Từ biên giới tây nam đến đất chùa tháp Tập 1+2+3

[Giangtvx]

       

*

*        *

        Từ đêm, khi những đợt tập kích vào Pavét 1, nơi Đại đội 3, Tiểu đoàn 1 đang chốt giữ đã đều được báo lên Trung đoàn, Sư đoàn. Nhưng một số cán bộ tác chiến và cơ quan Trung đoàn, Sư đoàn đều chủ quan cho là bình thường. Vì ta vừa đánh cho chúng một trận tơi bời, phá tan âm mưu lấn chiếm khiến binh lính Pôn Pốt phải chạy dài. Tuy nhiên, tưởng ta mạnh, địch yếu, tư tưởng một số sĩ quan của chúng ta cho rằng trước đây dưới báo cáo tình hình địch hơi quá cao. Đó là bài học sâu sắc, khi chiến thắng không nên chủ quan, đánh giá thấp đối phương.

        Sư đoàn vẫn tổ chức họp quân chính theo kế hoạch lúc 8 giờ sáng, để rút kinh nghiệm trận đánh ngày 23 như đã nói ở trên. Sư đoàn cũng lần chần trong việc dùng pháo bắn hỗ trợ, để Tiểu đoàn 1 tự giải quyết. Khi Tiểu đoàn 1 và Trung đoàn tổ chức cho vận tải và xe cứu thương lên Pavét 1 lấy thương binh, thời gian đã quá trưa. Đang trên đường đi chuyển thương về phía sau thì bị Pôn Pốt phục kích bắn cháy xe. Rất may đồng chí Hồng, lái xe, cùng một y sĩ, một vận tải nhảy ra được khỏi xe. Đồng chí Hồng bị thương vào cánh tay, 3 đồng chí chạy ngược về Pavét 2. Địch bắn đuổi nhưng không ai việc gì. Địch đã điều khoảng một Trung đội đánh bọc hậu chia cách hai phum, hòng cô lập Pavét 1. Tin về giữa lúc hội nghị quân chính toàn Sư đoàn đang họp. Đồng chí Sư trưởng Vũ Cao đã nhanh chóng kết luận là: “Ta đã dùng búa tạ đập ruồi, có thể một số ruồi đã bâu lại”. Cán bộ Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 1 nhận lệnh nhanh chóng về chỉ huy chiến đấu.

        Trở lại tình hình đang diễn ra ở Pavét 1. Lúc gần trưa, Đại đội 2 đã điều được hai Trung đội lên tăng cường cho Đại đội 3. Vận tải đã chuyển thêm đạn, cơm nắm, nước uống cho anh em, thương binh, liệt sĩ đã chuyển hết về sau. Được tiếp thêm sức mạnh, lính Đại đội 3 hồ hởi hẳn lên, vừa ăn cơm vừa thay nhau canh gác và sửa sang lại hầm hào. Chống trả gần chục lần tập kích của địch suốt từ đêm nên anh em rất mệt. Thương và vong cũng nhiều. Ban chỉ huy Đại đội chia nhau xuống các

        Trung đội động viên, ủy lạo anh em. Và thông báo nhận định của trên là địch sẽ còn tập kích tiếp để tiêu hao lực lượng của ta. Có thể đợi tối sẽ tổng tấn công chiếm lại Pavét 1. Tình hình tiếp diễn sẽ còn rất căng thẳng và ác liệt. Anh em phải nâng cao ý chí chiến đấu và cảnh giác hơn nữa, chủ động đánh phủ đầu địch, khi có điều kiện thì xung phong truy kích địch.

        Đúng như nhận định của trên, bọn Pôn Pốt vẫn tăng cường lấn dũi, đánh “bọc” từ hướng Đông- Đông Bắc, hướng của Trung đội 1, Đại đội 1 tăng cường. Nhưng chúng không giữ được bí mật, vì anh em đã cảnh giác khi chúng bắn cháy xe cứu thương. Đã chỉnh lại đội hình phòng ngự và hướng chiến đấu, xác định chung quanh đều có địch.

        Bọn Pôn Pốt lại trô trô đứng lên phóng B40 - B41 bắn mấy loạt AK rồi lại chạy. Phải đánh đuổi bọn này. Đại đội hội ý rồi điều Trung đội đồng chí Nguyễn Duy Chinh, quê Phương Công, Tiền Hải, Thái Bình, đang chốt hướng Bắc - Tây Bắc men theo rìa làng đánh vận động lên đường số 1 đánh tạt sườn, kết hợp cùng Trung đội chốt Đại đội 1 đánh đuổi lực lượng bọc hậu của địch. Bọn Pôn Pốt bắn trả vài loạt rồi tháo chạy. Hành lang về Pavét 2 lại được thông. Song khi vận động xung phong vượt lên mặt đường, Trung đội trưởng Nguyễn Duy Chinh trúng đạn hy sinh. Các hướng chốt địch vẫn dùng thủ đoạn tấn công lấn dũi, nhưng không dám bò vào gần nữa.

        Như vậy, quân ta đã đánh bật 19 lần tập kích tấn công của Trung đoàn 182, Sư đoàn 3 Quân khu Đông Bắc của Pôn Pốt hòng chiếm các khu vực trọng yếu làm bàn đạp. Giữ vững trận địa, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, tiêu diệt hàng trăm tên thu được một số súng. Về phía ta hy sinh tám đồng chí, có 2 Trung đội trưởng, đồng chí Phơn và đồng chí Chinh. Hai Tiểu đội trưởng, bị thương hơn 20 người trong đó có đồng chí Tiến Trung đội trưởng. Bị hỏng một khẩu 12,7 ly, cháy một xe cứu thương.

[Giangtvx]

        Đến 15 giờ trận địa đã tạm yên tiếng súng. Song qua đài quan sát và đài kỹ thuật, ta phát hiện địch đang tập trung rất đông ở ba hướng, khoảng hai Tiểu đoàn. Bọn này chuẩn bị đợi tối sẽ tổng công kích Pavét 1. Nắm được ý đồ của Pôn Pốt, Tiểu đoàn xin pháo bắn chi viện và điều nốt số quân của Đại đội 2, Đại đội 1 cùng Đại đội 4 hỏa lực. Hướng làng Tốc Xé dùng hai Đại đội của Tiểu đoàn 3 là Đại đội 9 và Đại đội 10 cùng anh em chốt ở Đại đội 3 chuẩn bị vận động công kích Pôn Pốt.

        Sau khi tiền nhập vào vị trí, pháo binh Trung đoàn, Sư đoàn bắn hỗ trợ. Các đơn vị xung phong vận động phản kích địch. Bọn địch chạy tán loạn, các đơn vị đã đánh rộng ra khỏi Pavét 1 và trục đường số 1 khoảng gần một cây số thì được lệnh dừng lại. Nhưng thấy ta dừng lại thì bọn Pôn Pốt cũng dừng chạy. Chúng như giữ khoảng cách đeo bám ta. Ban chỉ huy Đại đội 3 cùng Trung đội tôi xuất kích hướng Nam, Đông Nam đường bèn xin pháo bắn đuổi địch.

        Mấy loạt pháo nổ ầm ầm gần sát quân ta. Anh Trụ, Đại đội trưởng, yêu cầu tăng tầm bắn. Đạn pháo 105 ly của Sư đoàn lại nổ càng gần quân ta hơn, mảnh đạn pháo bay rào rào. Suy nghĩ rất nhanh, tôi chạy đến nói với anh Trụ là: “Anh chỉnh tăng tầm là vào hướng mình rồi, anh phải nói là bắn sang trái một trăm mét, tầm bắn không thay đổi”. Tôi giải thích nhanh vì hướng pháo và hướng anh em ta tấn công vuông nhau nên mình nói tăng tầm là vào mình mà phải chỉnh sang trái mới vào được khu vực của Pôn Pốt. Mấy loạt pháo sau đã trúng mục tiêu cần bắn. Ta được lệnh khẩn trương rời khỏi trận địa, thu dọn chiến trường, nhặt súng của Pôn Pốt và nhanh chóng rút về chốt ở biên giới.

