Từ biên giới tây nam đến đất chùa tháp Tập 1+2+3

[Giangtvx]

(tiếp tập 2)

[Giangtvx]

     
LỜI GIỚI THIỆU

        Bộ hồi ký Từ biên giới Tây Nam đến đất Chùa Tháp của Trần Ngọc Phú thuật lại sự kiện diễn ra của Sư đoàn bộ binh 341 từ khi nhận lệnh lên biên giới Tây Nam làm nhiệm vụ đánh bè lũ diệt chủng Pôn Pốt-Yêng Xa Ry xua quân sang đốt phá làng mạc, tàn sát đồng bào ta ở dọc đường biên tới lúc sang giúp nước bạn Campuchia đánh đổ bè lũ diệt chủng khát máu, lập lại hòa bình, ổn định và xây dựng đất nước Chùa Tháp. Chuỗi sự kiện quan trọng diễn ra trong thời gian rất dài ấy được trần thuật với thể loai hồi ký, hồi ức của một người vốn là sĩ quan Quân Đội- Đồng chí Trần Ngọc Phú - Người trong cuộc nên giá trị hiện thực rất cao.
Sau cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tiếp đến đánh đế quốc Mỹ xâm lược, đất nước thống nhất vẹn toàn, Đảng, Chính phủ và toàn dân ta tiến hành công cuộc phục hồi cơ sở kinh tế bị bom đạn tàn phá, xây dựng non sông đẹp giàu, nhân dân có đời sống ấm no, hạnh phúc như mong ước sinh thời của Bác Hồ. Nhưng rồi, ngay những ngày đầu khi miền Nam mới hoàn toàn giải phóng, bè lũ Pôn Pốt đã xua quân sang hòng chiếm một số đảo ở phía Nam như Thổ Chu, Cô Tang, Phú Quốc, đốt phá, giết hại người dân lương thiện. Ở Thiện Ngôn, Xa Mát, Ba Chúc... Tội ác của chúng đã bị nhân loại tiến bộ lên án. Giờ đây chúng ta được đọc trong hai tập đầu bộ hồi ký này.

        Qua những vụ xâm lược của bè lũ Pôn Pốt, gây đau thương với đồng bào ta ở biên giới, Trần Ngọc Phú muốn nhắn gửi tới độc giả về bài học cảnh giác, muốn bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng, cuộc sống bình yên của nhân dân, chúng ta phải luôn đế cao cảnh giác, tránh để bất ngờ. Muốn không bị bất ngờ, lực lượng vũ trang cần chính qui, hiện đại, kết hợp với lực lượng dân quân tự vệ địa phương vững mạnh. Chính lực lượng tại chỗ là hình thức cơ động nhanh nhất. Nhân dân khắp nơi, nhất là ở các vùng biên giới, hải đảo không chỉ là tai mắt mà còn là lực lượng vô song trong công cuộc giữ gìn bờ cõi. Đó cũng chính là quốc sách xây dựng nền quốc phòng toàn dân mà Đảng ta đã đề ra.

        Các trận đánh của Sư đoàn 341 trừng trị bè lũ Pôn Pốt xâm lược như trận Lò Gò, Xa Mát, Ba Chúc, Khánh An, Khánh Bình... mang lại chiến thắng oai hùng. Đặc biệt trận Hòa Hội, chiến thắng vang dội của sư đoàn có tẩm vóc chiến lược được mô tả với nhân chứng của người tham dự rất sinh động. Tác giả cũng dành nhiều trang viết về gương chiến đấu quên mình của cán bộ, chiến sĩ sư đoàn như Nguyễn Sông Thao, Ngô Khắc Quyền, Nguyễn Tiến Công, Trần Vinh...

        Hồi ký Từ biên giới Tây Nam đến đất Chùa Tháp đã dành một phẩn quan trọng để đế cập tới sự nghiệp giúp nước bạn Campuchia của Quân Tình Nguyện Việt Nam. Qua những trang viết chân thực, Trần Ngọc Phú kể cho chúng ta nghe những sự kiện, tư liệu lịch sử quí báu của bộ đội ta trên đất Chùa Tháp. Cán bộ, chiến sĩ Quân Tình Nguyện Việt Nam đã cùng sát cánh bên Quân đội Cách mạng cứu nước Campuchia, chiến đấu kiên cường lần lượt giải phóng những phum sóc, những tỉnh, những quân khu đưa nhân dân Campuchia bị đày đọa, chết chóc, trong các trại tập trung giữa rừng già, trên những cánh đồng khô hạn, về phum sóc sinh sống. Rất nhiều tấm gương của bộ đội tình nguyện đã quên mình để cứu nhân dân bạn.

        Trong thời gian các sự kiện diễn ra trong hồi ký này, tôi được giao nhiệm vụ làm Tham mưu trưởng Quân Đoàn 4, sau đó là Tham mưu phó Mặt trận 719-  Quân tình nguyện Việt Nam. Sư đoàn 341 là đơn vị chủ lực mạnh của Quân Đoàn 4. Từ lúc tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam đến khi làm nghĩa vụ quốc tế, Sư đoàn 341 đã lập được nhiều chiến công xuất sắc, tô thắm thêm truyền thống vinh quang của Quân đội ta. Bằng những trận đánh cụ thể, với những tấm gương của cán bộ, chiến sĩ, hồi ký

        Từ biên giới Tây Nam đến đất Chùa Tháp của Trần Ngọc Phú đã góp phấn chứng minh điều đó.

        Tác giả Trần Ngọc Phú là cán bộ của Trung đoàn 273 thuộc Sư đoàn 341, đã trực tiếp tham gia chiến đấu ở biên giới Tây Nam, sau đó làm nghĩa vụ quốc tế trên đất bạn. Chính vì vậy, bộ hồi ký Từ biên giới Tây Nam đến đất Chùa tháp là nguồn tư liệu quí hiếm, chân thực, góp phần bổ sung vào mảng hồi ký, ký sự lịch sử phản ánh cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc trên biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ Quốc tế của Quân Tình Nguyện Việt Nam trên đất nước Chùa Tháp. Với tinh thần ấy, tôi trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc bộ hồi ký đặc sắc này.

TP. Hồ Chi Minh, Tháng 2-  2017          
Trung tướng Lê Nam Phong              
Nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 7        
Nguyên Phó Tham mưu trưởng          
Mật trận 719 - Tư lệnh Quân đoàn 1        

[Giangtvx]

            
        Tôi trở về đơn vị nơi điểm tựa tiền tiêu vào ngày 19 tháng 7. Tôi đi từ sáng sớm vì nóng lòng muốn biết cụ thể trận đánh quyết liệt diễn ra ngày hôm qua. Gọi điểm tựa, về mặt tác chiến là ở thế phòng ngự kết hợp tiến công khi có thời cơ, điểm chốt mang nhiệm vụ chặn địch. Lúc này, đội hình toàn sư doàn 341 cùng các đơn vị bạn đang căng ra suốt chiều dài một rẻo biên giới Tây Nam của Tổ quốc, tạo nên những điểm tựa liên hoàn bảo vệ nhân dân. Sẵn sàng chiến đấu tiêu diệt bọn lấn chiếm và phản công địch khi cẩn thiết.

        Quang cảnh khu vực Sáng Ke buổi sớm thật yên ả, bầu trời cao xanh không một gợn mây, nắng đã trải êm dịu. Những thân cây thốt nốt xù xì thô cứng vươn đài lá xanh thẫm. Gió nhẹ thổi miên man, mát rượi. Cánh đồng nước ngập tới bờ, đàn cá phóng chạy khi nghe tiếng chân người, mấy con cò trắng lò dò cần mẫn kiếm tìm thức ăn. Trên không trung, những con kền kền dang cánh bay đi bay lại như đang tìm mồi. Xa xa tiếng chim cu ném vào không gian tiếng gáy đều đều, giục giã. Cảnh vật yên tĩnh tới độ không thể nghĩ nơi đây vừa mới ngày hôm qua diễn ra trận đánh thật khốc liệt của ta với bọn lính Pôn Pốt xâm chiếm đất đai Tổ quốc. Bộ đội ta dầm mình giữa đồng trổng ngập nước đợi giờ tiến công địch đang chiếm dải bờ đất. Tình thế vô cùng bất lợi, khi trời sáng hẳn, bọn Pôn Pốt ở phía cao quan sát rõ toàn dội hình quân ta đang phơi ra giữa đống trống, chúng đã diên cuống nã đạn. Hễ nhận thấy người nào hô xung phong hay cầm súng ngắn là chúng biết đó là chỉ huy và ra sức xối đạn vào. Ngay sau đợt tiến công đầu, chúng đã phát hiện thấy tiểu đoàn trường Nguyễn Sông rIhao là chỉ huy nên tập trung hỏa lực nhằm bắn. Đống chí Thao cùng mấy chiến sĩ trinh sát hy sinh. Cho đến lúc anh em kéo thi thể tiểu đoàn trưởng Thao về phía sau, địch vẫn điên cuồng xả dạn khiến mấy đồng chí nữa hy sinh. Rối trận đấu pháo, đấu súng rung mặt đất, khói thuốc nổ khét lẹt như đốt cháy không gian. Nhiều đồng dội bạn thân của tôi đã ngã xuống chính ở giữa cánh đồng trống này. Họ dã hy sinh, đã chấm dứt cuộc đời khi tuổi còn rất trẻ.

