Từ biên giới tây nam đến đất chùa tháp Tập 1+2+3

[Giangtvx]

        Được nằm trong chăn ấm giường êm, ánh sáng điện chói lòa, trong vòng tay mẹ. Bất chợt tôi lại nhớ tới đơn vị, nhớ đến Lập. Giờ này chắc Lập cùng anh em đang phải chiến đấu, đang phải đối mặt với kẻ thù. Gian khổ và ác liệt. Tự nhiên tôi thấy mình như có lỗi với anh em, với đơn vị, với đồng đội. Rồi lại muốn thời gian trôi thật nhanh, thật chóng để tiếp tục trở lại đơn vị. Trong sung sướng mà nước mắt tôi chảy dài xuống gối, miên man với những suy nghĩ, tôi ngủ thiếp đi thật ngon lành.

        Ùng - ùng, ùng - ùng, rẹt - rẹt - rẹt. Rồi đoàng - đoàng- đoàng, đoàng- đoàng- đoàng những tiếng nổ liên thanh thật dài. Những tiếng thùng- thùng - thùng. Thùng - thùng- thùng đều đặn rồi dồn dập. Tiếng nổ của các loại pháo, pháo lớn, pháo nhỏ, pháo tép như tiếng AR15. Xen lẫn là những tiếng nổ của các loại pháo đùng, pháo cối như những tiếng nổ của đạn B40, B41, ĐKZ. Loại pháo 8, pháo 10 của Bình Đà thì thùng - thùng- thùng như tiếng súng 12,7 ly điểm xạ.

        Một trận chiến thật khốc liệt, khói thuốc pháo khét lẹt sáng loé, chớp nhằng nhằng, bừng sáng trong đêm. Những tiếng nổ như một trận đánh lớn hiệp đồng các quân binh chủng. Chỉ không có tiếng hô xung trận của anh Tiễn, anh Trụ ,của anh em trong lúc xung phong. Mà là tiếng hô reo vui của mọi người òa lên: Giao thừa rồi! Mọi người trong gia đình hơn

        10 người ôm lấy nhau, chúc tụng nhau trong niềm hân hoan của giây phút trọng đại lúc giao thừa, ngày tết, mừng năm mới đã tới. Với tôi cảnh tượng này thật là lạ lẫm. Vì trước đây còn bé thì đất nước có chiến tranh. Ngày Tết không có pháo hoặc rất hạn chế. Lớn lên đi bộ đội từ năm 1972 đến nay đã là 6 năm, tôi mới được đón xuân ăn tết ở nhà. Năm nay mới được chứng kiến không khí đón giao thừa, mừng năm mới của dân mình trong thời bình nên tôi cũng chưa thể hòa nhập với cái không khí đón giao thừa này. Nhìn khói, nhìn lửa chớp lòa và tiếng nổ của các loại pháo, bản hợp xướng của đủ các loại tiếng nổ. Bất giác tôi nói với mẹ: Mẹ ơi! Ở mặt trận, lúc đánh nhau, súng hai bên bắn nhau, tiếng nổ đúng như thế này mẹ ạ. Mẹ tôi ôm tôi rồi nói: Vậy biết đường nào mà tránh đạn hả con. Tôi nói là: “Trong chiến đấu địch bắn mình, mình bắn địch. Cho nên nhiều khi khó tránh được thương vong, sống được là may mắn nhiều lắm rồi mẹ ạ. Con của mẹ cũng chết hụt nhiêu lần rồi.” Mẹ tôi không nói gì chỉ lau nước mắt, ngửa mặt lên nhìn trời đêm như cầu khấn điều gì, rồi ôm tôi chặt hơn.

        Thế rồi, mấy ngày tết ở gia đình cũng trôi đi thật nhanh. Lẽ ra ngày mồng 7 tôi lên Hà Nội để mồng 8 bay. Nhưng vì kiêng ngày 7 nên tôi đi chiều ngày mồng 6 Tết. Chia tay bố, mẹ, anh em và mọi người thân tại bến xe Thái Bình để lên Hà Nội. Trong lần chia tay tiễn chân này, còn có một người con gái hàng xóm, tên cô là Hương. Tôi quen được Hương trong mấy ngày tết.

        Chiều tối tôi tới Hà Nội, tìm vào nơi ở của Việt bạn học hồi nhỏ. Việt đi bộ đội trước tôi, bị thương năm 1974 rồi về đi học tiếp văn hóa. Hiện anh đang làm việc ở Bộ Nội thương. Nên ở ký túc xá của Bộ Nội thương phố Hai Bà Trưng, Hà Nội. Tôi chơi một ngày, ngủ lại hai đêm với Việt. Đúng ba giờ sáng ngày mồng 8 tết tôi dậy, một mình đi bộ, theo hướng dẫn là đi thẳng, rồi rẽ trái là ra Hồ Gươm, sẽ tới trạm vé trung chuyển khách hàng không.

        Trời đông thật rét! Đường Hà Nội thật vắng. Không một bóng người. Gió bấc thổi hun hút. Lá vàng của các loại cây rơi, bay bay đầy đường. Những cây bàng, cây phượng trụi lá, trông khô cứng khẳng khiu. Đứng run rẩy vật vã trong gió rét. Đã 6 năm rồi, tôi không được sống trong cảnh mùa đông thế này. Rét quá. Mồm thở khò khè phả ra cả “khói”. Tôi vừa đi vừa chạy cho ấm. Thầm nghĩ: Hà Nội ơi! Mọi người đang say sưa ngủ trong chăn ấm nệm êm. Trong hạnh phúc lứa đôi, gia đình chồng vợ. Có biết tôi, một người lính đang một mình giữa phố vắng giá rét để đi vào Nam, ra biên giới. Chiến đấu gian khổ hy sinh, để cho mọi người yên giấc ngủ ngon không? Thật bất công, thật vô lý và phũ phàng. Cuộc đời và đời lính sao khổ hạnh đến vậy? Triền miên với những suy nghĩ mông lung, lại củng không rành đường phố Hà Nội. Nên tôi đi qua trạm hàng không mà không biết. Quá nửa bờ hồ mới gặp được một bác xích lô đi làm sớm. Nhìn dáng người gầy gò. Đạp cái xích lô cũ rích già nua, tiếng bàn đạp khô dầu cọ nhau vang tiếng kêu cót két, cót két. Chợt nghĩ ông này chắc cũng nghèo khổ lắm đây. Hòa bình rồi mà sao dân mình còn khổ thế? Tôi hỏi thăm đường mới biết là mình bị đi quá xa. Theo hướng dẫn, quay lại và đi vòng tiếp cũng bằng nhau. Đã gần đến giờ, tôi vội chạy nốt nửa bờ hồ còn lại. Như vậy là kỷ niệm của Hà Nội được khắc ghi thành tích là: Tôi đã một mình chạy việt dã hơn một vòng bờ hồ Hoàn Kiếm trong buổi sáng mùa Đông. Không biết là mấy km nữa. Thật nhớ đời.

[Giangtvx]

        Tới nơi vừa kịp lên xe để sang sân bay Gia Lâm. Đến khi làm xong thủ tục, lên máy bay. Tôi mới biết là mình vẫn đang mặc cái áo khoác Măng tô của bạn. Không biết gửi ai và làm thế nào trả Việt. Tôi phải cầm vào Sài Gòn tìm cách gửi ra sau. Nhưng rất áy náy thương bạn, trời giá lạnh thế này, bạn lấy gì để mặc. Quần áo lúc đó đâu có nhiều như bây giờ.

        Cũng có thể cái mong, cái nhớ của đơn vị nên cảm thấy máy bay, bay cũng thật chậm. Rồi lại ghé xuống đưa đón khách ở Đà Nẵng nữa. Nghe nói, ở nước ngoài giờ tàu, giờ xe, nhất là giờ máy bay cất cánh, hạ cánh là nghiêm chỉnh và chính xác lắm. Còn ở ta thì máy bay cũng chưa phải là phương tiện phổ thông nên còn nhiều bất cập.

        Đến gần trưa máy bay mới tới được sân bay Tân Sơn Nhất Sài Gòn. Bước ra cầu thang, nắng chói lòa. Những cái áo khoác, hay những bộ com lê của mọi người đang mặc không hợp nữa. Ai nấy mồ hôi nhễ nhại trong phòng làm thủ tục an ninh. Không có hành lý, tôi nhanh chóng ra trước về ngay chỗ đơn vị chú Lộc. Chia quà miền Bắc, thuốc lá, trà, mấy gói kẹo Hải Châu cho anh em. Rồi tôi kể cho anh em nghe về chuyến đi, về chuyện tết miền Bắc thật vui vẻ.

