Từ biên giới tây nam đến đất chùa tháp Tập 1+2+3

[Giangtvx]

        Sư đoàn 341 lại trở về chốt giữ ở trục đường số 1, phía Nam, Tây Nam của tỉnh Tây Ninh, giáp với tỉnh Long An. Tiểu đoàn 1, chốt ở vị trí cửa khẩu Mộc Bài, Đại đội 3 của tôi chốt tại ấp Mổ Côi ngay tại ngã tư đi ra cửa khẩu, về huyện Bến Cầu và đối diện khu rừng thốt nốt hướng trái Mộc Bài. Từ vị trí Ban chỉ huy Đại đội băng qua cánh đồng khoảng 800 mét, tới bìa rừng thốt nốt là đất Campuchia. Khu vực này chúng bố trí lực lượng rất đông, hầm hào kiên cố, cũng là vị trí thuận lợi của chúng để xuất phát các nhóm trinh sát, hoặc các phân đội nhỏ sang chọc phá ta.

        Thời gian này, việc chốt giữ biên giới của ta, chủ yếu là cảnh giới, quan sát, chủ động phát hiện và tiêu diệt địch. Chứ chưa sử dụng mìn trong phòng thủ. Vì cánh đồng lúa này là của dân mình vẫn đang trồng cấy. Nên bọn Pôn Pốt lẻn sang đây, không gặp trở ngại hay vật cản nhiều. Nên chúng lại càng xâm nhập, tập kích ta với mật độ dày hơn.

        Trong những ngày này, các đơn vị của ta chốt giữ rất căng thẳng, mệt mỏi, quân số của đơn vị, qua các trận chiến hao hụt rất nhiều. Thậm chí, mỗi trung đội chỉ còn hơn chục tay súng mà vẫn phải đảm nhiệm chốt, giữ địa bàn rộng nên ban đêm phát hiện ra địch bò vào tập kích là rất khó.

        Đêm ngày 2/5/1978 hướng các Đại đội của Tiểu đoàn 1 cũng bị Pôn Pốt mò vào tập kích. Đầu tiên, chúng cho một nhóm cách xa khoảng hai trăm mét, bắn vu vơ vào khu vực chốt Đại đội 3. Anh em bắn trả. Ban chỉ huy Đại đội lệnh cho cối bắn đuổi địch. Đồng chí Nên, liên lạc Đại đội xuống báo cho Tiểu đội cối 60 ly bắn. Những mục tiêu, phần tử bắn, đã được chuẩn bị trước nên anh em thao tác bắn rất nhanh. đồng chí Nên báo xong, không về Đại đội ngay, mà ở luôn lại với đồng chí Tiến để xem và xin bắn mấy quả cối. (đồng chí Nên và Tiến là 2 cậu cháu ruột, cùng nhập ngũ tháng 7/1977 quê ở Thụy Ninh - Thái Thụy - Thái Bình.

        Đồng chí Nên vừa thả quả đạn vào nòng. Toong... đạn vừa bay lên, chớp lửa đầu nòng súng sáng lòa. Thì ùng oàng - ùng oàng - ùng oàng, ba phát đạn B40 - B41 của Pôn Pốt dập vào ngay vị trí khẩu đội. Hai cậu cháu cùng hy sinh. Một đồng chí nữa bị thương nặng. Như vậy là bọn địch đã mò sát vào gần khẩu đội cối. Đợi ta phát hỏa, rõ hẳn mục tiêu là chúng bắn. Anh em Trung đội 1 gần đó nổ súng bắn trả. Bọn này sau khi bắn xong là cũng “ù té quyền” ngay.

        Cùng đêm đó, khoảng 2 giờ sáng. Cũng có một tốp lính Pôn Pốt mò tận vào phục kích ở con đường lộ từ ấp Mổ Côi lên huyện Bến Cầu. Thấy xe ô tô của ta đang chạy, chúng phóng mấy quả B40 - B41, bắn mấy loạt đạn AK. Trúng luôn xe, làm lái xe và một đồng chí công an đi áp tải bị hy sinh, hai đồng chí khác bị thương. Xe này là xe chở tiền mới của ngân hàng từ Tây Ninh xuống huyện Bến Cầu để đến sáng tổ chức đổi tiển.Toàn quốc đổi tiền ngày 3/5/1978. Rất may là xe không cháy, chỉ bị hỏng, tiền còn nguyên vẹn. Đại đội 2 cơ động ra đánh đuổi Pôn Pốt, cứu chữa anh em bị thương, bảo vệ xe, bảo vệ nguyên vẹn số tiền để giao lại cho ngân hàng.

        Việc canh gác đêm, lúc này thật là khó khăn vì bọn này lủi như chạch nên ta khó có thể kiểm soát được. Các bộ phận anh nuôi, Y tá, quản lý, đêm đêm đều phải căng mắt ra canh gác, như một Trung đội chiến đấu thực thụ. Ban ngày thì vẫn phải lo tổ chức ba bữa cơm canh, nước uống cho bộ đội. Các chiến sĩ nuôi quân đảm nhiệm canh gác nữa nên rất mệt, nhưng trong chiến đấu phải vậy thôi.

        Tiểu đoàn 1 vẫn chốt giữ ở cửa khẩu Mộc Bài hai bên đường số 1. Đại đội 3 ở ấp Mồ Côi đối diện rừng thốt nốt. Việc để cho Pôn Pốt mò sát vào trận địa cối 60 ly bắn vào khẩu đội làm hy sinh hai đồng chí, phục bắn xe ô tô chở tiền, là một bài học vô cùng đắt giá.

        Tiểu đoàn 1 và các Đại đội tổ chức họp giao ban với các Trung đội, Tiểu đội. Nhiều cuộc họp liên tục kiểm điểm về chuyện để địch phục kích trong đất ta. Cấp trên chỉ thị, các đơn vị phải canh gác nhiều vị trí hơn, thời gian canh gác cũng dài hơn.

        Gác đêm trở thành nhiệm vụ quan trọng trong lúc quân số thiếu. Cứ hai người gác trọn một đêm. Ca một từ sáu giờ tối đến mười hai giờ đêm. Ca hai từ 12 giờ đêm tới sáu giờ sáng. Các bộ phận phục vụ cũng phải gác. Gác đêm lại đúng như thời gian đầu đi làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới.

[Giangtvx]

        Ca gác sáu tiếng thật dài. Ngồi thu lu một mình giữa trời đêm, muỗi đốt khắp người. Khổ nhất là muỗi, đuổi mạnh thì không được, sợ lộ. Lấy khăn mặt khua nhè nhẹ mãi rồi củng mỏi tay mà nó cũng chẳng bay đi. Muỗi như hùa với bọn địch, bu bám gan lỳ để hút máu người chiến sĩ canh gác đêm. Anh em ngồi gác, thì phải căng tai, căng mắt ra nghe, quan sát. Không thể cúi sát xuống đất, mà nhìn ngược lên để phát hiện ra bóng người trên nền trời mờ mờ hoặc các tiếng động lạ. Gác còn là phải chống chọi ngay chính cơn buồn ngủ của mình. Muốn căng mắt ra mà nhiều lúc mắt cứ nhắm lại, gật đầu xuống rồi lại choàng thức dậy. Gác đêm thường căn cứ thời gian là vị trí di chuyển của thiên nhiên, vị trí của các vì sao, chòm sao. Nghe thì rất nên thơ, nhưng nhìn sao mãi thì thấy sao ít di chuyển. Cứ như là trái đất này ngừng quay vậy.

        Rồi nghĩ đủ thứ, nhớ đủ thứ, thèm đủ thứ, từ gia đình, quê hương, nhớ bố, nhớ mẹ, anh chị em, người yêu. Cho đến con gà, con chó. Cứ như là những thước phim toàn cảnh của đời mình hiện ra quay chậm vậy. Nghĩ mãi, tưởng nhớ mãi, có khi nghĩ sang chuyện không vui. Tuy vậy, khi đối mặt với kẻ thù là không thể lùi bước vì lùi là nhục nhã. Thành ra phải tự răn mình cần kiên định lập trường.