        Tôi đi thẳng vào sở chỉ huy trung đoàn, rồi đến ban chính trị. Các anh chủ nhiệm, phó chủ nhiệm chính trị, trợ lý mừng rỡ khi thấy tôi. Tuy thế tôi vẫn bắt gặp vẻ mệt mỏi, căng thẳng trên mặt mọi người. Họ đang tập trung giải quyết hậu quả của trận đánh hôm qua. Có nhiều việc cẩn phải làm gấp ai cũng thấy vội vã vội vã. Đồng chí Nguyễn Kim Tiến, chủ nhiệm chính trị trung đoàn, nói với tôi:

        -  Ông về đại đội ngay, nơi đó dang rất cần đến ông. Ngày hôm qua, đại đội 1 của ông cùng tiểu đoàn 2, tiểu đoàn 3 anh em các đại đội trực thuộc trung đoàn đã chiến đấu vô cùng dũng cảm, ngoan cường. Chúng ta đã thu dược thắng lợi, mặc dù nhiều đồng chí hy sinh, bị thương. Số anh em hy sinh chưa lấy được thi thể còn nhiều, anh em vẫn nằm giữa đồng nước. Trong đó đại đội 1 của ông có đồng chí Công chính trị viên trưởng, cùng nhiều anh em nữa. Nhưng tình hình này ta vẫn phải cắn răng để anh em nằm lại đó đã. Ông phải làm tốt công tác tư tưởng với anh em còn lại. Quân lực sẽ nhanh chóng bổ sung quân số cho đại đội ông. Ông về ngay đi.

        Hối thúc tôi về nhanh mà giọng đồng chí chủ nhiệm chính trị nghẹn ngào. Tôi biết tâm trạng anh không còn bình tĩnh nữa rồi. Nước mắt các đồng chí trợ lý lặng lẽ chảy dài. Hy sinh, mất mát trong trận hôm qua quả là rất lớn. Rất nhiều cán bộ xuất sắc, từng trải trong chiến đấu như Nguyễn Sông Thao, Nguyễn Tiến Công, Ngô Khắc Quyền, cùng nhiều đồng chí cán bộ đại đội, trung đội, tiểu đội, chiến sĩ ưu tú khác đã anh dũng hy sinh. Nhiều cán bộ chiến sĩ nòng cốt, có kinh nghiệm và bản lĩnh chiến đấu cao, hy sinh trong một trận đánh như vậy quả là hiếm khi gặp phải. Bên cạnh đó nhiều chiến sĩ trẻ, có người vừa được bổ sung vào, lính cũ và lính mới chưa thuộc hết mặt, chưa quen giọng nói của nhau đã ngã xuống trong trận đánh đầu tiên, thật là đau đớn. Đau xót hơn khi thân xác nhiều đồng chí vẫn nằm giữa cánh đổng ngập nước bị đỉa bu bám. Sự tổn thất ấy, với tình thương đồng đội hy sinh chưa thu được thi hài đã khiến mọi người bàng hoàng, xót xa.

        Đồng chí chủ nhiệm chính trị Nguyễn Kim Tiến cũng cho tôi biết, hay nói cách khác đã động viên tôi, rằng, tuy hy sinh, mất mát lớn như thế, nhưng xét trên toàn cục, chúng ta đã chiến thắng. Chúng ta đã đập tan âm mưu của địch định tiến công vào khu vực phòng ngự của trung đoàn 273, hòng chiếm dải đất này rồi thọc sâu vào nội địa tàn sát đồng bào ta. Chúng ta đã tiêu diệt nhiều sinh lực địch, khiến chúng phải rút chạy khỏi con đập mà chúng đã chiếm mấy ngày. Tuyến phòng ngự của trung đoàn, sư đoàn được giữ vững. Trinh sát phát hiện, suốt đêm qua, bọn địch lo đốt xác đồng bọn bị ta trừng trị, lửa và khói bốc lên từ phía bên kia. Pháo ta dội lửa xuống bờ đập, binh lính địch chết nhiều. Bọn địch không dám tập kích hay cho từng toán nhỏ đánh lén sang đất ta nữa. Chứng tỏ chúng bị giáng trả đích dáng bằng những đợt pháo, cối hạng nặng chụp xuống đội hình chúng, xác nhiều tên xâm lược bị hất tung, số còn lại chạy thoát thân, tinh thần bọn chỉ huy cũng như binh lính chúng đã nao núng, sợ hãi.

        Anh cũng cho tôi biết thêm về tình hình trung đoàn sau trận đánh. Trận đánh lớn, diễn ra căng thẳng, nhiều cán bộ, chiến sĩ bị thương, hy sinh, nhưng tinh thần của các đơn vị không hề nao núng. Tiểu đoàn 1 đang làm nhiệm vụ ở hướng trọng yếu, sẵn sàng đánh địch tập kích. Nhìn chung, đội hình toàn trung đoàn ổn định trên từng vị trí được giao.

        Làm công tác chính trị nhiều năm, đổng chí Nguyễn Kim Tiến thường nắm bắt nhanh tâm trạng của bộ đội. Anh là người có giọng nói nhỏ nhẹ, có đầu có cuối, dễ thuyết phục lòng người, nhất là chiến sĩ trẻ. Tôi quen biết anh từ rất lâu, chúng tôi thường trò chuyện với nhau về nhiều vấn đề. Anh Tiến để lại trong cán bộ, chiến sĩ trong trung đoàn nhiều ấn tượng về một cán bộ công tác chính trị.

[Giangtvx]

       
*

*       *

        Rời sở chỉ huy trung đoàn, tôi nhanh chân đi về điểm tựa của tiểu đoàn 1. Khi đến nơi đã thấy anh Chính là chính trị viên tiểu đoàn, cùng anh Vinh tiểu đoàn trưởng, đang ngồi chụm dầu trên bản đồ bàn bạc trong căn hầm nửa chìm nửa nổi. Anh Vinh bắt tay, ân cần hỏi thăm sức khỏe, việc học tập của tôi. (Đồng chí Ngô Quảng Vinh sau này là đại tá, cán bộ của Bộ Tổng Tham Mưu, một lần sang công tác ở nước bạn Lào anh đã hy sinh vì một vụ tai nạn đáng tiếc). Anh Chính hỏi thăm mấy đồng chí trong trung đoàn cùng bị thương đang điểu trị ở bệnh xá. Theo thói quen, anh còn hỏi tôi về nguyện vọng khi trở về đơn vị. Tôi đáp là phân công việc gì, tôi nhận việc đó, hoàn toàn không có nguyện vọng riêng của cá nhân. (Đồng chí Chính sau này nghỉ hưu về sống tại quê nhà xã An Vĩ, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Cách đây mấy năm anh lâm bệnh nặng và đã từ trần). Nghe tôi nói, anh Chính trầm ngâm một lát rồi nói, giọng trầm lắng:

        -  Đại đội 1 của ông bây giờ chỉ còn anh Thư quản lý, cậu Tùng anh nuôi, ông về nữa là ba người. Điểm tựa của đại đội đã được các đơn vị trực thuộc thay thế, tạm thời nhóm của ông hãy ở ghép với vị trí tiểu đoàn bộ, chờ củng cố đã rồi mới bước vào nhận nhiệm vụ mới.

        Tôi nén tiếng nấc bật ra. Cả một đại đội quân số tương đối đủ mà chỉ trong một trận đánh đã bị thương, hy sinh chỉ còn lại hai người là quản lý và anh nuôi? Quả là tổn thất chưa từng thấy. Ngay cả trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, phải đối mặt với đội quân hung dữ, vũ khí tối tân nhưng chưa nghe thấy tổn thất đến độ sau một trận đánh một đại đội chủ lực chỉ còn lại hai người. Hai người này thuộc về quân số phục vụ, nếu xung trận chắc gì đã còn.

