Từ biên giới tây nam đến đất chùa tháp Tập 1+2+3

[Giangtvx]

       

*

*       *

        Ngay khi trận đánh chưa dứt hẳn, trong làn khói đạn vẫn bay giữa trận địa, đồng chí trung đoàn trưởng đã trực tiếp gọi điện khen ngợi tinh thần cảnh giác, ý chí chiến đấu rất cao của đại đội 1. Đồng chí không quên nhắc nhở chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ trước mắt là tiếp tục tiến công địch.

        Trong lúc đó, tiểu đoàn vẫn đang cho bắn cối 82 ly hỗ trợ đại đội 1. Các loạt pháo này không những tiêu diệt nốt những tên địch tháo chạy mà còn đẩy địch ra xa. Bây giờ nhiệm vụ của pháo là tiêu diệt nốt những tên địch tháo chạy và những ổ pháo, cối của chúng ở xa.

        Chúng tôi nhận định, hiện tại ta chưa nắm hết lực lượng Pôn Pốt như thế nào? Chúng ta vẫn phải kiên cường chiến đấu giữ địa bàn, đề phòng chúng sẽ tấn công ồ ạt trở lại gây cho ta bất ngờ. Trong chiến đấu khi địch bỏ chạy nhưng biết đâu lực lượng dự bị đối phương còn, chúng tập hợp tàn quân, kết hợp với lực lượng dự bị phản công sẽ gây cho ta khó khăn. Vậy thì phải bố phòng thật chắc.

        Chúng tôi thống nhất là đợi đến sáng, có cơ hội sẽ truy kích bọn còn sót lại. Bọn này không đông nhưng chắc chắn là còn. Nếu bây giờ truy kích sẽ không có lợi cho ta.

        Tôi nói với đồng chí khẩu đội trưởng khẩu đội cối:

        - Ngay bây giờ ông cho cối 60 vẫn bắn “trần mắt sàng” từ sát chốt của mình ra ngoài khoảng 500 đến 600 mét. Bên ngoài xa nữa cối 82 ly và 120 ly đảm nhiệm. Bắn tiêu diệt, tiêu hao lực lượng của Pôn Pốt.

        Đồng chí khẩu đội trưởng nhận lệnh và thi hành

        ngay. Các khẩu cối bắt đầu phóng đạn về phía địch.

        Hướng Sư đoàn 7 và trận địa pháo 37 ly cũng đã nhận được lệnh hợp đồng. Đợi sáng rõ mục tiêu sẽ bắn hỗ trợ. Thông thường 37 ly hạ nòng bắn phải trông thấy mục tiêu.

        Tôi dặn thêm anh em tiếp tục bắn cối như kế hoạch. Nếu thấy chúng có hiện tượng tiến công thì chuyển sang bắn chế độ cấp tập ngay để chi viện kịp thời cho các hướng. Anh em tiếp tục dọng cối vào mục tiêu phía trước. Với cách bắn cối này sẽ gây nhiều sát thương cho lính địch và tinh thần chúng cũng bạt vía.

        Một hồi sau, tôi cùng đồng chí y tá và anh Đạc đi vòng hết các vị trí chốt. Anh em rất vui khi chúng tôi xuống tận vị trí chiến đấu. Ai nấy tranh nhau kể về trận chiến vừa rồi.

        Chúng tôi cũng rất vui vì chỉ mới qua một trận chiến, mà anh em lính mới như đã vững vàng, trưởng thành hẳn lên. Tôi hỏi anh em đã quen tiếng nổ chưa? Vừa rồi, như vậy là mình chủ động phát hiện và đánh địch trước, nên không bị bất ngờ. Không bị mất tinh thần. Rất có thể từ giờ tới sáng, chúng sẽ tiến công chính thức. Ta chưa rõ lực lượng địch như thế nào? Càng phải tăng cường quan sát phát hiện chúng là phải đánh nhanh. Trong lúc đó, hai khẩu cối vẫn tong -tong phóng đạn về phía quân địch.

        Anh Đạc nói với tôi:

        - Tôi cho hai khẩu đại liên bắn găm xuống nước ở cự ly gần nhất, rồi hất ngược ra ngoài cho chắc ăn. Mình phải cầm cự đến sáng mới biết tình hình địch để tìm cách đánh một cách cụ thể được.

