừa uống vừa khóc lặng lẽ.

-        Nhờ ân đức của ông bà, cuối cùng thì chú cũng đưa được các cháu về đây –Ông Sang an ủi người em – Nếu chiến tranh còn kéo dài thì chưa chắc gì chú với tôi còn được đoàn tụ. Thế là đại phúc rồi. Từ nay, chú để cho các con các cháu nó năng đi lại thăm viếng lẫn nhau cho nó có nghĩa…

-        Ngày mai bố con tôi tính lên huyện thăm ông Ân, không biết có tiện hay không?

-        Sao lại không tiện, anh em trong nhà chứ có phải người dưng nước lã đâu. Hôm nay tôi cũng cho cháu lên mời bác ấy về nhưng không hiểu bận bịu gì mà bác ấy không về, mà cũng chẳng thấy cho đứa trẻ nào về để cho anh em chúng nó sum họp?

-        Ngày mai tôi sẽ đưa ông và cháu lên thăm anh chị ấy – Tình quyết định lên tiếng – Bố cháu chẳng may đã qua đời, không được chứng kiến ngày sum họp này, nhưng anh em cháu còn cả đây, chúng cháu sẽ có trách nhiệm đi lại với chú và các cháu trong ấy.

Sau bữa ăn, không khí trang trọng đã dịu đi ít nhiều. Tình và Nghĩa đã kéo Đô xuống nhà dưới hút thuốc và trò chuyện để cho hai ông già được thoải mái tự nhiên hơn.

-        Bố cháu là người kì cục lắm – Đô nói khi mấy anh em đã xuống nhà dưới- Hồi theo Bình Xuyên bố cháu xuýt bị tụi nó treo cổ vì tội cứ khăng khăng một mực ca ngợi cụ Hồ CHí Minh, ông già nói ông theo Bình Xuyên vì Bình Xuyên cũng chống Pháp, nhưng sau biết Bình Xuyên chẳng qua cũng là một sản phẩm của Pháp nên ông bỏ về thành phố tính đi buôn làm giầu và rồi ông cũng làm nên chuyện.

-        Thế …hồi ở lính cháu đi những đâu?

-        Dạ, cháu ở Quảng Trị rồi hành quân qua Nam Lào. May mà bám được càng máy bay, nếu không thì bỏ xác ở đó rồi. Sau đó thì cháu lên Kom Tum…

-        Thế thì…mày thuộc lữ quân dù 3, phải không?

-        Dạ!Lữ ba đó. Cái lữ có ông Đại tá Thọ bị quân giải phóng bắt ở Nam Lào đó ông.

Tình bỗng cười lớn:
-        Thế thì hồi đó “ông cháu” mình bắn nhau là cái chắc. Tớ cũng chiến đấu ở Nam Lào trong chiến dịch đó. Đến đầu năm bảy mươi hai tớ cũng vào Tây Nguyên và cũng lại đụng với cánh lính dù của chú mày ở đó. Thật là…đánh nhau vỡ đầu mới nhận ra họ!

-        Chiến tranh mà ông…Cũng may cả hai ông cháu mình còn sống được tới ngày hôm nay đó…

-        Sống được cũng chỉ là may mắn thôi. Như các ông già vừa nói, nhờ hồng phúc của ông bà tổ tiên còn vượng.

-        Đúng thế ông ạ - Đô bỗng móc trong túi ra một chiếc hộp đựng thuốc lá bằng đuy ra sáng loáng – Cháu sống được có lẽ nhờ cái hộp nhỏ này. Nó là của một ông Việt Cộng nào đó, cháu nhặt được trong một cuộc truy đuổi nhóm thám sát của Quân Giải phóng. Thấy nó đẹp, cháu tính giữ lại làm kỷ niệm. Ai dè, mấy hôm sau khi Việt Cộng tiến công căn cứ, cái vật nhỏ này đã che chở cho cháu. Một quả đạn cối rơi gần chỗ cháu, cháu bị rất nhieefi miểng nhưng đều không trúng chỗ hiểm. Duy chỉ có một miếng găm vô ngực trái thì đụng phải cái hộ này, thay vì chui vô ngực cháu thì nói chui vô nằm gọn trong cái hộp này, trên thực tế đã cứu cháu. Vì thế, tự bấy đến nay cháu luôn mang nó bên mình, coi như một vật thiêng, một thứ bùa hộ mạng.
Tình nhìn lom lom vào chiếc hộp, rồi bỗng bước tới.

-        Đưa tao xem nào!

Anh cầm lấy chiếc hộp, mở nó ra xem rồi bỗng tái mặt thảng thốt kêu lên:
-        Đúng nó đây rồi!

-        Sao…sao ạ? Nó là…của ông sao?

Tình xúc động hết nhìn chiếc hộp lại nhìn đứa cháu họ của mình.
-        Nó là của…anh bạn rất thân của tôi. Trời ơi anh ấy đã hy sinh vào cái hôm bọn khốn khiếp chúng mày truy đuổi bọn tao ở chân dãy cao điểm 1015, phía tây sông Pô Cô. Không chừng…chính mày…chính mày đã bắn trúng anh ấy…
Tình thở hổn hển, bước tới nhìn trân trân vào bộ mặt đang tái dần đi của đứa cháu họ. Anh ta hốt hoảng lùi dần, lùi dần, miệng lắp bắp:

-        Không…không phải cháy. Cháu…không…

-        Làm sao mà mày biết rằng không phải viên đạn của mày đã giết chết anh ấy? làm sao mày biết được như vậy? Không? Rất có thể là mày đã bắn viên đạn khốn khiếp đó…Đây, tên anh ấy còn đây này. Viết tắt chữ Lê Viết Thái, hai chữ này là quê hương, là cái làng Mai Hạ đã sinh ra anh ấy. Nó chỉ cách đây dăm ba cây số thôi. Ở đó anh ấy còn mẹ già và hai đứa em nhỏ, một đứa trạc tuổi thằng Nghĩa nhà mình đây này. Cái hộp này là vật kỷ niệm, anh ấy làm sau chiến dịch Nam Lào, làm từ một mảnh duyra lấy từ một chiếc trực thăng bị tiểu đội trinh sát của chúng tao bắn cháy. Anh ấy có bàn tay tuyệt vời, anh ấy cũng có ước mơ sẽ trở thành một kỹ sư cơ khí như mày đấy. Mày hiểu không? Anh ấy thì…không trở về được nữa sau cái buổi chiều tai họa ấy. Còn mày thì..lại về được đây, quê hương của mày và…cũng là của anh ấy. Liệu mày sẽ nghĩ gì khi mày nhìn thấy mẹ anh ấy, hở thằng khốn khiếp kia?

-        Trời ơi!- Đô choáng váng rên lên – Chẳng lẽ tôi lại là tên giết người?

Tình mệt mỏi ngồi xuống mép ghế, mồ hôi túa ra trên trán anh. Thấy vậy, Nghĩa hốt hoảng chạy tới:

-        Anh có làm sao không? Anh bình tĩnh lại đi. Xúc động mạnh như vậy không có lợi cho anh đâu. Suy cho cùng thì…chú Đô có lỗi gì đâu?

[danhthanh]

...
    Anh cũng biết vậy. Nhưng làm sao có thể nén nổi lòng mình khi nhìn thấy cái vật ấy và đứng trước một hoàn cảnh như thế này? Anh nhắm mặt lại và bỗng hình dung rất rõ nụ cười của Thái cái lúc anh mang chiếc hộp thuốc lá xinh đẹp này ra khoe với tiểu đội. Anh cũng thấy như ngay trước mặt mình cái giây khắc Thái ngã vật xuống nền rừng ẩm ướt, nhìn thấy những dòng máu thắm đỏ của Thái nhỏ giọt, từng giọt, nhìn thấy những giọt nước mắt chảy chan hòa trên gương mặt đại đội trưởng Tuấn. Anh cũng nghe văng vẳng bên tai tiếng đại đội trưởng nói những lời vĩnh biệt Thái trước ngôi mộ thô sơ mà các anh vừa đắp tạm cho anh dưới một bụi le. Một người lính trinh sát dũng cảm và thông minh đã nằm xuống. Có lẽ cho đến ngày hôm nay anh vẫn còn đang nằm tại nơi ấy. Có ai nhớ mà đưa anh về những nghĩa trang tập trung không nhỉ? Khó mà có thể tìm được cái mộ ấy sau bao mưa nắng, cỏ dại có thể đã mọc trùm lên, nước lũ có thể đã cuốn trôi, một con lợn rừng nào đó có thể đã dũi tung lên khi đi kiếm những đọt măng rừng  mới nhú? Nhưng tất cả những điều đó liệu có quan trọng gì? Rất có thể anh chỉ còn để lại chiếc hộp này cho đời, chiếc hộp vài ngày sau đã tình cờ cứu mạng cho một tên lính dù, tên lính rất có thể đã bắn viên đạn kết thúc sự tồn tại của anh trên đời, tên lính đó hiện đang đứng trước mặt tôi đây, trong dáng vẻ ngoan ngoãn lạ lùng của một đứa cháu trong nội tộc. Tất cả những cái đó có vẻ cực kỳ phi lý, ngu xuẩn. Nhưng, nó lại là hiện thực, tôi biết làm gì với nó bây giờ?

-        Ông ơi! – Tiếng Đô rụt rè vang lên bên tai anh – Cháu phải làm gì bây giờ? Cháu có thể làm gì để chuộc lại lỗi lầm? Nhưng…liệu cháu có tội trong chuyện này không? Ôi, làm sao cháu biết được có phải chính viên đạn cháu bắn ra đã giết chết anh ấy hay không? Thà rằng biết đích xác rằng mình có tội có lẽ còn dễ xử hơn. Trời ơi, từ nay lương tâm cháu không bao giờ còn được yên ổn nữa.

Giọng nói xót xa và gương mặt biểu lộ sự đau khổ tuyệt vọng của Đô khiến anh nao lòng.

-        Không…Suy cho cùng cháu không phải là kẻ có tội trực tiếp, Đô ạ. Chuyện này…tuy cũng thật đáng buồn trong cái ngày sum họp của gia đình ta, nhưng cũng không phải hoàn toàn vô ích. Bởi vì nó gợi ý cho chúng ta phải suy nghĩ một cách nghiêm túc về quá khứ. Cuộc chiến tranh vừa qua đã gây ra quá nhiều đau thương cho dân tộc ta. Dù là ở bên này hay bên kia cuộc chiến, đã là người Việt Nam thì đều phải chia sẻ nỗi bất hạnh đó của dân tộc. Trong nội bộ dân tộc chúng ta không có kẻ thắng trận và kẻ bại trận, chỉ có bọn Mỹ mới là kẻ thua trận thật sự, nhưng chúng đã cút về Mỹ rồi. Vấn đề còn lại là phải làm thế nào để băng bó cho nhau những vết thương do chiến tranh để lại. Đó là một bài học quá khứ. Bài học đó sẽ giúp dân tộc ta suy ngẫm trong tương lai. Cháu cũng vậy, cháu cũng phải suy ngẫm và sống tốt trong tương lai, có như vậy thì mới trả được dù một phần món nợ của quá khứ .

-        Vâng…cháu đã hiểu là phải như vậy từ khi còn học ở Pháp.

-        Còn cái hộp này…có lẽ nó là di vật có ý nghĩa duy nhất còn lại của anh ấy. Vậy cháu hãy trao nó cho tôi để tôi đem tới gia đình anh ấy.

-        Vâng…dĩ nhiên là như thế, mặc dù …cháu rất tiếc.

-        Anh tha lỗi cho tôi…- Tình bỗng thay đổi cách xưng hô – Dù sao chúng ta cũng là anh em một nhà và cùng một thế hệ. thế hệ của chúng ta đã phải chịu nhiều đau khổ của cuộc chiến tranh này, do đó phải thương yêu nhau, phải nhanh chóng hiểu nhau để cùng nhau làm được những gì có thể làm cho đất nước và cho bản thân mình nữa.

-        Cháu hiểu…- Đô khẽ thở dài – Chính vì thế mà khi học xong cháu đã tìm mọi cách xin trở về Tổ quốc. Nếu ông biết cháu đã phải vất vả như thế nào mới xin được phép trở lại Đất nước thì ông sẽ có thể thông cảm với cháu. Cháu biết không phải ngày một ngày hai người ta có thể quên đi được những gì đã xẩy ra trong suốt mấy thập kỷ. Đôi lúc cháu cũng tự hỏi, mình và những anh em trong gia đình mình có thực yêu nước không? Có lẽ cháu nghĩ thế. Anh hai cháu, ông trung tá chết trận ấy mà, cũng là một người có tâm huyết. Anh ấy căm ghét bọn Mỹ và bọn xâm lược nói chung. Những chế độ chính trị khác nhau đã giáo dục cho công dân của mình theo những quan điểm yêu Tổ quốc khác nhau. Mấy ngày nay sống trên quê hương của tổ tiên mình, trở về đúng cội nguồn của mình, cháu mới hiểu thực ra mình đã được hưởng một chế độ giáo dục sai lầm như thế nào. Và tình yêu cũng có thể dẫn đến tội lỗi nếu nó bắt nguồn từ một luồng mạch đen tối.