        Hình như nhận thấy sắc mặt đau đớn của tôi, anh Chính nói như an ủi rằng, trận ấy có thể ta thua về chiến thuật nhưng thắng về chiến lược. Chúng ta đạt được mục đích chính của cấp trên đề ra là giữ vững toàn tuyến phòng ngự. Mấy câu phân tích ngắn gọn của anh Chính củng không làm tôi nguôi đi nỗi đau buồn của sự mất mát quá lớn ấy. Tôi thấy khó có lời an ủi nào làm nỗi đau lớn này vơi đi được.

        Hình ảnh các đổng chí hy sinh hiện lên trước mắt tôi thân thương. Đã bao nhiêu năm chúng tôi sống bên nhau, chia sẻ vui buồn, đã có những lời hẹn sau khi đất nước hòa bình sẽ về thăm quê nhau, nhưng chưa thực hiện được nay các anh đã ngã xuống trên đất này. Chiến tranh là thế, có khi chỉ sau một khoảnh khắc, kẻ còn người mất. Người sống cũng không thể để cho nỗi buồn khiến mình gục ngã hay đeo bám mãi vì cuộc chiến đấu ác liệt vẫn đang ở trước mặt.

        Rồi tôi chợt nhớ cách đây mới hơn một năm, sư đoàn 341 trong đó có đơn vị tôi, từ căn cứ Long Bình nhận lệnh hành quân gấp lên biên giới Tây Nam đánh địch lấn chiếm đất đai Tổ quốc. Lúc đầu tưởng sự xâm chiếm của địch là do một số binh lính của địa phương manh động lấn chiếm đất đai, giết hại dân ta. Chính kẻ cầm đầu là Pôn Pốt lúc đầu cũng nói rằng lính ở quân khu 203 manh động nên gây hấn với Việt Nam ở biên giới. Đó là lời ngụy biện che đậy dã tâm hiểm độc của bọn chúng. Vào đêm 24 rạng ngày 25 tháng 9 năm 1977, bè lũ Pôn Pốt phát động cuộc tấn công xâm lược trên toàn tuyến biên giới, tập trung đông nhất, mạnh nhất vào tỉnh Tây Ninh. Chúng giết đồng bào, đốt phá nhà cửa, phá hoại hoa màu ở Tân Biên, Lò Gò, Long Khánh. Mới chừng đó thời gian, biết bao nhiêu đồng chí, đồng đội tôi đã ngã xuống trên rẻo đất dọc biên giới Tây Nam này. Ngày 27 tháng 9, sư đoàn 341 chúng tôi nhận lệnh hành quân cấp tốc lên biên giới đánh địch, bảo vệ nhân dân, đất đai Tổ quốc. Từ đó các đơn vị toàn sư đoàn bước vào cuộc chiến dấu, nhiều trận đánh ta thắng, nhưng cũng có trận bộ đội bị thương, hy sinh quá lớn. Từ chỗ có ý kiến đánh giá quân đội Pôn Pốt, nghĩa là bọn phản bội lại nhân dân Campuchia, phản bội truyền thống đoàn kết của nhân dân Việt Nam -  Campuchia chỉ là những đội quân nhỏ lẻ vũ khí thô sơ, trình độ tác chiến không cao, qua thời gian dã thấy nhận định đó không đúng. Thời gian đầu, một số người còn cho rằng, đây là cuộc xung đột nhỏ lẻ ở biên giới. Nhưng qua thời gian, khi địch ồ ạt tấn công sang đất ta, chúng ta xác định rõ đây là cuộc chiến tranh xâm lược do tập đoàn phản động Pôn Pốt gây ra và phía ta là cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, chứ hoàn toàn không phải là cuộc xung đột tranh chấp về biên giới. Bè lũ phản động Pôn Pốt thực hiện những âm mưu xảo quyệt chiến thuật đánh lớn, có lúc động binh nhiều sư đoàn, kết hợp lối đánh du kích mà chúng học được ở ta. Chúng được trang bị pháo hạng nặng, hỏa lực chi viện tối đa, đã gây cho ta biết bao khó khăn. Trận đánh vừa qua là thế, tuy cuối cùng ta đạt mục đích để ra, nhưng thương vong tổn thất quá lớn.

[Giangtvx]

        Anh Chính đích thân dẫn tôi về nơi đứng chân của đại đội 1. Thông thường nhiệm vụ này anh có thể giao cho trợ lý hay chiến sĩ trinh sát, thậm chí cần vụ, nhưng có lẽ anh quí tôi, nhiệm vụ sắp tới cũng quan trọng mà quân số không còn nên anh muốn trực tiếp đưa tôi đi để trao đổi thêm tình hình. Trên đường đi anh cho tôi biết thêm về tình hình, sau trận đánh, các đơn vị của ta đang phòng ngự theo các cụm và chờ bổ sung thêm quân số. Còn quân địch trước các tuyến phòng ngự của ta cũng đang ở thế bất động. Trước kia, chúng thường cho những tốp lính mò sang cài mìn trên các con lộ đất, vì vậy, các đơn vị cần để phòng. Tôi thấy nhiều chỗ trên đường có những vũng sâu, chắc là dấu vết đạn pháo, mìn nổ.

        Khi hai chúng tôi vừa bước vào căn hầm nửa chìm, nửa nổi anh Thư quản lý, chiến sĩ nuôi quân Tùng vội đứng lên ôm chầm lấy tôi òa khóc. Anh Thư nói trong nước mắt:

        - Anh em mình bị hết cả rồi anh Phú ơi.

        Tùng, chiến sĩ nuôi quân mếu máo nói thêm:

        - Anh Đẩu, anh Viên chưa lấy được thi thể. Các anh ấy vừa đi đánh trận đầu chính trị viên ơi.

        Tôi kéo hai người ngồi xuông khúc cây bắc ngang hầm. Anh Thư thuật lại với tôi về sự quyết liệt của trận đánh. Dù đã nghe kể nhưng tôi vẫn lắng nghe. ( Sau khi hoàn thành nhiệm vụ trong quân đội, anh Nguyễn Anh Thư chuyển ngành về làm hiệu trưởng một trường phổ thông trung học. Hiện anh đang nghỉ hưu tại xã Đoan Hùng, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình). Kể xong, anh Thư im lặng một lát rồi nói tiếp, giọng chùng xuống, ngắt quãng:

        -  Thương nhất là anh Đẩu với cậu Viên tham gia đánh trận đầu. không biết bao giờ mới lấy được thi thể các anh ấy.

        Tôi biết anh Đẩu, tiểu đội trưởng nuôi quân, Viên là anh nuôi, mới được điều về đơn vị chiến đấu, đã ngã xuống khi chân ướt, chân ráo vào trận, thông thường bộ phận phục vụ như anh nuôi ở tuyến sau ít khi bị thương vong trong trận đánh tiến công địch, nhưng ở trận này các anh đều hy sinh, thì đủ biết quyết liệt biết chừng nào. Anh Công chính trị viên cũng đã hy sinh, chưa lấy được thi thể. Sau một trận đánh mà không lấy được thi thể liệt sĩ, cho dù đồng đội đã cố gắng hết sức, cũng đủ biết tình hình cuộc chiến gay cấn quyết liệt đến nhường nào.

        Tôi cảm thấy đau đến nghẹt thở, không nói nên lời. Chỉ biểu cảm bằng cách ôm lấy các anh, vỗ vai, vỗ lưng thay lời an ủi. Trước sự tổn thất không gì bù đắp nổi này, nỗi đau nhói tim gan, khó tìm được ngôn từ để diễn tả, để an ủi nhau. Các anh cũng đã rất dũng cảm rất trách nhiệm trong trận sống mái ấy với kẻ thù nên mọi lời động viên đểu vô nghĩa.