        Công việc quản lý ở Đại đội của tôi cũng vẫn bình thường. Vì đêm cũng phải canh gác như anh em. Còn ngày thì vẫn phải lo “cơm dẻo canh ngọt” cho bộ đội. Về khẩu phần ăn của bộ đội, thì từ khi tôi làm quản lý, Ban chỉ huy Đại đội cũng yên lòng. Đồng chí Nông Chính trị viên cũng thường hay động viên, về sự nỗ lực cố gắng của bộ phận của hậu cần. đồng chí Phô, Đại đội trưởng là bạn học cơ khí với tôi từ những năm 1968. Khi ra trường anh Phô về làm việc ở các công ty khác với tôi. Nhưng rồi chúng tôi lại đi bộ đội một đợt với nhau, cùng ở một Tiểu đoàn, tuy khác Đại đội. Nhưng cũng cùng đồng cấp, khi anh Phô là Tiểu đội phó Tiểu đội cối 60 ly ở Đại đội 1, tôi cũng giữ chức Tiểu đội phó ở Đại đội 3. Anh Phô hơn tôi hai tuổi. Tính anh Phô chất phác. Anh cầm tinh tuổi con hổ nên trong sinh hoạt, chỉ huy chiến đấu, rất mạnh mẽ, dũng cảm, hơn thế còn dũng mãnh nữa. Cấp trên chọn anh Phô thay đồng chí Trụ làm đại trưởng Đại đội 3 thật hợp lý.

        Bạn bè xưa cũ, nay đồng chí Phô làm chỉ huy Đại đội, tôi làm quản lý nhưng trong sinh hoạt cũng không vì thế mà nể nang nhau. Chúng tôi tôn trọng nhau, Phô thường xuống, hoặc mời tôi lên Ban chỉ huy chuyện trò, ôn lại những kỉ niệm ngày xưa, hay kỷ niệm quê hương.

        Trong thời gian làm quản lý Đại đội, cũng chẳng có gì đáng nói. Vì nói gì đi nữa, thì quản lý Đại đội, hay anh nuôi đều có những vất vả riêng. Nhưng so với lính chiến thực thụ thì cũng vẫn không vất vả bằng. Tôi vẫn đôn đốc Tiểu đội nuôi quân, làm tốt công việc phục vụ đơn vị.

        Song, có một lần chính cái công việc tưởng chừng rất đơn giản này đã gây nên một việc mất đoàn kết giữa tôi và anh T ở Trung đội 1. Cho đến bây giờ tôi vẫn nhớ mãi, cái lần va chạm gây mất đoàn kết đó. Chuyện là như thế này:

        Anh T là Tiểu đội phó của Tiểu đội 2, Trung đội 1. Anh T là lớp lính tháng 10/1974 quê ở Nghệ Tĩnh. Anh T đã có vợ, có con. Anh T bằng tuổi tôi, trước khi đi bộ đội, là công nhân một nông trường ở Nghệ Tĩnh. Anh T người thấp hơn tôi, nhưng to đậm hơn, thường hay để cái chòm râu dưới cằm, trông như chòm râu của con dê cụ nhưng ngắn hơn nhiều, trông ngộ ngộ rất quậy. Bình thường, anh em chuyện trò với nhau rất vui, rất tôn trọng nhau, vì trong Đại đội, ngoài anh Nông, anh Phô là cán bộ Đại đội ra, thì chỉ còn tôi và Anh T là cao tuổi nhất.

        Sau khi đổi tiền được hai ngày, lúc đó khoảng 8 giờ sáng, nhiều người mệt mỏi vì sau một đêm dài phải canh gác căng thẳng. Tôi bê cái hòm đạn B40, đựng giấy tờ sổ sách ra làm sổ trả phụ cấp cho anh em. Làm xong thủ tục thanh toán cho Trung đội 1, đang chuẩn bị thanh toán cho Trung đội 2 thì Anh T tay xách khẩu AK báng gỗ, hộp tiếp đạn có hai băng buộc tráo đầu đuôi, cùng mấy anh em nữa chạy lên chỗ tôi. Cách tôi khoảng hơn chục mét đã lớn tiếng chửi mắng tôi tới tấp, nào là mày là thằng đều, mày trừ tiền của tao, mày ăn tiền của tao.

        Đây là sự việc chưa từng xảy ra ở mặt trận nên tôi quá bất ngờ. Mọi người đang đứng đợi để thanh toán cũng không hiểu có chuyện gì mà T gay gắt đến vậy. Tôi rất bực nhưng kiềm chế nói: “Có gì đấy Anh T? Sao anh lại chửi tôi? Tôi đã làm gì xúc phạm đến anh? Trừ tiền của anh? Lấy tiền của anh là thế nào? Anh bình tĩnh nói xem, chứ không được chửi tôi như vậy. Nhất là lại động đến gia đình tôi”.

[Giangtvx]

        Anh T vẫn sừng sộ: “Tại sao mày trừ của tao tám đồng”. Tôi nhớ lại ngay việc trừ tiền và nói: "Tám đồng này là trên Tiểu đoàn báo và bắn nợ về. Có phải hôm ở Hà Tiên, Tiểu đoàn giết lợn, anh với hai đồng hương của mình ốm ở nhà, nhượng lòng lợn của Tiểu đoàn ăn đúng không?”. Anh T nói: “Đúng rồi tao có ăn nhưng ba thằng ăn sao mày lại trừ có một mình tao?”. Tôi nói: “Anh là người đứng tên mua lòng lợn đúng không?”. Anh T đáp: “Đúng”. Tôi nói: “Vậy thì quân nhu Tiểu đoàn chỉ biết trừ vào tiền của anh, chứ làm sao trừ được hai người kia. Mà hai người kia là ai?” Anh T nói “Nó ở Đại đội 4 nhưng bỏ về phía sau rồi”. Tôi nói: “Vậy bạn đồng hương với anh. Anh đứng tên mua, anh phải chịu chứ còn kêu nỗi gì? Mà anh còn chửi tôi?”. Anh T vẫn không hiểu mà còn tiếp tục: “Mày trừ của tao là tao cứ chửi đấy, mày làm gì được?”

        Tôi nói: “Tôi không chấp với anh nữa. Nhưng anh không được phép chửi tôi. Càng không được đụng đến gia đình tôi. Ở đây, chỉ có hai anh em là cao tuổi nhất. Anh làm thế, mọi người cười cho đấy”. Anh T đuối lý, nhưng vẫn làm già: “Tao cứ chửi đấy mày dám trừ tiền tao à?” Lúc này tôi đã rất tức cũng không kiềm chế được nữa, tôi nói: “Ông vừa chửi ai đấy.” Anh T nói: “Tao chửi mày đấy, tao sợ gì mày”. T đưa súng cho một anh bên cạnh, rồi xấn xổ áp sát gán tôi. Tôi lùi lại hai bước và nói: “Ông đứng lại, ông mà chỉ tay nữa là tôi không để yên đâu”. Anh T chắc thấy xung quanh toàn đồng hương nên lại càng làm già. Mồm nói: “Tao cho mày một quả, cho biết mặt”. Và T vung tay tấn công về phía tôi. Quá bực tức đến uất ức tôi bèn né người tránh, đưa tay trái lên đỡ. Bước chân phải lên sau T kéo ngược lại. Dùng tay phải đẩy mạnh vào ngực T. Đúng là một miếng đánh hoàn hảo, mà mấy năm huấn luyện tập mãi, không ngờ hôm nay lại áp dụng với đồng đội mình. Có điều là tôi đẩy ngã chứ không đánh ngã. Nhưng T cũng bị lộn ngã uỵch xuống. Nếu là thù, là đối kháng thực sự thì đòn đánh này làm đối phương gẫy tay, vỡ quai hàm rồi. Bất ngờ trước đòn phản của tôi. Anh T lồm cồm bò dậy định lao vào tôi. Lúc này tôi xuống tấn, gằn giọng nói: “Đứng im. Mày mà lao vào lẩn này tao cho miếng quật bò liền, bảy ngày nữa mày vỡ bao tủ chết”. Riêng miếng quật bò này, là tôi nghe kể nhưng không hiểu sao lại ứng xử, bốc phét võ mồm ngay được như vậy. Chứ tôi có được học miếng đánh này bao giờ đâu. Nhưng không ngờ, câu dọa của tôi có tác dụng. Anh T không nói, không rằng, lấy lại súng rồi bỏ đi luôn.