-        Anh hiểu như vậy là sâu sắc đấy.

-        Thưa ông…dù sao thì cháu cũng là trí thức. Tiên đây, cháu cũng xin được phép hỏi thăm…bệnh tình của ông đã dứt hẳn chưa ạ?

-        Tôi khỏi rồi…- Anh bỗng mỉm cười – Nếu tôi chưa khỏi thì khi nãy anh có thể đi đứt đấy.

-        Trong nhà cháu có một ít thuốc trợ thần kinh đặc hiệu của phương Tây, nếu ông cần…

-        Không..cái mà tôi cần hiện nay không phải là thuốc men mà là sự thanh thản về tâm hồn. Mà …điều đó có lẽ còn khó kiếm hơn cả những thứ thuốc đặc hiệu của anh. Nhưng này, hôm qua tôi đã nghe anh hát những bài hát của TRịnh Công Sơn, anh hát hay đấy. Cẩn thận kẻo con gái Mê Văn sẽ bỏ quê hương theo anh vô Sài Gòn đấy. Hình như anh cũng chưa có vợ phải không?

Nghĩa từ bấy đến giờ vẫn im lặng nghe cuộc đối thoại căng thẳng của hai người bây giờ bỗng chen ngang vào một câu:

-        Tối hôm kia hai ông già vừa ra nghị quyết bắt buộc Đô phải lấy vợ ở ngoài này đấy.

-        Chà, hai ông già định làm chuyện gì đấy? – Tình bật cười- cái thời cha mẹ ép duyên con đã qua từ thời tám hoánh nào rồi còn gì.

-        Chưa hẳn thế đâu, anh Tình ạ - Nghĩa khẽ nháy mắt – ngay cả anh nữa đấy. Hãy coi chừng, anh vẫn còn có khả năng để trở thành nạn nhân của một vụ ép duyên đấy.

-        Chú nói sao? Ai có thể ep tôi được bây giờ? Anh Ân chắc?

-        Không ép anh, nhưng người ta sẽ ép người khác.

Tình thoáng đỏ mặt, nhưng anh lập tức trở lại giọng bình tĩnh, tự tin:

-        Chú muốn nói đến cô Hiền , phải không? Nếu vậy thì chú lo hão rồi đấy. không có một hội đồng gia tộc nào có thể ép duyên cô ấy được đâu. Cô ấy có sức mạnh đấu tranh có lẽ còn hơn cả cánh đàn ông chúng ta đấy.

-        Anh tự tin gớm nhỉ!

-        Đối với người lính trinh sát, tự tin là phẩm chất đầu tiên.

-        Vậy thì em cũng sẽ xin vào lính trinh sát, em mê cái nghề mạo hiểm của các anh đấy.

Tình vội xua tay:

-        Không nên dẫm lên vết chân người khác, chú em ạ.

-        Nhưng, em đã từng nghe anh nói rằng, trong nghề trinh sát của anh, nếu muốn tới đích an toàn phải luôn dẫm đúng vào vết chân của người đi trước mình!

-        Ông nhỏ lém lỉnh vừa vừa chứ. Dù sao thì chiều nay tao cũng sẽ lên huyện gặp anh Ân, bắt anh ấy phải xin hoãn cho mày, để mày vào đại học.

-        Anh Ân sẽ không làm việc đó đâu.

-        Nếu vậy…tao sẽ bóp chết cả hai con béc giê của ông ấy, cho ông ấy trắng mắt ra.

Nghĩa phá lên cười trước lời đe dọa của Tình. Dĩ nhiên sẽ không có chuyện bóp chết nào cả. Nhưng hãy cứ để cho anh ấy làm quen dần với những nguyên tắc sống của anh Ân.Anh biết sớm hay muộn thì hai vị kia cũng khai chiến với nhau, đã thế thì, hãy nói như Gorki “Hỡi giông bão, hãy nổi lên đi”.

[danhthanh]

CHƯƠNG SÁU

“ Ở chỗ chúng tôi chia tay nhau có một cây hoa lạ. Nó đỏ rực như lửa nhưng lại rất dịu dàng”
Nhật ký của một người lính trinh sát.

     Đoàn tàu đưa họ tới Sài Gòn sau bốn ngày đên rong ruổi trên tuyến đường sắt xuyên Việt. Đoàn tàu bò vào ga cuối cùng với dáng vẻ uể oải, mệt mỏi.

Ngược lại mọi hành khác trên tàu đều bừng tỉnh, phần chấn hẳn lên. Sau mấy ngày đên hành trình, đến lúc này hành khách trên các toa, nhiều người đã quen biết nhau, người này đã biết được người kia đi đâu, tới đâu, vì việc gì. Những người bạn trai, bạn gái quen nhau trên đường vội vã trao đổi địa chỉ, hẹn gặp gỡ. Chắc chắn rằng có rất ít cuộc hẹn hò như thế sẽ được thực hiện. Tuy vậy, cũng có những đôi trai gái sẽ đến với nhau, sẽ yêu nhau và thành vợ thành chồng nhờ những chuyến đi thú vị như thế này. Tuấn và cô bạn nhỏ của anh cũng đã trở nên thân thiết và tin cậy nhau. Hành lý của Tuấn khá gọn nhẹ nên anh vui vẻ xách giùm chiếc va li cho cô kĩ sư kinh tế. Họ nhanh chóng lẫn vào cái không khí náo nhiệt của nhà ga.

Ra khỏi cửa, Tuấn cố ý dừng lại nhìn đoàn người đang từ sân ga tuôn ra. Anh vẫn hồ nghi về sự gặp gỡ trên tàu, về sự xuất hiện lạ lùng của Thái trên chuyến tàu này. Nhưng anh vẫn hy vọng vẫn đưa mắt sục  sạo khắp dòng người đang hối hả tuôn ra khỏi nhà ga. Nếu vì một phép màu nào đó mà Thái có thể trở về được với cuộc đời này thì vẫn hay chứ. Dù con người ấy có trở lên xấu xa tầm thường như cái con người mà anh đã gặp trên tàu thì vẫn còn hơn là anh ta đã mất đi. Vì trong lòng anh ta, thế nào chẳng còn lưu giữ được đôi điều tốt đẹp, cao thượng mà anh ta đã từng có. Để rồi, đến một lúc nào đó, cái chút tro tàn ấy có cơ hội, lại bùng lên thành những ngọn lửa sưởi ấm cho đời.

-        Đi chứ anh!

Thủy khẽ giục khi thấy anh tần ngần đứng nhìn vào cửa ga lúc đó đã vãn người ra vào. Anh như sực tỉnh, quay lại nhìn cô gái cười thay cho lời xin lỗi.

-        Hình như anh đang chờ ai, phải không?

-        Không…Tôi không chờ ai cả. Tuấn lúng túng trả lời.

-        Thế mà em lại đang đoán là có lẽ anh đang cố chờ một người nào đó.

-        Cô đoán gần đúng đấy – Tuấn gật đầu xác nhận trước sự nhận xét khá tinh tế của cô gái – Trên tàu, tôi có gặp một người bạn chiến đấu cũ. Nhưng …lạ lắm. Biết nói thế nào với cô nhỉ?

-        Anh ta cũng ra trận như anh à?

-        Không anh ta đi buôn bán đường dài. Nhưng…tôi cũng không tin thằng cha đó chính là anh ta. Mà …có thật là tôi đã gặp anh ta không nhỉ?

Cô gái mở tròn mắt, ngước nhìn anh.

-        Anh nói gì lạ thế, vừa gặp lại vừa không găp. Vừa là anh ta lại vừa không phải anh ta. Một đống mâu thuẫn.
-        Đúng thế - Tuấn bật cười – Tôi cam đoan với cô rằng chuyện này là một chuyện kỳ lạ nhất mà tôi gặp từ xưa đến nay. Cái anh bạn mà tôi vừa nói, như tôi biết một cách chắc chắn, thì đã hy sinh rồi. Anh đã chết trên vai tôi, chính tay tôi đã vùi anh ta xuống lòng đất. Vậy mà…hôm vừa rồi trên tàu, anh ta đột ngột xuất hiện. Anh ta nhận ra tôi và tôi cũng nhận ra anh ta. Chúng tôi đã nói chuyện với nhau. Thế nhưng …tôi làm sao có thể tin rằng đó là một sự thật?

-        Sao thế? – Cô gái lộ rõ vẻ lo lắng – Hay là anh bị ốm rồi?

-        Không. Tôi không sao cả đâu. Thôi, ta đi nhé. Tôi đã làm cho cô phải hoảng sợ rồi đấy.

Anh xốc ba lô, hành lý lên xăm xăm định đi, nhưng cô gái bỗng lộ vẻ băn khoăn.

-        Nhưng…Ta đi đâu bây giờ hở anh?

-        Ờ nhỉ - Tuấn bỗng ngẩn người ra – Đêm hôm thế này, làm sao mà có thể tìm ra cái cơ quan đáng kính của cô? Thôi, ta làm cái việc dễ làm nhất là chờ cho tới sáng. Đêm hôm thế này…Sài Gòn chứ đâu phải giỡn? Ta sang bùng binh kia ngồi chờ mặt trời vậy. Cô đồng ý chứ?

-        Nhưng …em đói lắm rồi!

Thủy nêu ra một vấn đề mới khiến Tuấn bỗng bật cười:

-        Xin lỗi, tôi quả là thiếu tế nhị. Có lẽ vì đêm qua tôi đã ăn tham hơn Thủy. Bây giờ ta sẽ đi ăn hủ tiếu. Thủy cũng cần phải nhanh chóng phân biệt được nét tương đồng và khác biệt giữa phở Hà Nội và hủ tiếu Sài Gòn.

-       Đó là bài học nhập môn về phong cách Sài Gòn phải không anh?


Đã sắp tàn đêm nhưng những quán ăn quanh nhà ga Sài Gòn vẫn đông người. Đa số là hành khách vừa từ trên tàu đổ xuống nhưng không ít những khuôn mặt mà thoạt trông, cũng biết ngay là dân anh chị. Họ tụ tập thành từng nhóm vừa ăn uống, nhậu nhẹt, vừa nói cười rổn rảng. Tuấn và Thủy khác vất vả mới tìm được một quán ăn vừa ý, nghĩa là đỡ nhộn nhạo hơn đôi chút. Trong khi họ ngồi chờ nhà hàng mang thức ăn ra, Thủy ngồi sát bên anh, thỉnh thoảng cô lại ghé sát vào tai anh hỏi nhỏ “Họ nói gì thế anh?”. Tuấn đành phải kiêm luôn cả chức thông dịch viên cho cô kỹ sư kinh tế của mình.
-        Liệu rồi em có thể sống quen được với họ, có thể hiểu được ngôn ngữ của họ không nhỉ?

-        Ba Thủy là người quê Nam kia mà?

-        Nhưng …ba em đâu có nói khó nghe như họ?

-         Rồi em sẽ quen thôi. Đây là đất nước mình mà. Hồi bọn anh mới vô Sài Gòn cũng vậy… cứ như vừa tới một đất nước xa lạ nào đó. Nhưng rồi, chỉ khi gặp một bà má…À, phải rồi, trước tiên em nên tìm cách làm quen với một bà má nào đó. Em sẽ nhanh chóng nhận ra những hàng số của bà mẹ Việt Nam. Những bà mẹ Việt Nam ở nơi nào cũng có những tấm lòng như vậy cả. Chính các má đã giúp anh hiểu miền Nam, hiểu hết giá trị của hạnh phục mà cuộc kháng chiến thần thánh đã giành được, đó là sự thống nhất đất nước.

-        Em hiểu. Sự có mặt của em hôm nay ở Sài Gòn chẳng đã nói bao điều về hạnh phúc mà các anh đã giành được cho đất nước này hay sao? Trước hết, em biết ơn các anh…

Ở những trường hợp khác, trong một hoàn cảnh khác, có lẽ anh đã cho rằng đó là những lời khách sáo. Nhưng giọng nói của Thủy vang bên tai anh trong một không khí như thế này khiến anh cảm động và tin ở sự chân thành của cô. Anh chợt nhớ ngày xưa, ở Trường Sơn đã lưu hành một bài hát vui của lính, trong bài hát ấy có một câu thật ngộ:” Ơi, bé em, bé em thân yêu. Ngày mai anh sẽ đưa em đi bát phố, mời em một tô hủ tiếu Sài Gòn”.

…Ngày ấy lính hát là để đùa cho vui. Nhưng ai biết rằng đó cũng là ước mơ của người lính?