        Trong nỗi đau thương xót xa tột cùng này, tôi cũng không cầm nổi nước mắt, như có bàn tay bóp nghẹt tim mình. Ngay từ khi thành lập sư đoàn, chúng tôi đã gặp nhau. Thời gian vừa qua chúng tôi luôn bên nhau, cùng đứng trong một đường hào, ngủ chung căn hầm, san sẻ từng bánh lương khô, nhường nhau từng ngụm nước, chia nhau từng viên thuốc. Trước kia thời kháng chiến chống Mỹ, từ những ngày tháng luyện tập trong nắng lửa gió Lào ở Vĩnh Linh, rồi hành quân vào chiến trường miền Đông Nam Bộ, chiến đấu bám giữ chốt ở Chơn Thành, Dầu Tiếng, Bầu Bàng. Tiến công địch giải phóng Trảng Bom, Long Khánh, Biên Hòa, Sài Gòn. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng. Đất nước thống nhất, chúng tôi được chọn làm nhiệm vụ quân quản thành phố Sài Gòn-  Gia Định. Gian khổ, vui sướng đều bên nhau, bây giờ các anh hy sinh không lấy được thi thể tôi không đau đớn sao được. Tôi nghĩ gần một năm trời rong ruổi chiến đấu dọc miền biên giới, hy sinh nhiều nhưng chưa lần nào đơn vị tôi bị tổn thất lớn, hy sinh nhiều người trong một trận như lần này. Nếu như tôi không bị thương ở trận trước, không đi viện, hôm qua tham gia chiến đấu, thì biết đâu giờ này thân xác tôi có khi cũng nằm giữa cánh đồng ngập nước ấy. Đúng là trong chiến tranh sống, chết cũng có chút may rủi, nó xảy ra trong tích tắc, không thể lường trước được, cũng thật khó cắt nghĩa. Nếu chúng ta suy nghĩ, lý giải mãi không chừng mắc vào duy tâm rằng đó là số phận. Nghĩ vậy nhưng tôi không hề vui mừng vì mình sống mà đổng đội hy sinh. Nếu có thái độ lãnh cảm khi mình sống đồng đội hy sinh là thất đức, là sự đớn hèn không thể tha thứ. Tôi luôn xem anh em, đồng chí vừa mất như người thân ruột thịt của mình.

[Giangtvx]

         
        Đợi cảm xúc mọi người dịu xuống, chính trị viên Chính nói giọng dịu dàng của một người từng trải, hơn thế là một chính trị viên:

        - Các cậu bình tĩnh lại đi. Tôi và toàn thể anh em tiểu đoàn chia sẻ với anh em, chia sẻ tổn thất này với đại đội 1. Bây giờ mọi người nên nghỉ ngơi dưỡng sức đã, đầu giờ chiều mời anh Phú lên làm việc với quân lực tiểu đoàn. Anh Phú cần nắm lại số anh em bị thương, số liệt sĩ chưa lấy xác về được để làm công tác thương binh, liệt sĩ.

        Nghe anh Chính nhắc tới anh em đang nằm lại giữa cánh đồng ngập nước, tôi lại cố nén xúc dộng. Làm sao sớm đưa các anh về dược là việc làm cần kíp, nhiệm vụ quan trọng bậc nhất lúc này. Anh Chính nói tiếp:

        - Chúng ta sẽ củng cố, xốc lại đội hình để bước vào những trận đánh mới. Tình hình sẽ còn rất ác liệt, đòi hỏi chúng ta phải hết sức nỗ lực.

        Tôi nói với anh Chính:

        -  Anh về tiểu đoàn đi, để tôi trò chuyện với anh em một lát nữa.

        Anh Chính bắt tay mọi người rồi vội vã đi về hướng sở chỉ huy tiểu đoàn. Nhiều việc đang chờ anh ở đấy. Tôi kéo anh em ngồi xuống, rồi hỏi chuyện tình hình trước khi đi chiến đấu. Đúng là hỏi cho có lệ, chứ đẩu óc tôi như đang trống rỗng, rối bời, ai nói cũng chẳng nghe rõ, chẳng nhập tâm được gì. Lần lượt những khuôn mặt quen thuộc của anh Công và anh em vừa hy sinh cứ hiện ra trước mặt và bóng dáng anh, những câu nói, tiếng cười như còn văng vẳng trong tôi. Câu nói của anh Công mới cách đây ba hôm trong lúc chúng tôi nhâm nhi chén rượu trong bữa ăn đạm bạc trước khi anh trở về đơn vị thân mật, ánh mắt thân thương, như anh em ruột thịt, tôi còn nhớ từng tiếng. Đôi mắt to sáng thông minh đầy nghị lực của anh ám ảnh tôi. Bây giờ anh cùng nhiều anh em nằm lại trong vùng địch tạm thời kiểm soát bằng tầm dạn, xót xa biết bao. Tình hình thế này liệu bao giờ mới đưa dược anh, cùng các anh em về với quê hương, về yên nghỉ trên đất mẹ. Trong chiến đấu, công tác thương binh, liệt sĩ luôn được đề cao. Dù khó khăn đến dâu chúng ta cũng phải đưa dược các đồng chí hy sinh về.

        Trên thực tế, trong trận đánh ấy, chúng ta cũng đã có phương án vận chuyển thương binh, liệt sĩ về tuyến sau. Khi có người hy sinh, hay bị thương, các chiến sĩ vận tải, anh em trong đơn vị đã nhanh chóng chuyển về sau. Nhưng do khi trận đánh diễn ra ác liệt, từ trên con bờ đê, ở thế cao hơn, địch dùng hỏa lực bắn không tiếc đạn, cả cánh đồng chìm trong làn đạn hỏa lực địch, bộ đội ta không thể nào lấy được hết thi thể liệt sĩ. Khi biết đổng chí tiểu đoàn trưởng Nguyễn Sông Thao bị thương, trực tiếp trung đoàn trưởng Trần Măng đã yêu cầu chuyển nhanh đồng chí Thao về phía sau. Vậy mà trên đường đưa đổng chí Thao lùi về, địch vẫn nhằm bắn hỏa lực khiến mấy đồng chí trinh sát bị thương và hy sinh. Cuối cùng đồng chí tiểu đoàn phó tới đưa đồng chí Thao về đến vị trí an toàn phía sau. Đây là trận đánh khốc liệt chưa từng diễn ra ở biên giới Tây Nam.

        Bỗng tiếng pháo của Pôn Pốt từ bên kia biên giới bắn sang hú qua đầu chúng tôi rồi nổ ở phía sau. Ý nghĩ tôi lập tức bị cắt ngang. Tôi choàng tỉnh, tình cảm có phần ủy mị vụt tan biến rất nhanh. Liền lúc ấy tiếng súng bộ binh của địch đồng loạt nổ ở xa, chắc bọn này bắn phụ họa với pháo vậy chứ đâu dám đánh sang. Chúng tôi trở lại với hiện trạng thực tế. Tôi nói với anh em:

        - Chiến tranh tàn khốc đến thế đó. Sự việc đau thương này, muốn hay không cũng đả xảy ra rồi. Trung đoàn, sư đoàn, sẽ có phương án đưa thi hài anh em về. Nhất định chúng ta sẽ đưa được các đổng chí ấy vế yên nghỉ trên quê hương. Đó là mệnh lệnh của chúng ta.

        Dừng lại một lát như để nén xúc động, tôi nói tiếp:

        - Bây giờ, anh em mình cứ tạm nghỉ ngơi để phục hồi sức khỏe. Đợi cấp trên bổ sung quân số, một số anh em bị thương nhẹ đi viện, mấy ông thuộc diện lang bang, không tôn trọng kỷ luật, đang ở hậu cứ cũng trên đường về đây, chiến trường ác liệt bom đạn nhưng vẫn là nơi rèn luyện, cải biến người chưa thật tốt thành người rất tốt. Chúng ta phải nhanh chóng củng cố biên chế để còn bước vào trận chiến mới. Tình hình rất khẩn trương nhưng tuyệt đối ta không nóng vội, vì trong chiến đấu nóng vội khi quân số thiếu, tinh thần bộ đội chưa ổn định sẽ dẫn tới thất bại. Cuộc chiến ở biên giới Tây Nam này có vẻ còn dài lắm.

        Thấy mọi người im lặng nghe không có ý kiến gì, tôi dặn thêm cần canh gác cẩn thận, đề phòng từng nhóm lẻ lính Pôn Pốt lẻn sang phục kích. Mọi người gật đầu, gương mặt người nào cũng rám nắng, má hóp lại, mắt trũng sâu nhưng toát lên vẻ cương nghị. Anh em nán lại một lát như để lắng xúc dộng rồi lẳng lặng đi về hầm nghỉ ngơi. Nhìn dáng anh em lầm lũi bước di lòng tôi như thắt lại. Chiến sĩ ta là vậy, dù gian khổ biết sẽ bị thương, hy sinh bất cứ lúc nào nhưng không hề nao núng hay chùn bước. Chiến sĩ trên cả tuyến biên giới đểu phải kiên cường như thế, bởi lẽ, chỉ một nơi giảm sút ý chí sẽ tạo nên một lỗ hổng trong tuyến phòng ngự địch lấn tới thì nguy cơ lớn sẽ diễn ra.