        Chuyện là như vậy, nhưng nó cũng là kỷ niệm, không đẹp mà rất buồn, thời làm quản lý trong quân ngũ của tôi ở miền biên giới Tây Nam này. Sau này tôi day dứt mãi, ai ngờ giữa cảnh giặc dã, đồng đội từng chung lưng ấm lạnh mà hành xử thiếu văn hóa đến thế. Nhưng cuộc sống thì ở đâu cũng vậy, luôn có hai mặt, tốt và xấu. Có điều, người có văn hóa, biết hành xử sẽ mang lại điều tốt đẹp hơn.

        Trước tình hình chốt chặn phức tạp, Sư đoàn 341 sau khi điều nghiên kỹ tình hình đã thay đổi lại cách bố phòng, phòng ngự. Phương án tác chiến của ta là trả cuộc chiến về phía địch. Khu vực Cây Me, xã Long Khánh và tới giáp xã Phước Chỉ. Lực lượng địch lấn chiếm ta, là Tiểu đoàn 121 thuộc Trung đoàn 182 của Pôn Pốt. Đây cũng là một Tiểu đoàn lỳ lợm của Pôn Pốt. Sư đoàn 341 tổ chức cho Trung đoàn 273 và 270 bao vây tiêu diệt Tiểu đoàn này của địch. Sau đó sẽ tiến công tiêu diệt địch ở khu vực rừng thốt nốt trước khu vực Tiểu đoàn 1. Qua 4 giờ chiến đấu các đơn vị đã làm chủ được các mục tiêu. Trận này ta thắng lớn, tiêu diệt được hơn 200 tên, thu được rất nhiều vũ khí và bắt sống được 14 tên.

        Toàn đội hình lại dâng lên qua PaVét 1 - 2 lập tuyến phòng ngự ở khu vực Rừng Sở. Tiểu đoàn 1 chốt ngay tại trục đường số 1 sang phía trái Rừng Sở.

        Như vậy, chỉ trong một ngày tiến công. Toàn bộ Sư đoàn đã tiến công và chốt sâu vào đất địch từ 5 đến 7 km. Các đơn vị được lệnh cũng cố hầm hào, chốt giữ đánh địch lâu dài tại đầy.

        Lúc này, mùa mưa đã đến. Những cơn mưa đầu mùa ào ào trút nước. Nắng mãi, được mưa đất trời hồi sinh mát mẻ trở lại. Anh em tranh thủ tận dụng các nhà bỏ hoang, làm các điểm chốt giữ. Rất khẩn trương cũng cố hầm chiến đấu, hầm ngủ, nghỉ, tạo nên một thế phòng thủ liên hoàn vững chắc.

[Giangtvx]

        Mưa! Mưa mỗi lúc một nhiều. Có ngày mưa triền miên. Cũng không ai nghĩ được rằng, mùa mưa đến nước nhiều đến thế, cũng đồng nghĩa với việc khó khăn, phức tạp cho việc chốt giữ. Vì ở đâu cũng có nước, những cánh đồng khô cạn ngày nào giờ đây đã trắng xóa toàn nước. Việc di chuyển, chốt giữ rất phức tạp vì hầm nào cũng có nước, đất khô là vậy, khi được ngấm nước, tơi ra thành bùn nhão nhoét. Những chỗ còn lại cao ráo, anh em ta trú, chốt, thì lại cũng là mục tiêu đã lộ, là điểm bắn, điểm tập kích của Pôn Pổt. Chúng thường xuyên tập kích bằng hỏa lực vào các đơn vị đóng quân của ta. Có hai lần chúng dùng bộ binh tập kích. Nhưng cả 2 lần đều bị anh em đánh trả, tiêu diệt nhiều tên nên bọn này không dám mò vào tập kích nữa mà chỉ từ xa cầu vồng B41 và ĐKZ hay cối vào các điểm chốt.

        Trong khi tuyến vành đai chốt giữ của Sư đoàn 341 hướng đường số 1 rất chắc chắn thì hướng đường số 13 từ Bến sỏi sang. Sư đoàn 9 đang gặp khó khăn trong chốt giữ ,vì một phẩn lính mới nhiều nên thiếu kinh nghiệm chiến đấu cùng bản lĩnh. Bọn Pôn Pốt lấn dũi liên tục. Nhiều điểm chốt phía Nam ngã tư Nhà Thương, anh em không giữ được. Bọn Pôn Pốt lấn dũi thành công và tận dụng các điểm chốt chiếm được, tăng cường sức ép vào hướng Sư đoàn 9.

        Trước tình hình đó Sư đoàn 341 được lệnh cơ động về hướng đường số 13 thay chốt. Đúng là lật cánh, hoán đổi vị trí chốt cho Sư đoàn 9.

        Ngày 22/5/1978 Trung đoàn 273 bàn giao lại chốt ở khu vực rừng Sở cho Sư đoàn 9. Phương thức bàn giao chốt là bàn giao địa bàn từng Đại đội. Rồi chuyển quân về tiếp nhận những vị trí của Sư đoàn 9. Tại địa bàn mới, các đơn vị nhanh chóng cũng cố hầm hào, tổ chức phản kích địch, chiếm lại những vị trí có lợi cho phòng ngự. Phá thế bu bám của Pôn Pốt.

        Địa hình ở vùng này có những phức tạp, bất lợi cho ta vì tất cả các vận chuyển tiếp tế súng đạn hậu cần đều phải qua phà Bến Sỏi sông Vàm cỏ. Sông không rộng lắm, nhưng vẫn không có cầu. Vượt qua sông khoảng bốn cây số là khu vực Búa Lớn. Dân cư ở đây thưa thớt. Phía bên phải đường là khu vực rừng Hòa Hội, rừng cây bám sát trục đường 24 của ta nối sang bên Campuchia là trục đường số 13. Khu rừng Hòa Hội rộng lớn. Các đơn vị chốt giữ ở phía Nam ngã tư Nhà Thương. Cánh trái giáp Chóp nơi Sư đoàn 7 chốt giữ. Cánh phải tới rừng Hòa Hội.

        Việc tiếp tế, chủ yếu bằng con đường độc đạo. Đó là đường số 13 lúc này đã nhão nhoét, anh em công binh phải chặt hàng ngàn, hàng vạn cây gỗ tròn bằng bắp chân, bắp đùi. Để rải ngang, lót đường cho xe ô tô đi qua. Các hậu cứ của Trung đoàn, Tiểu đoàn, các Đại đội đều dựng lều trại ở Búa Lớn. Hàng ngày anh em tiếp phẩm phải về khu vực này hoặc bên kia bến phà khu vực chợ Long Xuyên mua thực phẩm cho bộ đội. Việc đi lại về phía sau hay sang chốt, thường là đi nhờ các loại xe ô tô, chở vũ khí súng đạn sang. Mỗi lần đi xe là một lán nhớ đời vì xe chạy nhích từng tý một, để vượt qua chỗ có hàng rào trơn trượt, hay những ổ voi, ổ gà đầy nước, đẩy bùn. Mọi người đều phải đứng, bám vào thành xe, nhún nhẩy theo từng nhịp xóc của xe chứ không ai ngồi được trừ lái xe. Nhìn anh em lái xe cũng thật vất vả, đường ổ voi, ổ gà, xe xóc lên, xóc xuống làm lái xe ngồi không vững. Có đoạn lái xe nghiêng sang phải, nghiêng sang trái, hoặc xóc nhẩy lên đấu đập cả lên trần cabin. Hai tay vẫn phải cầm chắc vô lăng, để điều khiển con “ngựa bất kham”. Đúng ra là: “Con đường bất kham này”.

        Khi Tiểu đoàn, Đại đội đã tổ chức chốt giữ vững chãi bọn Pôn Pốt không bu bám nhiều như trước nữa. Tôi vẫn làm quản lý của Đại đội. vẫn tổ chức cơm nước cho anh em trong đơn vị chu toàn.