        Cơm trưa xong 2 giờ chiều, tôi chào mọi người đón xe về căn cứ Long Bình ở Biên Hòa. Rất may là gặp ngay chú em kết nghĩa Hồ Gia Hiền, nhập ngũ 1974. Quê Hiền ở Hương Sơn, Hà Tĩnh. Hiển thay tôi làm trợ lý chính trị Tiểu đoàn 1. Tôi nhanh chóng hỏi thăm ngay tình hình đơn vị. Hiển nói: “Dịp anh đi viện, Trung đoàn đánh trận lớn lắm ở Khánh An- Khánh Bình. Đánh hợp đồng đủ các quân, binh chủng, Hải - Lục - Không quân - Tăng thiết giáp. Cùng các Sư đoàn bộ binh, công binh của Quân khu 9. Trong trận này ta thắng lớn, nhưng thương vong cũng nhiều. Nhân dân ở đây cảm động và xót thương anh em mình lắm. Ông Trấn Quy Nhơn, Tham mưu phó và đồng chí Thắng trợ lý tác chiến cũng hy sinh”.

        Rồi Hiển kể tên những ai hy sinh, ai bị thương nặng, nhẹ. Nghe Hiền kể tôi đau xót vì rất nhiều anh em quen thuộc đã không còn nữa. Chợt nghĩ đến Lập, tôi hỏi có ai tên Lập của Tiểu đoàn 3 không? Hiền đáp là không rõ và kể tiếp: “Đau nhất là sáng mùng 1 tết, Đại đội 14 bắn một quả cối 120 ly đón mừng năm mới. Không may đạn rò rỉ, nổ ngay tại nòng, làm cụt nòng pháo, hy sinh và bị thương gấn hết khẩu đội. Hiện giờ toàn Trung đoàn đã di chuyển chiến đấu ở địa bàn huyện Hồng Ngự, tỉnh đồng Tháp".

        Tôi lặng người đi, không nghe thêm được gì nữa. Vừa mới hôm qua, hôm kia, ở nhà còn vui không khí ngày tết. Vào đến đơn vị thì lại toàn chuyện chiến đấu, hy sinh thê thảm thế này. Đầu năm mới mà đã xui xẻo thế, báo hiệu những điều không tốt lành đây. Trầm ngâm một lúc rồi bừng tỉnh lại, tôi hỏi: "Thế bao giờ thì Hiền về đơn vị?" Hiền nói: “Chiều nay em về Sài Gòn, vào viện quân y 175 thăm anh em. Em cấp bổ xung một số giấy tờ của thương binh, rồi mai xuống Đồng Tháp luôn. Anh mới đi viện về thì cứ nghỉ ở cứ mấy ngày đi đã, rồi xuống sau”.

        Tôi trả lời ngay: “Cho anh đi cùng Hiền về Sài Gòn thăm anh em và mai cho anh cùng đi về đơn vị. Không hiểu sao anh cảm thấy sốt ruột, nhớ đơn vị lắm”.

        Sau khi bàn giao các địa bàn mới giải phóng cho Sư đoàn 330 thuộc Quân khu 9 đảm nhiệm, toàn bộ Sư đoàn hành quân gấp về Hồng Ngự, Đồng Tháp. Trước đó, trinh sát phát hiện Pôn Pốt tập trung hai Trung đoàn, đã đánh chiếm khu vực Đồn biên phòng Mỹ Cân, Hồng Ngự, ý đồ của chúng là làm bàn đạp để thọc sâu vào thị trấn Hồng Ngự, Đồng Tháp.

        Các đơn vị rời khỏi trận địa, trong niềm vui hân hoan của bà con nhân dân Châu Đốc, An Giang, nhất là hai xã mới được giải phóng. Chiến đấu dọc biên giới Tây Nam đã gần nửa năm. Nhưng chưa khi nào Trung đoàn gặp được sự chào đón vồn vã, nhiệt tình nồng hậu như ở đây. Tất cả các đoàn thể từ tỉnh, thị xã, dân chúng đều ùa ra hai bên đường, vẫy chào và cũng là tiễn chân bộ đội Sư đoàn 341 Anh hùng. Nào bánh tét, bánh ú, bánh lá gói các loại, kẹo, thuốc lá, xôi gà. Thật nhiều, thật nhiều, được giao cho các đơn vị, hoặc tung lên xe, chạy theo nhét vào ba lô từng người. Anh em mấy ngày qua, phải chiến đấu liên tục, mệt và đói. Ngày hôm qua có Đại đội, có bộ phận còn phải ăn trái cây vú sữa thay cơm. Vì anh nuôi không tiếp tế được. Anh em vừa đi vừa ăn nhồm nhoàm, ăn ngấu nghiến những sản vật của bà con, nặng tình quân dân cá nước. Các bà, các má thì ôm chặt anh em khóc, nước mắt lã chã, xót thương trong cảm mến. Các thiếu nữ duyên dáng trong bộ đồ bà ba thật mượt mà quyến rũ, tươi đẹp cũng không giấu được những tình cảm của mình nắm chặt tay lính, mắt long lanh cười vui hân hoan. Có vài cô gái bạo dạn, nắm tay anh em rồi bất nhờ ôm chặt, hôn vào má anh em rồi kêu lên thật to: “Em thương anh”. Rồi chạy nấp vào đám đông e thẹn! Làm mấy chiến binh được hôn ngượng ngùng đỏ hết cả mặt. Tình cảm quân dân sao mà trong sáng, thân thương đến vậy. Trong tiếng cười vui của mọi người. Các em nhỏ thì khỏi phải nói nữa, cứ tung tăng chạy theo các anh bộ đội, chạy theo đoàn quân reo hò náo động. Lòng chúng tôi dâng lên nỗi xúc động khó tả.

[Giangtvx]

        Ai đã từng được sống, được chứng kiến trong giờ phút vui sướng tột cùng lịch sử này, mới thấy hết được ý nghĩa của chiến thắng. Ý nghĩa của tình cảm Quân Dân mặn nồng. Mới thấy được những đói rét, gian khổ hy sinh phẩn nào được đền bù. Được tôn vinh, vô cùng tự hào. Nhất là trong không khí của ngày xuân, ngày tết ngập tràn nắng phương Nam. Có hoa mai vàng hòa quyện trong nắng, hòa quyện trong tình người, tình quân dân. Cờ hoa rực rỡ. Không thể có giấy bút nào tả hết, kể hết được cái đẹp, cái tình và niềm vui cao quý đó.

        Nhiệm vụ của Sư đoàn phải cơ động gấp về Hồng Ngự. Phương tiện hành quân bằng cả đường bộ và đường sông. Các cấp chỉ huy đã huy động tàu thuyền, để chở bộ đội trên sông Hậu. Các loại ô tô khách của dân củng được trưng dụng, chở bộ đội hành quân theo đường bộ số bốn. Rồi rẽ vào các đường liên huyện, liên xã ra dọc vùng biên của huyện Hồng Ngự, đồng Tháp. Tới nơi toàn Trung đoàn gấp rút tổ chức phòng ngự, điều nghiên địa bàn. Chuẩn bị tấn công địch ở khu vực đồn biên phòng Mỹ Cân, cùng các nơi đang bị địch lấn chiếm.

        Bộ đội tràn về, lực lượng của ta thật hùng hậu, lúc này anh em bộ đội đã được trang bị mũ sắt của pháo binh. Để tránh và giảm thiểu các vết thương ở đầu. Nhìn những người lính trẻ, khoẻ, trong sắc lính trận, súng đạn đầy mình. Lại có mũ sắt đội đầu thật lạ lẫm, thật uy nghi, thật mạnh mẽ. Dân chúng ở những khu vực này, rất có truyền thống cách mạng. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ như xã Thường Thới Tiền, Thường Thới Hậu đều là các xã được Đảng và Nhà Nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang.

        Được bộ đội về, đánh địch, trấn thủ cứu giúp nhân dân, nhất là trong những ngày tết thế này. Không còn gì quý bằng nên các đơn vị lại được bà con nơi đây, thể hiện tình cảm và vật chất. Chăm lo cho anh em, cho từng người trong đơn vị, như chính những người con yêu của mẹ, những người ruột thịt của gia đình. Tôi đã đi, đã ở với dân từ Bắc vào Nam. Nhưng không ở đâu có được, những tình cảm của dân, của các ba các má, các chị các em như ở đây. Ôi! Thật tuyệt vời những con người, những tình cảm của người dân miền Nam. Vùng sông nước đồng bằng sông Cửu Long này!

        Với tôi nơi đầy là nơi để lại những dấu ấn, những tình cảm không thể nào quên. Tôi giữ mãi và theo suốt đời quân ngũ cho đến tận bây giờ.