        Quân số còn quá ít, không thể làm gì hơn là chờ đợi cấp trên bổ sung quân số. Tiểu đoàn bộ vốn là đơn vị cũ của tôi nên mọi người đều thân quen. Thông cảm với chúng tôi, mọi công việc hành chính họ làm hết. Chúng tôi rất mong cấp trên nhanh chóng bổ sung cán bộ, chiến sĩ để bước vào nhiệm vụ mới.

        Phải nói rằng, tổn thất của đại đội 1 là rất lớn. Sau này, tôi được biết, đại đội 2, tiểu đoàn 7, trung đoàn 64, sư đoàn 320, quân đoàn 3, đêm ngày 9 tháng 3 năm 1978, cùng một số đơn vị đánh dịch giải tỏa ấp Tân Thanh, khi quân ta vào đến ấp, vượt qua bãi đất trống đã bị bọn địch còn lại dánh chặn. Bộ đội ta, đa số là chiến sĩ trẻ, lúng túng đối phó, địch nã đạn điên cuồng. Trung đoàn phải sử dụng lực lượng dự bị đánh hai sườn, kết hợp pháo binh diệt dịch ở vòng ngoài. Ấp Tân Thanh được giải phóng nhưng đại đội 2 chỉ còn lại ba người, là đồng chí Cư, chính trị viên, một đồng chí thông tin và một đổng chí liên lạc. Đổng chí Cư sau này là đại tá, chính ủy trường quân sự quân đoàn 4.

        Có phải chăng đại đội 1 chúng tôi và đại đội 2 của tiểu đoàn 7, trung đoàn 64 là hai đơn vị tổn thất nặng nề nhất khi đánh giặc bảo vệ biên giới Tây Nam.

        Qua hai đơn vị này, đã chứng minh rằng cuộc chiến đấu trên biên giới Tây Nam để bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc ta khốc liệt biết nhường nào.

[Giangtvx]

       
*

*       *

        Mấy anh em chúng tôi ở ghép với tiểu đoàn bộ cũng chỉ một thời gian ngắn. Cấp trên nhanh chóng bổ sung quân số, điều các đồng chí ở đơn vị khác về. Đây là việc làm khẩn trương, cấp bách vì không thể để một đại đội chủ lực chỉ còn một ít người.

        Việc bổ sung quân số từ các đơn vị khác sang, chiến sĩ mới nhập ngủ chưa có kinh nghiệm chiến đấu về như vậy rất khó khăn cho công tác bám giữ điểm tựa, bước vào tác chiến. Bù lại phần lớn cán bộ trung đội, tiểu đội ấy từng tham gia chiến đấu, có kinh nghiệm chỉ huy cấp cơ sở nên hình thành các đơn vị tiểu đội, trung đội ổn định biên chế, diễn ra nhanh chóng. Tuy thế các tiểu đội hỏa lực còn phải làm quen với hợp đồng thao tác. về vũ khí, trang bị cũng được cấp mới, mỗi chiến sĩ được bổ sung, cấp phát quân tư trang, vũ khí với ba cơ số đạn, bước đầu như vậy là rất khả quan. Ổn định gần xong biên chế, trang bị đại đội chúng tôi kéo về lập điểm tựa mới.

        Trong thời gian này, các đơn vị khác cũng đang thiếu quân số. Bộ đội bị thương do mìn địch nhiều, hầu như tuần nào cũng có người bị trúng mìn. Cuộc chiến đấu giữa vùng thiên nhiên khắc nghiệt, mùa khô, nắng gay gắt, mùa mưa, nước ngập đồng ruộng, kênh rạch, muỗi vắt rất nhiều, bộ đội, nhất là chiến sĩ trẻ lâm vào ốm đau, nhất là bệnh sốt rét. Không có người nào chết vì sốt rét, nhưng sốt quăng quật, sức khỏe giảm sút, phải đi viện điều trị. Đó là một trong những nguyên nhân khiến số quân các dơn vị không dầy dủ. Hơn nữa, đời sống vật chất kham khổ, bộ dội ở tuyến dầu vẫn không đủ no cơm, có lúc phải ăn thêm bánh mì, thực phẩm tươi ít có mà phải ăn ruốc bông, mắm khô. Điều dó cũng khiến sức khỏe bộ đội không đảm bảo.

        Thời chiến tranh chống Mỹ, chiến trường xa hậu phương, gia đình nên tin tức hiếm khi nhận được. Bây giờ, trên chiến trường biên giới Tây Nam, bộ đội ta nhận dược thư từ, tin tức gia đình, người thân thường xuyên. Phần lớn gia đình người lính nào cũng gặp khó khăn kinh tế, lũ lụt, khô hạn diễn ra khắp đất nước nên mùa màng thu hoạch chẳng được bao nhiêu, bố mẹ già nua không người chăm sóc. Thêm nữa, cán bộ lớn tuổi thì con cái ở tuổi đi học cần có kinh phí, sách vở, chiến sĩ cũng thấy gia đình ở hậu phương đang đối mặt với nhiều gian khổ. Nghĩa là, qua tin tức, thư từ, nhìn về phía sau, nghĩ về gia đình ai cũng có tâm trạng day dứt.

        Phải nói thêm rằng, cuộc chiến tranh ở biên giới Tây Nam, tuy rất ác liệt, nhưng ở hậu phương chưa có chính sách đối với gia đình bộ đội như thời đánh Mỹ. Nhiều nơi, cán bộ cấp xã vẫn chưa biết ở địa phương mình đang có người là chiến sĩ đánh giặc, bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc. Có thể nói, về mặt nào dó, tác dộng của cuộc chiến tranh trên biên giới Tây Nam đối với những nơi xa thời gian đầu không thật lớn. Phải đến khi tin tức liệt sĩ hy sinh ở chiến trường báo về, nhiều người mới biết cuộc chiến rất ác liệt.

        Chiến đấu trong diều kiện gian khổ, ác liệt, có những trận tổn thất lớn đến vậy nhưng ý chí của cán bộ, chiến sĩ không bao giờ nao núng. Dẫu biết gia đình dang gặp nhiều khó khăn như vậy, nhưng chưa hề có một người lính nào đào ngủ hay bỏ về phía sau dù chỉ vài ba ngày.

        Đội ngũ cán bộ cơ sở ở các đơn vị hòa đồng, chia sẻ công việc thường ngày với chiến sĩ, có nhiều người san sẻ tiền lương ít ỏi của mình để tiếp phẩm mua nhu yếu phẩm cho chiến sĩ, nhiều đêm, cán bộ đại đội, trung đội thay nhau canh gác ở các công sự phía trước. Chiến sĩ làm nhiệm vụ không kể thời gian, ngoài việc bám điểm tựa còn đi rà tháo mìn, chất nổ. Có thể nói, người lính trên biên giới không bao giờ được thảnh thơi nghỉ ngơi trọn vẹn vài ba ngày.

        Mấy ngày tiếp theo, dọc tuyến chốt của các đơn vị tương đối yên ắng. Bọn chỉ huy địch không dám xua quân sang tập kích như những đêm trước nữa. Một tuyến phòng ngự bỗng nhiên yên lặng đến không ngờ.

        Phải chăng chúng đã ngán trước sự chiến dấu dũng cảm, mưu trí, quyết tử của bộ dội ta, không chỉ các chiến sĩ bộ binh mà các đơn vị hỏa lực của ta cũng đã gây tổn thất nặng nề cho chúng. Hay dịch dang thăm dò ta, đợi ta sơ hở sẽ đánh úp. Câu hỏi ấy đặt ra trong đầu chúng tôi. Trinh sát cho biết địch vẫn căng quân, tổ chức từng cụm chốt dọc bờ mương, nhưng cũng không tập trung đông quân như trước mà đóng rải ra để tránh hỏa lực của ta. Như để trấn an tinh thẩn binh lính hay là hù dọa ta mà thỉnh thoảng chúng bắn dăm trái pháo, cối, nổ vài tràng đạn vu vơ. Cấp trên của chúng tôi nhận định, bọn Pôn Pốt thấy hướng này là “khó nhằn” nên đã chuyển hướng tiến công sang các cụm điểm tựa của sư đoàn 7, sư đoàn 9 rồi. Đúng là phía các dơn vị ấy địch thường đánh sang nhưng vẫn bị quân ta đẩy lùi. Sư đoàn 7, sư đoàn 9 là những đơn vị chủ lực được thành lập từ thời đánh Mỹ, lừng danh với những trận đánh, chiến dịch giải phóng Bầu Bàng, Phước Long, Biên Hòa. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, cũng như sư đoàn 341, hai sư đoàn ấy luôn đảm nhiệm hướng phòng ngự quan trọng, hướng đánh chính diện và đã lập công xuất sắc. Vậy nên bọn Pôn Pốt khó mà chọc thủng được phòng ngự của các đơn vị hai sư đoàn.