        Chốt giữ ở đây khoảng 10 ngày, một buổi sáng vừa tổ chức mang cơm cho các chốt, mấy anh em ở chốt mời giữ tôi ở lại. Anh em nói anh Phú ở đây tý nữa ăn xoài cùng chúng em. Tôi hỏi, xoài ở đâu? Hùng lính mới nói rất văn học: “Anh có nghe xoài đang rục rịch chín không?”. Tôi phì cười vì tính nhân cách hóa của Hùng rồi nói: Ông em nói hay hấp dẫn quá, xoài đâu rồi chú mày làm anh thèm ăn rỗi đấy. Hùng nói anh cứ bình tĩnh đợi em tý đã. Rồi Hùng cầm xẻng ra đào đụn đất gán hầm lấy lên gần chục quả xoài vàng ươm hâm hấp nóng và đã có mùi chín thơm phức. Hóa ra, gần đây có cây xoài rất nhiều quả. Anh em đi lấy về và chôn xuống đất cho nhanh chín. Tôi lấy một quả đang gọt, chưa kịp ăn thì thấy đồng chí liên lạc xuống tìm tôi, báo lên Đại đội gấp. Tôi xin thêm mấy quả xoài rồi về lên gặp Ban chỉ huy Đại đội. Anh Nông, anh Phô đã pha trà ngồi đợi tôi. Sau tuần nước, anh Nông nói: “Bây giờ ông lên gặp Ban chỉ huy Tiểu đoàn để nhận nhiệm vụ”. Hơi bất ngờ: “Có việc gì mà đột xuất vậy? Chẳng nhẽ tôi được ra quân?"

[Giangtvx]

        Trong quân đội, nhất là các đơn vị chiến đấu thì việc gì cũng bí mật, việc ra quân, hay đi học, thuyên chuyển đơn vị, hay được về phép cũng thế. Tôi đoán là Tiểu đoàn sẽ cử tôi đi học, hoặc được ra quân vì việc ra quân giải ngũ của tôi, Ban chỉ huy Tiểu đoàn gần như đã cam kết với tôi, là nếu có đợt ra quân sớm nhất là sẽ giải quyết.

        Tôi lên Ban chỉ huy Tiểu đoàn 1. Anh Chính, Chính trị viên trưởng vui vẻ bắt tay tôi rồi nói: “Mời ông ngồi đây, đợi ông Thảo Đại đội 1 lên nữa, rồi ta trao đổi cụ thể". Tôi hỏi thăm dò: “Anh Thảo nào?” Anh Chính nói: “Thảo cũng ờ cối 60 ly như ông đấy”. Anh Thảo ở Đại đội 1, hơn tôi mấy tuổi, gốc người Huế. Gia đình có bà nội và bố đẻ đều tham gia cách mạng, chức vụ rất lớn. Bố đẻ anh Thảo hy sinh khi đất nước gần ngày giải phóng. Anh Thảo vẫn thường chơi bóng bàn với tôi. Là học sinh miền Nam, con em cán bộ ra học ở Quảng Ninh, (hiện nay anh Thảo đã nghỉ hưu sống tại thành phố Huế).

        Vừa lúc đó thì anh Thảo tới. Anh Chính rót nước mời hai anh em rồi nói luôn. Tình hình chính trị hiện tại có nhiều vấn đề thay đổi, cuộc chiến tranh này còn kéo dài, chứ không đơn thuần là mâu thuẫn cục bộ biên giới nữa mà nó đã manh nha xuất hiện chủ nghĩa bành trướng bá quyền. Bọn Pôn Pốt này chỉ là con tốt thôi là tay sai của bè lũ bành trướng thôi. Chúng lấy cớ đòi đất, để chọc phá nước ta, chúng vẫn rêu rao là các tỉnh miền Nam là đất Campuchia. Anh Chính nói một hồi rồi kết luận: “Chính vì vậy nên hôm nay mời các ông lên đây để nhận nhiệm vụ. Tiểu đoàn nói sơ bộ vậy thôi, anh em mình cùng lứa, cùng ngày nhập ngủ với nhau nên các ông còn hiểu hơn tôi.

        Các ông lẽ ra bây giờ, cũng phải đảm nhiệm trọng trách như tôi nhưng do sự nhầm lẫn, không may nên hiện tại các anh vẫn như vậy nhưng giai đoạn này, các anh đều biết là số lượng Đảng viên của các chi bộ, đảng bộ, đã cạn kiệt. Lớp anh em 1977 -1978 thì chưa có kinh nghiệm chiến đấu nhiều. Tôi chỉ gợi ýnhư vậy, còn bây giờ hai ông uống nước xong, rồi mời các ông lên Ban chính trị Trung đoàn, làm việc với Phó Chính ủy Tiến”.

        Từ đây về trung đoàn cũng xa, địa hình mới, mỗi ông mang thêm một khẩu AK, cho yên tâm. Rồi gọi liên lạc mang ra hai khẩu AK, mỗi người thêm hai hộp tiếp đạn đã đầy đạn. Anh Thảo nói tôi có cái này rồi và lôi ra khẩu K54 mới coóng, nói: “Hôm trước tôi thu được chiến lợi phẩm nhưng không nộp, anh Chính nói ông giữ lấy mà dùng nhưng ông cũng cứ mang theo AK cho chắc”.

        Hai anh em chào anh Chính rồi về trung đoàn bộ, từ chốt đại đội về tiểu đoàn rồi từ tiểu đoàn về trung đoàn khoảng 5 cây số, phải đi qua những cánh đồng nước. Thấy nói nhiểu nơi anh em Sư đoàn 9 còn cài mìn. Đi khoảng hai cây số nữa thì thấy ở đây thật vắng vẻ. Mới thấy là chốt của mình hiện giờ cũng chỉ cứng ở vỏ ngoài. Còn nếu Pôn Pốt ủi qua được vào trong thì cũng rất bất lợi. Các đơn vị hiện tại chỉ còn một phần ba số quân so với ngày đầu đi biên giới. Đơn vị đã được bổ sung mấy đợt quân mà cũng không thấm vào đâu. Các đơn vị kỹ thuật cao như phòng không, tên lửa cũng đã phải tỉa quân điều động cho các đơn vị bộ binh.

        Hai anh em đi được một lúc, đến chỗ vắng, anh Thảo nói: “Dừng lại tập bắn súng K54 đã Phú à”. Rồi anh Thảo khoanh một điểm ở cây thốt nốt, lùi lại khoảng hai mươi mét cứ thế là tập bắn. Anh Thảo là người rất thích súng đạn, ở đâu cũng hay đi đánh cá hoặc săn bắn cải thiện cho Tiểu đội. Hồi ở huấn luyện ở Vĩnh Linh - Quảng Trị, tôi hay sang chơi với anh Phô, Đại đội trưởng Đại đội của tôi bây giờ, lần nào cũng được chiêu đãi cơm với các loại thực phẩm, tăng gia được do chính anh Thảo nấu nướng, khi thì thịt mèo rừng, khi thì ếch nhái, chim, cá.

        Ban chính trị Trung đoàn, nơi làm việc dưới gầm của một căn nhà sàn có hầm bán âm. Đồng chí Phó Chính ủy Nguyễn Kim Tiến đang làm việc với các trợ lý, thấy anh em tôi đến dừng lại việc hội ý. Mời chúng tôi vào và nói luôn: “Ông Phú, ông Thảo ngồi xuống đây”. Sau một hồi vòng vo hỏi chuyện về tình hình đơn vị. Và chúng tôi báo cáo sơ qua về tình hình dưới Đại đội cho anh Tiến nghe. Đồng chí Tiến nghe xong nói ngay, hóa ra, ban đầu anh hỏi chúng tôi chỉ là cho có chuyện hay để nhập đề: Tình hình đất nước đang rất gay go, sau chiến tranh lẽ ra chúng ta được về với gia đình vợ con nhưng rồi... nhưng rồi., một lô các nhưng rồi. Đảng bây giờ yêu cầu các đồng chí phải phục vụ quân đội lâu dài. Không thể có chuyện Đảng viên bây giờ ra quân hay chuyển ngành được. Trong những ngày qua, tôi biết các ông có những thiệt thòi. Có thể là sai sót của tổ chức nhưng các ông, các đồng chí đã rất xứng đáng là người Đảng viên ưu tú của Đảng.