        Sau khi rút về biên giới, đội hình được bố trí như sau: Tiểu đoàn 1 được Trung đoàn tăng cường thêm hai khẩu ĐKZ của Đại đội 15, một khẩu 12,7 ly của Đại đội 16. Đại đội 1 chốt ở hướng Đông Bắc đường số 1, Đại đội 2 chốt hướng Tây Bắc đường số 1, cùng các hỏa lực tăng cường. Đại đội 3 lùi về sau tạm nghỉ ngơi, làm công tác tổ chức rút kinh nghiệm trận đánh, bổ sung quân số và làm nhiệm vụ dự bị.

        Tiểu đoàn 2 mới được điều từ Dầu Giây - Long Khánh lên vào chốt thay cho Tiểu đoàn 3 ở Tốc Xé, Tiên Thuận. Tiểu đoàn 3 được rút về làm lực lượng cơ động của Sư đoàn. Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 266 vẫn chốt giữ ở vị trí cũ đối diện rừng thốt nốt, gần giáp Đại đội 1, Tiểu đoàn 1. Mấy ngày tiếp theo tình hình nơi đây tương đối yên tĩnh, nhưng chúng đã đôn quân lên giáp biên giới rất đông. Đêm 28 đến ngày 30 tháng 10, Đại đội 1 và 2 đều bắt được hai nhóm trinh sát của Pôn Pốt. Chúng không mang vũ khí, tay xách mấy con cá, đi chân đất giả làm dân thường mò sang trinh sát khu vực của ta. Lần đầu tiên được ngắm nhìn lính Pôn Pốt, thằng nào thằng nấy to vàm, da đen, mắt trắng dã trông thật dữ tợn. Hỏi gì chúng cũng nhe răng ra cười. Da đen mà sao răng của chúng lại trắng và đều thế. Tôi chợt nhớ tới ngày đầu vào Sài Gòn thấy biển quảng cáo trên một loại kem đánh răng có hình người da màu cười khoe hàm răng đều tắp, trắng muốt. Nhưng da của bọn lính Pôn Pốt này không phải đen hẳn, mà trông xỉn xỉn cáu bẩn đến ghê sợ, hình như lâu ngày không tắm rửa. Chợt so sánh với sức vóc nó thế kia chắc nếu tay đôi thì mình không ổn. Vì thời đó tôi chỉ có 48 kg.

        Sau khi khai thác, được biết chúng vẫn không từ bỏ ý đồ đánh chiếm Bến Cầu. Đó là thâm ý ngông cuồng của bè lũ xâm lược Pôn Pốt - Iêng xa ri. Quân đoàn giao nhiệm vụ cho Sư đoàn chủ động đánh bại cuộc tiến công quy mô lớn của Pôn Pốt. Tất cả các đơn vị lại khẩn trương làm nhiệm vụ chuẩn bị tác chiến. Lần này ý thức của mọi người đã khác hẳn. Tư tưởng của anh em đã được ổn định, vì đã được học tập và thông báo về tình hình nhiệm vụ thật cụ thể, không còn mơ hồ coi thường địch nữa. Và cũng đã được xác định 15 ngày đi biên giới như dự dịnh là không thực hiện được, do âm mưu xảo quyệt của Pôn Pốt và bè lũ phản động bành trướng xúi giục, giật dây gây lên cuộc chiến tranh biên giới. Tư tưởng của ta đã thông, đã xác định được mục tiêu của kẻ thù nên tác phong, bản lĩnh của mọi người như được bừng lên và tỏa sáng.

[Giangtvx]

       

*

*        *

        Tôi được Chính trị viên Mận gọi lên giao nhiệm vụ làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 10 của Đại đội 3. Tôi đã định không nhận, với lý do sức khỏe tôi thuộc loại b2, tương đương với loại 2, nghĩa là thuộc loại có thể xuất ngũ hoặc phục viên về địa phương. Nhưng trong tình hình hiện tại, tôi vẫn tham gia chiến dẫu, lẽ nào người lính khi được giao nhiệm vụ lại từ chối? Nhất là khi trước mặt địch đang xâm chiếm đất đai Tổ quốc? Nghĩ thế, tôi nhận lời. Anh Mận cho biết thêm, về làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 10, Đại đội 3 là đơn vị cối 60 ly, để thay cho đồng chí Khoát về học Cao đẳng mỹ thuật Sài Gòn. Tôi từng là Tiểu đội phó Tiểu đội 10 này từ ngày đầu thành lập đơn vị. Có điều là nay tôi được lên chức Tiểu đội trưởng. Nghĩ vậy tôi không nhịn được cười.

        Tiểu đội 10 vẫn không thay đổi so với trước, trừ hai đồng chí được ra quân. đồng chí Nguyễn Duy Đôi, quê Thụy Thanh, Thái Thụy, Thái Bình và đồng chí Lê Văn Chính, quê An Đồng, Hưng Hà, Thái Bình. Cùng tổ 3 người với tôi cũ thì cả hai đồng chí đã hy sinh khi chốt ở đường số 13 thời kháng chiến chống Mỹ. Tiểu đội phó tên là Dự, quê ở Thanh Hóa và mấy anh em nữa tổ chức liên hoan cho tôi thật lớn có đủ các món thịt gà, thịt lợn, thịt trâu và rượu thì thật vô tư. Tôi gầy ngẳng có 48kg nhưng cái khoản rượu thì có thể đọ với dân “anh hai” được. Ban chỉ huy Đại đội cùng xuống chung vui. Anh Tiễn Chính trị viên người dân tộc Mường, quê Thanh Hóa thật là mừng khi tôi trở về Đại đội. Năm 1974, anh Tiễn là người giới thiệu và đảm bảo lý lịch cho tôi vào Đảng. Nên anh em rất hiểu và quý mến nhau, mãi hơn 8 giờ tối, bữa tiệc liên hoan mới kết thúc, đó cũng là bữa tiệc để lại dấu ấn không thể quên trong đời binh nghiệp của mình.

        Ngày 4 tháng 11, địch cho quân tiến công vào Bến Cầu từ nhiều hướng. Trung đoàn 153 của Pôn Pốt khiêu khích vào các trận địa chốt của Tiểu đoàn 1 ở hướng Mộc Bài. Chúng dùng khoảng một Đại đội luồn vào phía Đông Bắc rừng thốt nốt chia cách giữa Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 9.

        Khoảng 11 giờ, Sư đoàn 3 của địch tăng cường lực lượng vào khu vực rừng thốt nốt ngày càng đông. Trước trận địa của Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 9 đã có khoảng năm Tiểu đoàn của Pôn Pốt. Chúng bắt đầu lại điệp khúc lấn dũi. Theo chỉ đạo Tiểu đoàn 9 để lại một lực lượng nhỏ nhử địch, còn đại bộ phận Tiểu đoàn lùi dần về chuẩn bị xuất kích. Đại đội 3 đã nâng đội hình lên đồn biên phòng.

        Tôi bố trí hai khẩu cối 60 ly ngay trong sân đồn. Bên ngoài là lớp lớp anh em bộ binh đang trong tư thế chốt và đợi lệnh vận động phản kích. Vị trí đồn biên phòng cao hơn phía địch nhiều, nhìn những đoàn lính Pôn Pốt tiến về phía rừng thốt nốt như những mảng đen di động trên cánh đồng lúa chín vàng thật rõ. Tôi quan sát đo cự ly. Từ đây ra chỗ chúng khoảng hơn một cây số, tôi hô anh em chuẩn bị phần tử bắn. Với tôi thì thước tầm, cự ly, liều bắn dù xa Tiểu đội cối mấy năm tôi vẫn nhớ, vẫn thuộc vanh vách, hổi ở Quân khu 4 tôi đã được cử đi thi bắn đạn thật cối 60 ly và đạt được thành tích cao.

        Ngay cạnh trận địa cối là đài quan sát của Sư đoàn. Tôi thấy Trung tá Thuật, tham mưu phó Sư đoàn, đang theo dõi diễn biến của địch, tôi báo cáo xin được bắn cối 60 ly. Suy nghĩ một lát rồi ông hỏi: “Có bắn trúng địch không?” Chỉ đợi có thế. Tôi nói thủ trưởng yên tâm, sau này tôi mới biết là thủ trưởng Thuật đắn đo vì quyết định tấn công bằng pháo binh và xe tăng, thiết giáp nên sợ bắn cối 60 ly sẽ làm lộ ý định lớn.