Nhà hàng đã bê tới hai tô hủ tiếu nóng hổi. Đôi mắt thơ trẻ của Thủy như sáng bừng lên. Họ lặng lẽ ăn. Thỉnh thoảng anh lại liếc trộm cô bé đang ăn ngon lành bên cạnh mình và lòng anh như vang lên câu hát ngày nào:”Ơi, bé em! Bé em thân yêu”.

[danhthanh]

...
Rời quán ăn, họ cùng nhau trở lại bùng binh phía trước cổng chợ Bến Thành. Ở đây ban đêm lúc nào cũng có người, đủ các loại người: bọn đĩ điếm, bụi đời, trẻ em vô thừa nhận, đêm đêm từng tốp, từng tốp kéo nhau về đây ngủ, những người đi đường cơ nhỡ ngồi ngủ gà ngủ gật, hai tay vẫn ôm khư khư bọc hành lý của mình. Vài ba anh bộ đội đi phép về đây chờ mua vé tàu, trải ni lông ra dưới chân tượng Thánh Gióng, chiếc ba lô lép kẹp gối trên đầu, dép cặp dưới nách ngủ ngon lành. Ấy thế nhưng bọn kẻ cắp chuyên nghiệp ở đây lại sợ những “anh lính đang ngủ li bì ấy hơn cả cảnh sát. Bởi vì, chỉ cần nghe kêu “ối” lên một tiếng là lập tức những người lính vùng dậy và chỉ trong khoảnh khắc, những “đôi chân vạn dặm” của họ sẽ đuổi kịp những kẻ gian manh. Những quả đấm như trời giáng sẽ vung lên và chỉ một lát những kẻ bất lương ấy sẽ rủ xuống như một cái giẻ rách.
Tuấn chọn một chỗ còn trống ngay dưới cột đèn cao áp để cho sáng sủa và nếu cần thì có thể đọc được một chút. Anh trải tấm ni lông lính của mình ra và nói với Thủy :

-        Nếu mệt cô có thể ngả lưng một lát. Tôi sẽ thức gác cho. Còn hơn một giờ nữa trời mới sáng kia mà.

-        Không ! Ai lại thế! Anh không thấy rằng lần đầu tiên đặt chân tới đây mà đã nằm ngủ bên hè phố thế này là cả một sự xúc phạm đối với Sài Gòn à. Em sẽ cùng thức với anh. Rất tiếc là ở đây không thể hát được. nếu hát được thì em sẽ hát cho anh nghe tới sáng mà chưa chắc đã hết những bài dân ca mà em thuộc.

-        Không hát thì Thủy có thể kể chuyện?

-        Chuyện gì? Em thì có chuyện gì để mà kể cho anh nghe nhỉ? Chỉ có bộ đội các anh, đã từng đi khắp đất nước, từng vào sinh ra tử thì mới có nhiều chuyện để mà kể.

-        Không hẳn như vậy đâu, cô bé ạ - Tuấn vừa nói vừa nhích lại gần Thủy – Cuộc sống bình thường của chúng ta mới nhiều điều hấp dẫn, nhiều điều mới lạ chứ. Bộ đội chúng tôi ngoài chuyện đánh đấm, bom đạn, đói khát, chết chóc ra thì còn có chuyện gì để mà kể. Ba cô cũng là bộ đội, cô còn lạ gì?

-        Ba em thì kể gì. Cũng là bộ đội nhưng mãi đến khi sắp giải phóng miền Nam ông già mới được vô chiến trường. Tụi em cứ trêu ông già vô nhặt ống bơ Mỹ. Tuy vậy, những năm chiến tranh, ba em cũng vất vả nhiều vì tụi em. Trong những năm Mỹ ném bom miền Bắc, lúc nào em cũng đeo lẵng nhẵng bên cạnh ba em.
-        Vậy ra cô đã từng sống với bộ đội.

-        Vâng. Những năm đó mẹ em công tác ở một cơ quan chuyên theo dõi tình hình đảm bảo đời sống cho trẻ em ở các tỉnh khu bốn, bà già đi liên miên chi sứ, em thì bà quẳng tới đơn vị cho ba em, có kỳ không? Lấy nê ba em lúc đó đang làm công tác giảng dạy ở trường sĩ quan mà. Suốt ngày em tha thẩn chơi với lũ trẻ trong một xóm nhỏ gần trường. tụi nó thương em hết nhẽ. Có bữa em theo tụi nó ra sông Tích mò hến, khi về nhà đeo theo cả một con đỉa trên đầu mà không biết, đến đêm nó hút no máu, lăn ra giường ba em hết hồn luôn. Từ đó ông cũng cấm trại em luôn. Không được ra khỏi doanh trại, em buồn muốn chết à! Đã thế, ông đi đâu em đi theo đó. Có bữa em lần ra bãi tập xem ba em và mấy chú tập võ thuật, thấy một chú vung dao găm lao vô ba em, em liền hét toáng lên rồi xông ra túm lấy cẳng chân chú ấy mà đánh khiến cả đơn vị cười vang lên. Em cũng phải bảo vệ ba em chứ bộ? rồi một đêm đơn vị của ba báo động đi hành quân rèn luyện, ba tính gửi em lại cho mấy cô y tá trông giùm, nhưng em không chịu. lỡ ba em đi biến luôn thì sao? Em khóc toáng lên và cứ níu lấy ba, thế là ông già phải mang em đi theo luôn. Ông cho em ngồi lên ba lô rồi dặn “Con cứ ôm cứng lấy cái đầu ba nghen. Khi mô buồn ngủ phải kêu cho ba biết kẻo lăn xuống đường đó”. Các chú bộ đội vừa hành quân vừa hát, em cũng réo rắt hát theo. Vui lắm. ủa, em kể ba cái chuyện  ấy làm chi nhỉ? Anh nghe có suốt ruột không?

-        Không …khôngcô kể chuyện hay lắm!

-        Hay gì đâu?

-        Hay thật, cô đúng là con nhà lính đấy.
-        Chẳng thiệt thì dổm sao? Ba em vẫn còn tại ngũ mà. Vô đó anh gặp ba em cũng nên. Coi chừng, ba em cỡ thủ trưởng của anh đó nghe.

-        Nếu đúng vậy thì thật may cho tôi.

-        Sao cơ?

-        Ba cô sẽ nương nhẹ cho tôi hơn nếu biết tôi đã từng tháp tùng tiểu thư của ông suốt cả một chặng đường dài.
-        Í…không có cái khoản đó đâu nghe -  Thủy nháy mắt cười giòn – Ba em nguyên tắc số một đó. Ông già thương tụi em, nhưng lơ mơ là ổng cho ăn roi liền à.

-        Cô đã bị đánh mấy lần rồi?

-        Ba lần rồi đó. Để em kể cho anh nghe. Mà thôi, kể ba cái chuyện đó, nghe dị òm.

Cô gái bỗng đột ngột cúp chuyện, cười rúc rích một hồi rồi đột ngột im lặng. Tuấn cũng không muốn phá vỡ sự im lặng lạ thường đó. Không hiểu sao anh bỗng thương cái giọng nửa Bắc nửa Nam của cô bé này đến thế? Cô có lối nói chuyện thật hấp dẫn. Cô kể những chuyện thật bình thường, có khi vặt vãnh nữa mà sao qua mỗi câu chuyện, anh vẫn thấy lung linh một ý nghĩa nào đó về cuộc đời. được ngồi bên cô, nghe cô cưới, cô nói và hát, anh bỗng thấy cuộc đời thật ra không nặng nề như anh tưởng. Khi ngồi bên Hảo, anh có cảm giác luôn phải dè chừng kẻo sẽ bị hố, bị chê là vô duyên. Còn ngồi bên người con gái này anh hoàn toàn có thể cười nói tự nhiên, thoải mái, hít thở cũng nhẹ nhàng hơn. Từ cô tỏa ra sự trong sáng, tươi vui và giản dị, tỏa ra niềm tin yêu cuộc đời. Mỗi khi cô cất tiếng hát, tim anh đều hơi se lại. nhưng giọng hát của cô không gợi nên nỗi buồn thảm, ngay cả khi cô hát những bài buồn nhất trong kho tàng dân ca cũng không khiến lòng anh tê tái, nuối tiếc, mà ngược lại trong cái buồn mênh mang sâu thẳm của lời ca, anh vẫn nghe rõ những thanh âm trong sáng, tin cậy, kêu gọi sự hướng thiện và hy vọng.

Đêm đang tàn dần. Sài Gòn đang thức dậy. Chỉ một lát nữa thôi, đường phố Sài Gòn sẽ trở lại nhịp điệu hàng ngày của nó. Cái thành phố kì lạ này sẽ không cho phép một ai đứng ngoài cuộc. Nó không chịu được bất kỳ sự ngưng trệ thụ động nào, nó bắt mọi người phải hành động. Nó chấp nhận cái mới một cách ồn ào, vồ vập khác hẳn với sự thận trọng quá đáng của Hà Nội và sự hồ nghi muôn thuở của xứ Huế. Những người chiến sĩ giải phóng quân đã giành lại nó nguyên vẹn từ bàn tay kẻ thù để bây giờ cho em, cô gái hồn nhiên, trong sáng đang ngồi bên anh đây bắt tay vào sự nghiệp cải tạo và xây dựng, để một ngày kia nó sẽ đích thực là một thành phố của một nước Việt Nam thống nhất, xã hội chủ nghĩa. Với tâm hồn trong sáng và với một tình yêu chân thành, nhất định em sẽ làm được nhiều việc có ích cho thành phố này. Hang ngày em sẽ đi lẫn trong cái dòng người cuồn cuộn kia của thành phố, tiếng hát của em cũng sẽ hòa vào dáng hợp xướng sôi sục của thành phố trẻ trung này. Còn anh thì sẽ ra trận và sẽ yên lòng khi biết ở phía sau luôn có những tấm lòng trong sáng như em đang giữ gìn và xây dựng cuộc đời.

Những ý nghĩ ấy ùa đến với anh trong im lặng. dường như cô gái cũng đọc được ý nghĩ ấy của anh nên lặng lẽ mỉm cười.

-        Hôm nay anh cũng đi luôn sao?

-        Vâng. Sau khi đưa Thủy tới nơi nhận công tác tôi sẽ ra xa cảng miền Tấy để mua vé đi Tây Ninh.

-        Khi nào anh lại về thành phố?

-        Làm sao tôi có thể biết được! có thể sớm,có thể muốn. và cũng có thể…

-        Anh – Cô gái mạnh dạn nắm lấy tay anh – Đừng nói điều đó trong lúc này. Rủi lắm.

-        Cô cũng tin vào sự may rủi sao?

-        Không biếtnhưng em cảm thấy chúng ta chưa thoát khỏi vòng tay của sự may rủi. nhất là trong chiến tranh. Anh không cảm thấy điều đó sao?

-        Có chứ! trong chiến tranh, sự ngẫu nhiên nhiều khi chiếm một vị trí đáng kể đối với chuyện sinh tử, thậm chí đối với sự thắng bại của một trận đánh nữa. Tôi kể cho cô nghe một chuyện vì nngẫu nhiên mà tôi thoát chết nhé. Cô có sợ những loại chuyện đó không?

-        Sợ - cô gái khẽ mỉm cười đáp nhỏ - nhưng trong trường hợp này thì không.

-        Sao thế?

-        Vì em đã biết kết quả rồi…Nghĩa là anh không chết. thế thì việc gì mà em phải sợ nào? Anh cứ kể đi.