[Giangtvx]

        Phó Chính ủy nói thao thao một lúc rồi kết luận: “Hai ông về hai Đại đội. Ồng Phú về làm phó chính trị Đại đội 1, ông Thảo về Đại đội 3. Các ông vui vẻ mà làm. Đừng có lý do lý trấu gì nữa”. Ông Tiến cũng chẳng hỏi chúng tôi có đồng ý không nữa mà gọi đồng chí trợ lý cán bộ ra đưa luôn quyết định giao cho chúng tôi. Tôi cũng không bất ngờ nhưng cũng rất miễn cưỡng. Hai anh em phải nhận quyết định và về lại Tiểu đoàn. Sau cái bắt tay hờ hững rất riêng của phó chính ủy Trung đoàn mà mọi người thường gọi là “chị Tiến”.

        Hai anh em trở lại Tiểu đoàn, đưa hai quyết định cho đồng chí Chính. đồng chí Chính sôi nổi nói: Các ông cứ giữ lấy. Đấy là quyết định chức vụ còn quyết định quân hàm mấy ngày nữa mới về. Các anh về Đại đội, tổ chức liên hoan chia tay. Rồi có gì phải bàn giao. Ngày mai hai ông về tiểu đoàn họp rồi trở về đơn vị mới luôn. Tôi rất vui và xin chúc mừng hai ông.

        Thoáng trong đầu tôi nghĩ: Ông vui là đúng rồi vì vận động chúng tôi phát triển mãi không được. Bây giờ trước sức ép nhiều mặt, chúng tôi miễn cưỡng phải nhận chức vụ này. Bước đường “tiến thoái, lưỡng nan chứ vui thú gì đâu mà chúc mừng”.

        Tôi về Đại đội, mọi người đã biết việc tôi không làm quản lý nữa, mà sang làm Chính trị viên Phó Đại đội 1. Anh Phô, anh Nông pha nước mời tôi và lại cũng vui vẻ chúc mừng rồi nói luôn về công việc bàn giao ngay sổ sách tài chính cho anh Thanh đảm nhiệm. Anh Phô mời tôi tối lên ăn cơm liên hoan cùng Ban chỉ huy Đại đội.

        Ngày hôm sau, tôi cùng Ban chỉ huy Đại đội về Tiểu đoàn họp. Nghe phổ biến tình hình tác chiến. Tình hình địch, ta và đặc biệt có nói đến tình hình Campuchia, rất mừng là tại đất nước này đã có nhiều lực lượng nổi dậy, phản chiến chống lại bè lũ diệt chủng, một số người chạy sang ta, yêu cầu chúng ta giúp đỡ họ. Với tinh thần, giúp bạn là tự giúp mình, theo yêu cầu phối hợp, sự thỏa thuận của bạn, trên chiến trường biên giới Tây Nam này chúng ta được lệnh: Mở rộng địa bàn, mở rộng hành lang, tạo điều kiện liên kết các lực lượng nổi dậy ở nhiều nơi trên đất nước bạn. Việc nâng đỡ các lực lượng này, liên kết để họ nhanh chóng lớn mạnh là vô cùng cấp bách. Giúp các lực lượng Cách mạng chân chính phát triển để họ đánh đổ bè lũ diệt chủng Pôn Pốt, cứu nhân dân Campuchia của họ. Nhiệm vụ này rất gian khổ nhưng chúng ta tin rằng sẽ làm được.

        Qua học tập, nắm tình hình, mọi người ai cũng thấy thoải mái, nhẹ nhõm. Vì chúng ta đã có hướng, có lối thoát khỏi sự lúng túng về cuộc chiến tranh này. Vì từ đây, chúng ta có mục tiêu chiến đấu, bảo vệ đất nước và còn có sứ mạng quan trọng là giúp đỡ cách mạng chân chính Campuchia mới được phôi thai, còn trong trứng nước. Cùng sự giải thoát được thế bất lợi cho chúng ta về dư luận quốc tế đỡ bị mang tiếng là chúng ta gây hấn, lấn chiếm Campuchia nữa.

        Vì vậy, nhiệm vụ trước mắt của toàn Sư đoàn chúng ta là phải phát triển địa bàn, mục tiêu là tấn công, tiêu diệt sinh lực địch, với diện sâu khoảng ba chục cây số.

        Kết thúc hội nghị, đồng chí Chính giới thiệu và điều tôi về Đại đội 1, đồng chí Thảo về Đại đội 3 như trong quyết định. Như vậy, từ ngày thành lập đến nay, trừ Đại đội 4 hỏa lực, tôi đã được điều động về khắp các đơn vị trong Tiểu đoàn.

        Sau hội nghị tôi về luôn Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 1, tức là Trung đoàn 273, Sư đoàn 1, xin nói thêm Sư đoàn 341 còn có tên gọi là Sư đoàn 1. Như vậy một đơn vị có bốn số 1, tứ quý đây. Không biết may rủi thế nào đây. Với cương vị mới, một cương vị mà lẽ ra năm 1974 tôi đã ở vị trí này, cương vị này. Thoáng nghĩ như vậy rồi lại nghĩ lại, đời binh nghiệp chưa biết thế nào là may, là rủi cả. Có lẽ phải đợi hết chiến tranh mới biết được may rủi thế nào? Không có thời gian ngẫm nghĩ nhiều nữa. Mọi người lại chuẩn bị cho một trận tấn công luồn sâu mới. Với biết bao sự bận rộn trước trận đánh, mà những người lính, người cán bộ phải nắm bắt, phải chuẩn bị.

        Ban chỉ huy Đại đội 1 như vậy cả tôi nữa là đủ bốn người. Đại đội trưởng, là anh Nguyễn Minh Đạc, trung úy, quê Đông Triều tỉnh Quảng Ninh, cùng là lính tháng 5/1972 với tôi. Hiện nay là đại tá, nghỉ hưu ở quê. Đại đội phó, là anh Phạm Văn Trọng, thiếu úy, lớp lính 1971 quê ở Hiệp Hòa, Hà Bắc. Anh em hay gọi biệt danh là “Trọng điếc” vì anh là thương binh, bị nặng tai lúc nghe rõ, lúc không. Chính trị viên trưởng là anh Nguyễn Tiến Công, trung úy, hơn tôi một tuổi, là lớp lính 1971. Ở Đại đội thông tin sau lên Ban tổ chức chính trị Trung đoàn, cũng mới chuyển về được hai tháng. Đồng chí Công hy sinh trận ngày 18/7 tại khu vực Săng Ke, không lấy được thi hài. Trận đánh này vô cùng ác liệt. Lúc đó tôi Chính trị viên phó, liên lạc Đại đội có hai đồng chí. Đồng chí Hiệp lính 1978 quê Vĩnh Phúc. Đồng chí Mai, lính 1978 quê Nghệ An. Y tá Đại đội có hai đồng chí.

[Giangtvx]

        Lúc này đơn vị đã được bổ sung thêm quân. Số quân của Đại đội là sáu mươi lăm người. Việc nắm tư tưởng, động viên tinh thần chiến đấu, giáo dục ý chí, ý thức kỷ luật, với tôi cũng không có gì mới lạ. Tôi nhanh chóng hòa nhịp vào công việc của đơn vị, thường xuyên xuống các chốt của các Trung đội, chuyện trò, nắm tình hình và để gần gũi tình cảm anh em, tạo điều kiện thuận lợi cho chỉ huy.

        Ban chỉ huy Đại đội 1 với tôi, anh em cũng đã biết nhau từ trước nên cũng không có gì phải tìm hiểu nhiều. Bộ tứ chỉ huy như vậy là rất vui, rất hợp, đều là “trai tân” cả nên sự vấn vương quê nhà cũng giống nhau, thường hay kể những chuyện về cuộc sống, yêu đương, hay tìm hiểu về tính tình của phái nữ...