        Nói xong, hai anh em tôi vòng về ban chỉ huy. Hai đồng chí bị thương đã được sơ cứu và tiêm thuốc giảm đau. Đồng chí xạ thủ số 1 hy sinh, cũng đả được băng bọc chu đáo. Nhìn anh em bị thương, hy sinh gương mặt trai trẻ, các anh vừa rời ghế trường phổ thông, lòng tôi quặn đau. Mọi người đều có cảm xúc như tôi, khuôn mặt người nào cũng buồn rượi. Chúng tôi đứng lặng một hồi lâu bên chiếc võng đồng chí hy sinh đang nằm, đợi các chiến sĩ vận tải xuống chuyển anh em về phía sau.

        Anh Quang cũng đã trở về, quần áo, mặt mày lấm lem bụi đất. Chúng tôi vào hầm bàn kế hoạch tác chiến tiếp theo.

        Anh em tôi chụm đầu hội ý, nhận định tình hình. Cuộc hội ý liên tục bị ngắt quãng, bởi điện thoại của tiểu đoàn và trực tiếp của trung đoàn xuống. Anh Đạc, anh Tiến phải báo cáo liên tục. Đúng là ở chốt tình hình đang căng, đang nóng. Nhưng có vẻ ở tiểu đoàn, trung đoàn các vị chỉ huy có lẽ còn nóng hơn. Vì cho đến hiện tại, toàn tuyến chốt của tiểu đoàn 1 mới có đại đội tôi là phát hiện Pôn Pốt mò vào. Đã đánh phủ đầu chúng, cho đến giờ này cối vẫn bắn rải rác các khu vực dự đoán là có Pôn Pốt.

        Nhưng cũng như trên, chúng ta không biết kế hoạch tiến công của chúng thế nào? Mấy hôm nay cấp trên đã phát hiện chúng tập trung quân phía trước trung đoàn rất đông. Pháo binh của ta cũng đã bắn chế áp. Bộ còn điều động cả mấy lần máy bay A37 ném bom xuống đội hình địch để tiêu diệt sinh lực chúng, hỗ trợ cho bộ binh tiến công. Chúng ta đang tập trung lực lượng để phá âm mưu tập trung quân của lính Pôn Pốt.

        Nhưng rồi, khi những cuộc không kích, pháo kích chấm dứt, một câu hỏi dặt ra là đêm nay âm mưu của chúng sẽ tập kích vào các chốt nào? Câu hỏi lớn này dang làm đau đầu các cấp chỉ huy. Người cầm quân muốn giải mã trước khi trời sáng.

        Ban chỉ huy tiểu đoàn 1 đi đến nhận định, đại đội 1 là mục tiêu tập kích của Pôn Pốt. Nhưng chúng đã bị lộ ý đồ mật tập. Chúng ta đã chủ dộng chiến đấu. Với các loại cối 60 ly, cối 82 ly của tiểu đoàn cùng với mìn, đạn thẳng. Những tiếng kêu la của chúng các phía. Chắc chắn là chúng bị tiêu hao nhiều. Thông thường, bọn này hay mật tập, tiến công khoảng lúc 3 giờ sáng. Chứ không hay bắt đầu tiến công từ 5 giờ sáng như ta. Vì bọn này thường lợi dụng lúc tối trời để tiến công. Nhận định thứ 2 là: cũng có thể lần này chúng tổ chức tiến công quy mô lớn thì vấn đề sẽ khác, cần phải đề phòng.

        Trước mắt, toàn đại đội nhận được lệnh phải bám điểm tựa, sẵn sàng đánh địch. Các khẩu đội hỏa lực, đại liên và cối 60 ly, vẫn phải bắn chế áp, bắn cầm chân và tiêu hao sinh lực địch khi phát hiện ra lực lượng của chúng.

        Tôi nhìn đồng hồ, đã bốn giờ sáng. Đợi trời sáng hẳn ban chỉ huy đại đội phần công nhau xuống các trung đội giao nhiệm vụ, động viên chiến sĩ đánh địch giữ điểm tựa. Việc trước hết là củng cố hầm hào, bổ sung trang vũ khí, tăng thêm cơ số đạn cho bộ binh và hỏa lực. Tôi bảo đồng chí trợ lý hậu cần nói với các tổ nuôi quân làm bữa ăn sáng tốt cho bộ đội. Chế độ ăn sáng của bộ đội ở điểm tựa phải đảm bảo sức khỏe cho nửa ngày bám trụ, đánh địch, nhiệm vụ vất vả không thể kể xiết.