-        Chuyện thế này – Tuấn kể - Hồi ấy tôi và tiểu đội trinh sát của trung đoàn còn tham gia chiến đấu ở một cụm chốt chiến dịch trên đường số 9 với một số tiểu đoàn bộ binh. Quần nhau với địch suốt buổi sáng, đến quá trưa thì dường như chúng cũng đã mệt mỏi. chúng lui quân về phía sau để nghỉ ngơi, chuẩn bị cho những đợt tiến công mới, vào cái khoảng ngừng giữa hai trận đánh ấy, ngồi trong công sự của mình, tôi bỗng buồn ngủ ghê gớm. không hiểu sao tôi lại nghĩ rằng nếu lỡ mình ngủ quên, , địch lên không nổ súng kịp, để trống một kẽ hở cho địch xông lên thì sẽ rất nguy hiểm. Tôi quyết định làm cho mình tỉnh ngủ bằng cách bò sang công sự của anh tiểu đội trưởng hút một điếu thuốc lào. Anh chàng này lúc nào cũng kè kè bên mình một chiếc điếu cày làm bằng ống pháo hiệu. Xưa nay tôi chưa bao giờ hút thuốc lào, không hiểu sao hôm ấy tôi lại nghĩ ra cái chuyện kỳ quái ấy, cũng như có ai đó thầm xui khiến mình vậy. Thế là tôi bò sang…Vừa rít xong một hơi, tôi đang say lử đử thì địch bắt đầu bắn pháo sang trận địa của ta. Trong hàng trăm tiếng đạn nổ chát chúa, tôi bỗng nghe một tiếng “phù …ụp” rất lạ tai. Quái nó bắn thứ đạn gì nghe lạ quá. Khi pháo địch vừa chuyển làn, tôi vội nhô lên quan sát. Khi nhìn sang công sự của mình thì …Trời ơi. Công sự của tôi vừa bị một quả cối 106 của địch bắn trúng nóc! Nó chỉ còn là một hố đạn sâu hoắm. Tôi thoáng rùng mình. Nếu tôi không sang hút thốc lào thì tôi đã lãnh đủ cả một viên đạn cối cỡ lớn của địch. Và , dĩ nhiên sẽ nát nhừ như cám rồi. Thế đấy! Cô hẳn đã thấy rõ ràng trong trường hợp này sự ngẫu nhiên đã cứu tôi thoát chết. Trong chiến tranh có hàng ngàn trường hợp như vậy. Có khi đánh đông dẹp đoài mãi chẳng hề xây xát gì, nhưng một hôm đi hái rau rừng, tới đúng chỗ quả bom nổ chậm đã nằm trong lòng đất từ đời tám hoánh nào nay đến lúc tự hủy. Thế là tan xác.  Hay đang hành quân trên đường thì một quả đạn pháo của bọn pháo thủ bỗng dưng nổi hứng lên giật cò chơi.Ở những trường hợp như thế thì dẫu có thông minh , trí lực đến mấy, dũng cảm kiên cường đến mấy thì cũng chẳng có nghĩa lý gì cả.

-        Em…sợ lắm – giọng cô gái bỗng run run, cô ngồi xích lại và nắm lấy tay anh – Ba em cũng đang ở ngoài mặt trận. Thư ông già viết về thì cứ vui như tết, nhưng mẹ con em thì lo lắm. Đã thế, bây giờ lại thêm…

Cô gái bỗng đột ngột dừng lời. dường như vừa rồi cô đã không làm chủ được ý nghĩ của mình. Tuấn hiểu rằng cái nỗi lo vừa chất thêm vào cuộc sống hàng ngày của cô là gì và anh bỗng thấy lòng mình ấm lại. Thế là từ ngày hôm nay, tại cái thành phố mênh mông này, ít nhất cũng có một người luôn lo lắng cho anh. Anh không dám nghĩ rằng cô gái này đã yêu anh. Bởi vì cô biểu lộ tình thương của mình một cách giản dị, dễ hiểu nên anh không tin rằng đó chính là biểu hiện của tình yêu. Anh vẫn cho rằng sự biểu hiện của tình yêu phải có một cái gì hơi khác thường chứ anh không dám nghĩ rằng sự biểu hiện của tình yêu lại có thể giản dị, hồn nhiên như thế. Vả lại sự hồn nhiên, trong trắng của Thủy khiến anh cảm thấy mình sẽ có gì phàm tục, bất nhã khi nghĩ rằng có thể chiếm được tình yêu của cô ấy. vì vậy anh cố giữ một khoảng cách chừng nào còn có thể giữ được. Và cho đến phút này đây, anh tin rằng cái khoảng cách giả định ấy vẫn còn tồn tại, anh yên lòng khi nhận ra điều đó.

[danhthanh]

CHƯƠNG BẢY.
       

“Có một ngàn con đường dẫn đến sự thật. Nhưng chỉ có một con đường dẫn đến sự dối trá.
Nhật kí của một người lính trinh sát.

[/i]

I
Phải chờ mất hơn một giờ đồng hồ, Tình mới gặp được anh trai mình. Hôm nay là ngày chủ nhật, nhưng lúc nào trên căn gác của Ân cũng có khách. Tình ngồi dưới nhà, đợi đến lượt mình được tiếp. Anh đã có dịp quan sát gần chục vị khách từ dưới nhà bước lên cầu thang, rồi lại từ cầu thang bước xuống. khi lên, khi xuống, vẻ mặt của họ hoàn toàn khác nhau. Có người khi bước lên mang một bộ mặt đầy băn khoăn, ủ dột nhưng khi bước xuống mặt mày đã tươi hơn hớn. Lại có người bước lên với dáng vẻ hùng dũng tự tin nhưng khi bước xuống lại như người mất hồn. Đôi lúc anh có cảm giác như trên gác có một ông thầy bói, mọi người khi lên đó đều hồi hộp chờ đón những lời tiên tri, và khi trở xuống tùy theo mức độ những lời tiên tri đó lành hay dữ mà hiện lên trên nét mặt họ.

Cuối cùng cũng đến lượt anh. Ân xuống tận cầu thang đón em, coi như đó là một cử chỉ thân thiện đặc biệt.
-        Thế nào, chú khỏe hẳn rồi chứ?

-        Vâng. Coi như em đã khỏi hết bệnh tật và đã trở về.

-        Về phục viên?

-        Vâng, phục viên hay mất sức đều thế cả. tóm lại là em về ở nhà hẳn.

-        Về hẳn nhà à? – Ân tỏ vẻ ái ngại thay cho chú em – Vậy thì chú sẽ sống ra sao?

-        Em cũng có lương, có phụ cấp thương tật. và còn ruộng vườn, em sẽ cày sâu cuốc bẫm mà sống…

-        Chú nói đơn giản. Lương lậu của chú thì được mấy đồng? Sức khỏe lại hạn chế. Hay để anh xin cho chú vào làm chân bảo vệ của cơ quan nào đó. Hàng ngày chú chỉ việc ngồi gác cổng hay thường trực mà thôi.

Tình cười:

-        Thế anh vẫn nghĩ rằng làm một anh gác cổng thì dễ dàng nhàn hạ đấy à? Không đâu, làm một anh gác cổng chân chính cũng khó như làm chánh văn phòng của anh vậy. Vì, một người gác cổng chân chính phải biết phân biệt kẻ gian, người ngay…phải biết ngả mũ chào người nào đáng phải chào và phải biết chỉ mặt vạch tên bọn xấc láo, biển lận… mà những việc đó thật khó khăn. Đến ngay cả những bộ máy tổ chức nghiêm minh nhất vẫn còn lầm lẫn nữa là một người gác cổng. Theo kinh nghiệm của em thì ngay cả anh cũng chưa đủ năng lực để làm một người gác cổng.

-        Chú chỉ được cái nói liều
Hai anh em đã bước vào căn gác sạch sẽ trang nghiêm của Ân. Tình sững sờ trước cái vẻ trang nhã của căn phòng. Phải nói anh Ân là người có khiếu thẩm mỹ. Anh đã toan cất lời khen thì nghe một giọng khô khốc và nghiêm như giọng công sở của anh mình.

-        Chú lên tìm anh có việc gì?

-        Chả có việc gì quan trọng cả - Tình đáp và bỗng thấy tim mình nhói lên một cái – Chẳng lẽ em không có quyền lên thăm anh chị và các cháu hay sao>

-        Thế thì được…- Ân khẽ thở phào – Anh tưởng…Các cháu đi chơi đây đó, còn chị thì ra chợ. Tối nay anh mời một số bạn bè đến đây ăn cơm với đồng chí bí thư huyện ủy.

-        Thế tại sao sáng nay anh không về? Chú Sang đã cho cháu lên gọi kia mà

Ân nhăn nhó:

-        Anh lấy đâu ra thời gian. Chú thấy đấy…Nhà anh có lúc nào vắng khách đâu. Chà …công tác ở địa phương nó mệt mỏi thế đấy. Ở chỗ nào cũng thấy bạn bè, người thân, người quen, họ hàng làng xóm. Việc gì họ cũng chạy đến mình cả.
-        Một người làm quan cả họ được nhờ mà…anh giúp đỡ bà con họ hàng cũng là phải đạo. Nhưng theo em biết họ hàng…cũng không trông chờ anh nhiều lắm đâu.

Ân không đáp, lặng lẽ châm thuốc hút. Cái thằng xương gai này định đến đây hành mình về chuyện gì cơ chứ? Anh tự hỏi và cảnh giác nhìn chú em. Tình vẫn yên lặng, mải mê xem họa báo. Rồi đột nhiên anh lên tiếng.

-        Anh không về ăn cơm với chú Sang và bố con chú Đốc trưa nay là thất lễ đấy.
-        Lễ với lạt cái con khỉ! – Ân gắt – Tao còn hàng ngàn việc.. thời gian đâu…vả lại…

-        Anh sợ màn tiếng và có ông chú và thằng cháu là người của chế độ cũ chứ gì? – Tình hỏi thẳng, vẻ mặt anh biểu lộ sự không khoan nhượng. Ân cũng hiểu điều đó nên cũng không úp mở.

-        Chú cũng nói đúng rồi đấy. Chẳng gì thì tôi cũng là một huyện ủy viên. Tôi không thể quan hệ tùy tiện, vô nguyên tắc được. Chắc chú cũng biết ông Đốc  cũng đã có thời gian làm quan chức trong chính quyền Ngô Đình Diệm, còn thằng con nghe đâu…

-        Lính dù, thế thì sao nào?

-        Đã sao là thế nào? Vậy ra chú không hiểu gì về những nguyên tắc đấu tranh của Đảng à?

Tình khẽ cười:

-        Không có nguyên tắc nào can thiệp vào đây hết. Họ hàng không phải là một tổ chức xã hội mà đòi hỏi phải có những tiêu chuẩn chính trị nào đó mới được thừa nhận…

-        Đành rằng như thế. Nhưng khổ lắm…- Giọng Ân bỗng nhỏ hẳn đi – Chỉ cần người ta xì xào rằng mình có dính líu tới những người thuộc chính quyền cũ ở miền Nam là cũng đủ lôi thôi rồi. Mà chú biết đấy, đại hội Đảng cán bộ các cấp sắp họp đến nơi rồi, anh cũng phải tế nhị một chút chứ? Giá như ông già ra vào lúc khác có phải đẹp không?
Tình bỗng phá lên cười. Anh cười to đến mức con chó béc giê xích dưới nhà không hiểu có chuyện gì bỗng sủa váng lên.

-        Cuối cùng thì anh cũng thành thật – Tình vừa lau nước mắt đang chảy giàn giụa vì cười vừa nói với giọng diễu cợt – Em đã không hiểu anh chút nào cả. Em cứ ngỡ anh phải tế nhị hơn cơ. Ai lại nói toẹt ra như thế bao giờ. Dù là nói với em trai mình đi chăng nữa.

-        Thì sao nào?

-        Thoạt tiên, em cứ tưởng anh là người bảo thủ, cố chấp, anh thành thật tin vào những nguyên tắc và bảo vệ nó, bất luận những nguyên tắc đó va chạm tới quyền lợi của ai, dù là cá nhân mình hay gia đình mình. Anh chiến đấu bảo vệ những nguyên tắc vì nó là lợi ích của Đảng…Ai ngờ…Anh chẳng qua cũng chỉ là một kẻ thực dụng và cơ hội.

Ân tròn mắt nhìn người em trai của mình:

-        Mày đừng chụp lên đầu tao những cái mũ gớm ghiếc chứ!

-        Trong thực tế anh còn gớm ghiếc hơn nhiều. Nghĩa là anh chẳng bảo vệ cái gì hết, chẳng vì ai hết. Anh chỉ vì mình thôi. Anh chỉ có một nguyên tắc, đó là những cái gì mâu thuẫn với quyền lợi của anh, phương hại đến quyền lợi của anh là anh gạt qua một bên, anh có khả năng chà đạp lên tất cả, bất luận là cái gì nếu như nó bất lợi cho con đường tiến thân của anh.
Ân giận tím mặt:

-        Mày …mày lên án tao đấy hả?

-        Đúng, tôi có cái quyền đó.

-        Nhân danh cái gì?

-        Nhân danh cái gì ư? Trước hết là nhân danh những người đồng đội của tôi đã đổ xương máu để bảo vệ Đảng, bảo vệ Đất nước này, sau đó là nhân danh một Đảng viên cộng sản và sau hết là nhân danh dòng họ, tôi nói rằng: anh không những là một kẻ cơ hội trong Đảng mà anh còn là một người con bất nghĩa trong dòng tộc.

-        Quá lắm! quá lắm! – Ân hét lên đập thình thình lên mặt ghế xa lông – Mày là thằng khùng, thằng điên,tao… tao thì…

-        Anh đừng có mà đụng đến người tôi! – Tình lạnh lùng nói, mắt vẫn không rời tờ họa báo – Anh nên nhớ rằng về phương diện đánh đấm, thì tôi cừ hơn anh đấy. Nhưng…dù anh có đánh tôi, tôi sẽ không đánh lại anh đâu, vì như thế là loạn luân, mà tôi sẽ chạy thẳng đến văn phòng huyện ủy mà kêu toáng lên “ Ông chánh văn phòng, ông huyện ủy viên đánh em trai, một thương binh vừa ở bệnh viện tâm thần ra đây này”.