        Khi biết địch chuyển hướng đánh sang các đơn vị khác, chúng tôi vẫn nêu cao cảnh giác, luôn tổ chức bám điểm tựa, canh gác rất chặt chẽ, đưa những cụm hỏa lực lên đứng ở tuyến trước. Trinh sát, quân báo luôn nắm chắc sự di chuyển của các đơn vị địch. Chúng ta đã biết đối với giặc Pôn Pốt, hễ chúng ta sơ hở là phải trả giá bằng sự thương vong. Từ khi Pôn Pốt gây ra cuộc chiến tranh này, không chỉ đơn vị tôi mà nhiều đơn vị khác đã thấy được lính của chúng cũng giỏi mò mẫm rình ngó, hễ phát hiện ra sự xao nhãng của ta là chúng tập kích liền. Ngoài ra, chúng cho những tốp mỗi tối vài ba tên mang mìn, thường là mìn K3, mìn díp, lẻn qua các điểm tựa của ta vào sâu nội địa, cài giữa các con dường đất. Phải nói rằng chúng ngụy trang mìn rất tinh vi, xảo quyệt, gây sát thương không chỉ bộ đội mà cả dân thường của ta. Có ý kiến Pôn Pốt tạo ra cách xâm chiếm đất ta bằng mìn, không phải không có lý. Trước kia, dọc tuyến phòng ngự này, địch thường xuyên bắn pháo, thỉnh thoảng cho những đội quân xâm lấn, bây giờ trở nên im lặng một cách bất thường.

        Trong nghệ thuật quân sự khi đối phương im lặng là lúc ta cần phải cảnh giác cao độ nhất. Bởi vì trong sự im lặng bên ngoài là sự cố thêm quân, chuyển dịch những cánh quân, tạo thành mũi tiến công bất ngờ nhất. Ở chiên trường người lính luôn cảnh giác, nhưng khi dổi phương im lặng là lúc ta cán trinh sát nắm địch nhiều nhất.

[Giangtvx]

       
*

*       *

        Trong khi các đơn vị cơ sở đại đội, tiểu đoàn đang chấn chỉnh đội hình, bổ sung quân số, huấn luyện cho chiến sĩ mới làm quen cách đánh dịch ở điểm tựa, trung đoàn tổ chức hội nghị quân chính rút kinh nghiệm trận đánh ngày 18 tháng 7, phổ biến tình hình nhiệm vụ trong giai đoạn tiếp theo. Đây là hội nghị vô cùng quan trọng sau trận tấn công địch ấy.

        Mở đầu hội nghị, đồng chí sư đoàn phó Mười Thứ và chỉ huy trung đoàn đều đánh giá cao về ý chí chiến đấu  ngoan cường của cán bộ, chiến sĩ toàn đơn vị. Đặc biệt là các tiểu đoàn 1, tiểu đoàn 2, tiểu đoàn 3 và các đơn vị trực thuộc của trung đoàn 273. chiến đấu giữa đồng nước, khi gặp hoàn cảnh hoàn toàn bất lợi, các đơn vị vẫn tấn công địch, không hề có ý định rút lui một cách vội vã mà kiên cường bám trụ, hợp đồng cùng pháo binh bắn tiêu diệt từng cụm địch trên bờ đất. Chính tinh thần ấy đã giúp chúng ta đã thắng, đã phá vỡ đã đập tan được âm mưu bu bám, tiến công đẩy lùi ta gồm ba sư đoàn tinh nhuệ nhất của Pôn Pốt. Sinh lực địch bị ta tiêu diệt, tiêu hao rất nhiều. Hiện tại địch đã co đội hình, tinh thần binh lính hoảng sợ, không dám tiến công ta với lực lượng lớn nữa, chúng chỉ đứng từ xa bắn hỏa lực sang các điểm tựa của ta. Cũng có thể, thời gian tới chúng sẽ sử dụng cách đánh bu bám. Đó là nhận xét của ban chỉ huy trung đoàn về trận tiến công địch vừa qua.

        Tiếp theo là báo cáo của các cơ quan tham mưu, chính trị, hậu cần. Rất nhiều ý kiến đểu đánh giá, trận vừa rồi tuy gặp khó khăn rất nan giải khi tiến công địch, thương vong lớn, nhưng cán bộ, chiến sĩ ở các tiểu đoàn, đại đội trong trung đoàn cùng các đơn vị đến phối thuộc đã rất dũng cảm. Nhiều người còn cho rằng, chưa bao giờ đơn vị ta gặp tình thế như vậy nhưng cán bộ xử lý tình huống nhanh, chiến sĩ chiến đấu ngoan cường. Củng có một vài ý kiến cho rằng, tổn thất trong trận đánh ấy là khó bù đắp nổi, khi đơn vị ta mất đi những cán bộ ưu tú như đồng chí Nguyễn Sông Thao, Ngô Khắc Quyền và nhiều đồng chí khác. Có ý kiến nêu lên ta để nhiều đồng chí đang nằm lại giữa cánh đồng nước còn là món nợ lớn của chúng ta với anh em. Ý kiến của đồng chí làm công tác đảng, công tác chính trị thì nêu bật tình hình sức khỏe, tinh thần của bộ đội hiện tại diễn biến phức tạp, trong khi nhiệm vụ của chúng ra vẫn phải chốt giữ thật vững khu vực này. Vậy nên thủ trưởng các đơn vị cơ sở phải nhanh chóng ổn định tư tưởng cho chiến sĩ. Quân lực phải bổ sung đủ quân số, cơ quan hậu cần phải bổ sung trang thiết bị, thuốc men đẩy đủ để toàn đơn vị nhận nhiệm vụ tiếp theo, chắc chắn khó khăn, gian khổ bội phần.

        Đồng chí Mười Thứ, sư đoàn phó cũng nói về việc đề nghị của đồng chí Thao cho tổ chức đánh chiếm bờ đập trong đêm. Đây là một vấn đề đặt ra để tham khảo, nhưng không thể có giải đáp. Vì sự việc đã qua rồi, không thể có thử nghiệm lại. Đồng chí Mười Thứ nói:

        -Có ý kiến cho rằng ta tiến công địch trong đêm sẽ giành thắng lợi, thì chưa thấy bất lợi của chúng ta là từ đồng nước vận dộng khó, tầm quan sát thấp, hỏa lực bắn thẳng của Pôn Pốt đang rất mạnh. Trong khi hỏa lực của ta rất khó chi viện trong đêm vì việc lấy bảng bắn cho tọa độ khó chính xác khi đội hình của ta đã xáp gần địch rồi.

        Lời lý giải ấy mang tính chất thanh minh của sư đoàn phó khiến nhiều người không giấu nổi ngạc nhiên, hội trường nổi lên tiếng xì xào một lát rồi im lặng.

        Trước đó có nhiều ý kiến cho rằng nếu cấp trên chấp nhận đề nghị của tiểu đoàn trưởng Nguyễn Sông Thao tiến công địch ngay trong đêm sẽ tạo nên bất ngờ, giấu được đội hình, chiếm được con đập nhanh chóng và tránh được tổn thất. Tiến công ban ngày phơi đội hình ra giữa đồng trống là nguy hiểm. Nhưng giờ đây lại thấy đổng chí Mười Thứ và ban chỉ huy trung đoàn đã quyết định có lý khi không chấp nhận việc tiến công bờ đập trong đêm. Tuy thế vẫn có nhiều ý kiến, cũng chỉ anh em nói với nhau, tỏ ra chưa đồng thuận với nhận định của sư đoàn phó Mười Thứ. Họ cho rằng, tiến công địch trong đêm sẽ tạo nên bất ngờ lớn, địch không thấy được đội hình ta, ngược lại đánh ban ngày cả đội hình quân ta phơi ra giữa đồng nước nên khó tránh khỏi hy sinh lớn mà không thể chiếm được mục tiêu là bờ đập như phương án tác chiến đề ra. Nhưng giờ dây, trong hội nghị này, chẳng có phát biểu nào để phân tích, để bảo vệ việc tiến công địch trong đêm là đúng. Thực ra trong hội nghị này, các đồng chí chỉ huy trực tiếp tham gia trận đánh hầu hết đã hy sinh, bị thương đi viện. Số cán bộ đang dự họp đang trong tâm trạng đau thương, đang bàng hoàng xót xa không đủ sự bình tâm để bảo vệ chính kiến của mình. Tuy bức xúc, chưa đồng tình với sư đoàn phó Mười Thứ nhưng chẳng ai phản ứng lại là vì tâm trạng chưa ổn định chứ không phải họ thiếu dũng khí. Vậy là ý kiến của sư đoàn phó Mười Thứ không hề vấp phải một phản ứng nào trong hội nghị quan trọng này.