        Toong - toong, sau khẩu hiệu lệnh bắn hai quả đạn như hai bắp chuối nhỏ bay vút lên trời giữa nắng hè, trời xanh trong veo, rồi lúc lắc rơi xuống. Tôi và mọi người thật hồi hộp thấy hai cột khói nhỏ bùng lên rồi oàng oàng gần sát đội hình địch, mọi người đều hô “gần trúng rồi”. Tôi quyết định tăng thước tầm ứng với 100 mét và hô hai phát bắn tiếp. Lại toong- toong, trong lòng tôi thật tự tin vì chắc chắn trúng mục tiêu. Quan sát thấy bóng địch mất hút, chúng nằm tránh đạn, rồi 2 cụm khói bốc lên ở chỗ chúng. Tôi báo thủ trưởng Thuật đạn đã trúng mục tiêu, đề nghị bắn cấp tập. Thủ trưởng Thuật đồng ý thế là anh em thi nhau thả đạn, sau ba, bốn quả tôi lại hô chỉnh lại thước ngắm cho chuẩn xác.

        Có lẽ chưa bao giờ trong đời quân ngũ, đúng ra đời pháo thủ cối 60 ly được bắn như thế này. Trận địa đặt trên cao, quan sát và chỉnh mục tiêu trực tiếp bằng mắt thường, xem rõ đạn đi và rơi vào mục tiêu bắn. Hai khẩu cối thi nhau nhả đạn, đội hình Pôn Pốt rối loạn cứ đứng lên chạy rồi lại mất hút dưới ruộng lúa. Tự nhiên tôi lại có suy nghĩ kỳ lạ, liệu có thằng nào chết không. Cái bản năng lương thiện của con người trong tôi trỗi dậy. Thầm mong rằng những quả đạn này làm cho chúng nó sợ, chạy hay bị thương. Đừng thằng nào chết.

[Giangtvx]

        Khoảng 13 giờ, đang suy nghĩ miên man chợt nghe ùng ùng, tiếng để pa của pháo 105 ly rồi các loại pháo thi nhau cấp tập các mục tiêu. Pháo bắn 15 phút, xe tăng đã tiền nhập lên cửa khẩu. Trên xe là 6, 7 anh em lính Tiểu đoàn 3, đội hình xe tăng chín chiếc bắt đầu xung phong. Hướng đường số 1 đánh sang Pavét 1. Hướng Tốc Xé, Tiên Thuận, Tiểu đoàn 2 cùng 10 xe bọc thép cũng băng qua ruộng lúa đánh tạt vào Pavét 1. Tiểu đoàn 9, Tiểu đoàn 1 cũng được lệnh tiến công. Tiểu đoàn 9 đánh địch ở khu rừng thốt nốt còn Tiểu đoàn 1 đánh phát triển tiêu diệt địch ở khu vực giữa rừng thốt nốt và Pavét 2. Xe tăng sau khi đánh chiếm địch ở Pavét 2 thì tràn xuống cánh đồng, đánh tạt sườn địch phía sau rừng thốt nốt về hướng Chi Phu.

        Rút kinh nghiệm trận đánh ngày 23, chúng ta chưa hiểu Pôn Pốt nên đánh thận trọng, dò dẫm tiến quân chậm làm Pôn Pổt bỏ chạy hết. Lần này được giao nhiệm vụ đánh vận động thật nhanh thật mạnh, thật táo bạo nên tăng - thiết giáp lao đi như bay, vừa chạy vừa bắn rất nhanh. Trừ một số anh em ngồi trên xe, số bộ binh của Tiểu đoàn 3 và Tiểu đoàn 2 chạy theo tăng- thiết giáp không kịp. Anh em vừa bắn vừa tiêu diệt những tên không kịp chạy. Khẩu đội cối của tôi, cứ dựng bắn mấy quả lại phải nhanh chóng thu súng chạy theo, giữ cự ly đều không để bị xa quá. Tiểu đội cối được một ngày bắn thoải mái, nghĩa là không biết tiết kiệm đạn nữa, đến lúc thu quần còn có bốn quả dự phòng. Đội hình địch bị chia cắt rối loạn, chúng chạy như đàn vịt. Thỉnh thoảng lại thấy có thằng trúng đạn pháo tung lên cùng những khóm lúa. Mọi người được lệnh truy tìm địch lẩn trốn trong đồng lúa và thu nhặt súng của chúng vất lại.

        Đến 15 giờ 20 phút trận đánh kết thúc, theo báo cáo trong trận này ta diệt được hơn 100 tên Pôn Pốt. Làm tan rã năm Tiểu đoàn thuộc Sư đoàn 3, Quân khu Đông Bắc của Pôn Pốt, thu hàng trăm khẩu súng và bắt sống tám tên. Trận đánh mau lẹ và thắng lợi hơn cả dự định. Về phía ta, một vài anh em bị thương, không một ai hy sinh. Tiểu đội tôi được Sư đoàn gửi điện khen ngợi. Các đơn vị lại nhanh chóng rời khỏi trận địa rút quân về biên giới. Ta đã thật sự dạy cho Pôn Pốt bài học nhớ đời, đảm bảo những thằng sống sót cũng “hồn bay phách lạc”.

        Sau khi sắp xếp, củng cố các vị trí của đơn vị, Đại đội 3 rút về phía sau đóng quân ở cuối Mộc Bài để củng cố tinh thần, nghỉ ngơi. Bổ sung quân số, tổ chức hoàn thiện lại trang thiết bị. Nghỉ ngơi được bốn ngày thì Tiểu đoàn và Trung đoàn lại giao nhiệm vụ cho Đại đội 3 làm nhiệm vụ đặc biệt là: theo trinh sát theo dõi ở khu vực Pavét 2 có khoảng hai chốt râu tôm của Pôn Pốt. Cứ chiều tối chúng ra, sáng lại thấy chúng vào Pavét 2. Số lượng cả hai nhóm từ sáu đến bảy tên. Đại đội 3 của tôi được lệnh bí mật luồn vào để bắt sống số Pôn Pốt này. Không được bắn chết mà phải bắt sống bằng được phục vụ khai thác. Toàn Đại đội lại chuẩn bị tư trang súng đạn đợi tối sẽ có trinh sát của Trung đoàn và Tiểu đoàn dẫn đường theo phương vị tọa độ.

        Đúng 18 giờ ngày 28 tháng 10 năm 1977, sau khi cơm nước xong, mỗi người cũng vẫn thêm một phần cơm nắm do anh nuôi chuẩn bị. Các Trung đội, Tiểu đội kiểm tra trang bị vũ khí thật kỹ càng. Mọi người phải đeo và mang hết trang bị vũ khí. Đứng, chạy tại chỗ xem có phát ra tiếng động lớn không. Bi đông nước cũng phải đầy, để đi không có tiếng óc ách phát ra. Nếu có tiếng động phải chỉnh lại, không để xẻng va chạm với các thứ khác làm lộ bí mật.

        Khoảng 18 giờ 30 phút, toàn đội hình ra đầu Mộc Bài đợi trinh sát dẫn đường. Ai nấy để nguyên trang bị trên người tìm chỗ tiện lợi ngả người hay tựa người vào gốc cây, bờ đất nghỉ ngơi đợi lệnh.

        Tiểu đội tôi qua kiểm tra lại xảy ra sự cố, thiếu hai lính 1972 là Hồng và Tùng, đều quê Thái Bình. Tôi biết ngay chuyện gì đã xảy ra. Không tổ chức đi tìm mà báo ngay với anh Tiễn, anh Trụ là anh em bỏ về phía sau rồi. Anh Tiễn hỏi: “Sao Phú biết?”. Tôi nói ngay là hôm qua hai anh có tâm sự với tôi rồi và cũng nói trước ý định về Sài Gòn không theo đơn vị nữa. Mất hai xạ thủ kỳ cựu rất tiếc nhưng biết làm sao được. Anh em đã động viên ở lại cũng không được. Đúng là mỗi người một suy nghĩ, một tư tưởng, khi họ đã dao động thì rất khó thuyết phục. Tôi xin thêm hai người thay thế để gánh đạn cối, còn xạ kích thì có đồng chí khác thay được.