Anh nói những điều đó với một giọng bình thản lạ lùng, pha thêm chút hài hước khiến Ân tin rằn anh sẽ làm như thế thật nếu anh ta đối xử thô bạo với anh.

-        Còn đối với chú Đốc, tôi yêu cầu anh ngay tối nay hoặc chậm nhất là ngày mai anh phải về thăm và xin lỗi chú ấy. Anh có thể bịa ra đủ lý do để giải thích sự chậm trễ của mình. Anh nhớ đấy, tối nay nay đúng rồi tối nay anh phải về vì chú ấy định ngày mai sẽ lên thăm anh chị và các cháu. Anh về hỏi thăm cho tử tế, lấy làm tiếc vì đã không thể về sớm hơn được và mời chú ngày mai đưa cháu Đô lên nhà chơi. Anh nhớ chứ?

-        Mày ra lệnh cho tao đấy à?

Tình vẫn không rời mắt khỏi tờ họa báo, giọng anh vẫn đều đều, rành rọt:

-        Không phải ra lệnh mà yêu cầu anh. Còn nếu như anh bận quá thì sớm mai tôi sẽ đạp xe lên tận huyện, tìm gặp đồng chí bí thư huyện ủy nói rõ lý do và xin cho phép anh được nghỉ một ngày để về thăm người nhà ở miền Nam ra. Thế nào đồng chí ấy chẳng hỏi thăm và dĩ nhiên tôi sẽ…

-        Thôi, đủ rồi… - Ân ngắt lời em trai với vẻ căm phẫn ra mặt- Tao không ngờ rằng mày lại đâm ra quỷ quyệt như vậy. Được, tối nay sau bữa cơm tao sẽ về. Sao bỗng dưng chúng mày lại nhiệt tình với cái lão bỏ làng ấy thế? Chắc hẳn lão ta giầu, phải không?

-        Anh im đi! – Tình ném tờ họa báo xuống sàn nhà, mặt anh bỗng dưng đỏ bừng lên – Anh đừng có suy bụng ta ra bụng người. Tôi vốn đã không hy vọng gì ở anh, nhưng không ngờ anh lại tệ hại đến thế?

[danhthanh]

Thấy anh nổi xung lên như vậy, Ân hốt hoảng thật sự. Anh loay hoay lúng túng chưa biết nên giàn hòa bằng cách nào thì may sao có tiếng chó sủa vang, rồi có tiếng ai đó hỏi vọng lên:

-        Anh Ân có nhà không đấy?

-        Có, có đây! – Anh vội vã đứng dậy chạy ra cửa sổ nhìn xuống dưới sân – A, chào đồng chí “Tân chủ nhiệm công ty” mời anh..mời anh lên đây.
Ân tíu tít chuẩn bị đón khách. Thấy vậy Tình cũng đã định đứng dậy ra về. nhưng Ân bỗng quay lại, năn nỉ:
-        Thôi , chú cứ về đi. Tối anh về …Anh đang có khách!

-        Em sẽ đợi anh! – Tình bỗng nảy ra ý muốn trêu Ân một trận – Vả lại em cũng đang mệt không thể đi đâu được.

Ân nhăn nhó, định nói gì nữa, nhưng ông khách đã bước huỵch huỵch trên cầu thang nên anh phải vội vã chạy ra cưả, nở một nụ cười tươi như hoa, một nụ cười đúng như một ông chánh văn phòng phải cười để đón khách.

-        Mời anh vào …hề…hề …Mấy khi rồng đến nhà tôm. Chà, mà hôm nay quan anh diện quá nhể. Chủ nhật có khách. Ờ, đây là chú em trai tôi đấy mà. Chú ấy là thương binh loại…cao đấy. Ờ, vừa được chuyển ngành. Ờ, mà về mất sức em nhỉ? Lính trinh sát đấy. hề ..hề! Chú ấy là một cây phiêu lưu mạo hiểm. Để hôm nào tôi bố trí chú ấy nói chuyện với thanh niên huyện nhà một buổi. Chú út tôi cũng xung phong tòng quân đợt này đấy. Anh vừa về thì em lại đi. Gia đình tôi thế đấy. …Hề …gia đình có truyền thống cách mạng mà. Kìa, anh uống nước đi. Trà Thái Nguyên loại một đấy, uống cũng tạm được…


Nghe những lời đưa đẩy giả dối trắng trợn ấy của Ân, Tình có cảm giác buồn nôn. Anh vội đứng dậy, định rút lui để khoi có những hành động thất lễ.

-        Xin phép hai anh...

-        Ấy chết…sao lại bỏ đi được nhỉ, đồng đội? Tôi đang mê lên về những lời giới thiệu hào hùng của anh Ân về anh bạn đấy. chúng ta có thể hiểu nhau đấy. Cậu là lính trinh sát còn mình là lính công binh, có xa xôi lắm đâu.
Tình miễn cưỡng phải ngồi lại. Anh cựu chiến sĩ công binh hào hứng tiếp:


-        Mình cũng mới chuyển ngành về công ty xây dựng huyện này được hai năm thôi mà. Ở bộ đội mình là kĩ sư công trình, nhưng mình đã kịp xây dựng công trình quái nào đâu? Gần chục năm trời toàn đi mở đường Trường Sơn và đi xây dựng những cầu cống giả, kho tàng giả. Chiến tranh kết thúc nhưng hóa ra nó không cho mình thoái lui một cách êm đẹp. Cuối năm bảy mươi năm, đi rà phá bom mìn cho một công trường ở Quảng Trị, mình bị nó quật đổ. Một quả mìn hết sức vớ vẩn nào đó đã nổ. Thế là mình bị thương, nằm viện mất sáu tháng trời mới khỏi và sau đó người ta cho chuyển ngành. Mình về quê trong lúc công ty xây dựng của huyện đang cần một kĩ sư. Thế là họ đã nhận mình!


-        Và bây giờ thì anh đã thành ông chủ nhiệm công ty rồi, phải không?

Anh chủ nhiệm công ty cười vang:

-        Đúng thế, hậu vận của mình hóa ra lại khá hơn tiền vận. Hơn chục năm chiến tranh vào sinh ra tử, suốt ngày đùa giỡn với cái chết, nhưng mình vẫn chỉ là anh đại đội trưởng công binh. Người ta thấy mình làm đại đội trưởng thì có lợi cho cách mạng hơn nên gần mười năm trời không hề nghĩ đến chuyện đề bạt. Nhưng trong chiến tranh điều đó không khiến người ta tự ái nhiều lắm, phải không anh bạn?

-        Còn ở đây thì người ta đã đánh giá đúng tài năng của anh, phải không nào? – Ân hỏi xen vào một câu đầy ngụ ý.

-        Đúng vậy, nhưng tài năng của tôi có phải cái gì bí hiểm lắm đâu? Có thể là tôi đã làm được việc thế thôi. Và nếu không làm được việc, không được “cất nhắc” thì làm sao tôi dám tìm tới anh ở căn phòng này?

-        Nhưng anh ….đã tới đây một vài lần rồi chứ?

-        Đúng, nhưng lúc đó tôi là cán bộ kĩ thuật đến chỉ đạo thi công cái công trình này chứ không phải là khách mời của anh. Và …cả hôm nay cũng vậy, tôi tới cũng không phải với cương vị là khách mời, mặc dù anh đã có nhã ý mời tôi một vài lần. Tôi đến vì…có chút việc muốn bàn với anh.

-        Có quan trọng lắm không?

-        Quan trọng chứ. Nếu không tôi chẳng mất công bỏ ngày chủ nhật để tới gặp anh.  Ngày mai tôi phải báo cáo trước ủy ban về nội dung bàn giao công tác giữa tôi và đồng chí chủ nhiệm cũ. Có một vài việc tôi cần xác minh lại và cần đến sự giúp đỡ của anh. Tóm lại là…việc bàn giao của chúng tôi không được êm thấm lắm. Có lẽ phải tiến hành một cuộc kiểm tra có sự tham gia của Ban kiểm tra huyện ủy và có thể phải mời đến cả Viện kiểm sát nữa.

Ân bỗng ngẩn mặt ra, vẻ lo lắng:

-        Nghiêm trọng đến thế kia ư?

-        Rất nghiêm trọng. Tôi không thể tưởng tượng được rằng, người ta lại có thể đang tâm ngồi nhìn một số lượng vật tư lớn như thế  “bốc hơi”. Mấy hôm nay, tôi đã thử tò mò lần lại tất cả nguồn gốc và thấy rằng cũng không phải khó khăn gì lắm mới có thể phát hiện ra những chỗ rò rỉ. Những thủ đoạn chiếm đoạt, xàng xê, biến công vi tư cũng không lấy gì làm tinh vi cho lắm, một số trường hợp còn khá là trắng trợn nữa kia. Chỉ cần có một cuộc kiểm tra và có những người thực sự muốn tìm ra sự thật thì chỉ trong một thời gian ngắn thì mọi việc sẽ rõ ràng.

-        Nhưng …- Ân lộ vẻ hoang mang – Tại sao anh lại cần đến tôi?

-        Bởi vì anh cũng ở trong cấp ủy và anh là chánh văn phòng huyện ủy. Tôi đến để chính thức yêu cầu anh báo cáo với huyện ủy tạm thời đình chỉ việc bàn giao để kiểm tra đã.

-        Nhưng…xuất phát từ cái gì mới được cơ chứ? Từ trước tới nay công ty các anh đều êm thấm cả, mọi kế hoạch đều hoàn thành, trên dưới đoàn kết, giám đốc công ty được cấp trên tín nhiệm, được giao những trọng trách mới. Công nhân không có gì kêu ca phàn nàn…đơn từ kiện cáo cũng không. Họa có rồ thì mới đi mở một cuộc thanh tra kiểm tra. Rồi mọi người sẽ hiểu việc này thế nào?


-        Căn cứ thì sẽ có, còn điểm xuất phát thì có gì khác hơn là vì lợi ích của Đảng, của Nhà nước và quyền lợi của người lao động?


-        Nhưng phải có lý do pháp lý!


-        Lý do pháp lý có rồi đấy. Giám đốc mới không nhận bàn giao công việc khi  mọi việc chưa được làm sáng tỏ, nếu cần tôi sẽ viết đơn khiếu tố. Nhưng đối với cơ quan Đảng, chẳng lẽ một phát hiện quan trọng như thế của một đảng viên cấp ủy lại có thể làm ngơ hay sao?

Ân ngước nhìn người đối thoại với mình một hồi lâu rồi khẽ hỏi giọng sắc lạnh:

-        Anh đã nghĩ kĩ chưa đấy, anh Phước?

-        Tôi đã suy nghĩ kĩ

-        Anh sẽ làm mọi việc rối tung lên đấy, mà đại hội huyện Đảng bộ lại sắp đến….

-        Thế thì đã sao? Cấp ủy sẽ có thêm căn cứ để mà đánh giá cho đúng kết quả lãnh đạo của mình. Chúng ta là những người cộng sản kia mà?

Ân căng thẳng suy nghĩ, trán anh lấm tấm mồ hôi, đôi mắt anh tối sầm lại. Đột ngột anh nhìn thẳng vào mặt người đối thoại:

-        Anh định nhằm vào ai trong cú này?

Anh chủ nhiệm công ty mà Tình vừa được biết tên là Phước không một chút hoang mang trước câu hỏi trắng trợn, đầy ẩn ý của Ân. Anh khẽ nhếch mép cười, rồi vẫn bằng một giọng hết sức bình thản, anh thủng thẳng đáp:

-        Nhằm vào những kẻ tham ô, móc ngoặc, ăn hối lộ, những kẻ lợi dụng quyền chức để biển thủ vật tư tài sản của nhà nước, những kẻ dối trên lừa dưới, biến công ty xây dựng thành một lực lượng lao động để đổi chác, mua bán, nịnh bợ ông nọ bà kia để tìm kế tiến thân…Cái đích của cuộc đấu tranh này là như vậy đấy, nó cũng không đến nỗi manh mún quá đấy chứ, đồng chí huyện ủy viên?

Ân cũng đã lấy lại được sự bình thản lạnh lùng sau những phút hoang mang. Có lẽ anh đã hiểu rõ đối thủ hơn và đã tìm ra được một đối sách nào đó.

-        Thôi được – Anh thản nhiên đáp – chúng tôi sẽ đưa vấn đề này ra bàn trong cuộc họp sắp tới của thường vụ huyện ủy. Dĩ nhiên huyện ủy phải ủng hộ anh nếu như quả thực dưới công ty xây dựng có những vấn đề nghiêm trọng như vậy.

Anh chủ nhiệm công ty có vẻ hơi bị hẫng trước những lời lẽ đúng mực ấy. nhưng anh cũng không biểu lộ sự lúng túng.

-        Vậy tôi có phải viết đơn từ gì không?