        Thực ra không phải cán bộ dự hội nghị này không dám phát biểu phản ứng nhận định của sư đoàn phó và mấy cơ quan tham mưu, tác chiến. Trong số cán bộ tiểu đoàn, đại đội ở dây, nhiều người từng chiến đấu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, bản lĩnh của họ có thừa, được đào tạo cơ bản ở các trường sĩ quan, học viện, họ có đủ lý luận để phân tích, nhưng có lẽ họ nghĩ, trận đánh đã kết thúc, phát biểu găng với nhau trong hội nghị cũng chẳng để làm gì. Còn bài học rút kinh nghiệm về trận tiến công ấy sẽ bàn kỹ sau. Hơn thế, việc sư đoàn phó và ban chỉ huy trung đoàn không muốn tiến công ban đêm có lẽ sợ bộ đội không thấy địa hình, bị hỏa lực địch đánh trả sẽ gay go hơn. Trước mắt đơn vị còn nhiều việc phải làm, ngồi tranh luận liệu có ích gì. Vậy là mọi người cũng xuôi theo những phân tích của trung đoàn và trực tiếp là của sư đoàn phó Mười Thứ. Nói một cách khác, họ tạm thời chấp nhận lý lẽ ấy của sư đoàn phó để giữ mối đoàn kết, mọi việc tranh luận sẽ dành vào dịp khác.

[Giangtvx]

        Đến bây giờ, sau khi chiến tranh biên giới kết thúc mấy chục năm, nhớ tới sự kiện này và rất nhiều việc xảy ra, trong đó có những thiếu sót, thậm chí là sai lầm của cấp trên, nhưng cấp dưới bao giờ củng đối xử rộng lượng. Hình như sống ở mặt trận, người ta ít khi để ý lâu với những thiếu sót của nhau. Mà đúng vậy, trong chiến đấu, người chỉ huy luôn phải đối mặt với những thử thách, có khi sơ suất một chút là dẫn tới sai lầm, vậy cho nên cần có cái nhìn rộng lượng, thông cảm.

        Tiếp đến ngày hôm sau, hội nghị còn có nhiều tham luận công tác chính trị trong thời kỳ mới. Nhìn chung tinh thần, ý chí của cán bộ, chiến sĩ cao, nhưng đây đó đã xuất hiện tư tưởng dao động. Đây cũng là điều dễ thấy, vì khi mới vào trận nhiều người còn xuất hiện tư tưởng chủ quan, khinh địch, đánh giá quân Pôn Pốt chỉ là lính địa phương, chỉ biết đánh với đơn vị nhỏ lẻ, không thể đánh tập trung cấp trung đoàn, sư đoàn, nên chúng ta dễ đập tan đội hình, tiêu diệt gọn bọn chúng. Qua thời gian, gặp sự bu bám, quấy rối từ những đơn vị lẻ của địch thì ta dâm ra hoang mang và lúc tấn công địch gặp sự chống trả với số đông của chúng thì dao dộng. Các cấp chỉ huy cũng chưa thật sự nắm bắt tư tưởng của chiến sĩ để động viên, uốn nắn. Đó là điều quan trọng cần khắc phục.

        Các cơ quan tham mưu, tác chiến, chỉ huy các đơn vị nổi lên tranh luận nên phòng ngự bên đất ta hay trả chiến tranh về phía địch. Nếu ta cứ chốt chặn trên đất ta để khi địch tiến công sang mới đánh thì rất thụ động, thương vong cao. Còn đánh sang đất địch chiếm đóng, trả chiến tranh cho kẻ gây ra chiến tranh thì an toàn cho dân ta cao nhưng sẽ ảnh hưởng đến chính trị khi nước ngoài vu cáo ta xâm lấn đất Campuchia. Nói cách khác, chúng ta phải đợi chờ khi nhân dân bạn nổi dậy khắp nơi, có một tổ chức cách mạng chân chính của nhân dân Campuchia được thành lập, họ yêu cầu ta mới hành động. Ngay khi biết bè lũ diệt chủng Pôn Pốt đã phản bội nhân dân Campuchia gây thảm họa diệt chủng, nhiều người đã đoán thế nào rồi những người chân chính trong chính bộ máy ấy sẽ chống lại và chính họ sẽ thành lập chính quyền mới chiến đấu chống bè lũ diệt chủng, cứu nhân dân Campuchia. Suy nghĩ ấy được giải đáp một cách chính xác sau này.

        Một vấn đề quan trọng bậc nhất của hội nghị quân chính này là bàn về phương thức tác chiến. Đã có ý kiến cho rằng, trận đánh ấy bị rơi vào thế nan giải, chúng ta không chiếm được bờ đập nhanh chóng như phương án đề ra là do chưa có đơn vị đánh hai bên sườn và luồn sâu vào lưng địch, bao vây chúng đánh vu hổi, hỗ trợ cho mũi tấn công chính diện. Đó là ý kiến được hội nghị đánh giá cao.

        Đại diện cấp trên, sư đoàn trưởng Vũ Cao, kết luận hội nghị cho rằng, bên cạnh những chiến thắng của trung đoàn, cũng như nhiều đơn vị trong sư đoàn, còn mắc nhiều khuyết điểm, hạn chế như trình độ chỉ huy các cấp còn lúng túng trong xử lý tình huống phức tạp, thiếu cụ thể dứt khoát, hợp đồng tác chiến giữa các đơn vị thiếu chặt chẽ. Ta nắm địch chưa chắc, nhiều lúc chưa nắm rõ binh lực và ý đồ của địch. Cán bộ tham mưu, trinh sát chưa thật sự nắm rõ địa hình, lên phương án tác chiến còn thiếu tính thực địa, có khi còn qua loa đại khái. Đó chính là nguyên nhân dẫn tới khi ta tấn công địch gặp chúng có số lượng quân đông, hỏa lực nhiều tầng thì ta xử lý lúng túng. Nhiều đơn vị còn ỉ lại hỏa lực của cấp trên, chưa kết hợp được giữa hỏa lực và đột kích tại chỗ nên chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp của đơn vị mình. Một số trận vận dụng cách đánh thiếu sáng tạo, chưa bao vây địch chặt, ít khi tổ chức mũi luồn sâu đánh vu hồi, thiếu sự kết hợp mủi chính diện với hai bên sườn chi viện, còn nặng về đánh vỗ mặt vào đội hình địch. Tác phong chiến đấu của cấp phân đội còn hạn chế, động tác chiến đấu thiếu mưu trí, linh hoạt, còn có tư tưởng đánh xa, chưa để địch tới gần mới tiêu diệt. Nhiều đơn vị thiếu tư tưởng độc lập tác chiến, chưa tích cực truy lùng địch khi chúng tan rã đội hình, không còn sức chống cự. Từ dó không bắt được nhiều tù binh. Cấp phân đội còn nhiều điểm yếu, một số chiến sĩ trẻ do chưa có kinh nghiệm chiến đấu nên khi đánh địch, sử dụng vũ khí chưa thành thạo. Đó là những khiếm khuyết, hạn chế cần phải khắc phục nhanh trước khi bước vào nhiệm vụ quan trọng sắp tới.

        Ý kiến của đồng chí sư đoàn trưởng hoàn toàn xác đáng, có tẩm nhìn toàn cục. Đồng chí sư đoàn trưởng còn cho rằng ưu khuyết điểm ấy là của nhiều đơn vị chứ không riêng trung đoàn 273. Mọi người ghi chép những ý kiến chỉ đạo sâu sát ấy của cấp trên để về đơn vị thực hiện. Bao giờ cũng vậy, hội nghị quân chính là để tổng kết quá trình hoạt động của đơn vị trong khoảng một năm và đề ra chủ trương, hành động cho thời gian tới. Các ý kiến chỉ đạo của cấp trên được cấp dưới tiếp thu nghiêm túc.