        Sáng hôm sau, tôi và Hiển ra bến xe miền Tây để về Châu Đốc. Tôi hỏi Hiền sao không đi thẳng Đồng Tháp, mà lại về Châu Đốc. Hiển giải thích: “Từ Châu Đốc đi qua phà, rồi đi xe lôi chưa đầy hai mươi cây số là đến Tân Châu. Qua phà Tân Châu bên kia đã là Xã Thường Thôi Tiền của huyện Hồng Ngự. Tiểu đoàn mình đang đóng quân ở đó. Nếu đi về Đồng Tháp rồi lại về Hồng Ngự thì xa hơn”. Tôi nói như thế càng hay, vì cho anh về thăm nhà anh chị Thành mà hôm trước anh ở đó.

        Lần trước, về miền Tây đi bằng xe quân đội cùng bệnh xá theo lệnh cơ động chiến đấu. Còn lần này hai anh em được đi xe khách, nên thong thả, nhàn nhã hơn, được ngắm nhìn cảnh vật, nhà cửa, vườn cây hoa trái của miền Tây. Xe chạy qua những cánh đồng lúa chín thẳng cánh cò bay, những đầm sen phả hương thơm mát nhẹ. Trong lòng thật thư thái vì đã gặp được Hiền. Đã thăm một số anh em thương binh trong viện. Hiểu được tình hình chiến đấu và những thay đổi của đơn vị. Như Đại đội 3 anh Tiễn, Chính trị viên đã lên làm Tiểu đoàn phó chính trị Tiểu đoàn 2. Thay anh Tiễn là anh Nông quê Thanh Hóa, ở bên Tiểu đoàn 2 Điều sang. Anh Trụ vẫn còn nhưng cấp phó thì là anh Tiến, Trung đội trưởng mới lên.

        Trên xe bà con nói chuyện râm ran, nào là chuyện lúa má, cây trái, chuyện gia đình, chuyện xã hội, những bức xúc trong cuộc sống, trước thì thế này, bấy giờ chính quyền mới lại thế kia, khen chê đủ điều. Rồi câu chuyện trên xe cũng đã chuyển sang về tình hình chiến sự biên giới. Người này, người kia tranh nhau nói, tranh nhau kể về sự tàn ác dã man của bọn lính Pôn Pốt. Như chuyện chúng bất ngờ sang tàn sát cả xã Ba Chúc, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang. Chúng giết hàng ngàn người. Chặt đầu xếp từng hàng. Máu chảy ngập làng. Dã man hơn nữa, chúng còn lấy cây tầm vông, chọc vào từ cửa mình lên đến tận cổ đàn bà, con gái. Rồi thường xuyên bắn pháo sang đất ta làm chết người, gây hoang mang trong dân. Không hiểu sao bọn này lại tàn ác đến thế? Rồi chuyện chúng chiếm vùng Phú Cường, Khánh An, Khánh Bình đã lâu. Mấy ngày Tết được bộ đội, một đơn vị gì ấy ở Tây Ninh xuống, toàn lính Bắc. Bộ đội trẻ lắm, giỏi lắm và khổ lắm. Những ngày Tết mà vẫn đánh nhau, diệt hết bọn giặc ở đây giải phóng cho các xã, các chú bộ đội hiển khô à! Anh em chiến đấu rất cảm tử, bị thương, bị hy sinh cũng nhiều rất là thương xót.

[Giangtvx]

        Hai anh em cứ ngồi im nghe chuyện. Rồi một bà má quay lại, thấy chúng tôi như bất ngờ, bà má hỏi, hai chú bộ đội về đâu? Có phải về đơn vị bộ đội miền Bắc đấy không? Hiền nói thưa má, đấy là đơn vị con, con về Sài Gòn chuyển giấy tờ cho một số anh em bị thương. Hôm nay mới quay lại. Chúng con là bộ đội thuộc Sư đoàn Sông Lam 341, Quân đoàn 4. Mọi người ồ lên. Cả xe hướng về phía chúng tôi cảm kích. Bà má vừa hỏi thăm thì đi hẳn xuống ôm lấy Hiền mà khóc, nói rằng: Má thương các con, dân Châu Đốc quý các con, thương các con, biết ơn các con lắm. Rồi mọi người lấy đủ thứ quà bánh, trái cây bắt chúng tôi ăn. Nhìn ngắm chúng tôi như là những người hùng, người thân, người con vừa ở chiến trận trở về.

        Thật bất ngờ và cảm động trước những tình cảm đó. Rồi tôi tự thấy mình như có lỗi, vì những tình cảm này, lẽ ra phải dành cho những anh em đã tham gia chiến đấu ở đây. Còn tôi ốm đau đi viện, về nhà, đâu có xứng đáng được nhận phần thưởng tình cảm cao quý đó.

        Hai anh em vào tới nhà anh chị Thành lúc hai giờ chiều. Chị Lan vợ anh Thành và hai cháu Trinh - Hoài chạy ra đón mừng vui ríu rít. Tính ra tôi mới xa đầy khoảng hai mươi ngày mà mọi người cứ như là đã lâu lắm. Chị Lan kể đủ thứ chuyện về những ngày tôi đi vắng. Chị nói là đi đâu chị cũng khoe về người em "ngang hông”miền Bắc. Và lại còn có ý tìm vợ cho tôi nữa chứ. Tôi nhớ lại, lúc ở đây chị em tâm sự, tôi có nói là tôi cũng đã muốn lấy vợ và khen con gái ở đây rất ngoan, rất đẹp.

        Tối ăn cơm xong, chị Lan cứ bắt tôi và Hiền đi xem mặt người em của bạn chị, làm thợ may nhà gần đây. Chị nói: “Chị đã ngỏ lời với họ rồi, chỉ đợi em quay lại thôi.” Thật khó xử. Anh chị thật quý tôi và cũng thật là thật thà cả tin. Không biết là chuyện nói đùa của lính. Cứ tưởng tôi nói muốn lấy vợ là thật. Thế rồi, tôi và Hiền cùng chị đến thăm gia đình chị bạn. Gia đình chị bạn làm may cũng ngay trước dòng sông Hậu. Cách nhà chị Lan khoảng nửa cây số. Trông gia đình thật nền nếp, gọn gàng, sạch sẽ rất có cảm tình. Người em gái chị bạn khoảng hai mươi tuổi, xinh xắn, đầy đặn trông rất ưa nhìn. Trong bộ bà ba hoa màu xanh ngọc thật hấp dẫn. Ra chào chúng tôi bẽn lẽn và lễ phép. Mấy chị em nói chuyện, hỏi thăm về quê hương tôi và gia đình tôi. Tôi kể chuyện gia đình cho mọi người nghe và nói: Em là con trưởng trong gia đình, nên phải về lấy vợ ở quê. Nhưng bây giờ, đời lính không biết đi đến bao giờ về. Cho nên không giám nói gì đến yêu đương hay vợ con. Tôi nói tiếp: “Chúng em đi chiến trận gặp được các chị, các chị quý mến chúng em thế này, là chúng em cảm động và quý hoá lắm. Em xin phép được làm quen với chị. Khi nào có điều kiện thì sẽ trở lại thăm chị, thăm em. Vì mai chúng em phải sang Hồng Ngự rồi. Đơn vị em đang chiến đấu bên đó”. Chị Lan và chị bạn nhìn anh em tôi thở dài, xót xa và có ý gì đó cảm thông tiếc nuối. Còn người em gái, sau khi ra chào mời nước chúng tôi đã vào trong nhà nghe chuyện. Nhưng thỉnh thoảng lại bắt gặp ánh mắt long lanh nhìn về phía chúng tôi.

        Tối đó, chúng tôi ngủ ở nhà anh chị Lan. Cả nhà chuyện trò tới khuya, mọi người đã ngủ. Còn tôi thao thức không ngủ được. Nghĩ ngợi đủ chuyện. Tôi nghĩ mình là thằng con trai thật hèn, thật nhát. Chưa gì đã sợ. Sao không liều như những người khác, cứ hẹn hò, hò hẹn đi có hơn không? Rồi muốn đến đâu thì đến. Tôi chỉ cần gật đầu đồng ý, thì chắc chắn người con gái đẹp đẽ, có thần hình phổng phao rực lửa, hiền dịu đẹp như ngọc, như ngà kia là của tôi. Tôi sẽ được tận hưởng những tình cảm, những ánh mắt, những bờ môi, cùng những thăng hoa thần tiên của cuộc đời, của tạo hóa. (Sau này tôi mới biết trong đơn vị có đồng chí Đại đội phó Đại đội 3 của tôi và lẻ tẻ trong Trung đoàn có mấy anh em đào ngũ và lấy vợ ở vùng này).