-        Điều đó thì tùy anh. Nhưng theo tôi thì không cần phải như vậy. Tôi chỉ hơi băn khoăn một chút về vấn đề thời điểm, đưa một vụ bê bối, nếu là nó có ra trong lúc này liệu có lợi không? Vấn đề này phải thường vụ mới quyết định được. Hai nữa là …tôi cũng ái ngại cho anh…

-        Ái ngại cho tôi?

-        Đúng vậy! Anh vừa được đề bạt chưa kịp ngồi vào cái ghế của mình mà đã phải đương đầu với một vụ bê bối khủng hoảng thì…kề cũng mệt mỏi đấy. Vả lại, đã chắc gì khi thanh tra, kiểm trai lại không có những vấn đề liên quan đến anh?Mặc dù trước đó anh là trưởng phòng kĩ thuật, nhưng không thể tách vấn đề kĩ thuật thuần túy ra khỏi vấn đề khác. Chẳng hạn vụ cầu Triều, tôi cũng được biết rằng vì để thất thoát vật tư nên chất lượng công trình mới không bảo đảm, mới chỉ qua một mùa nước mà mố cầu đã nứt nẻ ra rồi. Hồi đó anh là người kí văn bản nghiệm thu, phải không? Anh cũng là người được phân công theo dõi quá trình thi công, mặc dù đó là một công trình do xã đứng ra xây dựng, nhưng rõ ràng huyện và những cơ quan chức năng và những người có trách nhiệm cũng phải chia sẽ trách nhiệm chứ? Người ta cũng có quyền hỏi tại sao anh lại kí văn bản nghiệm thu một cách dẽ dãi như thế chứ? Và nếu như một người nào đó trong ban quản trị nói rằng, anh cũng có quyền lợi nào đó trong khi chỉ đạo kĩ thuật thi công công trình, thì anh tính sao?

“Một đòn phản công thâm hiểm đây”. Tình thầm nghĩ. Phước vẫn không tỏ ra lúng túng.

-        Sẽ không có chuyện đó đâu.

-        Làm sao anh lại có thể tin rằng không thể có một ai đó tố cáo anh?

-        Không, tôi không có ý định nói như vậy. Tôi muốn nói rằng sẽ không khi nào có chuyện tôi có quyền lợi gì như anh nói trong khi theo dõi thi công cầu Triều đâu. Còn tôi, không loại trừ khả năng có một kẻ khốn nạn nào đó vu khống tôi. Loại người ấy cũng không phải là khó kiếm lắm đâu, kẻ nào muốn gây khó dễ cho tôi có thể kiếm được dễ dàng những kẻ vô lương tâm đó. Nhưng sẽ không một ai có thể chứng minh rằng thằng Phước này tham ô móc ngoặc.


-        Dĩ nhiên… - Ân cười khẩy- ngay cả tôi cũng không mảy may nghi ngờ sự trong sáng của anh. Người ta cuối cùng cũng sẽ không tìm được bằng chứng gì để buộc tội anh cả. Nhưng, trong khi ở công ty đang có kiện cáo lẫn nhau mà anh cũng là một cá nhân đang phải nghiên cứu, người ta sẽ phải cử về đó một ông giám đốc mới để tiếp tục duy trì công việc chứ, phải không nào? -  Ân gật gù vẻ khoái trá trước những lập luận của mình – Bởi vì, như anh nói, vụ này vô cùng nghiêm trọng, vậy nên không thể một vài ngày , một vài tháng có thể kết luận ngay được, mà có khi việc điều tra phải tiến hành hàng năm trời. Trong quá trình điều tra sẽ có  và nhất định phải có những vấn đề mới phát sinh, thế là mọi việc lại phức tạp thêm, lại phải kéo dài thêm…Trong khi đó thì anh, mặc dù không ai tước chức giám đốc của anh cả, nhưng trong thực tế anh sẽ ngồi chơi xơi nước. Khi mọi việc đã có thể kết luận được thì đồng chí quyền giám đốc cũng đã đủ lông đủ cánh. Lúc ấy cấp trên mới thấy rằng, về thực chất anh là một kĩ sư “ một nhà khoa học chân chính” mà lại trong sáng nữa, nên không thể cứ trói anh mãi vào công tác quản lý được, anh còn phải “ nghiên cứu khoa học” để phát minh ra cái này cái khác. Vì thế, tốt nhất là trả anh về một cơ quan nghiên cứu khoa học, một phòng kỹ thuật nào đó chẳng hạn để anh có thể phát huy hết khả năng của mình. Ấy là khả năng tốt nhất, khả năng xấu hơn là anh không làm sao chứng minh được minh là một người trong sáng. Bởi vì, sự trong sáng là một khái niệm trừu tượng, thật khó mà minh chứng. Vậy thì, tuy anh không bị kết án, nhưng sẽ mãi mãi bị ngờ vực. Chà, tôi hoàn toàn không muốn rơi vào hoàn cảnh đó chút nào cả!
Tình chăm chú lắng nghe những “đường đi nước bước” mà anh trai mình đã vạch ra cho Phước mà mỗi lúc một thêm lo ngại, anh lạnh toát người  khi nghĩ rằng anh cựu đại đội trưởng công binh này có lẽ đã không lường trước được hậu quả của cái chiến dịch mà anh đang phát động. Anh ta có vẻ chưa hiểu hết các đối thủ của mình. Chúng quỷ quyệt và tàn nhẫn hơn anh tưởng rất nhiều. Anh có chủ quan không khi lao vào một cuộc chiến đấu như vậy?

[danhthanh]

      Tôi…hơi bất ngờ về những điều anh vừa nói đấy anh Ân ạ. Quả là tôi đã không nghĩ đến tất cả những điều anh vừa nói – Anh cựu đại đội trưởng công binh khẽ cười – Cám ơn anh đã chỉ cho tôi tính chất không đơn giản của cuộc đấu tranh này. Nhưng tôi không bi quan về con người đến thế đâu. Rất có thể những kẻ mà tôi muốn vạch mặt sẽ tuyển một được một đội quân gồm những kẻ tồi tệ, vô lương tâm như anh vừa kể. nhưng tôi vẫn tin rằng tôi sẽ không đơn độc. Tôi cũng chưa mất lòng tin đến như thế ở luật pháp xã hội chủ nghĩa và ở khả năng lãnh đạo của những người cộng sản chân chính. Không, anh đừng tưởng tôi có thể hoang mang mà lùi bước trước cái trận đồ bát quái của lũ quỷ sa tăng mà anh vừa hé mở cho tôi. Cảm ơn anh đã cảnh tỉnh tôi. Tôi sẽ thận trọng và khôn ngoan hơn trong cuộc đấu tranh này. Anh không ngăn cản tôi tiến hành cuộc đấu tranh này chứ?

-         Ồ cố nhiên. Cố nhiên là tôi phải…ủng hộ những ý định tốt đẹp của anh chứ! Cuộc chiến đấu của anh dĩ nhiên là…

-        Sao lại là cuộc chiến đấu của tôi? – Phước bỗng đứng phắt dậy, mắt anh rực lên -  Thế còn anh, anh đứng ngoài cuộc đấu tranh này hay sao? Anh có phải là Đảng viên cộng sản không đấy? Hay là anh khôn ngoan đứng ngoài mọi sự kiện của đời sống để mà quan sát nó, đặng khai thác nó theo chiều hướng có lợi cho mình? Tôi xin nói thực, anh đã có những quan điểm sống không xứng đáng với cương vị của mình.


-        Anh nói quá lời rồi đấy, anh Phước ạ - Ân nói dằn từng tiếng – Tôi nhắc lại quan điểm của tôi: Tôi ủng hộ đề nghị kiểm tra công ty xây dựng của anh chứ  tôi không cần phải ủng hộ cá nhân anh. Còn động cơ dẫn đến đề nghị này của anh là cái gì thì chúng tôi còn phải nghiên cứu! Anh đừng có mang cái thói hùng hổ của anh lính ra mà làm việc với tôi. Thôi, anh có thể về được rồi đấy.

-        Cám ơn anh. Nhưng…xin hỏi một câu cuối cùng nữa – Phước nói – Anh đã vạch cho tôi thấy những khả năng xấu đối với bản thân mình nếu tôi  kiên quyết vào cuộc. Vậy, anh có thấy tôi cần phải đáp lại tấm lòng của anh mà vạch cho anh thấy những khả năng cũng rất xấu đối với anh nếu vụ này được làm đến nơi đến chốn không?

-        Nghĩa là…nghĩa là – Ân bỗng lúng túng – Có lẽ anh muốn nói, tôi ít nhiều cũng dính líu đến vụ này phải không?
-        Đúng thế!

Ân gõ nhẹ ngón tay lên bàn nước, trầm ngâm suy nghĩ rất lâu. Có lẽ đây là lần duy nhất anh phải suy nghĩ lâu như thế trong suốt cuộc đối thoại này. Cuối cùng, anh đứng dậy khoát tay:

-        Thôi, không cần. Anh cứ giữ lấy con chủ bài của mình. Và xin nhớ, đã chơi là phải chơi đến cùng đấy nhé.
-        Tôi sẽ xứng đáng với sự mong đợi đó của anh. Xin chào!

Phước cười và hồ hởi chìa tay ra nắm lấy bàn tay của Ân. Nếu có ai bất chợt bước vào phòng lúc này hẳn không thể tin được rằng hai con người này kể từ giờ phút này sẽ là những đối thủ đáng gờm của nhau.


Tình cũng vội vã đứng dậy:


-        Em sẽ tiễn anh một đoạn, được chứ anh Phước?


Phước vui vẻ gật đầu:


-        Đồng ý! Chú mày vô tình đã trở thành khán giả của màn kịch này. Tôi cũng muốn lấy lòng khán giả lắm chứ. Nào ta đi nhé!

Họ im lặng khi ra đến tận đường chính. Rồi Tình sốt ruột lên tiếng trước:

-        Anh không thấy cái trò này rất là nguy hiểm sao, anh Phước?

-        Thấy chứ! – Phước khẽ đặt tay lên vai Tình – Nhất là khi đứng trước một người như anh Ân nhà cậu. Vừa rồi cậu hiểu cả chứ? Anh ta đã chơi một “chưởng” không đến nỗi tồi. Nếu yếu bóng vía một chút thì chỉ có việc mà bó giáo lai hàng.
-        Nhưng…- Tình lộ vẻ băn khoăn – Sao anh không đến một đồng chí khác trong  thường vụ huyện ủy mà đặt vấn đề. Anh cũng biết anh Ân là như thế nào rồi kia mà. Vả lại, theo như anh vừa hé ra lúc nãy thì anh Ân cũng có dính líu đến vụ này.
-        Đúng thế. Anh ta là một trong những người đáng trách nhất trong việc này.


-        Như vậy…tại sao anh không giữ bí mật. Đáng lẽ anh chưa nên đánh động để anh ấy tìm cách đối phó, ngăn trở, như thế có lẽ khôn ngoan hơn.

-        Không…mình cũng không ngây thơ đến mức ấy đâu. Mình đã quyết định đột phá vào cái khâu yếu nhất trong cái tuyến dày đặt này. Anh ấy cùng những kẻ cùng hội cùng thuyền sẽ tìm cách phản kích, nhưng như thế mọi việc sẽ kết thúc nhanh hơn.


-        Anh tin như vậy ư?

-        Tin chứ. Mình đã có trong tay những tài liệu vô cùng chính xác mà không có bất kì thủ đoạn nào có thể che chắn được. vả lại cậu hãy tin rằng người tốt còn nhiều lắm, ít nhất cũng ngang bằng số lượng những kẻ xấu và những người lừng chừng vô trách nhiệm cộng lại.

-        Giá như..có một vài anh em bộ đội phục viên ở bên anh hẳn rằng anh sẽ đỡ vất vả hơn. Những người lính bao giờ cũng vẫn là những người lính!