        Từ các ý kiến trên, cơ quan tham mưu đã trình bày phương án cách đánh là vẫn tổ chức luồn sâu vào sau lưng địch, kết hợp các mũi tiến công trực diện, hai bên sườn để tiêu diệt và bắt sống sinh lực địch. Đây là nghệ thuật tác chiến ở biên giới Tây Nam do sư đoàn 341 và một số đơn vị sáng tạo. Với cách đánh kết hợp ấy, chúng ta đã tiêu diệt gọn nhiều đơn vị địch. Tiếp theo trong hội nghị quân chính, cơ quan tham mưu sư đoàn báo cáo tình hình địch và nhiệm vụ tác chiến sắp tới.

[Giangtvx]

        

*

*        *

        Hội nghị quân chính kết thúc, mọi người nhanh chóng trở về đơn vị. Giữa lúc bận rộn, lo nghĩ về trăm cóng ngàn việc của người chỉ huy trước khi vào trận đánh mới, không ai phản đối kết luận của sư đoàn phó Mười Thứ nữa. Nhưng trong trung đoàn, cán bộ, chiến sĩ dường như nhìn sư đoàn phó, nghĩ về sư đoàn phó không được thân gần, không chan hòa nồng ấm như các đồng chí chỉ huy khác. Anh em các đơn vị đã không gọi ông bằng cái tên Mười Thứ nữa. Mà khi họ nhớ về trận đánh ấy hay trò chuyện về ông thì gọi ông với hai biệt danh khác là: “Ồng Mười Thí, ông Mười Thua”. Kể ra đặt cho cấp trên cái hỗn danh ấy là bất kính nhưng quần chúng đã gọi thì chẳng ai cấm được. Theo tôi và một số anh em nữa, cái tên: “Ổng Mười Thí” thì có thể đúng. Vì ông chỉ huy thí quân nhiều. Nhưng cái tên: “Ông Mười Thua” thì có thể oan cho ông và suy cho cùng trách nhiệm trong những trận thắng nhưng trả giá đắt còn là của nhiều người trong ban chỉ huy nữa, chứ dâu phải một mình ông tự quyết định được. Sau này nhất là khi đơn vị đã tiến vào thành phố lớn, từ tính cách trong sinh hoạt của ông, anh em trong đơn vị còn dặt thêm cho ông một biệt danh nữa là: “Ông Trăm Thứ”. Tôi lại nghĩ gọi vậy cũng hơi quá, ông dâu phải tham lam trăm thứ. Ngay khi cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam xảy ra có : “9 điều qui định chiến đấu ở biên giới Tây Nam”; Khi làm nhiệm vụ trên đất bạn có “6 điều kỷ luật vẽ công tác dân vận quốc tế”. Đây là những điều mà người cán bộ, chiến sĩ nào cũng phải thuộc, khắc sâu vào tim mình. Kỷ luật chiến trường vô cùng nghiêm khắc: “Bộ đội tình nguyện chỉ được dùng của bạn hai thứ là nước lã và không khí. Nếu ai lấy dù là cái kim sợi chỉ của nhân dân bạn sẽ bị nghiêm trị”. Đó là chỉ thị, mệnh lệnh của cấp cao nhất, mọi người từ cán bộ đến chiến sĩ phải tuyệt đối chấp hành. Vậy cho nên khi bộ đội ta đi qua vườn vô chủ cây trái xum xuê, lủng lỉu trái chín hay gặp đàn gia súc, gia cầm trong phum sóc bỏ hoang, vẫn không hề động chạm tới. Cho dù thời gian ấy thức ăn của bộ đội khan hiếm, gạo cũng thiếu, thức ăn phải dùng ruốc bông với mắm khô hay muối trắng. Vậy cho nên ông Mười Thứ cũng không bao giờ lượm thứ này, nhặt thứ kia. Phải chăng khi đã không còn quí trọng thì người ta đặt cho ông những hỗn danh không lấy gì làm đẹp, chứ không phải là đúng.

*

*        *

        Thời gian này trên tuyến biên giới hướng sư đoàn 341, địch chưa mở những đợt tấn công xâm lấn như trước. Cũng chưa thấy chúng cho từng tốp lính áo đen áp sát các điểm tựa rồi bất ngờ nổ súng hay tìm cách luồn qua giữa hai điểm tựa vào phía sau cài mìn. Đây là trạng thái hơi khác thường của địch.

        Tình hình chiến sự ở hướng tiểu đoàn 1, trung đoàn 273, trở lại bình thường. Khu vực cánh đồng nước nơi anh Công và nhiều anh em khác đang nằm trở thành cánh đồng chết. Bọn Pôn Pốt vẫn đang rải chốt dọc bờ đê. Hằng ngày chúng vẫn kéo những loạt 12,7 ly, đại liên, phóng mấy quả ĐKZ về phía ta. Như là có chủ ý thông báo, sự hiện diện của nó còn dó.

        Đây là thời kỳ chúng ta đang chờ đợi cơ hội để tiến công địch. Chính sự chờ đợi chỉ đánh trả địch khi chúng lấn sang khiến chúng ta thụ động, bộ đội thương vong nhiều.

        Ban chỉ huy đại đội chúng tôi, cũng như các đơn vị khác, nhanh chóng triển khai quán triệt tinh thần của hội nghị quân chính vừa họp. Những khuyết điểm cũng được đưa ra mổ xẻ, nhằm đưa đơn vị vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ sắp tới. Đợt học tập, đúc rút kinh nghiệm, phê bình và tự phê bình của toàn đơn vị và mỗi cá nhân cán bộ chỉ huy, chiến sĩ, làm cho chúng tôi trưởng thành lên rất nhiều, tạo nên khí thế mới cho đơn vị trước khi bước vào giai đoạn mới.
       

*

*       *

        Lúa mùa cũng bắt đầu chín, những cánh đồng giáp đường biên lúa đã liếp một màu vàng nom thật dẹp mắt. Vậy là, trong cảnh giặc giã mà bà con nông dân vẫn bám đồng ruộng để sản xuất. Tinh thần ấy thật dáng ngưỡng mộ.

        Đã có nơi địch nống ra sát đường biên và cho từng tốp ban đêm lẻn sang tập kích, chúng đánh vào các ấp làng ở gần đường biên, gài mìn, chất nổ trên các con lộ. Có nơi, hễ nhân dân ra đồng gặp là bị pháo, cối địch từ bên kia bắn sang. Một mối nguy hiểm rình rập, khiến nhân dân lo lắng là mìn, chất nổ của địch. Mìn địch đã gây sát thương lớn cho người dân lương thiện và cả trâu bò của họ. Sáng sớm hàng ngày các đơn vị cho các tổ công binh đi rà mìn trên các con đường quanh các ấp làng. Chính quyển xã thông báo, sau khi bộ đội rà gỡ xong mìn, nhân dân mới được ra đồng. Người già, trẻ em ở những làng ấp gần đường biên được sơ tán vế phía sau, ngoài tầm pháo địch. Trong nghị quyết và chỉ thị các cấp chính quyến địa phương việc bảo đảm cho học sinh ở biên giới không bị gián đoạn học tập được nêu lên hàng đầu.

        Làm sao tạo điều kiện cho nhân dân thu hoạch lúa mùa và bắt tay làm vụ mới. Đó là một câu hỏi của bộ đội và chính quyền các cấp. Ai cũng biết để nhân dân có điều kiện làm mùa thì phải đẩy tuyến chốt chặn của ta vào sâu lãnh thổ của chúng, nghĩa là trả chiến tranh vế đất địch. Nhưng điểu kiện chính trị chưa cho phép. Đã có một số đài, báo nước ngoài chưa hiểu thực chất cuộc chiến tranh do bè lũ Pôn Pốt gây ra nên đã đưa tin không chính xác.

        Nhân dân ở các tỉnh đã biết cuộc chiến tranh ở biên giới diễn ra vô cùng ác liệt. Một số tỉnh, huyện, cơ quan đoàn thể ở Nam Bộ đã tổ chức nhiều đoàn đến thăm bộ đội ở điểm tựa.

        Trên các phương tiện truyền thanh, truyền hình đã có những bài ca về chiến sĩ ta chiến đấu ở biên giới Tây Nam.