        Đợi, vẫn đợi trinh sát đến. Mọi người lại chuyện trò, lại mỗi người mỗi tâm trạng khác nhau. Tôi hơi giật mình vì anh Đoàn Văn Tấn, quê Mê Linh, Duy Tiên, Hà Nam Ninh, cứ say sưa kể cho tổi nghe chuyện gia đình. Chuyện cô người yêu tên Thu cùng xóm mà gia đình muốn cưới cho anh, trong lần đi phép vừa rồi. Tấn kể tỉ mỉ nào là cô Thu có tóc dài, răng trắng, hiền ngoan rất thục nữ... là giáo viên cấp một mới ra trường dạy học ngay tại xã. Tấn kể đi chơi tối với nhau ở đầu làng mấy lần, mà xin hôn một cái dứt khoát Thu không đồng ý, nói là “để dành đến ngày cưới”. Vì lính 1972 đều ở độ tuổi chuẩn bị giải ngũ nên thời gian về cưới là cuối năm 1977, thường vào mùa cưới tháng 8, 9 âm lịch.

        Tấn say sưa kể, mắt nhìn xa xăm rồi hỏi tôi như vậy là Thu có yêu Tấn không? Tôi nói: “Đẹp trai như ông thì ai mà không yêu”. Phải nói là Tấn thật sự đẹp trai, người cao to điểm đạm chứ không cao gầy dáng cò hương như tôi. Tấn rất quý mến, trong sinh hoạt rất tôn trọng tôi. Thật sự Tấn cũng nói về việc hai anh em vừa về Sài Gòn có rủ cả Tấn nữa. Nhưng Tấn không theo mà muốn thời gian nữa được về, vì danh dự gia đình và bản thân. Vừa lúc đó lại có anh Thọ, lính từ năm 1958 là quân khí viên, người làm nhiệm vụ phân phát, sửa chữa vũ khí, súng đạn, cùng quê với Tấn đến gặp và nói lời động viên chia tay... Ở đơn vị tôi, lính quê Hà Nam Ninh rất hiếm nên thêm việc gặp gỡ này nữa làm tôi thật áy náy. Theo linh tính thường biểu hiện bất thường trước trận đánh thì hay xảy ra nhiều phức tạp cho chính người nói chuyện như vậy.

[Giangtvx]

       

*

*        *

        Đúng 21 giờ, trinh sát của Tiểu đoàn có đồng chí Nguyễn Trịnh Ngọ, vào bộ đội năm 1974, quê ở xã Sơn Tây, Hương Sơn, Hà Tĩnh và hai trinh sát Trung đoàn đến. Các anh mang bao xe, mấy quả lựu đạn, súng AK báng gấp, dao găm Nga, ống nhòm đeo trước ngực, cạnh chỗ con dao găm còn có hộp da đựng địa bàn. Quần đã cài cả cúc dưới ống nấm lem. Trông ai cũng thật lanh lợi. Các anh hình như đã vào trinh sát mở đường rồi mới quay về đón đội hình. Năm 1979, khi giữ chức Đại đội trưởng Đại đội 3, đang làm nghĩa vụ quốc tế trên đất Chùa Tháp, anh Nguyễn Trịnh Ngọ đã anh dũng hy sinh trong một trận đánh. Anh Nguyễn Trịnh Ngọ hy sinh, chúng ta mất một cán bộ trẻ, rất năng động dũng cảm. Cũng như tất cả các liệt sĩ hy sinh khi làm nhiệm vụ cứu nhân dân bạn khỏi thảm họa diệt chủng, tên anh được đồng đội và nhân dân hai nước ghi nhớ. Sau này, mỗi lần đến thăm đất nước Campuchia, viếng tượng đài Quân Tình Nguyện Việt Nam ở Thủ đô Phnôm Pênh, tôi nhớ đến các anh. Và trong cuộc sống thường ngày nhiều lúc tôi nhớ đến các anh tưởng không bao giờ nguôi.

        Toàn đội hình lên đường thật im lặng. Hướng đi từ Mộc Bài cắt chéo về hướng Tây Bắc giáp giữa làng Tiên Thuận và Pavét 2 nhưng đi gần sát làng Tiên Thuận hơn. Đi. Cứ đi, trời đầy sao, trăng sáng mờ, lúc đi lúc nghỉ, lúc đi theo bờ mương, lúc lại cắt ngang cánh đồng lúa. Đi một lúc thì gặp hai trinh sát nữa đang đợi chúng tôi tới và cùng dẫn đường đi tiếp. Đi ngang qua ruộng lúa cứ vướng, lúa quấn vào chân thật khó đi. Bước cao lên hẳn thì không được mà cứ dùng chân rẽ lúa ra đi thì vướng vào các khóm lúa. Rất là khó chịu. Chợt nghĩ ở quê mình lúa cấy thẳng hàng, còn ở đây chúng nó chẳng có hàng lối nào cả, nhưng sao lúa của chúng tốt thế, bông nào bông ấy trĩu hạt, làm chân của lính ta mỏi nhừ. Thỉnh thoảng có con chim cút hày rẽ giun gì đó, thấy động kêu chóe chóe, bay vọt vào trời đêm.

        Cứ đi, cứ nghỉ rồi lại đi, lại nghỉ, có lúc ngả người ngay tại cánh đồng. Được nằm lên cái đệm lúa mà ngắm trời sao mênh mông. Thật là lãng mạn. Đang vào mùa khô, đất ở đây không còn chìm dưới nước, ở địa thế cao rất thuận lợi cho vận động và quan sát.

        Phía sau xa xa, thỉnh thoảng vẫn có ánh đèn le lói hay vẳng tiếng chó sủa rồi chìm vào yên tĩnh. Phía trước không xa lắm là Pavét 2, xa hơn nữa là Pavét 1. Bóng những cây thốt nốt ở rìa làng cao to đen thẫm trên nển trời tối mờ nhưng cũng thật rõ. Từ MỘC Bài sang Pavét 2 cự ly có hơn ngàn mét mà sao anh em phải đi lâu thế. Đi vòng vèo xuống gần cả Pavét 1 rồi mới lại vòng lên. Thỉnh thoảng lại thấy mấy anh em trinh sát chụm đầu, trải bản đồ dùng la bàn gióng phương vị rồi lại đi tiếp. Phải nói là trinh sát thật giỏi và quá vất vả. Họ mò mẫm trong đêm, lúc để đội hình ngồi đợi, họ bò lên hoặc tiền nhập một quãng xem có chốt địch không, rồi lại quay lại dẫn mọi người đi tiếp.

        Khuya, đã quá khuya. Mọi người đã thấm mệt, cứ tạm dừng là lại thấy ngửa cổ dốc bi đông uống nước. Rồi lại phải làm động tác dồn nước vào nhau cho đầy bi đông. Không để cho nước trong bi đông vơi phát ra tiếng động ọc ọc. Trời qua đêm, sương xuống nhiều. Gió trời, sương lạnh thật khoan khoái. Mùa lúa chín thơm phức, nhưng suốt mấy tiếng giữa cánh đồng lúa nên cũng chẳng ai thấy được hương lúa nữa. Ai nấy người ướt đẫm mồ hôi. Đã lâu lắm rỗi không đi hành quân và thức đêm thế này.

        Đi, cứ tiếp tục đi, rồi lại đi, đi lại nghỉ. Bẻ đi, bẻ lại lấy phương vị mấy lần nữa. Trời đã tảng sáng thì đội hình cũng đã áp được vào rìa làng, cách mấy chốt râu tôm khoảng 50 mét. Ở đây có mấy gò đất như mấy ngôi mộ. Trinh sát dừng lại ở đó mời cán bộ Đại đội, các Trung đội trưởng và tôi, Tiểu đội trực thuộc, lên chỉ phương hướng, rồi các đồng chí trinh sát dừng lại ở đó. Anh Trụ nhanh chóng chỉ hướng cho từng Trung đội. Khẩu đội cối của tôi gióng súng tại vị trí này. Mọi người tuyệt đối im lặng, các Trung đội bộ binh tiếp tục tiền nhập vể hướng của mình theo đội hình gọng kìm, tiện cho việc xung phong bắt địch. Tôi nhắc anh em gióng súng thao tác thật nhẹ, rồi nói mọi người tranh thủ ăn cơm nắm chứ ai cũng đói rồi.