        Sáng hôm sau, anh Thành lấy xe Honda chở tôi và Hiền lên thăm Miếu Bà, rồi chở luôn hai anh em ra bến phà Châu Đốc để sang Hồng Ngự. Chia tay anh Thành, chia tay bà con Châu Đốc, trong lòng tôi nặng trĩu những buồn vui bâng khuâng khó tả.

        Sang bên kia phà, hai anh em đi xe lôi. Ở vùng này nhân dân có loại phương tiện là xe lôi rất hữu dụng. Một cái xe thường là xe Honda 67. Kéo theo sau một cái rơmóc hai bánh, chỉ một cái thùng nhỏ, mà có khi chở được tới 10 người. Trông rất vui, rất tiện. Được cái là ở đầy là đồng bằng, không phải dốc đèo nên có “trớn” là xe chạy băng băng. (Nghe đâu bây giờ đã cấm loại xe này vì sợ không an toàn giao thông).

        Hơn tiếng sau, chúng tôi đã tới thị trấn Tân Châu. Một thị trấn hẻo lánh của vùng sông nước, mà sầm uất giống như một góc nhỏ ở Sài Gòn. Cũng nhà gạch, nhà xây 2 - 3 tầng. Hàng quán đông vui, đủ các loại hàng hóa. Các dàn ăng-ten tivi tua tủa trên các nóc nhà. Uống xong hai cốc nước mía, tôi mua mấy gói trà, thuốc lá, kẹo để làm quà cho anh em. Rồi hai chúng tôi đi bộ ra bến phà.

[Giangtvx]

        Đi ở trong thị trấn Tân Châu, không thể nhìn thấy được bến phà và sông nước nơi đây, nên hai anh em vừa qua khỏi dãy nhà sát mép sông thì thật bất ngờ đến ngỡ ngàng. Một bến sông thật lớn, thật rộng, mênh mông như biển hiện ra. Đây là ngã ba sông nên khoảng cách từ đây sang bờ bên kia thật xa. Chưa bao giờ tôi được nhìn thấy cảnh sông nước thế này. Tôi ước tính từ đây sang bờ bên kia chắc phải hơn 1 km. Vì mắt thường nhìn không rõ người bờ bên kia. Xa xa phía bên phải là một cù lao rộng lớn (quê hương bác Tôn Đức Thắng). Trời không có gió, nhưng sóng vẫn vỗ bờ đều đặn như ngoài biển. Sông nước Cửu Long thật hùng vĩ. Hùng vĩ đến choáng ngợp. Con phà, con thuyền, con người trước sông nước nơi đây thật bé. Tôi nghĩ ngay đến việc nguy hiểm, khi phải đi tàu bè nơi đây. Vì bộ đội có mấy ai giỏi bơi. Hồi tập bơi vũ trang, tôi bơi được khoảng trăm mét đã kiệt sức rổi. Tôi cảm thấy rợn rợn người, khi nghĩ có gì không hay xảy ra. (Đúng như nỗi lo, khoảng gần một tháng sau, trên đường đi giải vây ở Hà Tiên- Kiên Giang tôi đã ôm một can mỡ lợn, định nhảy xuống giữa sông lúc 3 giờ đêm. Khi hai tàu đụng nhau, một tàu bị vỡ chìm ngay mất hút vào sông nước, thật hú hồn vía).

        Phà cập bến, hai anh em xuống phà, gần 30 phút sau mới tới bờ bên kia. Lên phà, Hiền nói anh em mình đi bộ khoảng hơn km nữa thôi. Tiểu đoàn mình, một số chốt, còn lại đang ở cùng với dân, dọc theo bờ sông này.

        Nhà dân ở đây chủ yếu là nhà sàn, như ở bên Campuchia. Bây giờ là mùa nước cạn, còn khi mùa lũ về, thì nước nổi dâng lên tận sàn nhà nên nhà sàn là nơi ở phù hợp nhất vùng này. Dân cư ở đây thưa thớt, hai anh em đi trên con lộ nhỏ. Hiền nói: Bên phải là sông rồi, còn bên trái sau mấy ngôi nhà kia, là cánh đồng thẳng cánh cò bay tới tận biên giới. Đồn biên phòng Mỹ Cân cách đầy khoảng 3 km. Bọn Pôn Pốt đang còn chiếm. Sư đoàn, Trung đoàn đã có kế hoạch đánh địch giải phóng Mỹ Cân rồi.

        Đã thấy và gặp anh em bộ đội của Tiểu đoàn 1. Tôi nói: “Hiền dẫn anh về luôn Đại đội chứ không rẽ vào Tiểu đoàn bộ nữa. Về đến vị trí của Đại đội. Tôi gặp và báo cáo Ban chỉ huy là tôi đi viện về. Rồi đem trà, thuốc, kẹo mời mọi người”.

        Anh Trụ Đại đội trưởng, anh Tiến Chính trị viên phó rất vui, bắt tay tôi, cười nói ầm ĩ, hỏi thăm về tình hình Sài Gòn. Rồi giới thiệu anh Nông, Chính trị viên trưởng, mới được điều về thay anh Tiễn và nói về tôi với anh Nông. Anh Nông cũng không hỏi tôi về tình hình đi viện, ra viện và sức khỏe thế nào mà nói ngay chất giọng Thanh Hóa nghe lơ lớ: “Anh em tôi đã bàn là ông đi viện về thì sẽ điều lên làm quản lý Đại đội. Lo cơm áo, gạo tiền cho Đại đội. Thay ông Bình đi học, ông uống nước, về thăm Tiểu đội. Rồi mai lên đây nhận bàn giao luôn”.

        Như vậy, tôi lại có nhiệm vụ mới, là quản lý Đại đội. Tôi chưa làm việc này bao giờ, nhưng nghĩ cũng không có gì khó, nhất là so với lính chiến đấu gian khổ. Thì làm quản lý tiền bạc, quản lý anh nuôi, nấu ăn lo viêc hậu cần cho anh em, xem ra còn nhàn nhã hơn nhiều.

        Tôi về Tiểu đội 10, gặp gỡ anh em, trong niềm vui ồn ã của mọi người. Có trà, có thuốc, có bánh kẹo. Buổi chiều anh em lại còn tổ chức giết hẳn hai con gà liên hoan cho tôi nữa. Gia đình chủ nhà thì cho anh em rượu, nấu xôi, cùng 2 kg thịt lợn làm tiệc đãi mọi người.

        Sau hai mươi ngày đi xa, trở lại đơn vị mà biết bao thay đổi. Anh em tranh nhau kể về những trận đánh mà tôi đi vắng, ở Núi Sam, đặc biệt là trận Khánh An, Khánh Bình, những ai bị thương, ai hy sinh, ai đào ngũ. Anh em lại tập trung kể về tình cảm, lòng tốt của bà con nơi đây đối với bộ đội. Nào là thấy gạo của bộ đội không ngon, các má lấy gạo ngon đổi cho. Còn gạo bộ đội thì cho heo cho cá ăn. Nào là, các má không có bộ đội đến ở thì thắc mắc, nhiều má còn làm cả bánh cuốn, bánh xèo, bánh ít gói, xôi chè, bánh tét. Có lúc các má gánh đến cả gánh bánh tét chiêu đãi bộ đội. Nhưng rồi được chiều chuộng quá, bộ đội cũng nghĩ ra đủ trò láu lỉnh để tán ăn như: Anh em mắc võng dưới nhà sàn ngủ tối, cứ nói chuyện với nhau là thèm ăn cái nọ, thèm ăn cái kia như bò xào, bò nướng, thịt chó. Cố tình nói to cho các ba, má trên nhà nghe thấy. Thế là hôm sau ba, má chiêu đãi luôn các thứ lính ta thèm. Cả những thứ như là thịt chó nữa. Đến mức các đơn vị phải họp, cấm anh em lợi dụng, vòi vĩnh sách nhiễu dân.

[Giangtvx]

       

*

*        *

        Sáng hôm sau, tôi lên gặp Ban chỉ huy Đại đội. Chính thức Đại đội giao cho tôi làm quản lý, thay anh Bình đi học. Việc bàn giao cũng chẳng có gì nhiều. Có hai quyển sổ ghi chép theo sổ kế toán của Tiểu đoàn phát gồm: một quyển sổ theo dõi chi tiêu tiền mặt. Một quyển ghi chép cập nhật kế toán, cùng mấy chục đồng, tiền đi chợ mua thực phẩm. Chủ yếu là mua rau hoặc thức ăn mặn. Còn gạo, mỡ, bột ngọt, cùng các nhu yếu phẩm khác, thì có Quân khu, có Tiểu đoàn cấp xuống theo tiêu chuẩn chế độ.