        Về Đại đội 1 được mấy ngày, đơn vị chuẩn bị đi chiến đấu. Theo phương án tác chiến, toàn Trung đoàn luồn sâu vào đất địch. Lần luồn sâu này không phải chỉ có các đơn vị chiến đấu mà gần như là tất cả Trung đoàn. Các cơ quan tham mưu, chính trị, hậu cần, quân y đều phải đi luồn sâu cùng Trung đoàn. Quãng đường luồn sâu là khoảng 15 cây số, phải qua nhiều làng xóm, qua các vị trí chốt giữ của Pôn Pốt. Địa hình bằng phẳng, ruộng nước là chính nên việc luồn lách là rất phức tạp. Rồi chốt giữ, đánh tiêu diệt địch trong phạm vi này. Xây dựng tuyến phòng ngự mới và mở rộng địa bàn như đã nói ở trên. Theo thông báo của trinh sát. Khu vực tác chiến luồn sầu có rất đông lực lượng của địch. Có cả đơn vị xe thiết giáp lội nước M113 của Pôn Pốt nữa. Các đơn vị phải chuẩn bị chiến đấu thật kỹ càng. Vì càng vào sâu đất địch, thì khó khăn phức tạp cho ta càng lớn. Tiểu đoàn 3 đi đầu đội hình, sẵn sàng tiêu diệt tăng thiết giáp của chúng. Mọi chuẩn bị đã hoàn tất. Giờ xuất phát cho trận đánh là 7 giờ tối ngày 14/6/1978 phấn đấu tới mục tiêu và giờ G là 5 giờ sáng ngày 15/6/1978.

        Khoảng 2 giờ chiểu ngày 14/5/78. Thật bất ngờ, khi đồng chí liên lạc Tiểu đoàn dẫn má Mỹ đến. Cảm động, thật cảm động khi má Mỹ ở Thường Thới Tiền, Hồng Ngự, đồng Tháp. Cùng hai má nữa, lặn lội mấy trăm km về Sài Gòn. Rồi lên Tây Ninh, rồi thuyết phục thế nào mà các đơn vị ở cửa khẩu đồng ý cho các má sang tận chốt bên đất Campuchia thăm các anh em, khi trước đã ở nhà các má. Gặp má thật mừng, má ôm tôi khóc, nói là nhớ thương các con đến độ không chịu được nên rủ nhau đi tìm đơn vị của tôi. Má vừa khóc vừa kể là, má lên xã xin cái giấy đi đường mà cán bộ không cho. Không cho giấy, các má vẫn cứ đi.

        Thật tuyệt vời cho má Mỹ và các bà má miền Nam. Những ngày tháng mà chúng tôi chiến đấu bảo vệ biên giới, bảo vệ nhân dân ở huyện Hồng Ngự, Sư đoàn và trực tiếp là chúng tôi, những người lính chiến xa nhà được sự chăm sóc rất tận tình của bà con và nhân dân nơi đây. Các má, các chị, các anh coi chúng tôi như những người thân yêu ruột thịt của mình. Sự dũng cảm chiến đấu, hy sinh của những người lính, dù là người ở đâu cũng đã để lại cho nhân dân những tình cảm sâu đậm, thiêng liêng hơn cả là tình Quân Dân cá nước.

        Tôi cũng không thể ngờ được rằng: Tôi lại được nhận những tình cảm của má của bà con đồng Tháp dành cho tôi, cho anh em đồng đội tôi lại lớn lao, sâu đậm như vậy.

        Má mang cho chúng tôi đủ thứ quà bánh. Rồi còn là thuốc rê, đôi gà và cả một đùi thịt chó nữa. Các má kể mua ở Chợ Lớn - Sài Gòn xách đi. Các má biết lính Bắc, ưa món thịt chó. Chỉ có điều là không có xị đế. Má nói là: “Tao có mang cho chúng bây mấy xị đế rồi. Thẳng Hai nó nấu, mà ở cửa khẩu chúng nó giữ lại ráo trọi. Nói là không được mang rượu cho bộ đội ở chốt”. Tôi cười nói: “Chúng con không được uống rượu đâu, má đừng buôn.”

        Thực lòng mà nói, quà của má, gà, thuốc rê thì quá quý rồi. Còn món thịt chó thì ai cũng sợ. Vì lý do tối nay chuẩn bị đi luồn sâu, chiến đấu. Mà trước khi đi chiến đấu, chén thịt chó là hay gặp đen đủi. cũng là quan niệm do lính ta nói chuyện với nhau thôi, riêng tôi có chứng kiến một lần, chẳng biết do ngẫu nhiên hay quả thực đúng như vậy.

[Giangtvx]

        Khi đơn vị đang đứng chân ở Hồng Ngự, tôi cũng ở Đại đội 3. Biết lính ta thích ăn thịt chó, một má đi mua hẳn một con chó về làm thịt cho bộ đội ta ăn. Trong số cùng ăn có cả đồng chí San, Đại đội phó. Ngay đêm đó, anh em cũng phải đi tác chiến, đánh địch ở khu vực đồn Mỹ Cân. Trận đánh diễn ra ác liệt, chỉ riêng Trung đội này có tới sáu anh em hy sinh và bị thương. Trong số các đồng chí hy sinh có anh San. Từ đó, anh em ở Đại đội này và cả Tiểu đoàn rất sợ chén thịt chó trước khi ra trận. Bây giờ, việc xử lý cái đùi chó này là cả một vấn để. Làm sao để má không biết cái suy nghĩ của mấy đứa con này kiêng cữ thịt chó không dám ăn để má khỏi phật lòng. Tôi bèn nói đồng chí đầu, anh nuôi trưởng, cứ mang thịt chó chế biến, đun nấu bình thường cố tình để má biết rồi giết gà cho mọi người ăn. Khi ăn cơm cùng má thì chỉ có món gà rang, còn món thịt chó để mâm ngoài, rồi bí mật đổ đi. Kể là làm vậy là có tội với má, nhưng biết xử trí sao bây giờ khi mà trận đánh sắp diễn ra trước mắt. Đồng chí Đẩu đã làm đúng như tôi dặn, thế là vẹn cả đôi đường. Đồng chí Đẩu quê Nghệ An, sau này được điều xuống Trung đội chiến đấu rồi bị hy sinh trong trận ngày 18/7/1978. đồng chí Đẩu là một chiến sĩ hết sức tận tụy, luôn lo lắng từng bữa ăn cho bộ đội, được giao nhiệm vụ nào anh cũng làm hết mình.

        Hai má con chuyện trò mãi. Má kể đủ thứ chuyện ở quê từ khi đơn vị chúng tôi đi. Khi biết là đơn vị xuống chiến đấu ở Hà Tiên, nhiều đồng chí đã hy sinh, má khóc nức nở. Má nắm chặt tay tôi như là người mẹ nắm chặt tay đứa con ruột của mình, không muốn rời xa.

        Thật buồn, khi má vừa đến thì đơn vị lại phải đi tác chiến. Hai má con gặp nhau có mấy tiếng đồng hồ rồi phải chia tay. Chiều đã muộn tôi dẫn má lên chỗ hậu cứ của Tiểu đoàn. Chia tay các má, tôi vội chạy về Đại đội làm công tác đôn đốc cho trận luồn sâu chiến đấu đêm nay.

        Các má vẫn còn ở lại mấy hôm ý chừng muốn đợi chúng tôi đi đánh giặc trở về. Nhưng trận luồn sâu để đánh Pôn Pốt diễn ra dài ngày, các má đành phải về.

        Thế rồi mười bảy năm sau tôi mới gặp lại má. Má kể chuyện khi chúng tôi đi các má ở lại, ngủ hầm với đơn vị hai ngày để theo dõi trận đánh và xem tôi, chúng tôi, sống chết thế nào rồi mới trở lại quê nhà. Mười bảy năm được gặp lại má, má vẫn như xưa, một tấm lòng thương yêu bộ đội như chính con đẻ của mình. Tôi thấy mình nhỏ bé trước má. Bà má miền Nam.