        Trời đã tang tảng sáng. Vừa nhai được mấy miếng cơm vắt thì thấy đồng chí Nam, liên lạc Đại đội, trườn xuống truyền đạt: “Anh Phú chuẩn bị xung phong nhé”. Tôi cất vội nắm cơm cắn dở vào túi, nhắc anh em chuẩn bị xung phong chứ không bắn cối. Đồng chí Phạm Văn Nam, quê ở Nghệ An, ít ngày sau Nam bị thương, sau này phục viên Nam sinh sống, làm việc ở Sài Gòn. Nam vừa đi, tôi đã nghe:

        Xung phoong...

[Giangtvx]

        Tiếng thét xung phong là của anh Trụ, Đại đội trưởng. Cùng lúc là tiếng hô xung phong đanh gọn của anh Tiễn, chính trị viên. Thấy mọi người đồng loạt đứng dậy lao lên, rồi tiếng hô của anh em các Trung đội. Mọi người vừa hô vừa chạy tiến vào các chốt địch rìa làng. Thoáng nhìn thấy bốn, năm tên lính Pôn Pốt đứng lên ngó nghiêng, thằng thì hai tay còn đang khoác cái chăn mỏng. Chúng đang rất bất ngờ, đứng chôn chân, mồm há hốc, không tên nào kịp cầm súng. Anh em đồng loạt hô “lớt đay lơn” (giơ tay lên), bọn chúng giơ tay hết lên trời. Tên lính khoác chăn, trông rõ nó buông tay cầm, chăn rơi xuống. Anh em không bắn mà lao lên để bắt sống. Còn cách chúng khoảng 15 mét nữa. Đã nhìn rõ sự sợ hãi của chúng, rồi đột nhiên chúng như bừng tỉnh lại và hiểu chuyện gì đang xảy ra. Tất cả quay đầu ù té chạy. Anh em vẫn không bắn mà đuổi theo, quyết bắt sống. Nhưng bọn này chạy chân đất quá nhanh, chạy bán sống bán chết. Anh em mình qua một đêm luồn sâu, không ngủ đã rất mệt nên đuổi không kịp chúng. Hướng bên Trung đội 1 cũng xảy ra tình trạng tương tự như vậy. Chúng chạy băng qua đường số 1, rồi băng xuống đồng lúa xa dần giữa ta và Pôn Pốt. Lúc đó anh em mới nổ súng. Không biết có thằng nào chết không, còn lại chúng chạy biến mất. Hướng đó phía Đông Nam đường, mình lại không có Trung đội nào chặn ở đó. Bao nhiêu vất vả thật là công toi. Thu được tất cả súng của chúng vất lại, có một khẩu B40 mấy quả đạn, còn lại toàn súng AK. Thật bực mình. Rồi việc tiếp diễn xảy ra còn tồi tệ nữa, nhất là với Tiểu đội của tôi.

        Sau khi đuổi theo mấy thằng Pôn Pốt ra cánh đồng, cách trục đường số 1 vài trăm mét, cũng không bắt được thằng nào. Mọi người trở lại Pavét 2. Ban chỉ huy Đại đội báo cáo về Tiểu đoàn xin chỉ thị. Chỉ huy Tiểu đoàn lệnh không được rút về biên giới mà phải chốt lại Pavét 2 đợi lệnh.

        Anh Trụ lại phân các Trung đội chốt giữ các hướng chạy quanh rìa phum. Pavét 2 là một phum nhỏ không lớn như Pavét 1, cũng có nhà xây, nhà sàn nhưng lưa thưa hơn nhiều. Chúng ta bố trí, phía Đông Nam đường là Trung đội 1 và Trung đội 2; Phía Tây Bắc đường là Trung đội 3 đầu phum. Phum là đơn vị địa chính của đồng bào Khmer, tương đương cấp xã, sóc là tương tự như thôn xóm. Tiểu đội 11 hỏa lực cũng được tăng cường cho các Trung đội. Ban chỉ huy Đại đội cùng thông tin và số anh em trinh sát ở dưới gầm 1 nhà sàn giữa phum. Riêng Tiểu đội 10 của tôi thì bố trí ở rìa làng, hướng Tây Bắc, tiếp giáp Trung đội 3 nhưng ở chỗ góc tù hình thoi, (địa hình phum này có dáng hình thoi). Tôi không đồng ý với cách bố trí của anh Trụ. Tôi hỏi: “Sao anh lại bố trí cối 60 ly ở rìa làng?” Tôi thấy không hợp lý? Anh phải bố trí trận địa cối ở giữa phum chứ, cối mới phát huy được hỏa lực chi viện cho các hướng. Bố trí ở đây như là Tiểu đội bộ binh tôi thấy không được. Vì chúng tôi chỉ có 2 khẩu AK và mấy quả lựu đạn. Anh Trụ nghĩ ngợi một lúc rồi vẫn nói: “Anh cứ ở đấy đi”. Tôi phản đối mạnh hơn nhưng anh Trụ vẫn không đồng ý. Anh Trụ người ở Lộc Hồng, Mỹ Văn, Hải Hưng, nhập ngũ tháng 5 năm 1971. Sau này, khi chiến đấu bảo vệ biên giới ở tại Hà Tiên, thuộc tỉnh Kiên Giang, anh đã anh dũng hy sinh vào ngày 8-4-1978. Lúc ấy anh đang khi giữ chức vụ Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 1. Anh Trụ hy sinh, Sư đoàn mất một cán bộ tài năng, giản dị, hết sức thương yêu chiến sĩ. Nhớ đến anh Trụ là tôi nghĩ đến một tấm gương quả cảm, một người đã hiến dâng xương máu cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

        Trong đời tôi, tôi không thể quên anh Trụ, khi giữ chức Đại đội trưởng. Anh kém tôi một tuổi, nhưng đi bộ đội trước tôi một năm. Tướng mạo cao to, râu quai nón trông rất dữ dằn, thuộc người ăn to nói lớn. Nhưng thực chất lại rất hiền lành. Anh em ở với nhau đã lâu. Mọi lần góp ý gì anh cũng hay nghe theo. Nhưng lần này nói thế nào anh Trụ cũng không đồng ý. Tiểu đội 10 là Tiểu đội hỏa lực cối 60 ly, loại pháo nhỏ nhất trong các loại pháo. Nhưng khi sử dụng, ngoài số anh em gánh đạn, người giữ nhiệm vụ pháo thủ số một, số hai, đều phải có văn hóa khá hơn, có ý thức cao và phải biết tính toán phần tử như các loại pháo lớn khác nữa. Nhiều anh em thông minh, nhưng cũng rất bướng. Người thông minh thường hay nhạy cảm, không biết tôi nhận xét vậy có đúng chăng. Nên thấy tôi nói với Đại đội trưởng mà Đại đội trưởng vẫn không đồng ý thì mọi người rất phản ứng.

        Thấy thái độ của anh em như vậy, Đại đội trưởng thì cứ quyết như thế. Tôi đành khuyên anh em phải chấp hành mệnh lệnh. Về vị trí chốt mặc dù trong lòng cũng chẳng thoải mái chút nào. Trong bụng còn nghĩ sao ông này hôm nay “hâm” thế?

[Giangtvx]

        Về vị trí rìa làng. Tôi chọn hướng cảnh giới cao vẫn là hướng Tây và bố trí hai khẩu cối hình chữ I cách nhau 15 mét. Tôi là Tiểu đội trưởng trực tiếp chỉ huy khẩu đội 1 gồm có đồng chí Biểu, quê Nghệ An, vào bộ đội năm 1974, tuổi ngang tôi, trước là công nhân nông trường ở quê, là xạ thủ số 1; đồng chí Tấn như đã nói chuyện, là xạ thủ số 2 và đồng chí Hoa xạ thủ số 3 tiếp đạn. Khẩu đội 1 được bố trí sát rìa cánh đồng. Tận dụng công sự chốt của bọn Pôn Pốt, anh em chỉ sửa qua là đã có hầm đặt cối và các ụ chiến đấu cá nhân. Ngay sát trận địa là một khóm thốt nốt ba cây cách vị trí súng 3 mét, hơi lùi về sau.