        Anh Bình giao nốt cho tôi hai gói bột ngọt. Hướng dẫn qua cách ghi chép sổ sách, thu chi cân đối như thế nào. Thông thường ở mặt trận, chi tiêu phần lớn là trên cấp xuống, làm sao đủ khẩu phần, tránh có thì ăn uống cho đã, khi thiếu nhịn đói. Người quản lý luôn phải nắm chế độ ăn, uống. Nhưng với tôi thì cũng không có vấn để gì quá khó.

        Xong việc bàn giao sổ sách. Tôi nói với anh Nông, anh Trụ và anh Tiến Đại đội phó là: “Các anh cứ yên tâm mọi việc tiếp phẩm, cơm nước tôi sẽ lo, sẽ tổ chức thật chu đáo”. Rồi tôi cùng anh Tiến Đại đội phó về tiểu đội anh nuôi gặp anh em.

        Tiểu đội nuôi quân ở nhà má Mỹ, cạnh ngay dòng sông Tiền. Mọi sinh hoạt tắm giặt hay nước nấu ăn lấy ngay tại bến sông. Má Mỹ có căn nhà sàn tương đối lớn so với các nhà chung quanh. Ba má có mười người con, sáu trai bốn gái. Người con trai đầu kém tôi một tuổi, tên là Hiếu. Có một anh thứ tư đang còn là bộ đội địa phương của tỉnh. Có hai người con út, út Một là con trai thứ chín, út Hết là tên con gái thứ mười mới khoảng hai tuổi. Trong gia đình mọi việc hình như là do má sắp đặt hết. Ba rất hiền và yếu không hay tham gia vào việc gì.

        Tôi đến chào ba má, rồi tổ chức họp anh em, củng cố nội vụ, giao nhiệm vụ cho từng người. Sắp đặt đâu ra đấy. Phát động anh em sáng hôm sau làm vệ sinh tổng thể từ đường đi đến vườn tược chung quanh nhà. Rồi yêu cầu anh em không được nấu ăn bằng trực tiếp nước sông, mà phải gánh nước về, đổ đầy các chum lắng cho thật trong mới nấu cơm, đun nước. Còn rau ở đây rất nhiều, tôi cho anh em đi hái lượm và chế biến như nộm hoa chuối, nộm đu đủ. Tập trung tiền chế độ vào thức ăn mặn.

        Qua mấy ngày theo dõi cách sinh hoạt của Tiểu đội nuôi quân và tính cách chuyện trò dân vận của tôi đã gây được tình cảm với gia đình. Mọi người rất quý tôi. Anh Hai thì cứ tối tối, là chèo kéo bằng được tôi uống rượu cùng. Mà dân ở đây thì ngày nào cũng uống rượu. Khi thì mực khô, cá lóc khô. Khi thì chim nướng, chim quay. Ở vùng này chim nhiều vô kể. Bà con đi bẫy chim cũng rất đơn giản. Họ có loại thuốc gì đó trộn với gạo, mang ra rắc ở các bờ lúa. Cả đàn chim hàng ngàn con xuống ăn bị say, nằm ngay ở đấy cứ việc ra nhặt về. Có lần thấy anh Hiếu mang về cả thúng. Anh Hai Hiếu cứ nói dân miền Tây lúa gạo nhiều lắm. Rồi chỉ ra đống lúa ở sân nói: “Kia là mười tấn lúa mà ở chợ giá rẻ lắm không biết làm gì chỉ nhậu chơi thôi”.

        Tôi thoáng nghĩ, ở đây thóc lúa nhiều như vậy, mà sao không cho mang vế Sài gòn. Trên đó hồi này lương thực, thực phẩm hiếm lắm, đắt lắm.

        Má Mỹ đông con, nhưng cũng như ở vùng này là có truyền thống cách mạng, truyền thống đánh Mỹ, chưa có truyền thống học cao. Cũng đúng thôi, đất này chiến tranh khói lửa triền miên, đâu có điều kiện học hành. Có lần má nói: “Tao chỉ ước ao các con má sau này được như con”. Tôi nói với má: “Con củng chỉ là lính chiến đấu thôi, chứ có phải là quan, là cán bộ gì đâu mà má mong các em giống con. Lính như chúng con khổ lắm má ơi!” Má cười và nói: “Má thấy con có lẽ phải học cao lắm, mới làm được những việc này. Mà má muốn nhận con làm con nuôi, sau này có đi đâu, thì ráng quay trở lại thăm má”. Tôi thưa: “Con vẫn coi má là má của chúng con mà. Chúng con nay đây mai đó. Nhưng con hứa khi nào bé út Hết lấy chổng, con sẽ về dự cưới và thăm ba má.” Thế rồi, như các bạn đã biết mãi 22 năm sau, được tin Út Hết lấy chồng. Dù đang rất bận và khó khăn. Tôi vẫn trở lại đó để thực hiện lời hứa vui năm nào.

        Mấy ngày sau, giao ban Đại đội. Ban chỉ huy, nhất là đồng chí Nông, các Trung đội trưởng đều biểu dương Tiểu đội nuôi quân, đã có nhiều cố gắng, cơm dẻo, canh ngọt và đời sống của đơn vị được nâng lên rõ rệt.

[Giangtvx]

       

*

*        *

        Ý đồ điên rồ và tuyên bố láo xược của bọn chỉ huy Pôn Pốt ở Quân khu Tây Nam sẽ cho dân Hồng Ngự - Đồng Tháp ăn Tết, đón xuân bằng bánh tét chấm máu. Đó là âm mưu man rợ, độc ác, phản ánh thêm bản chất của kẻ thù diệt chủng này. Nhưng chúng đã không thực hiện được, vì chúng đã biết lực lượng chủ lực đã về Đồng Tháp kết hợp với Quân khu 9 đánh tan bọn Pôn Pôt ở Phú Cường, Khánh An, Khánh Bình. Nơi mà chúng hý hửng cho là Việt Nam không thể đánh chiếm lại được. Cũng vì lực lượng Quân khu 9 cũng đã nhiều lần tiến công mà chưa giải phóng được vùng này. Mới có hai ngày, với lực lượng quân sự hùng hậu của bộ binh, phối hợp tác chiến với các quân, binh chủng, chúng ta đã đánh cho chúng tan tác.

        Tinh thần địch đã giao động cực độ, khi thấy đội quân “mũ sắt” cơ động gấp từ An Giang về Hồng Ngự, Đồng Tháp, địch ở đây gồm hai Trung đoàn, đã không dám thực hiện ý đồ tấn công Hồng Ngự của chúng nữa. Mà vẫn giữ một số chốt tại khu vực đến biên phòng Mỹ Cân và dọc tuyến biên giới giáp ranh.

        Lực lượng của ta khi cơ động về Đồng Tháp chỉ dùng Tiểu đoàn 2 lên tổ chức điểm chốt chặn đối mặt với các đơn vị địch. Còn đại bộ phận nghỉ ngơi dưỡng sức ở phía sau để chờ dịp đánh địch. Ta chưa chủ động tấn công ngay là để đợi khi cơ hội chín muồi. Trong thời gian này, các đơn vị tổ chức cho bộ đội học tập, rút kinh nghiệm các trận đánh, chỉnh huấn, chỉnh quân, tăng cường sức khỏe, điều nghiên tình hình địch bổ sung quân số, trang thiết bị, quân trang quân dụng, vũ khí đạn dược thật đầy đủ. Trong dịp này, Trung đoàn đã tổ chức đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang cho Tiểu đoàn 3 và Đại đội 2 của Tiểu đoàn 1. Hai đơn vị này đã có nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, giải phóng miền Nam.

        Bọn Pôn Pốt ở đây, thấy quân chủ lực đội mũ sắt, vũ khí đầy đủ tràn về thì bỏ ý đồ tấn công. Chúng vội lui về phòng ngự, đợi ta tấn công để đánh. Đợi mãi và chúng vẫn chưa thấy chúng ta tấn công. Chúng nóng lòng sốt ruột, bắt đầu dùng lực lượng tập kích ta ở khu vực Tiểu đoàn 2 chốt giữ. Chúng dùng lực lượng nhỏ, trong đêm luồn vào sát thị trấn Hồng Ngự, tập kích rồi tháo chạy. Như là muốn thăm dò lực lượng và thái độ của ta. Trong những ngày này Tiểu đoàn 2 vừa chốt giữ, vừa đánh địch loại khỏi vòng chiến đấu hơn 70 tên.