Phước bỗng cười vang:

-        Chú mày thật là ngây thơ. Đây không phải là chiến hào. Đối với cuộc sống dân sự thì những người lính cũng như tất cả mọi con người bình thường khác, nếu không nói họ còn hạn chế hơn người bình thường về nhiều mặt nữa. những người lính đã vượt qua những thử thách của chiến tranh, nhưng về đây họ lại được thử thách một lần nữa. Nếu như một nửa trong số họ vẫn giữ được vai trò tiên phong trong đời sống dân sự thì đã có thể gọi là lạc quan rồi. Trước những thử thách của đời sống, chỉ còn là những người ưu tú nhất trong số những người lính trở về là giữ vững được phẩm chất của họ. Còn lại thì hoặc là chỉ đóng vai trò chủ động trong đời sống dân sự, hoặc trở thành bộ phận lạc hậu của xã hội. Cậu nên biết rằng ông giám đốc cũ của công ty chúng tôi cũng là một sĩ quan quân đội chuyển ngành sang, tay trưởng phòng cung ứng vật tư cũng là sĩ quan quân đội chuyển ngành về. Vậy mà …họ đã làm được những gì ở đây? Cuộc đấu tranh mà hôm nay mình khở xướng, thật đáng tiếc, đối tượng của nó lại gồm khá nhiều những người vốn là đồng đội của chúng ta. Vừa rồi anh cậu có nhắc tới vụ cầu Triều, mình quả là có phạm sai lầm vì đã quá tin vào những người lính. Hợp tác xã Triều Yên một nửa ban quản trị là bộ đội phục viên, tay phó chủ nhiệm hợp tác xã phụ trách việc thi công cầu Triều lại là bạn cùng nhập ngũ với mình. Mình đã tin hắn ta. Thế mà cậu có biết không, khi có sự cố mình tiến hành khảo sát lại công trình và phát hiện rằng có đến một phần ba số vật tư, chủ yếu là xi măng sắt thép đã bị lấy cắp. Công trình đã không được thi công theo đúng quy trình kĩ thuật. Đấy, những người lính của chúng ta cũng có thể hư hỏng trước sự cám dỗ của vật chất. Vì vậy, trong cuộc sống bình thường, chúng ta không được phép nghĩ rằng hễ đã là người lính, đã được thử thách trong khói lửa chiến tranh thì có thể hoàn toàn tin cậy, có thể làm được bất kì nhiệm vụ gì. Ngược lại, đứng trước một người lính đã hoàn thành nhiệm vụ ở chiến trường trở về, ta hãy bình tĩnh chờ đợi xem họ có thực sự muốn tạo ra cho mình những giá trị mới phù hợp với cuộc sống xây dựng hôm nay hay không? Đối với những người đã từng sống trong quân ngũ hàng chục năm như bọn mình thì khi rời quân đội, mọi việc đều gần như phải làm lại từ đầu, khả năng không theo kịp với cuộc sống, trở thành một bộ phận lạc hậu trong xã hội vẫn có thể xảy ra đối với cả những anh hùng, dũng sĩ trong chiến tranh.

-        Em hiểu điều đó….Nhưng trong cuộc đấu tranh của anh, anh định tìm đồng minh ở đâu?

-        Ở trong những người lao động trung thực.

-        Thế còn trong Đảng?

-        Dĩ nhiên đó là vẫn đề nguyên tắc. chúng ta là Đảng viên thì cuộc đấu tranh của chúng ta phải đặt trong sự lãnh đạo và tổ chức của Đảng. Và, về thực chất, trước hết nó là cuộc đấu tranh trong nội bộ những người cộng sản. Theo như mình nghiên cứu thì cái vụ này, những người dính líu chủ yếu là Đảng viên, bời vì đa số đảng viên mới được giao những nhiệm vụ quan trọng, chứ quần chúng thì có mấy? Chính vì thế mà vẫn đề sẽ phức tạp hơn.

Tình ái ngại nhìn Phước.

-        Liệu anh có thể thắng được không? Những người như anh Ân không dễ dàng đầu hàng đâu.

Phước vội xua tay:

...
      Vấn đề không phải là mình thắng hay không thắng. Đây không phải là chuyện đấu đá cá nhân như người ta vẫn thường hiểu về đa số những cuộc đấu tranh nội bộ. Vấn đề là ở chỗ cuối cùng chân lý và lẽ phải phải thắng., những người tốt phải thắng, nếu không thì…chúng ta còn sống ở trên đời này làm gì? Nhưng thôi đến chỗ mình phải rẽ rồi, có lẽ chúng ta phải chia tay ở đây thôi. Khi nào rỗi, xin mời chiến hữu đến chỗ tôi chơi, tôi ở ngay trong văn phòng công ty, cạnh chợ huyện ấy mà.

-        Vâng, nhất định em sẽ đến để làm một cổ động viên cho anh. Nhưng này, tại sao chúng ta vừa mới gặp nhau lần đầu mà anh đã có thể tin em?

Phước khẽ nháy mắt cười:

-        Bí quyết nghề nghiệp. hay nói đúng hơn là mẫn cảm của một người lính chuyên dò gỡ bom mìn đã mách bảo mình rằng, trước mặt anh là một người trung thực không nguy hiểm gì cả. Nói vậy cho vui thôi, chứ cậu đã chẳng bộc lộ rõ còn người mình đó sao? Nhưng hãy cẩn thận đấy, chú mày vừa rời quân đội lại là thương binh nặng, đừng có vội vã nhảy bổ vào cuộc đồi, có thể ngã gẫy cổ đấy. Những người như chú mày đã được chuẩn bị quá kỹ càng cho chiến tranh, nhưng chưa được chuẩn bị gì cho cuộc sống hòa bình và xây dựng. Phải tiến hành chuẩn bị lại, nếu muốn còn có ích cho đời.

[danhthanh]

Chương tám

“Tôi khắc tên anh lên cây và tự nhủ: Đây chính là tượng đài  xứng đáng với anh”
Nhật ký của một người lính trinh sát