        Khẩu đội 2 có nhiều kỷ niệm sâu sắc với tôi. Tôi nhớ Tiểu đội này có đồng chí Dự, Tiểu đội phó, vào bộ đội năm 1975, quê Thanh Hóa. Đồng chí Dự đã hy sinh ngày mùng 2 tết âm lịch năm 1979 ở Kông Pông Chư Pư, tiếng Khmer nghĩa là bến đợi trâu, khi Dự Tiểu đội phó đến thay tôi làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 10 và trực tiếp làm khẩu đội trưởng kiêm pháo thủ số 1. Tiểu đội này còn có đồng chí Hoài, quê Hương Sơn, Hà Tĩnh, vào bộ đội năm 1974, làm pháo thủ số 2. Sau này, khi ta vào Phnôm Pênh ngay buổi chiều ngày 7 tháng 1 năm 1979 đồng chí lấy một cái xe máy chạy lung tung rồi mất tích luôn. Anh em nói là Hoài chạy vào chỗ còn Pôn Pốt nên bị bắn chết, Hoài thuộc thành phần nghịch ngợm, hay tự do và thiếu ý thức kỷ luật. Hoài có vẻ hơi buồn về việc gì đó, nhưng khi tôi về làm Tiểu đội trưởng thì Hoài rất vui, hay cùng tôi đi hái rau cải thiện, rất hay kiếm được chất “cay cay” rủ tôi nhâm nhi. Ngoài ra, trong Tiểu đội còn có đồng chí Tiến, quê Thụy Ninh, Thái Thụy, Thái Bình, nhập ngũ 1977, một chiến sĩ vui tính.

        Một điều ngẫu nhiên, Tiến ở cùng đơn vị với cậu ruột, hai cậu cháu cùng đánh giặc trên biên giới Tây Nam, đến ngày 3/5/1978, hai cậu cháu hy sinh trong một trận đánh. Mỗi lần nhớ hai cậu cháu, tôi không cầm nổi nước mắt và luôn tự nhủ phải sống xứng đáng với đồng đội đã hy sinh, trong đó có hai cậu cháu đồng chí Tiến.

        Có phải do mệt hay không, mà lúc ấy anh em khẩu đội này cứ nằm nghỉ không chịu đào hầm pháo và hố chiến đấu, tôi nhắc mấy lần mà anh em cũng không nghe.

        Nhắc nhở anh em xong, tôi cùng đồng chí Dự đi quan sát địa hình chung quanh. Đây là rìa làng giáp cánh đồng lúa. Từ đây vào chỗ Ban chỉ huy Đại đội xa khoảng 100 mét, muốn vào Ban chỉ huy thì phải vòng qua một cái ao khoảng 2- 3 sào hình chữ nhật, có bờ dốc đứng. Nhìn nước đục có tăm cá, anh em đoán có rất nhiều cá và đang có ý định tìm cách để bắt. Chung quanh vị trí của Tiểu đội đất gò hơi cao, những cây trinh nữ, miền Nam gọi là cây gai mắc cỡ mọc rất nhiều, chúng không cao lắm mà bò lan ở mặt đất, muốn đi thì phải giẫm đạp lên chúng. Hai anh em đi một vòng quanh chỗ chốt, đến cả chỗ Trung đội 3 do anh Dũng, quê Móng Cái, Quảng Ninh, mới được để bạt làm Trung đội trưởng. Tôi có trao đổi với anh Dũng là anh Trụ bố trí như vậy và nếu có Pôn Pốt vào hướng tôi thì anh đánh tạt sườn hộ. Thực sự là đội hình bố trí quanh phum hình quả trám này, hỗ trợ nhau tương đối thuận. Hợp đồng xong, anh em tôi về vị trí đứng chân của Tiểu đội. Đã gần 10 giờ sáng, đồng chí Từ Đại đội phó và Nam liên lạc Đại đội xuống kiểm tra tình hình bố phòng của Tiểu đội và nói với tôi: “Trên báo có khả năng Pôn Pốt đang triển khai tập kích vào đơn vị, nhắc anh em đề phòng”. Tôi báo cáo với anh về tình hình đơn vị rồi nói: “Các anh yên tâm chúng tôi sẽ giữ được chốt. Đề nghị tăng cường mấy trinh sát xuống chốt cùng Tiểu đội 10”. Anh Từ gật đầu và bảo sẽ về báo cáo lại Ban chỉ huy Đại đội giải quyết. Nói xong, anh cùng đồng chí liên lạc vòng sang Trung đội 3.

        Tôi thông báo với anh em tình hình địch và trách khẩu đội 2 sao không đào hầm. Đồng chí Hoài vẫn vừa nằm vừa nghêu ngao cái bài ca muôn thuở cậu thường hát. Thấy tôi giục, Hoài nhỏm dậy nói: “Ở đây rất đông quân mình, tụi nó không dám tập kích đâu, anh đừng lo”.

[Giangtvx]

        Rất bực tức, đang đứng ở Khẩu đội 1, tôi đi lại chỗ Hoài và nói -.“Chúng mày lười thì đưa tao đào cho” và cùng đồng chí Dự đào hầm để súng. Đào được hơn chục nhát xẻng thì đống chí Tấn gọi: “Anh Phú về ăn cơm đi, kệ chúng nó” , nhìn lên thấy Tấn ngồi dựa vào gốc cây thốt nốt gần công sự đang nhai cơm. Tôi nói:“Đểgiúp chúng nó một tý, Tấn ăn trước đi”. Đào thêm mấy nhát nữa thì nghe Pôn Pốt hô “trô - trô”. Rồi tiếng súng AK nổ ran, tiếng đạn ĐKZ xoẹt... ầm. Ngẩng lên tôi thấy lố nhố mấy chục thằng Pôn Pốt đang tiến vào hướng chúng tôi, chúng vừa chạy khom vừa bắn. Rồi một thằng nép dưới ruộng lúa đứng vụt lên, vai vác khẩu ĐKZ82 tôi thấy phụt lửa và xoẹt. Chớp lửa lóe lên rồi... oành. Ngay chỗ khẩu đội 1, khói thuốc súng trùm lên khét lẹt. Thoáng nghĩ nguy hiểm rồi. Tôi và Dự vồ lấy súng bắn luôn mấy loạt AK về phía Pôn Pốt. Tiếng anh Biểu kêu rất to: “Ôi, tôi bị thương rồi... Phú ơi”. Bắn thêm mấy loạt, thấy bọn Pôn Pốt đã gần, tôi hô lựu đạn. Tôi và Dự mỗi người đều lấy lựu đạn, rút chốt và cùng ném về phía địch, oàng... oàng. Rồi lại hai quả nữa, lựu đạn chắc không tới được chỗ chúng, nhưng tất cả chúng nằm hết xuống. Rồi tiếng súng của Trung đội 3 anh Dũng quạt chéo sang, đánh bật bọn Pôn Pốt ra ngoài, bẻ gãy đợt tập kích của Pôn Pốt.

        Trong lúc Trung đội 3 vẫn đang nổ súng đánh đuổi địch, bọn chúng thằng thì chạy ra, thằng lại mất hút vào ruộng lúa. Tiếng anh Biểu vẫn gào lên rất to. Tôi nói với Dự là hai anh em bò lên. Dự nói: “Anh cảnh giới để em lên”. Tôi nói: “Anh em mình cùng lên”. Phải nói Dự là lính 1975 chưa vào trận thì đã giải phóng miền Nam rồi. Chưa tham gia trận chiến nào, như vậy là Dự rất dũng cảm, bình tĩnh. Tôi ngoái lại thì Hoài và anh em khác đã chạy lùi về sau.

        Tôi và Dự bò lên theo kiểu bò một tay, còn tay phải vẫn cầm súng, thẳng lên chỗ khẩu đội 1. Thấy đồng chí Hoa đang nép vào bờ đất mặt tái mét, máu đã loang cả vai, một tay cầm quả lựu đạn, nhưng giữ sang chỗ vai bị thương, tôi nói Hoa lùi về. Tiếp đến là thấy Tấn vẫn trong tư thế dựa người vào cây thốt nốt, đầu ngoẹo xuống bất động, đã hy sinh. Tay vẫn còn cầm miếng cơm. Vết thương chính đỉnh đầu rất to, máu đẫm từ đầu xuống. Còn Biểu thì hai tay giữ đầu gối chân phải, khu vực đầu gối máu ướt đẫm, quần rách nham nhở. Miệng thì vẫn: “Ối giời ơi, Phú ơi!”. Tôi nói Dự kéo anh Biểu về để anh cảnh giới, rồi lùi dần về đến bờ ao. Như thấy Dự đang lựa chọn đường đi, tôi cũng thầm tính đi vòng bờ thì xa, và quyết định nói ngay: “Lội qua ao cho nhanh”. Quay lại sau không thấy bóng thằng Pôn Pốt nào nữa, hai anh em kéo Biểu xuống ao. Nghĩ là ao nông, ai ngờ nước sâu ngụp tới cổ. Biểu vẫn kêu rên, tôi nói im ngay đi Pôn Pốt nó nghe thấy đấy. Lúc đó cũng không nghĩ đến việc vết thương của Biểu sẽ bị nhiễm trùng.