        Với chiến thuật mèo vờn chuột, làm cho tinh thần địch nao núng, không thể đoán được ý định của ta, đã làm cho bọn Pôn Pốt ở đây mệt mỏi. Có lúc chúng co về phòng ngự, có lúc chúng tập trung quân tấn công ta ở diện lẻ. Mãi mà chưa thấy quân ta tổ chức đánh. Chúng lại bắt đầu dồn hai Tiểu đoàn quân ra biên giới, chuẩn bị chọc phá ta. Bất ngờ đêm ngày 28 tháng 2, Trung đoàn 266 và Trung đoàn 273 xuất kích, luồn sâu vào đất địch rồi đánh ngược trở lại khu vực Bầu Gốc, Mỹ Cân, Tân Dân tiêu diệt gọn hai Tiểu đoàn này.

        Lực lượng Tiểu đoàn 2 cũng xuất kích khỏi chốt. Đánh thẳng vào khu vực đồn Mỹ Cân. Nhưng địa hình ở đây phức tạp. Địch cố thủ trong những lũy tre quanh đồn. Ta từ ngoài đánh vào nên gặp rất nhiều khó khăn. Qua buổi trưa mà Tiểu đoàn 2 vẫn không giải quyết dứt điểm được bọn địch ở đây. Ban chỉ huy Trung đoàn điều Tiểu đoàn 1 quay lại đánh hỗ trợ cho Tiểu đoàn 2. Bọn Pôn Pốt trong công sự, trong các khóm tre, chống cự rất quyết liệt làm anh em Tiểu đoàn 1, nhất là Đại đội 3 rất vất vả. Kết thúc trận đánh dài này, mười đồng chí của Đại đội 3 đã hy sinh. Đó cũng là tổn thất khá lớn.

        Nhân dân ở vùng này vô cùng căm ghét, vô cùng căm hận bọn Pôn Pốt. Nên khi thấy anh em mình đi chiến đấu, một số người cứ nằng nặc đòi theo, giúp đỡ bộ đội như mang đạn, tải thương. Khi tôi cùng anh em tiếp tế cơm cho bộ đội, đi qua các thửa ruộng, rải rác các xác lính Pôn Pốt. Nhưng kỳ quái là, thấy thằng nào cũng bị rạch bụng, trông rất là ghê. Chẳng lẽ bọn này lại tự sát theo kiểu như võ sĩ đạo khi thua trận của một quốc gia nào đó? Nhìn kỹ vẫn có những vết đạn hiểm giết chết bọn Pôn Pốt. Vậy tại sao chúng lại bị rạch bụng, phơi thây ra đây?

        Trở lại tiếp chuyện chiến đấu của Tiểu đoàn 1. Khi được Ban chỉ huy Trung đoàn Điều quay về hỗ trợ cho Tiểu đoàn 2, đánh địch ở trong đồn Mỹ Cân. Đội hình Tiểu đoàn 1 kết hợp với Tiểu đoàn 2, chia làm ba hướng đánh. Đang phát triển thuận lợi, vượt qua cả một số khóm tre. Phía sau của Đại đội 3. Khi Tiểu đoàn bộ Tiểu đoàn 1 tràn lên thì bất ngờ những loạt súng của bọn Pôn Pốt điên cuồng quạt vào đội hình. Qúa bất ngờ trước tình huống đó. Lại ở giữa đồng trống, chưa kịp phản ứng được ngay. Những loạt đạn độc ác vẫn điên cuồng găm vào đội hình ta. Làm cho một vài anh em Đại đội 3, trong đó có một số anh em thông tin Tiểu đoàn trúng đạn. Mấy đồng chí thông tin này là cùng Trung đội với đồng chí Hồng, hiện là thương binh, đang sống ở Thiệu Hoá - Thanh Hoá. Đại đội 3 đang tiến công địch, phải tạm thời dừng chân. Các đồng chí trinh sát phát hiện số địch không nhiều. Đồng chí Trụ lệnh cho Trung đội 1 vòng phải, Trung đội 2 vòng trái, dùng khẩu 12,7 ly của Đại đội 4 tăng cường bắn chế áp. Đánh thẳng vào khu vực cố thủ bí mật của lính Pôn Pốt nhưng đã bị lộ. Chỉ sau 15 phút tấn công. Mấy hoả điểm này bị tiêu diệt. Nhìn những tên lính Pôn Pốt chết gục bên súng, hơi khó hiểu. Kiểm tra kỹ lại, hoá ra tên nào cũng bị xích chân vào một cái cọc, hay gốc cây để khỏi bỏ chạy. Đây là hình thức mà Pôn Pốt gọi là cảm tử bắt buộc. Thông thường kẻ xâm lược đều có những hành động điên cuồng như vậy. Chúng nó dã man với cả chính những đồng đội của chúng. Như vậy, sau 1 ngày tổ chức tấn công. Sư đoàn đã tiêu diệt gọn 2 tiểu đoàn của bọn Pôn Pốt, giải phóng được khu vực đồn Mỹ Cân. Tiểu đoàn 2 chốt giữ lại khu vực này.

        Bị thua đau nhưng bọn Pôn Pốt rất cay cú. Thấy còn mình Tiểu đoàn 2 chốt lại đó. Mấy ngày sau chúng lại tổ chức tập kích vây hãm Tiểu đoàn 2. Ngày 10/3 Trung đoàn lại tổ chức cho Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 3 tấn công tiêu diệt địch ở vòng ngoài, hỗ trợ cho Tiểu 2 giữ chốt.

        Có một việc mà cho đến hôm nay, khi nói chuyện về việc đồng chí San, Đại đội phó hy sinh, anh em chúng tôi thấy có việc hơi khó hiểu. Nguyên do, tối ngày 9/3 đi luồn đánh Pôn Pốt, anh San tập trung Đại đội và hô rất là to cho Đại đội xếp hàng ngang, hàng dọc, phổ biến nhiệm vụ đánh địch, đúng bài bản như là hồi huấn luyện, hay diễn tập đánh địch. Anh em tôi thấy vậy nói nhỏ với nhau: “Ổng này giở kiểu gì thế này? Chưa bao giờ đi đánh trận, mà tập hợp lính kiểu này. Khéo lại có vấn đề phức tạp ngày mai đây?”. Rồi sự việc chiến đấu ngày hôm sau, diễn ra với Đại đội 3 cũng thật bất ngờ, nhiều đồng chí hy sinh và bị thương. Đây cũng là lần tập hợp quân cuối cùng trong đời của một đồng chí chỉ huy Đại đội, chưa được nhận quân hàm sĩ quan. Đồng chí Nguyễn văn San nhập ngũ tháng 5/1972. Quê anh San ở xã An đồng, Hưng Hà, Thái Bình. Ở Đại đội 3 với tôi từ ngày đầu nhập ngũ. Phải chăng, sự rập khuôn từ huấn luyện vào chiến đấu sẽ ít thành công.

[Giangtvx]

       
*

*        *

        Từ khi thành lập đến nay, biên chế đội hình của Sư đoàn 341 không thay đổi, bao gồm 4 Trung đoàn và 8 Tiểu đoàn trực thuộc:

        -Trung đoàn 273 thường gọi là El. bộ binh.

        -Trung đoàn 270 thường gọi là E2. bộ binh.

        -Trung đoàn 266 thường gọi là E3. bộ binh.

        -Trung đoàn 55 thường gọi là E4. pháo binh

        Khi tình hình biên giới Tây Nam có nhiều phức tạp. Lúc Sư đoàn 341 nhận nhiệm vụ đi làm kinh tế mới ở vùng Sông Ray. Cùng thời gian đó, bọn Pôn Pốt xua quân sang lấn chiếm Hà Tiên - Kiên Giang. Bộ đã điều Trung đoàn bộ binh 270 xuống đánh địch, trấn thủ bảo vệ thị xã Hà Tiên từ tháng 7/1977. Vậy là sau khi hoàn thành nhiệm vụ quân quản, một số đơn vị của Sư đoàn đã bước vào chiến đấu, cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới.

        Thị xã Hà Tiên là mảnh đất tận cùng của Tây Nam Tổ quốc. Ở đây cảnh trí tuyệt đẹp. Ba mặt là biển và sông. Còn đất liền thì lại nối sang đất Campuchia, qua cửa khẩu Xà Xía. Từ thị xã Kiên Giang đi về Hà Tiên chỉ có một trục lộ duy nhất. Một bên là biển, một bên là đầm lầy, rừng tràm mênh mông sang tận đất Campuchia. Núi, đồi hòa quyện với biển trời bao la, tạo lên một vẻ đẹp rất nên thơ. Sang thị xã Hà Tiên, phải qua một con phà, có khi là cầu phao. Dòng sông nhỏ, nối thông từ đất liền ra biển. Về địa lý Hà Tiên rất độc lập, tạo nên vẻ đẹp hiếm có. Ngay khi đến đất này, tôi được nghe một bài ca, của một nhạc sĩ nào đó ngợi ca cảnh đẹp Hà Tiên, trong đó có câu như.-” Hà Tiên mến yêu đẹp như xứ thơ xa cách tôi còn nhớ.... xanh xanh màu ánh mắt, em gái chiều chiều năm xưa” Nghe đâu còn có nhiều bài hát ca ngợi mảnh đất này. Trong cuộc sống hiện tại, những lúc vui vui, tôi thường cao hứng thổi sáo mồm hay hát cho mình nghe vài câu ca đó, thấy lòng thư thái, như được đứng trước biển Hà Tiên. Hà Tiên có bãi tắm Mũi Nai tuyệt đẹp, những thân dừa lâu đời cao vút. Nhìn xa ra các đảo nhỏ ngoài khơi, khi lên thăm hang Thạch Động, núi Bài Thơ, thấy nơi đây là thắng cảnh hiếm có.