I
Con đường từ thị xã Tây Ninh đến huyện lỵ Tân Biên tuy không dài lắm nhưng Tuấn cảm thấy gần như kiệt sức. Đường xấu,  chiếc xe đò rách nát lèn chặt những người gồm đủ cả nam phụ lão ấu.Một cô giáo đi nhận sách giáo khoa về dúi vào tay anh một ôm sách nhờ cấm giúp, bản thân cô cũng phải vất vả lắm mới len được lên xe. Vì chen lấn, chồng sách cô ôm trên người sổ tung ra, rơi lả tả xuống sàn xe nhưng xe quá chật nên không ai có thể cúi xuống mà nhặt dùm lên cho cô được. Người ta đnàh để vậy mà xéo bừa cả lên. Khi xe tới bến, mọi người đã xuống hết, cô giáo vừa lom khom nhặt những cuốn sách nhầu nát vừa khóc tức tưởi.
Tuần trao sách cho cô. An ủi cô vài câu rồi vội vã lao đến một quán giải khát. Quần áo anh ướt đẫm mồ hôi bê bết đất bùn đỏ. Nhưng anh không còn  chú ý tới điều đó nữa. Xung quanh cái xe nước mía lô nhô một tốp chừng hơn chục anh bộ đội, kẻ ngồi người đứng  vừa uống nước mía đá vừa cười nói oang. Quần áo của họ cũng bê bết bùn đất. Chỉ nhìn thoáng qua và ngửi thấy mùi mồ hôi của họ, Tuấn cũng biết ngay rằng đó là những chiến sĩ vừa ở chiến hào phía trước về. Nhưng câu truyện họ đang hào hứng kể cho nhau nghe cũng là những chuyện ở mặt trận. Bà chủ xe nước múa nghe tất cả chuyện đánh đấm đó một cách  thản nhiên trong khi chính Tuấn thì lại thấy rất lạ lùng. Có lẽ bà chủ quán này ngày nào cũng được nghe những chuyện đại loại như vậy rồi. Còn anh, vừa chân ướt chân ráo tới đây, tát cả đối với anh đều mới lạ, bỡ ngỡ. Anh cứ tưởng mặt trận còn ở xa, ai ngời nó ở ngay trước mặt anh rồi. Những bộ quần áo bê bết bùn đất và khét mùi thuốc súng của những người lính những câu chuyện về những trận đánh sôi sục, nóng hổi của họ đều nói với anh điều đó. Cuộc chiến tranh này có gì thật kì quái. Hậu phương và tiền tuyến chỉ cách nhau vài ba giờ đi bộ. Những người lính vừa rời trận có thể chạy ra quán giải khát nge nhạc và uống vài hớp nước giải khát hay tranh thủ gửi hàng ôm thư của anh em về quê. Ngay tại cía quán này, bên cạnh những người lính kể những chuyện chiến đấu, chuyện hy sinh chết chóc, là những người khác bình thản bàn chuyện làm ăn, chỉ thình thoảng họ xen vào một câu đại loại “” hôm qua tránh pháo của tui nó bắn vào xóm Chồi làm chết hai con trâu”” là nge có mầu sác của chiến tranh bên ngưỡng cửa.
Một người lĩnh mặc đồ sẫm, trên trán còn dán hai miếng băng dính vắt chéo nhau che trở cho một vết thương có lẽ vào loại “ trất nhớt nhì nhằng ”, kéo ghế ngồi xích lại gần anh rồi khẽ hỏi:
-   Đằng ấy mới từ Sài gòn lên à?
-   Vâng... tôi mới từ ngoài kia vào
-   A... ngoài Bắc mới vào hả?
-   Đúng thế! Đồng đội muốn hỏi thăm gì thế?
-   Hỏi thế thôi...Miền Bắc vẫn vui vẻ chứ nhỉ?
-   Vui...đại loại thế...Còn tình hình trong này ra sao, có thể cho mình biết đôi chút được không?
Lính mới mà
-   Cũng căng đấy- Anh chiến sĩ trả lời- ác liệt thì có gì gọi là ác liệt, nhưng mệt mỏi...rất mệt mỏi. Anh thấy chúng tôi có thằng nào ra hồn không? Hai tháng trời nằm trên chốt, suốt ngày đêm thấp thỏm chờ đợi bọn Pôn Pốt tấn công hoặc thỉnh thoảng chúng cù chơi vài loạt cối. Mìn bẫy khắc các xó xỉnh. Cái bọn mất dạy này nó luồn rừng cứ như chuột ấy, đì đọp đánh du kích với nó thì ăn thua quái gì? Nhưng đánh lớn thì cách cụ không cho. Các cụ lại có thể hy vọng chung sống hòa bình được với chúng? Đến dân nó, mỗi ngày nó còn đập chết vài ba ngàn chơi mà...Ở HÀ Nội các anh có nghe nói gì đến vụ Tân Lập không? Có hả? Thế đấy...Nó mà tràn qua được nơi nào thì cứ gọi là ...Vậy mà sao các cụ không cho lính đánh ào qua, nện cho nó nhừ xương ra một vài trận, chó nó chết ảo tưởng đi?
-   - rồi cũng phải đến thế thật – Tuần trầm ngâm đáp.
-   Biết đến bao giờ? Các cụ còn  “”lửng lơ con cá vàng”” lắm ! vừa rồi, ông Vinh, tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 6 điên tiết, đãn quân thọc qua bên đó đánh một trận đã đời, diệt vài trăm thằng luôn...
-   Hay quá! Vinh “”sóc”” có phải không?
-   Đúng ông ấy đấy. Anh cũng biết anh ấy à?
-   Bọn tôi cùng chang lứa với nhau mà.
-   Đánh một trận giòn giã thế, đáng lẽ phải được khen thưởng thì...ai ngờ, cấp trên lại nổi xung lên, gọi ông Vinh về sư đoàn làm kiểm điểm, không chừng ngài lại phải xơi một cú kỷ luật cũng nên? Sự đời đến là lạ, không biết ra làm sao nữa? Những này..- anh chiến sĩ bất ngờ chuyển làn – Anh có mang ít thuốc lào nào vào không?
-   Có đây- Tuấn cười, vui vẻ mở ba lô lấy ra gói  thuốc lào véo cho mỗi cậu một nhúm.
-   Hết ý thơ!- một chiến sĩ khác vừa hít hà nhúm thuốc lào vừa nhận xét – Thủ trưởng quả là có kinh nghiệm đi chiến trường. Thuốc lào trong này cũng có, nhưng xóc không thể tả được. Hút vào anh nào anh nấy cứ ho xù xụ. Đi phục kích mà ho thì đúng là là.... lạy ông con ở bụi này. Quý hóa quá! Cái bịch thuốc của thủ trưởng đủ khao cả trung đoàn đấy.
Sau khi nhét  những điếu thuốc lào quý giá  vào túi, cánh lính nháy nhau ồn ào đứng dậy. Một cậu, trông có vẻ chững chạc hơn cả, trịnh trọng tiến lại gần bà chủ nói nhỏ:
-   Tụi con ghi nợ nghe thím Tư. Hay...Thím lấy trái lựu đạn này về cho cậu út đánh có thì tụi con gán luôn?
-   Trời đất! – Bà chủ quán vội xua tay khi nhìn thấy trái lựu đạn- Thứ đó để mấy chú đánh giặc chớ bộ. Thôi, mấy chú khỏi trả tiền. Mấy chú đừng có để tụi Pôn Pốt nó mò sang đây là được rồi đó.   
Đợi mấy chiến sĩ đi khuất Tuấn mới ngập ngừng từ tốn nói với bà chủ:
-   Bà tính tiền cả mấy chú kia nữa, tôi trả luôn thể!
-   Chu cha! Chú tính bao hết tụi nó sao được? – bà chủ quán lắc đầu cười, không có vẻ gì giận mấy anh lính – lời lãi có là bao chớ? Phải chi tụi nó không còn tiền, tụi nó nói trước vài câu, tui cũng hả. Chứ quan tôi đây mấy chú trung đoàn sáu ra uống miết, có tiền thì trả, không thì tui ủng hộ chứ có tính thiệt hơn chi mô? Xương máu tụi nó còn chả tính, mình tính toán hơn thua chi?
-   Tuấn đành cất tiền vào túi, nói vài lời cảm ơn bà chủ xe nước mía rồi khoác ba lô lên vai, tìm đường về sở chỉ huy sư đoàn. Từ hướng trước mặt anh, thỉnh thoảng lại vang lên một vài phát đại bác. Tiếng súng nhỏ thỉnh thoảng  cũng rộ lên một chập như phụ hòa cùng với các loại pháo, tạo nên một thứ âm thanh hỗn tạp, âm u trong không gian lúc nào ngớt. Mùi thuốc đnạ thoang thoảng trong gió, quyện lẫn với mùi hương cây cỏ, mùi nước mắm từ trong chợ Tân Biên đưa ra mùi phân trâu bò hoai mục và cả mùi thuốc rê quen thuộc từ những người dân đi làm ruộng tỏa ra...
Tất cả những mùi vị lạ lùng như muốn cố tình lấn át đi mùi bom đạn  nhưng không được. Mùi thuốc đạn mỗi lúc một chát gắt, nồng nặc hơn, Tuấn đã từng quen thuộc với cái hương vị này của chiến tranh nhưng nay lại gặp nó, anh không khỏi se lòng.
Sau mấy lần hỏi thăm,  Tuấn  rẽ vào một con đường đất nhỏ, xuyên qua  mấy vật đồi thấp nhắm phía trước cánh rừng  mắt mà đi tới. Anh đã nhìn thấy những đường dây điện thoại mắc dọc theo hai bên đường mòn. Cứ theo những đường dây điện thoại ấy chắc chắn sẽ vào thằng tới chỉ huy sở.  Tuấn  nghĩ vậy và phấn khởi rảo bước, lòng anh bồn chồn, hồi hộp như đang trên đường về phép thăm nhà vậy. Những bạn cũ ai sẽ là người đầu tiên anh gặp sau hai năm trời xa cách. Những ai trong số bạn bè của anh vẫn còn và những ai đã hy sinh trong cuộc chiến tranh kỳ quái? Vinh ra sao rồi? Theo mấy cậu lính vừa kể thì tình hình của cậu khá nghiêm trọng  đấy. Người ta sẽ vặt lông cậu mất thôi. Sao lại dại dột thế? Minh không lấy làm ngạc nhiên khi mình biết về hành động như vậy và sẵn sàng gánh chịu mọi hậu quả. Mình hiểu, trước cấp trên cậu sẽ nói gì rồi. Cậu sẽ nhận tất cả trách nhiệm, cậu sẽ không đổ lỗi cho ban chỉ huy, cho chi bộ Đảng. Cậu sẽ nói :”” Tôi đã ra lệnh và tôi xin chịu trách nhiệm hết thảy””. Nhưng bây giờ thì nguy đấy, có thể cậu phải ra tòa án binh chứ không phải chuyện giỡn đâu. Tự tiện dẫn quân đi đánh. Tự tiện vượt biên để trừng trị kẻ thù, cậu đã vi phạm cùng một lúc nhiều nguyên tắc lớn, đồng thời cậu đã châm ngòi vào cái thùng thuốc súng, vào nỗi căm giận uất ức của hàng vạn chiến sĩ. Họ có vũ khí trong tay, có bản lĩnh, thừa sức đập tan quân thù thành ngàn mảnh nhưng họ được lệnh phải tự kiềm chế, chỉ được nổ súng khi kẻ thù tiến công mình. Đối phó thụ động là hành động tệ hại nhất đối với người lính chúng ta, nhưng trong tình hình tranh tối tranh sáng này, cần phải tỉnh tao. Có lẽ cấp trên đang cố gắng tránh một cuộc bùng nổ lớn. Cố khoanh lại càng gọn ghẽ càng tốt quy mô của cuộc chiến tranh và dần dần thủ tiêu nguy cơ ấy bằng phương pháp hòa bình. Nhưng liệu có thực hiện được điều đó không? Một cuộc cách mạng đã bị phản bội, một nhân dân đã bị phản bội và một quốc gia bạn bè đồng chí dã bị phản bội, từng ấy lý do đã quá đủ cho một cuộc bùng nổ lớn rồi phải không Vinh? Thôi, cậu cứ yên trí đi, sự diễn biến tất yếu của tình hình rồi sẽ gỡ tội cho cậu.
 Tuấn  đang vừa bước đi vừa tranh luận với mình thì trước mặt anh đột nhiên hiện ra một khu nghĩa trang rộng bát ngát... những nấm mộ với từng hàng nối nhau, màu đất đỏ rực lên trong nắng chiều. Anh bỗng rùng mình như có một dòng nước lạnh chảy dọc sống lưng rồi tan ra khắp cơ thể. Anh dừng lại một lát để trấn tĩnh tinh thần, rồi quả quyết rẽ vào khu  nghĩa trang. Linh tính đã báo với anh rằng, những người bạn chiến đấu đầu tiên mà anh gặp khi ăn trở lại sư đoàn sẽ là những người đã nằm xuống. Anh đã không lầm, ngay ở những dẫy mộ đầu tiên anh đã tìm thấy những người bạn chiến đấu gần gũi, thân thiết nhất đối với mình. Đó là những người lính trinh sát. Có lẽ đối với bất kỳ cuộc chiến tranh nào, những người lính ngã xuống đầu tiên cũng là những người lính trinh sát. Họ là những người đầu tiên tiếp xúc với kẻ thù và phải tìm mọi cách để hiểu chúng, có khi họ phải đổi cả tính mạng mình để lấy những điều hiểu biết về kẻ thù. Bởi vì họ biết, sẽ không thể nào đồng đội của họ chiến thắng nếu như họ cũng cấp cho những người chỉ huy và đồng đội của mình những hiểu biết sai lạc về kẻ thủ. Sự sai lạc về những thông tin đó có khi dẫn đến sự sụp đổ của cả một chiến dịch lớn. Chính vì thế mà vào thời kỳ đầu của những cuộc chiến tranh, lớp lớp những người lính trinh sát đã ngã xuống. Họ đã phải trả giá cho sự hiểu biết kẻ thù. Họ đã nói tiếng nói đầu tiên để khẳng định sự không đơn giản của cuộc chiến đấu, họ kêu gọi hãy cảnh giác với kẻ thù nếu muốn chiến thắng chúng.
 Tuấn  dừng lại bên một ngôi mộ nằm trong hàng mộ mới nhất và đã nhận ra người nằm dưới mộ. Có lẽ anh ta cũng nhận ra anh.
-   Chào cậu! Thế là cậu đã vào kịp. Mình vừa ra đi người ta chưa biết lấy ai lấp vào cái chỗ trống ấy cả.
-    Vương Đình Chiến! Trời ơi! Cậu đấy ư?...Sao người ta lại đắp mộ cho cậu sơ sài thế này nhỉ?
-    Điều đó có quan trọng đâu? Cậu hãy nhìn cả nghĩa trang này mà xem, ngôi mộ nào cũng vậy cả. Cậu phải công bằng chứ. Lẽ công bằng là cái làm nên sức mạnh  của chúng ta đấy. Chủ nhiệm trinh sát và chiến sĩ trinh sát của mình đều được chia một “”căn hộ” như nhau ttrong cái nghĩa trang này. Cậu nằm bên phải mình cũng là một chiến sĩ trinh sát đất. Cậu nên qua thăm cậu ta một chút, cậu không biết cậu ta đâu. Vì cậu ta là lính mới, thuộc thế hệ sau năm bảy lăm đấy. Chà cái từ “”mới”” đối với điều gì cũng tốt đẹp, nhưng đối với lính trinh sát thì thật đáng ngại. Cậu ấy đi với cánh mình  vượt qua trận tuyến của kẻ thù, vì cái “”sự mới”” của cậu ta mà mình đã mất mạng đấy. Nhưng cậu ta đã xứng đáng là một người lính trinh sát. Sau khi bị lộ, quần nhau với địch suốt một ngày trời thì mình bị, cậu ta đã thay mình mang tài liệu về cho quân ta trước khi gục xuống. Có lẽ cậu ta sẽ không kiệt sức vì vết thương không nặng lắm. Điều sai lầm lớn nhất của cậu ta là không để mình nằm lại trên đất địch. Cậu ta đã cố tha bằng được mình về Tổ quốc. Thế là rốt cuộc, cả hai chúng mình cùng nằm đây. Cậu có thấy rằng cậu ta thật xứng đáng là một chiến sĩ trinh sát không? Cậu qua đó một tí đi, chú bé kháu khỉnh ấy  sẽ nhận ra cậu đấy. Vì ở đại đội trinh sát sư đoàn, những người lính trinh sát của thời đánh Mỹ luôn nói về cậu, coi cậu như một “”thần tượng””  của nghề trinh sát. Dĩ nhiên tớ cũng góp phần vào cái việc “”dựng tương”” cậu. Nhưng về cơ bản chúng tớ không bịa thêm điều gì về cậu đâu. Tớ ra đi không thanh thản lăm, vì những câu hỏi lớn  về kẻ thù mới của Tổ quốc chúng ra vẫn còn đó. Nhưng cậu về thì tớ có thể yên tâm mà ngủ giấc ngủ vĩnh cửu của mình. Thôi cậu đi đi. Đừng quấy rầy tớ. Tớ biết cậu cũng có nhu cầu tâm sự. Cậu cũng có bao nhieu băn khoăn về cuộc đời, về con người về cả cuộc sống ở phía sau chúng ta nữa. Cậu là một người lính trinh sát giỏi. Không một kẻ địch nào qua nổi mắt cậu nhưng đối với đời thường thì có thể  cậu cũng chỉ là một anh lính mới. Cậu có thể “”chết”” như bỡn, nếu chủ quan, những điểm yếu của kẻ thù không bao giờ dễ thấy hơn những điểm yếu của chính mình... đố cũng là một bài học mà những người lính trinh sát luôn phải nhớ. Thôi cậu đi đi, đừng giở ba cái trò đàn bà ra. Không có cậu vẫn không thiếu những người phải nhỏ nước mắt vì tớ. Kể cả phụ nữ! Cậu nên nhớ rằng mình đã có người yêu  ở Củ Chi, nơi mà năm bảy lăm cánh ta đã đánh một trận ra trò trước khi tiến vào Sài Gòn ấy. Có lẽ chỉ vài ba ngày nữa cô ấy sẽ biết tin mình đã “ chạy làng” như thế nào? Rồi thì cô ấy sẽ tìm cách mò lên đây, vào lúc ấy thì xin đủ. Hồi đánh Mỹ ở Trường Sơn, những người lính chúng ta nằm xuuoosng là được yên tân mãi mãi. Hậu phương xa quá, các bà vợ và những cô gái yêu chúng ta làm sao mà mò  tới được. Còn bây giờ thì... ngày nào năm đây bọn mình cũng được nge tiếng khóc của phụ nữ. Trời ơi! Nếu có thể được thì chết quách đi thêm một lần nữa ấy còn sung sướng hơn phải chứng kiến những cảnh ấy. Thôi, cậu đi đi cho rồi. Tốt nhất là nên về ngay đại đội trinh sát, mình ra đi tụi nó có vẻ hoang mang rồi đấy. Cậu về thật đúng lúc.
-    Vĩnh biệt các bạn của tôi –  Tuấn  ngả mũ trước ngôi mộ của hai người lính trinh sát rồi đi sâu hơn vào khu nghĩa trang. Thỉnh thoảng anh lại phải cúi đầu chào một người đồng chí quen biết và đôi khi dừng lại trước một người nào đó, trò chuyện và nhắc lại những kỉ niệm của thời đánh Mỹ. Trong cái nghĩa trang rộng mênh mông này có bao nhiêu người đã từng vượt qua những thử thách quyết liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Họ như những người đã bơi được qua đại dương nhưng lại chết đuối trong một con suối nhỏ. Nhìn quy mộ nghĩa trang  anh bỗng hiểu rằng mọi sự nghi ngờ về  một cuộc  chiến tranh đã xẩy ra là vô lý biết nhường nào? Do ý đồ chiến lược, người ta đã cố gắng hạn chế tuyên truyền về cuộc chiến đấu quyết liệt ở nơi đâyy. Những người lính dũng cảm của Tổ quốc chúng ta đã chiến đấu và hy sinh lặng lẽ. Như sự kiềm chế đã lên tới ranh giới tận cùng của nó. Một sự bùng nổ không tranh khỏi tất yếu sẽ xảy ra.
Thôi xin vĩnh biệt các bạn, tôi phải có mặt ở nơi mà các bạn vừa ra đi. Đến lúc này thì tôi cũng tin rằng dẫu không hề mong đợi, chúng ra cũng phải  chấp nhận một cuộc chiến đấu mới. Đứng trước sự hy sinh lớn lao này của các bạn, tôi hiểu rằng sẽ thật có lỗi nếu tôi không có mặt ở chiến hào.