        Nói thế là tôi muốn chiến sĩ được ăn bữa sáng với cơm nóng, thức ăn tương đối khá, những bữa sáng trước có lúc bộ đội phải ăn lương khô, nước sôi để nguội. Tôi biết bữa ăn sáng của con người ta là rất quan trọng vì bữa sáng sẽ cung cấp chất cho nửa ngày hoạt động. Bữa ăn sáng, cũng như hai bữa chính, của bộ đội thời gian này vẫn chưa khá lên được. Công tác hậu cần từ trên xuống dưới rất chu đáo, nhưng do kinh phí hạn hẹp, chủ yếu do trên cấp xuống. Kinh tế đất nước vẫn gặp khó khăn, lương thực thiếu, nên bữa sáng của bộ đội ở biên giới cũng chỉ là mỗi người một phong lương khô. Vả lại, đơn vị chúng tôi thiếu quân số nên tiểu đội nuôi quân, quản lý cũng đã được điều ra các chốt để tăng sức chiến đấu nên các trung đội phân công chiến sĩ lo cơm nước cho bộ đội.

        Về mặt tác chiến, chúng tôi xác định cần phải sẵn sàng chiến đấu cao, bẻ gãy đợt tấn công lớn của Pôn Pốt ngay lúc này. Rồi khi có lệnh nhanh chóng chuyển sang truy kích địch, đánh địch ngoài công sự khoảng nửa cây số. Dứt trận đánh phải thu nhặt vũ khí chiến lợi phẩm, nhưng chú ý đề phòng mìn của ta gài chưa nổ hết. Và những tên địch chưa chết hẳn có thể nổ súng vào bộ đội ta. Vì vậy, chúng ta phải luôn cảnh giác cao độ.

[Giangtvx]

       

*

*        *

        Tiếng súng lại nổ ran lên khắp trận địa. Chúng tôi biết là bọn địch lại lấn sang rồi. Không kịp nghỉ ngơi để hồi phục sức khỏe, anh em trong ban chỉ huy chúng tôi nhanh chóng tỏa đến các trung đội, khẩu đội, truyền đạt tinh thần như đã bàn thảo.

        Chúng tôi đi giữa lúc khẩu đại liên vẫn thùng -thùng khạc đạn, hai khẩu cối vẫn tong -tong đều. Những chớp lửa, quầng lửa của đạn nổ vẫn bùng lên các phía.

        Đồng chí tiểu đội trưởng đơn vị cối thấy tôi xuống vội nói:

        - Bắn nhiều ù hết cả tai rồi, thủ trưởng ơi.

        Tôi ghé tai anh hét to:

        - Vẫn phải bắn tiếp. Hết bao nhiêu đạn rồi?

        Anh cho biết đã sử dụng hết khoảng năm mươi phần trăm cơ số đạn rồi. Hễ cứ phát hiện địch ở đâu là dọng cối vào đó. Đã thấy những xác địch bị đạn cối đánh bung ra, nhiều tên tính chạy nhưng đã bị bắn chặn, tiêu diệt. Chưa bao giờ cối tiêu diệt sinh lực địch hiệu quả như lần này.

        Tôi nhẩm tính, như vậy là mỗi khẩu đã bắn khoảng một trăm năm mươi quả. Hai khẩu bắn ba trăm quả trong khoảng thời gian ấy là quá nhiều. Cộng với số cối 82 ly của tiểu đoàn nữa là rất nhiều. Khi chúng tập trung để hòng phản công lại ta, tức là đội hình chúng đã co cụm lại một chỗ, cối đã bắn tiêu diệt. Sức công phá, tiêu diệt sinh lực địch co cụm trên dịa hình trống là rất có hiệu quả. Chỉ trong thời gian ngắn vừa rồi, ta đã làm tiêu hao rất lớn sinh lực địch rồi. Có thể một số đơn vị địch không đủ quân số và tinh thần để phản công lại ta nữa. Nhưng có thể chúng huy động lực lượng khác đến. Vậy nên ta phải cảnh giác, cảnh giác cao độ.