        Cảnh đẹp mê hồn. Nhưng về mặt quân sự thì thật bất lợi cho ta. Có thể vì nơi đây như là một hòn đảo độc lập. Phía Campuchia sang thì lại rất thuận tiện vì thị xã liền với đất của tỉnh Tà Keo. Chính vì thế nên tháng 7/1977 bọn Pôn Pốt lẻn sang, tàn sát nhiều dân làng Việt Nam. Chúng đã sử dụng thủ đoạn tàn ác, dã man như đã gây ra với nhân dân Campuchia. Trên lãnh thổ ta, chúng còn tàn sát dân ở Xa Mát, Thiện Ngôn, Ba Chúc. Những làng xóm này là nơi bọn lính Pôn Pốt đã thể hiện bản chất diệt chủng của chúng. Chúng ta luôn giữ gìn tình đoàn kết với dân tộc Khmer, nhưng chúng ta không quên tội ác của bè lũ Pôn Pốt. Và, chắc chắn mãi mãi nhân dân Campuchia cũng không quên tội ác bọn diệt chủng.

        Trung đoàn 270 được cơ động gấp xuống để tiêu diệt địch và trấn ải ở đây. Nhưng khi chốt giữ lâu thì tổ chức phòng ngự chiến đấu có những chủ quan. Dẫn đến ngày 14/3/1978 bọn Pôn Pốt đã đưa hai Trung đoàn sang mật tập tấn công ta chiếm một phần thị xã. Quân ta hoàn toàn bị bất ngờ. Ban chỉ huy Trung đoàn phải cố thủ trong hang Thạch Động. Chiến sĩ Trung đoàn 270 rất dũng cảm chiến đấu. Tuy thế, do địch đông, yếu tố tâm lý chủ quan nên bị bất ngờ, ta cầm cự rất khó khăn, nguy kịch, nhiều anh em bị thương, bị hy sinh.

        Trước tình hình đó, Quân khu 9 và các cấp chỉ huy lệnh cho Sư đoàn 341 bằng mọi giá phải cơ động nhanh xuống đánh địch, giải vây cho thị xã Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang.

        Nhận lệnh hành quân thật đột ngột. Tất cả các đơn vị đều bất ngờ khi có lệnh bàn giao chốt gấp. Trong hai giờ phải làm xong tất cả thủ tục chuyển quân. Các trận địa chốt theo hợp đồng, bàn giao chốt cho Sư đoàn 330, Quân khu 9 đảm nhiệm. Ngay tối ngày 15/3, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 1 xuống tàu cơ động trước. Tiểu đoàn 1 và 2 chốt, đợi Sư đoàn 330 đến thay địa bàn. Tuy vậy, đợi mãi đến 21 giờ, rồi 22 giờ đêm. Sư đoàn 330 cũng chưa có lực lượng vào thay. Đồn biên phòng Mỹ Cân và một số trận địa chốt được bí mật bàn giao cho bộ đội biên phòng và tỉnh đội đồng Tháp. Toàn bộ 2 Trung đoàn bộ binh và các đơn vị trực thuộc của Sư đoàn khẩn trương cơ động.

        Các đồng chí chỉ huy Đại đội, Tiểu đoàn và đồng chí Nguyễn Dấng, Trung đoàn phó, xuống đốc chiến Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 2 cơ động. Nét mặt ai cũng đăm chiêu căng thẳng. Những mệnh lệnh đanh gọn hối hả thúc giục, nhắc nhở anh em: “Khẩn trương, khẩn trương”. Anh em chiến sĩ thì không hiểu hết được những gì diễn biến, đang xảy ra ở chiến trường Hà Tiên. Chỉ nhận được thông báo rút khỏi chốt, nếu không có đơn vị bạn ra thay cũng phải rút đi làm nhiệm vụ quan trọng hơn. Bộ đội ta bí mật rời khỏi trận địa.

[Giangtvx]

   
        Tất cả các tàu của nhân dân được huy động chở bộ đội, hành quân theo đường sông. Tiểu đoàn 3 được tàu Hải quân chở đi.

        Việc Sư đoàn bộ đội chủ lực, bất ngờ di chuyển đã làm cho nhân dân ở đây cũng bất ngờ. Bất ngờ không phải là lo sợ bọn Pôn Pốt tràn sang mà khi phải chia tay bộ đội, với tình cảm mấy chục ngày, tình quân dân gắn kết. Những mất mát, hy sinh của anh em, sự dũng cảm, ý chí chiến đấu làm nên những chiến công, chiến thắng đã được nhân dân ghi nhận, cảm phục yêu mến. Những gia đình mà có anh em ở trong nhà, chiến đấu bị hy sinh. Bà con cảm thấy đau xót, như chính con em của họ hy sinh mất mát. Nhiều má còn bắt các con, các cháu, mang tang, lập bàn thờ anh em ngay vị trí trang trọng trong nhà. Tình cảm cao quí đó chỉ có nhân dân Việt Nam mới có được. Khi biết tin bộ đội di chuyển, các ba, các má, các chị, các em, khóc ròng. Bà con kéo ra hết bến tàu dọc nơi đóng quân, chia tay bộ đội và tặng cho anh em những lương thực, thực phẩm thật nhiểu. Chia tay gấp gáp, bịn rịn, nghẹn ngào không nói được nên lời.

        Tôi xuống tàu lúc 1l giờ đêm. Đây là chuyến tàu cuối cùng, chở vét một số anh em hậu cần của Tiểu đoàn. Đêm, đêm tối đen như mực. Sóng vỗ ào ào, trời lộng gió, tàu chòng chành. Tôi ôm má, ôm các em, chia tay bước xuống tàu. Không nói thêm được lời nào. Nhưng trong lòng thầm nghĩ, cảm ơn các má! Cảm ơn các anh em và bà con nơi đây trong những ngày tháng qua, đã chăm sóc, đã giúp đỡ, động viên chúng con rất nhiều! Những tình cảm này, nghĩa tình này chúng con khắc ghi mãi mãi. Chúng con là lính chiến phải đi đánh giặc. Phía xa, nhân dân đang chờ, chiến trường chờ, đang mong chúng con. Chúng con phải lên đường. Nếu có dịp chúng có sẽ quay lại, thăm má, thăm ba và bà con nơi đây.

        Tàu tăng ga nổ máy, Trung đoàn phó Nguyễn Dấng ra lệnh xuất phát. Tàu chồm lên rồi lao đi trong màn đêm, giữa sông nước mênh mông như biển, không một bóng đèn, không một ánh sáng. Vì phải giữ bí mật việc chuyển quân. Lúc này đúng 11 giờ 30 phút đêm, ngày 15/3/1978.

        Con tàu gầm lên rồi rẽ nước lao đi trong trời đêm sông nước mịt mùng. Trời lộng gió nên sóng lớn. Tàu của dân đã cũ, lại không lớn. Nó là loại tàu chở khách, dọc sông như là một cái xe buýt đường sông. Có phải vậy không mà người dần nơi đầy còn gọi nó là tàu đò. Vì thường là chạy theo lộ trình từ Tân Châu đến Hồng Ngự, ghé vào bất cứ chỗ nào khi có khách lên xuống. Mỗi cơn sóng trào tới đập vào mạn tàu là lại nghe tiếng răng rắc chuyển mình của các vật liệu trên con tàu. Có lẽ con tàu sử dụng đã nhiều năm, đã quá lâu. Sóng lớn làm anh em nôn nao thật khó chịu. Đi được một hồi, mọi người đã quen quen, yên vị, không ai nói gì nữa. Kệ, lính cũng đã quen nếp đi đâu, đến đâu, làm gì, đã có chỉ huy xếp đặt. Nếu có tò mò, có thắc mắc thì chỉ là lúc đầu nhận lệnh, hỏi lại cho rõ thêm mà thôi.