        Những trận đánh theo phương án luồn sâu xuyên qua đội hình địch, bao vây từ phía sau, kết hợp với đơn vị đánh vỗ mặt kẻ thù vẫn tiếp diễn trong thời gian này. Trận kế tiếp xuất phát từ đầu đêm. Đúng bảy giờ tối, Trung đoàn xuất phát. Trinh sát của Trung đoàn đi trước. Trực tiếp chủ nhiệm trinh sát Trung đoàn Tô Ngọc Roan cùng đi với lực lượng này. Tiếp đến vẫn là Tiểu đoàn 3 do Đại đội 9 dẫn đầu. Rồi đến Tiểu đoàn 1. Tiếp đến các đơn vị trực thuộc, các cơ quan tham mưu, chính trị, hậu cán. Ban chỉ huy Trung đoàn và Tiểu đoàn 2 đi cuối làm nhiệm vụ khóa đuôi.

        Chưa bao giờ đội hình luồn sâu, phát triển vào đất địch đông đủ đội hình như lần này. Những lần trước thì chỉ toàn lính chiến. Còn các đơn vị phục vụ như quân y, hay các cơ quan của Trung đoàn ở phía sau. Khi thế trận đã ổn định, thì các lực lượng sau mới phát triển sang. Còn lần này thì khác. Anh em luồn sâu đánh địch với khí thế mới. Vì qua học tập, ai cũng nghĩ lần này luồn sâu đánh địch là gặp ngay các lực lượng nổi dậy của bạn nên trong mỗi người lính có thêm cái cảm giác tưng bừng hơn, sôi nổi và lạc quan hơn.

        Đường hành quân lại điệp khúc lúc đi, lúc dừng. Bộ binh dò dẫm theo anh em trinh sát. Lúc qua các phum lưa thưa vài ba nóc nhà sàn hoang vắng, lúc đi thì theo bờ ruộng nhưng chủ yếu là lội nước lõm bõm là chính. Được cái là nước ở đây không sâu, không bẩn, không có mùi khó chịu, không như lội sình lầy lần luồn sâu ngày 6/12/1977 ở Phước Chỉ. Tốc độ di chuyển của cả một đội hình lớn không thể nhanh mà lại phải đi vòng vèo, tránh né các chốt của Pôn Pổt, bẻ góc phương vị để hướng tới các mục tiêu.

        Thỉnh thoảng ở các rìa phum, gặp các chốt lẻ của địch. Chúng thấy động bắn vài loạt đạn vu vơ, đạn đỏ bay vụt lên trời xé tan sự tĩnh lặng của đêm đen. Có nhiều viên xoẹt ngang tầm người. Rồi không gian lại im lặng một cách đáng sợ. Nhưng những loạt đạn đó, cũng làm cho đội hình hành quân không ổn định. Mọi người dạt sang phải, dạt sang trái, hay ẩn nấp vào các bờ bụi. Hoặc theo phản xạ nằm nhanh xuống nhưng chạm nước thì lại bật lên lom khom chịu trận.

        Quãng đường tiền nhập cũng đã được dài. Mọi người cũng đã thấm mệt. Cái háo hức đi bắt gặp lực lượng nổi dậy không còn nữa. Vì mọi người cũng đã vỡ ra sự vô lý là không thể có lực lượng nổi dậy nào ở ngay giữa đội hình địa bàn của Pôn Pốt thế này được, hiện tại cũng vẫn chỉ là trận luồn sâu đánh địch, mở rộng địa bàn tác chiến thôi.

[Giangtvx]

        Khoảng 2 giờ sáng, bất ngờ pằng - pằng - pằng. Pằng - pằng - pằng. Các loại súng của Pốt nổ dồn dập rồi ùng - oàng, ùng oàng tiếng nổ của B40, B41. Nhóm Trinh sát đi đầu bị lộ, bọn địch canh gác đã bắn trúng đội hình đi đầu một đồng chí hy sinh, hai đồng chí bị thương. Đồng chí Roan, Chủ nhiệm trinh sát Trung đoàn cũng bị thương nặng. Đồng chí Roan hiện đang sống tại thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. Anh em nhanh chóng khênh ra, đúng hơn là vác hai đồng chí bị thương lùi lại sau. Ta vẫn không được lệnh nổ súng. Đội hình hành quân xáo trộn hỗn loạn. Các loại súng của Pôn Pốt vẫn nhả đạn. Bắt đầu nhiều tiếng ùng - oàng của B40, B41 bắn vào đội hình của hành quân tiền nhập của Trung đoàn. Có những tiếng bước chân chạy trong đêm. Có lẽ là lính Pôn Pốt đã phát hiện ra cuộc hành quân lực lượng lớn của ta nên tháo chạy. Những đơn vị chốt của Pôn Pốt, mình đã đi qua, bây giờ cũng bắt đầu chạy ngược trở lại. Gặp quần ta chúng bắn loạn xạ, để mở đường thoát thân là chính.

        Quân ta vẫn nằm im hoặc ẩn nấp chịu trận. Khoảng ba mươi phút sau, không gian trở lại yên tĩnh.

        Khi hành quân, Đại đội 1 của tôi bố trí chỉ huy như sau. Đồng chí Trọng cùng đi đầu với Trung đội 1. Hai đồng chí cấp trưởng cùng đi với Trung đội 2, tiếp đến là tôi cùng đồng chí Mai, liên lạc đi với Tiểu đội cối 60 ly. Lúc bọn địch bắn vào đội hình như vậy thì đội hình hành quân của các đơn vị không giữ được như lúc đầu nữa. Mà các đơn vị đã chồng chéo lẫn lộn nhau. Tôi cùng đồng chí liên lạc và mấy anh em nữa nấp ở một bờ đất tránh đạn. Tiếng súng của Pôn Pốt đã im. Lúc này trời đêm vẫn tối mờ, nghiêng mặt nhìn lên, xa xa, mờ mờ, cách vài chục mét có bóng người tiến lại phía tôi. Tôi thì thào bảo với đồng chí liên lạc là có người đang tới. Bóng người tiến lại gần, cứ bước vài bước thì lại ngồi xụp xuống quan sát. Đúng là không biết chúng tôi đang nằm đây. Đổng chí liên lạc nói lính Pôn Pốt rồi Chính trị viên ơi, để em bắn. Tôi nói: “Cứ bình tĩnh không được bắn”. Tôi thì thào nếu là lính Pôn Pốt thì thằng này đi lạc, có một mình ta sẽ bắt sống. Nói vậy nhưng tay tôi vẫn mở nẫy khóa súng và gióng vào bóng người di chuyển đến. Vẫn chưa xác định được ta hay Pôn Pốt. Tôi nói đồng chí liên lạc tháo xẻng ra, đợi nó đến thật gần nếu là lính Pôn Pốt, sẵn sàng lao ra lấy xẻng đập, bắt sống chứ dứt khoát không được bắn.

        Bóng đen tiến lại gần hơn. vẫn động tác bước nhẹ mấy bước, rồi lại dừng. Rồi thấp người xuống, quan sát. Rồi lại bước tiếp. Bước chân lội nước thật nhẹ, không phát ra một tiếng động nào. Quan sát kỹ, thấy bóng đen không đội mũ, không có súng khom người như đeo vật gì sau lưng. Quái lạ, bộ đội mình thì phải có mũ, mũ sắt, hoặc phải có súng chứ, sao lại đi tay không? Mà ở hướng địch thế này.

        Tôi thì thào: “Anh em cứ bình tĩnh, bình tĩnh”. Nói vậy, nhưng tôi cũng đã thấy hồi hộp. Nếu bắn thì đơn giản quá, còn bắt sống thì quả là cũng không phải dễ. Đã có bài học dịp trước rồi. Nhưng tên này đi lẻ có vẻ tóm được. Tôi thì thào: “Đợi thật gần. Tôi sẽ lao lên ôm chặt và đẩy ngã. Anh em lấy xẻng đập hỗ trợ ”. Tôi thoáng qua phương án, thấy cũng hợp lý và đưa súng cho đổng chí Mai đang nằm bên cạnh và chuẩn bị tư thế lao lên.

        Bóng đen vẫn đang tiến lại gần phía tôi. Vẫn không hay biết là chúng tôi đang nấp ở đây. Còn khoảng mười mét rồi năm mét. Thật hồi hộp, thật căng thẳng. Tôi như đếm từng bước đi của bóng đen. Quan sát kỹ, tôi nói bộ đội mình rồi. Tôi cầm lại súng quát gằn giọng vừa để cho đối phương nghe. “Ai?”. Bóng người như khuỵu xuống, tiếng lắp bắp run rẩy: “Tôôi... Tôôi đày.”. “Tôi là ai?”. Tôi gằn giọng hỏi tiếp: “Nhật đây, bác sĩ Nhật đây”.