        Khi trận đánh tạm dừng, tôi bảo anh em tranh thủ lau thông nòng từng khẩu cối, lấy hết bột tàn thuốc phóng ra đề phòng bị đẩy lấp kim hỏa. Tôi cũng bảo anh em chuyển sang trận địa 2 gần đây cho đảm bảo bí mật.

        Hơn bốn giờ sáng, trời đã tảng tảng sáng. Đằng đông nơi mặt trời sẽ mọc, nhiều đám mây đen như hình người, hình thú khổng lồ đang thay hình đổi dạng. Hướng đó đang sáng dần lên. Trời sắp sáng, chúng ta đang mong điều đó. Một trận chiến thật căng thẳng sẽ xảy ra nữa chăng? Trinh sát đã phát hiện ra từ xa, những tên áo đen ác quỹ hung hãn chuẩn bị lao vào điểm tựa của ta. Thật hồi hộp cho những người lính chiến, đang phải phán đoán, đang phải chờ đợi mong cho trời mau sáng.

        Nhưng dù thê nào, âm mưu xảo quyệt của chúng tiến công ta đã không qua mắt được trinh sát của ta. Chúng ta đã nắm bắt được hướng di chuyển của các đơn địch. Bọn lính Pôn Pốt gan lì nhưng thường chủ quan. Chúng còn mắc phải sai lầm là xem thường đối phương.

        Trinh sát báo cáo cho ban chỉ huy biết, địch đang huy động quân dồn tới. Chúng tôi nhận định địch sẽ mở thêm đợt tấn công vào điểm tựa của ta. Và, cho dù chúng có huy động quân đông như thế nào cũng sẽ bị tiêu diệt. Bọn Pôn Pốt khát máu nhắt định phải đền tội.

        Bộ đội ta đã tập trung cao độ, tất cả đã vào vị trí chiến đấu, đạn đã lên nòng chờ khai hỏa. Các loại hỏa lực, pháo binh đã lên bảng bắn, ĐKZ, đại liên, cũng đã sẵn sàng nhả đạn. Trời sắp sáng, mặt trời sắp mọc, hy vọng những điều tổt đẹp sẽ đến cùng với ánh bình minh.

        Khi trời bắt dầu sáng rõ, không có tiếng trô -trô xung phong của Pôn Pốt và những bóng áo đen ác quỷ lao vào điểm tựa cùa ta. Nhưng ở những vị trí tiền tiêu và cả các trung đội tuyến trước, bộ đội ta phát hiện những thân hình đen trũi đang nằm hay bò quanh điểm tựa của ta. Gần nhất là hướng đối diện với khẩu 12,7 ly. Cách khoảng ba mươi đến bốn mươi mét có rất nhiếu lính áo den Pôn Pốt nằm den kín mặt ruộng.

        Như vậy là bọn này đã bò được vào sát xung quanh chốt của đại đội 1. Chắc chúng âm mưu áp sát rồi bất ngờ đánh úp vào đại đội 1. Nếu như anh em ta không phát hiện được sớm, mà để chúng áp sát vào với lực lượng đông như vậy rồi đồng loạt nổ súng, xung phong thì không biết sẽ có nguy cơ nào xảy ra. Chắc chắn bộ đội mình sẽ bị bất ngờ, đội hình khó giữ vững, thương vong nhiều, có khi rối loạn đội hình dẫn tới không hiệp đồng chiến đấu nổi.

        Khi biết bộ đội đã phát hiện ra địch, chúng tôi thấy vậy là rất tốt. Chúng tôi lệnh cho các trung đội thực hiện theo kế hoạch để bẻ gẫy ý đồ tập kích và tiêu diệt những tên ác ôn của chế độ diệt chủng, chắc trong số này có những thằng đã từng ở trên bờ dập xối đạn điên cuồng vào đội hình ta giữa cánh đồng trống ngày 18 tháng 7. Nhiều chiến sĩ ta nghĩ vậy và ghìm chắc súng sẵn sàng nổ súng và xuất kích tiêu diệt địch.