        Mọi người như đã chìm vào giấc ngủ. Tôi vốn tính sợ sông nước. Nên không yên tâm nghĩ ngợi đủ kiểu, đủ thứ và đủ đường xử lý tình huống. Nếu có gì không may xảy ra trên sông. Mà sao, con tàu này lại không có phao cứu sinh? Chắc là dân nơi đây giỏi bơi lội nên họ không coi trọng phao?

        Khi xuống tàu, tôi và anh em có xách xuống can mỡ lợn, loại 20 lít Nhưng mỡ chỉ còn già nửa can. Thoáng nghĩ: Nếu nguy, có gì thì ôm cái can này chắc không sợ chìm.

        Tiếng động cơ đều đều ổn định. Tổ lái vẫn làm việc, đưa lái con tàu đi vào đúng các luồng lạch. Tàu dập dềnh lên xuống theo con sóng đều đều. Trời đêm, nhìn ra chỉ thấy đen kịt, không thấy được bến bờ nào cả. Triền miên suy nghĩ, tôi cũng chìm vào giấc ngủ khi nào không hay.

        Rầm., rắc rắc., rắc... Con tàu khựng lại. Mọi người theo quán tính lao hết về phía trước, đè, đạp, chồng lên nhau. Tất cả choàng tỉnh dậy nhốn nháo. Loáng thoáng nghe có tiếng kêu lẫn trong gió lớn. Tiếng ông thuyền trưởng già hô: “Đụng tàu rồi”. Rất nhanh theo phản xạ, tôi cúi xuống tháo dầy giày. Quan sát trong đêm mờ phía trước một con tàu gỗ phía trên đang từ từ chìm xuống. Một vài cánh tay chới với. Tàu tôi chao đảo, nước đã té tràn vào khoang. Anh em càng hoảng loạn đứng hết cả lên. Có hai người bên con tàu bị chìm đu bám được vào thành tàu chở chúng tôi. Anh em vội kéo các đồng chí ấy lên nhưng những động tác này, càng làm cho tàu chòng chành hơn, nguy cơ bị chìm càng cao. Cởi xong dây giày, tôi cầm lấy can mỡ thế thủ. Theo kinh nghiệm thì tàu thuyền đắm nên xử lý bằng cách nhảy xuống và bơi nhanh ra xa hoặc là nhảy khỏi tàu sau cùng. Suy nghĩ nhanh thoáng qua. Tôi chọn phương án hai. Tiếng đồng chí Nguyễn Dấng Trung đoàn phó gào lên thật to: “Tất cả ngồi xuống, ngồi im”. Mọi người rắp rắp nghe theo hiệu lệnh đó. Con tàu từ từ ổn định không còn chòng chành chao đảo nữa. Hú hồn. Nhìn ra loáng thoáng trên mặt nước như có vài cái ba lô trôi nổi lểu phều. Con tàu của tôi vẫn tiến như không có gì xảy ra.

[Giangtvx]

        Cho đến sau này và đến tận bây giờ. Tôi vẫn thắc mắc về cái sự kiện tàu đụng nhau hôm đó. Là một con tàu của Quân khu 9 khi con tàu này đang trên đường cơ động tác chiến. Qua lời kể của hai người được kéo lên tàu tôi. Nhưng không hiểu sao tàu tôi không dừng lại để tìm? Để cứu anh em ở tàu kia? Và như vậy bên đó liệu có ai chết đuối không? Chết bao nhiêu người? Không một ai sau này nhắc về vụ đó nữa, thật khó hiểu? Sau này, tôi mới được biết, tàu chúng tôi phải đi để thực hiện nhiệm vụ thật nhanh, còn con tàu kia đã được tàu phía sau cứu. Con tàu phía sau cũng là của Quân khu 9. Trong chiến tranh, nhiều chuyện chỉ có người chỉ huy mới biết.

        Nhưng đến bây giờ, tôi cũng không nhớ là con tàu chở tôi hôm đó cập bến nào vào lúc 5 giờ sáng. Chúng tôi đổ bộ lên bờ và hành quân khoảng một cây số thì tới con đường đất khá lớn. Nhìn ra, thấy một đoàn xe ô tô đợi sẵn. Bộ đội chúng tôi nhảy lên xe cơ động đi tiếp. Đường xấu và rất xóc. Cơm nắm đã chuẩn bị từ hôm trước, mọi người lấy ra vừa ăn vừa ngắm nhìn cảnh trí địa bàn mới. Đói và mệt nên nắm cơm như quá nhỏ, so với bụng lính chiến chưa thấm tháp gì. Hành quân bằng xe đến gần trưa thì tới thị xã Kiên Giang. Nhân dân và cả các nam, nữ sinh trường sư phạm đứng đông kín hai bên đường vẫy chào đoàn quân. Tiếng chào nhau gọi thăm nhau quê quán thật vui. Đoàn xe dừng lại. Lệnh được tạm nghỉ lại hai tiếng.Tôi đôn đốc anh em nhanh chóng triển khai nấu ăn, cần có bữa cơm nóng cho bộ đội. Bộ đội rẽ vào bên đường, tiện chỗ nào ngả lưng chỗ ấy đợi cơm. Cơm nước xong, chừng hai tiếng sau lại tiếp tục lên đường.

        Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 273 trong những ngày chiến đấu ở Hồng Ngự - đồng Tháp có tin vui lớn. Tiểu đoàn đã được Quốc hội phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang. Đó là thành tích cao trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975.

        Sư đoàn, Trung đoàn tổ chức cho Tiểu đoàn 3 đón nhận phần thưởng cao quý đó ngay tại huyện Hồng Ngự. Vinh dự tự hào to lớn này, thật xứng đáng với cán bộ chiến sĩ của Tiểu đoàn. Có điều, quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng đến chậm quá nên rất nhiều cán bộ, chiến sĩ, nhất là lớp lính 1971 - 1972 - 1974, có nhiều cống hiến, lập nên thành tích đã giải ngũ về địa phương, nhiều đồng chí bị thương, hy sinh trong những tháng ngày qua, không còn tại đơn vị, thật là thiệt thòi. Bao giờ cũng vậy, trong niềm vui còn có nhiều trăn trở, không trọn vẹn.

        Được nhận phần thưởng cao quý. Anh em Tiểu đoàn 3 rất hồ hởi, khí thế chiến đấu cao hẳn lên. Lúc này trong đơn vị anh em lớp 1971 - 1972 còn ở đơn vị đã trưởng thành làm cán bộ Trung đội, Đại đội. Các lớp lính 1975- 1976- 1977 đã được học tập, kế thừa truyền thống chiến đấu của các bậc đàn anh, dầy dạn kinh nghiệm chiến đấu. Trong chiến tranh bảo về biên giới Tây Nam này, Tiểu đoàn 3 luôn được sử dụng để làm mũi tiến công mạnh nhất, dũng mãnh nhất của Trung đoàn, Sư đoàn. Nhiều lần được đi tăng cường chiến đấu cùng với Tiểu đoàn 3 mấy lần, tôi thực sự cảm thấy yên tâm, nể phục bản lĩnh chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 3. Tiểu đoàn 3 xứng đáng là đơn vị Anh hùng.

        Lần này khi Tiểu đoàn 3 đến Hà Tiên đã 3 giờ sáng. Được tin quân lính Pôn Pốt vẫn còn chiếm đóng phía gần biên giới. Đài kỹ thuật của Quân khu và Sư đoàn bắt được bức điện của Pôn Pốt với nội dung: “Đang còn một Tiểu đoàn nằm kẹt ở khu vực rừng thưa gần ấp Việt Nam”. Qua phần tích tình hình bộ chỉ huy Sư đoàn điều ngay Tiểu đoàn 3, kết hợp với đơn vị của Quân khu 9, bám và truy kích bọn này. Mặc dù mới hành quân cơ động đường dài đến còn rất mệt nhưng Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Song Thao hăng hái nhận nhiệm vụ. Các đồng chí quyết tâm tiêu diệt bọn Pôn Pốt, bắt chúng phải đền nợ máu.

        Theo tọa độ trong bức điện. Anh em Tiểu đoàn 3 và đơn vị bạn chia làm hai mũi, mò mẫm trong rừng thưa, ngập nước, để truy kích Pôn Pốt. Nhưng mò mẫm đến sáng, quân đi quân lại cũng không thấy bóng tên lính Pôn Pốt nào. Cũng chẳng thấy dấu hiệu nào là chúng đã đóng ở đây.

        Phán đoán bức điện kia đánh lừa ta, anh em Tiểu đoàn 3 hậm hực quay về vị trí được phân công, trong lòng vẫn ấm ức vì bị bọn Pôn Pốt chơi khăm.