        Hai anh em dìu Biểu sang bờ bên kia. Tôi nhoai mấy cái mới lên được bờ. Cầm tay kéo còn Dự ở dưới ao đẩy Biểu lên. Cả ba lên được bờ. Tôi ngồi xuống nói Dự để anh Biểu quay lưng áp vào lưng tôi, định cõng chạy. Để súng đấy cho Dự, hai tay tôi cầm chặt hai tay Biểu vùng đứng dậy nhưng sao cố mãi, cố mãi mà không đứng lên được, người cứ ì ra bủn rủn hết sức. Dự nói anh để em và đưa lại hai khẩu súng cho tôi, vụt đứng dậy cõng Biểu chạy về phía Ban chỉ huy Đại đội. Tôi chạy theo, vừa chạy vừa thỉnh thoảng quay lại quan sát địch. Gần tới Ban chỉ huy đã thấy tám, chín anh em Trung đội 2 đang dò dẫm ra phía chúng tôi. Vào tới gầm nhà sàn Ban chỉ huy Đại đội, tôi thấy mắt mờ như có khói, đầu óc quay cuồng, tôi nói: “Có chất độc”, rồi gục xuống không biết gì nữa.

        Tôi ngất đi chứ không phải bị thương, không phải chất độc hóa học, mà là do kiệt sức nên ngất đi. Sau khi được y tá Đại đội tiêm hồi sức cấp cứu, tôi tỉnh lại, ngơ ngác không biết những gì vừa xảy ra. Rồi tiếng người nói, tiếng súng rộ lên. Sau đó được biết Tiểu đoàn 1 cử Đại đội 1 lên trợ chiến, đánh đuổi Pôn Pốt và hỗ trợ Đại đội 3 thu dọn chiến trường. Đưa thương binh, liệt sĩ vể biên giới. Tôi cũng được vận tải Tiểu đoàn cáng về.

[Giangtvx]

       

*

*       *

        Khi đã bình thường trở lại, anh em kể cho tôi tiếp diễn trận chiến sau khi tôi ngất đi trong khoảng hơn chục phút, bọn Pôn Pốt tập kích mấy lần nữa nhưng đều bị các chốt đánh bật ra. Tổng kết lại, ta hy sinh một, là đồng chí Tấn, Tiểu đội 10, bị thương năm đồng chí, trong đó Tiểu đội 10 có đồng chí Biểu và đồng chí Hoa.

        Những lần gặp Hoa ở cuộc hội ngộ cựu chiến binh Sư đoàn, tôi có hỏi thăm về Biểu. Khi về nước được chuyển lên phẫu của Trung đoàn, rồi chuyển điều trị ở bệnh viện 175 Sài Gòn. Không phải cưa chân tháo khớp, mà cái chân đó bị vỡ bánh chè, khi khỏi cứng khớp không co ra duỗi vào được. Hiện tại Biểu đang sống tại huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh, nghe nói gần nhà Đại thi hào Nguyễn Du.

        Cách đây hai năm tôi có tìm được nhà anh Tiễn, Chính trị viên hồi đó. Anh đang sống cùng gia đình ở xã Cẩm Long, Cẩm Thủy, Thanh Hóa, gần suối cá thần Thanh Hóa. Hiện tại anh cũng đang là Đại đội trưởng chỉ huy 100 chú dê, loài dê ở Thanh Hóa thịt rất ngon, mỗi năm anh bán dê thịt cũng thu kha khá tiền. Sau trận mạc, trở về địa phương, người lính biết làm ra của cải thì đáng trân trọng biết nhường nào. Ngôi nhâm nhi chén rượu ngon tự cất của đồng bào dân tộc Mường và thịt dê tươi, chúng tôi ôn lại chuyện cũ và trận đánh đáng nhớ này. Buồn vui lẫn lộn. Tháng ngày qua đi nhưng tình nghĩa đồng đội chẳng bao giờ phai.

        Trong chiến đấu, nói như nhiều người hay các cụ cao niên thường nói: “đạn tránh người”. Chết chóc hy sinh cũng khó giải thích trong một số trường hợp. Tôi nhớ hồi năm 1975, khi đang chiến đấu rất ác liệt, Tiểu đoàn 1 lúc đó hy sinh 17 người. Ở đơn vị có anh Trần Văn Chương, nhân viên quân khí, tức là người làm nhiệm vụ quản lý, phân phối, sửa chữa súng đạn, quê ở Khâm Khê, Tiên Sơn, Hà Bắc, cứ thường xuyên hỏi tôi là tới số bao nhiêu rồi? Tôi đáp là số 17 rồi, anh Chương nói: “Có khi tôi ở số 18 đấy”. Ý anh muốn đoán anh sẽ là người hy sinh thứ 18 của Tiểu đoàn. Mọi người đều mắng cho rằng Chương nói gở. ít ngày sau là ngày 12 tháng 4 năm 1975, khi đang hành quân trên đường Trần Lệ Xuân thuộc tỉnh Phước Long để vào đánh Trảng Bom, Biên Hòa. Đội hình Tiểu đoàn bị đánh bom, suốt từ 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều, toàn Tiểu đoàn bị thương và hy sinh mấy chục đồng chí. điều đáng nói là trái bom đầu tiên làm ba đồng chí Tiểu đoàn bộ hy sinh, một là Trung đội trưởng thông tin Nguyễn Vãn Vá, hai là đồng chí Tiểu đội trưởng trinh sát Trần Đình Tộ, ba là đồng chí Chương quân khí. Như vậy, liệu có phải anh Chương hy sinh đúng thứ 18 không?.

        Trung tuần tháng 11 năm 1977, chiến sự trên địa bàn Trung đoàn 273 đảm nhiệm vẫn diễn ra phức tạp. Ngày 17 tháng 11, bọn Pôn Pốt tung mười ba Tiểu đoàn chủ động đánh lấn đất biên giới ta từ Nam Phước Trường đến Phước Tân, Năm Căn, Hòa Hội thuộc huyện Chầu Thành, xã Tân Lập, Tân Phú, Trảng Riệc, huyện Tân Biên. Chúng vẫn nuôi ý định ngông cuồng vượt sông Vàm cỏ để đánh chiếm thị xã Tây Ninh.

        Qua quán triệt được biết nhiệm vụ của toàn Quân đoàn 4 là phải đánh đuổi và tiêu diệt các đơn vị bọn Pôn Pốt, đẩy chúng về bên kia biên giới. Sư đoàn 341 thiếu được tăng cường Trung đoàn 14 của Sư đoàn 7 làm nhiệm vụ tiến công địch ở khu vực 2 và 3.

        Khu vực 2 là hướng tiến công chủ yếu đánh vào Trung đoàn 21, Sư đoàn 290 và Tiểu đoàn 7 Quân khu 203 của Pôn Pốt trên trục đường 241.

        Khu vực 3 là hướng tiến công quan trọng, đánh vào Trung đoàn 182, Sư đoàn 3 và khoảng năm Tiểu đoàn địa phương Quân khu 203 của Pôn Pổt.

        Tối ngày 2 tháng 12, Trung đoàn trưởng 273 Trần Măng, quê ở Đông Anh, Hà Nội, trực tiếp về Quân đoàn nhận nhiệm vụ. Trung đoàn 273, thiếu Tiểu đoàn 2, cùng Trung đoàn 266 được tăng cường 4 khẩu pháo 85 ly đảm nhiệm tiến công hướng chủ yếu là Ml, M2, mật danh của vùng Kô Ki Sao và Sang Kum Miên Chay, Trung đoàn 273 đánh từ Tây Bắc xuống. Trung đoàn 266 vu hồi phía Nam, Đồng Nam. Cách đánh của Trung đoàn 273, Trung đoàn 266 là bí mật, luồn sầu, vận động hình thành thế bao vây. Dùng hỏa lực chi viện cho bộ binh xung phong diệt địch. Khi luồn sâu, địa hình phức tạp, nên có pháo binh Sư đoàn bắn cầm canh để chỉ hướng hành quân luổn sâu vào đất địch.