        Tôi bật lên bước tới kêu lên: “Trời, bác sĩ Nhật”. Đúng bác sĩ Nhật với cái đấu hói bóng, không có mũ, không có súng ống gì cả, đeo một cái ba lô bẹp lép sau lưng. Tôi hỏi: “Sao bác sĩ đi có một mình? Mà mũ của bác sĩ đâu?”. Bác sĩ Nhật nói giọng vẫn còn run: “Nó bắn ác quá, đội hình hỗn loạn. Mạnh ai nấy tìm chỗ ẩn. Tôi núp ở bờ bụi đằng kia. Mãi không thấy ai, nên dò dẫm đi tìm anh em”. Bác sĩ Nhật đã bình tĩnh hơn. Tôi nói: “Đây là đội hình Đại đội 1 rồi. Thôi bác sĩ cứ đi với chúng em”. Tôi tháo lấy cái mũ tôi đang đội đưa cho bác sĩ nói: “Bác sĩ đội tạm. Không có mũ nguy hiểm lắm”. Bác sĩ Nhật nói: “Vậy cậu lấy gì đội”. Tôi nói: “Thân em không quan trọng lắm đâu”. Sao lúc đó tôi lại pha được câu đùa nữa là: “Tóc em dày lắm đạn không xuyên qua được đâu”. Ý tôi muốn ám chỉ người bác sĩ hói đầu bóng lộn, không có ngọn tóc nào. Rồi tôi đội mũ lên đầu bác sĩ Nhật. Tất cả lại tiếp tục luồn sâu. Trong đội hình của tôi, bây giờ có thêm cả một bác sĩ Đại đội trưởng quân y nữa, thật oai.

[Giangtvx]

        Sau này, năm 1981, bác sĩ Nhật được điều lên làm Chủ nhiệm quân y Sư đoàn. Quê bác sĩ Nhật ở Hải Hưng. Có điều từ khi ra quân đến giờ, có nhiều lần họp mặt cựu chiến binh Sư đoàn 341 đang sinh sống ở các tỉnh, tôi tham dự cũng nhiều nhưng cũng chưa gặp lại bác sĩ Nhật. Hỏi thăm mãi mới biết bác sĩ nghỉ hưu về sống ở quê, xã Phạm Lỗi, huyện Cầm Giàng tỉnh Hải Dương.

        Đội hình hành quân tiếp tục luồn sâu. Các đồng chí cán bộ của từng Đại đội tìm chiến sĩ tản mát, bắt đầu điều chỉnh, xốc lại đội hình của đơn vị mình. Rồi mọi người lại "rồng rắn" mò mẫm trong đêm.

        Gần bốn giờ sáng, nghe tiếng động cơ của xe tăng hay xe thiết giáp. Tiểu đoàn 3 được lệnh tăng tốc hành quân, vòng tránh hướng có tiếng động cơ của xe tăng, thiết giáp. Với ý định vòng, bọc đón đầu đoàn xe này. Các đơn vị không còn có ý thức bí mật nữa mà vận động nhanh. Tiếng động cơ của xe tăng, xe thiết giáp ngày càng rõ. Chúng di chuyển vể phía bắc ngã ba Săng Ke. Tiểu đoàn 3 đã vu hồi kịp nhưng cũng đã bị lộ. Gần chục xe bọc thép M113 tiến về hướng Đại đội 9. Chúng đã phát hiện có bộ đội ta phục ở đó, chúng bắn mấy loạt đạn 12,8 ly thùng- thùng -thùng, thùng- thùng -thùng, rồi bắt ngờ quặt sang trái tăng tốc chạy. Súng đại liên và 12,8 ly trên các xe, xối đạn về phía anh em Đại đội 9. Một vài anh em đã phụt B40, B41 nhưng không trúng mục tiêu. Một số anh em ta bị trúng đạn. Đại đội 9 vận động nhanh theo xe. Trận chiến giữa đồng nước, trong đêm mờ sáng, sớm hơn dự kiến. Đội hình xe bọc thép cũng đã rối loạn. Mạnh thằng nào thằng ấy chạy. Chúng quay ngược súng bắn vế phía ta. Nhưng chỉ là bắn uy hiếp để rút chạy, đạn đỏ tuôn xối xả về phía đội hình hành quân.

        Trung đội phó Nguyễn Thanh Bình, phát hiện một chiếc xe bọc thép chỉ thấy dừng bắn, chứ không di chuyển. À thằng này liều, gan lỳ không chạy, ở lại cản đường! Thoáng nghĩ như vậy nhưng Bình thấy tiếng máy của xe gầm rất lớn. Súng 12,8 ly trên xe vẫn thùng - thùng - thùng về phía ta. Nhưng chính họng súng đang đỏ rực, phun đạn lửa kia, lại là báo hiệu sự cố của xe. Trung đội phó Bình dẫn một Tiểu đội vòng chếch sang phải, tránh luồng đạn xối xả của khẩu 12,8 ly. ùng - oàng. Tiếng nổ long trời, òa sáng của khẩu ĐKZ trên xe bắn về đội hình Đại đội. Hướng bên phải Trung đội phó Bình cùng mấy anh em vẫn tiền nhập gần xe. Thằng này như vậy là bị sa láy xuống mương nước, không lên được, phải bắt sống. Bình ra hiệu anh em không được bắn B40. Anh nhằm thằng 12,8 ly lia mấy loạt AK. Bóng thằng lính Pôn Pốt vật ra, khẩu 12,8 ly im bặt. Thằng bắn ĐKZ cũng đã nhảy vào trong xe. Hai ba cái đầu thò lên xe bắn AK tới tấp, điên cuồng về phía anh em. Bọn này cùng đường rồi. Cả Trung đội tấn công, bắn áp đảo về phía mục tiêu. Bọn Pôn Pốt thụt hết đầu xuống, ở trong xe tung lựu đạn ra. Lựu đạn nổ rầm rầm quanh xe. Mảnh bay vèo vèo. Cái bọn ngoan cố này ông phải bắt sống mày bằng được. Khi tiến gần tới nơi, Trung đội phó Nguyễn Thanh Bình rút lựu đạn tung về phía xe. Lựu đạn vượt nổ bên kia xe. Bình tung quả thứ hai trúng xe, lựu đạn rơi được vào trong xe. Ấm ... lửa chớp lòa, khói trùm lên. Tiếng súng cũng im bặt. Tiếng động cơ của xe cũng tắt ngấm. Anh em nhào cả tới, xác một thằng lính Pôn Pốt to vật vã nằm gục xuống khẩu 12,8 ly. Khói của thuốc súng vẫn còn trong xe như những ám khí của thần chết. Anh em bật lửa soi trong xe, một cảnh tượng hãi hùng, gần chục xác Pôn Pốt vắt vẻo chết trong mọi tư thế. Máu bắn đỏ lòm trong xe.

        Tin Tiểu đoàn 3 tiêu diệt và bắt sống được một xe bọc thép nhanh chóng được truyền đi, khí thế cuộc cuộc chiến sôi động hơn. Các đơn vị nhanh chóng phát triển theo kế hoạch. Nhưng như vậy là giờ G đã sớm hơn dự kiến, kế hoạch bí mật luồn sâu đợi giờ G nổ súng đã không thực hiện được. Các đơn vị chuyển phương án, chủ động tấn công, đánh vỗ mặt, chiếm các vị trí được phân công. Tiếng súng tấn công vang dội, như đánh thức bình minh. Không gian trời đất vỡ òa, bởi tiếng hô xung trận và tiếng nổ của các loại đạn súng. Lúc này đã là 4 giờ 30, ngày 15/6/1978. Phía đằng Đông hướng Việt Nam, trời đã hửng sáng.

        Đại đội 1 đang tiến công về phía Xvây Chéc. Thì được lệnh quay lại về chốt chặn, bảo vệ xe bọc thép M113 của Tiểu đoàn 3 mới bắt sống. Sẵn sàng đánh những lực lượng lẻ của Pôn Pốt còn sót lại.