        Hướng quan trọng tiến công theo trục đường số 1 gồm có Trung đoàn 14 của Sư đoàn 7, Tiểu đoàn 2 của Trung đoàn 341. Phải đánh cơ động nên được tăng cường 30 xe ô tô cùng tăng - thiết giáp, tăng cường hai Tiểu đoàn pháo mặt đất, một Tiểu đoàn pháo cao xạ 37 ly, loại hai nòng. Tiến công hành tiến bằng sức mạnh hợp đồng binh chủng. Tiểu đoàn 2 của Trung đoàn 273 cùng 2 Đại đội thiết giáp MI 13 từ Tốc Xé, Tiên Thuận đánh qua Pavét 1 xuyên rừng Sở, đánh vào sườn phía Nam Chi Phu ở thị trấn Pờray, Kôki.

[Giangtvx]

        Các đơn vị được học tập, quán triệt nhiệm vụ chiến đấu, mục tiêu tiến công nghiên cứu tỉ mỉ tiên sa bàn, bản đồ và khẩn trương làm các công tác chuẩn bị cho chiến dịch.

        Một không khí chiến đấu lại bừng lên, các hội nghị quân chính các cấp, hội nghị đoàn thanh niên, chi bộ Đảng từng Đại đội, từng bộ phận. Tổ chức học tập, quán triệt tình hình và nhiệm vụ chiến đấu mới, cách đánh mới, không thể để cho bọn Pôn Pốt chủ động chọc phá chiếm đất của ta. Phát động quyết tâm đánh giặc, truyền thống của Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng. Các trợ lý tác chiến, trợ lý chính trị Trung đoàn, Sư đoàn tăng cường xuống từng Đại đội bộ binh để phổ biến tình hình, phát động thi đua. Ngày giờ tiến công đã được ấn định là N + 2, tức ngày 6 tháng 12 năm 1977. Đây mới chính thức là trận chiến, mà sức mạnh của hỏa lực kết hợp với tinh thần dũng cảm, chiến thuật tác chiến tài tình của Quân đội Nhân dân Việt Nam được gởi gắm vào những người lính của Quân đoàn 4. Mà trực tiếp là Sư đoàn 341 và Trung đoàn 14 thuộc Sư đoàn 7. Từ cán bộ, chiến sĩ lại rất khẩn trương củng cố ý chí, trang bị vũ khí trước nhiệm vụ nặng nề này.

        Sau khi đã bàn giao địa bàn cho các đơn vị của bộ đội Tây Ninh chốt giữ, ngày 4 tháng 12 các đơn vị chuyển quân đến vị trí tập kết. Trung đoàn trưởng Trần Măng đi cùng hướng chủ yếu với Tiểu đoàn 1, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn phó Nguyễn Rấng và Tham mưu trưởng Trung đoàn Trần Quy Nhơn đi với hướng quan trọng của Tiểu đoàn 2. Tham mưu trưởng Trần Quy Nhơn, nhập ngũ từ năm 1960 quê ở thôn La Uyên, Minh Quang, Vũ Thư, Thái Bình. Anh Trần Quy Nhơn đã hy sinh trong trận đánh giữ đất ngày 4-2-1978 tại An Giang. Anh Trần Quy Nhơn là một cán bộ luôn gương mẫu, sống chan hòa, đồng cam cộng khổ với chiến sĩ, anh hy sinh để lại vô vàn thương tiếc cho chúng tôi, những người lính đang ngày đêm giữ đất đai, bờ cõi Tổ quốc.

        Các đơn vị được cơ động bằng xe ô tô từ khu vực Bến Cầu, Gò Dầu đi vòng vèo nghi binh. Về thị xã Tây Ninh rồi tập kết ở khu rừng Phước Trường, Phước Chỉ, giữa khu vực đường số 13 và đường số 1.

        Tôi nhớ hôm đó là chiều chủ nhật, Tiểu đội 10 được ngồi cùng xe ô tô Hồng Hà với Ban chỉ huy Đại đội. Xe Hồng Hà là loại xe vận tải cỡ vừa, có 3 cầu đi như bò theo đường xe trâu kéo. Đường rừng rất xóc, chậm chạp leo qua từng đống đất, những gốc cây. Đúng là phải rẽ rừng ra mà đi. Vết đường xe trâu kéo thì nhỏ, xe tải Hồng Hà 3 cầu thì to, anh em cứ chốc chốc phải cúi rạp xuống để tránh cành cây, hoặc đứng lên bẻ uốn các cành cây không bị đâm, gạt vào người. Được cái trời nắng, nhưng nơi đây rừng thấp ẩm, thỉnh thoảng xe phải lấy đà mãi mới vượt qua được những đám lầy. Anh Tiễn Chính trị viên có cái đài 3 băng National bây giờ mới đáng quý. Đài tiếng nói Việt Nam đang tường thuật trực tiếp trận bóng đá giữa hai đội Công an Hà Nội thi đấu tranh giải với đội Tổng cục Đường Sắt. Hai đội bóng thời đó được xếp vào loại nhất nhì của bóng đá Việt Nam. Tiếng hò reo của khán giả kèm cả tiếng trống gõ, tiếng kèn của các cổ động viên sao hào hứng đến vậy. Nơi đó đang yên bình, hàng vạn người, triệu người đang theo dõi trực tiếp hoặc gián tiếp trận đấu. Và ngay chúng tôi cũng đang theo dõi trận đấu. Nhưng không phải trên sân Hàng Đẫy, Thủ Đô. Không phải bên anh em, bạn bè, vợ con, có trà, có rượu, mà chúng tôi theo dõi trận đấu bên đồng đội, bên súng, bên đạn và trên xe xóc giữa rừng, đường ra chiến trường. Có ai biết nhiệm vụ vinh quang, nặng nề của chúng tôi. Ở đó, trận bóng thắng lợi là tính theo tỷ số bàn thắng, thua thủng lưới. Nó đổi bằng kỹ năng, chiến thuật và mồ hôi. Còn chúng tôi thắng lợi là tính bằng nhiệm vụ có hoàn thành? Phải đổi bằng vất vả gian lao, bằng xương bằng thịt, bằng máu của tuổi trẻ, bằng danh dự dân tộc.

        Bất giác tôi nghĩ, chúng tôi đang vào trận đấu thế này, mà sao không có bình luận viên tường thuật cho mọi người cùng nghe, cùng biết. Nhất là gia đình và tất cả những người thân yêu của mình. Ngày mai sẽ là trận đấu pháo, đấu súng, đấu sức vóc trí tuệ. Với những tiếng nổ ầm vang, long trời lở đất, mà sao vẫn im lặng thế này. vẫn còn rất nhiều người không biết đến trận đấu đặc biệt này.

        Chiểu tối ngày 4 tháng 12, toàn bộ đội hình thiếu của Trung đoàn 273 đã tập kết ở rừng Phước Trường, Phước Chỉ. Trạm phẫu và Sở chỉ huy hậu cứ cũng đặt tại đây. Các đơn vị làm công tác chuẩn bị lần cuối, nhưng với phương châm là thật bí mật. Anh nuôi cũng lại phải tổ chức đào bếp Hoàng Cầm nấu ăn để không bị khói. Anh em ở yên tại vị trí không đi lại, không cho trinh sát của Pôn Pốt biết đội hình hai Trung đoàn đã tập kết ở vùng này.

        Ngày 5 tháng 12 vẫn trong trạng thái như vậy, thỉnh thoảng pháo binh của Sư đoàn bắn mấy quả vào sâu nghi binh địch. Để ngày mai bắn pháo dẫn đường không bị lộ. Đúng 17 giờ chiều, các đơn vị đã tổ chức cho chiến sĩ ăn cơm xong và ngoài lương khô, mỗi người còn thêm một phần cơm nắm muối mè, nước uống cũng đã đầy bi đông, Đại đội nào ở nguyên vị trí ấy đợi lệnh.