        Mục tiêu đã hiện ra trong tầm súng bộ binh, nhưng chỉ huy đơn vị vẫn đợi những tên lính phía sau dồn lên để tiêu diệt gọn. Đúng là cách khoảng chừng 500 đến 600 mét vẫn còn nhiều tên lính Pôn Pốt đang nhanh chóng cơ động đi lên. Chắc chúng hí hửng kỳ này sẽ đánh úp vào đội hình ta rồi đánh thốc vể phía sau, gây cho ta bất ngờ hoảng loạn. Nhưng chúng đã hoàn toàn sai lầm. Chúng đã nằm trong tầm ngắm các cỡ súng của quân ta.

[Giangtvx]

        Bất ngờ, các cỡ súng bộ binh, các loại hỏa lực ĐKZ, đại liên nã đạn như xối, các loại cối liên tục dọng những trái đạn thẳng đứng xuống đội hình địch. Chúng ta đánh bất ngờ, tập trung hỏa lực quật thẳng vào đội hình địch đang lăm le tiến vào đội hình chốt. Trận địa pháo 37 ly bên kia cũng đã phát hiện ra Pôn Pốt, hạ tầm bắn thẳng, tiếng đạn xoáy gió nổ rung chuyển không gian. Bọn địch sẽ bị tiêu diệt nhiều, lũ sống sót chắc cũng khiếp đảm.

        Lúc này, hướng chốt Sư đoàn 7 đảm nhiệm cũng đã nổ súng hợp đồng. Tiếng súng các cỡ ran lên. Bọn địch ngoài việc vây đại đội 1, còn luồn sâu vào vùng lõm, khu vực trận dịa pháo 37 ly và khe lõm với sư 7. Chúng ta đã biết trước ý đồ của địch nên chủ động dụ chúng vào địa hình phục kích đã giăng sẵn để tiêu diệt. Bị đánh tứ phía, địch không còn sức chống dỡ, cả đội hình chúng như phơi ra trước hỏa lực của ta. Nhiều tên cuống cuồng tìm nơi ẩn nấp, một số tìm cách chạy về phía bên kia cũng không thể thoát. Đạn ta đã trùm lên một khu vực, dập tới tấp vào đội hình quân xâm lược. Địch muốn chạy cũng không thể thoát vì các phía đã bị ta bao vây, khống chế bằng lưới đạn hỏa lực.

        Khắp nơi dậy lên tiếng xung phong của quân ta bắt sống những tên còn lại. Đây là trận đánh hiệp đồng rất đẹp đáng nhớ giữa các đơn vị Sư đoàn 341, với Sư đoàn 7.

        Tiểu đoàn phó và tham mưu trưởng cùng một vài trinh sát, chiến sĩ vận tải cứu thương cũng đã tới tham gia trực tiếp chỉ huy và phục vụ chiến đấu. Khi bàn phương án tác chiến chúng tôi đã xác định, đây là trận đánh địch sử dụng cấp trung đoàn đánh tập kích vào đội hình tiểu đoàn. Riêng khu vực chốt đại đội 1 chúng dùng khoảng một đến hai tiểu đoàn bao vây tiến công ta.

        Bị đánh vỗ mặt, bọn địch không thể thoát thân về phía sau được. Một số tên lập cập bắn được vài phát rồi lãnh nguyên những tràng đại liên khiến đội hình chúng bị bật ra. Bọn lính hỏa lực ở xa hơn chưa kịp bắn yểm trợ cho đồng bọn cũng đã lãnh những trái đạn cối của ta trần đi trần lại. Phía trước, phía sau đều nằm trọn trong tầm đạn của ta, mấy tên chỉ huy tính nước tháo chạy nhưng chẳng thể thoát.

        Có thể nói đây là trận đánh tiêu diệt địch để báo thù cho cán bộ và chiến sĩ ta hy sinh. Trận thắng thật giòn giã. Đội hình quân địch bị xé ra từng màng, rất nhiều tên bị tiêu diệt tại chỗ, số khác định chống cự nhưng lập tức bị trừng trị, bọn còn lại ở vòng ngoài tính chạy thoát thân nhưng không thể thoát hỏa lực của ta.

        Dứt tiếng súng quanh chốt không còn bóng địch nào di chuyển nữa. Bọn mật phục đã bị chúng ta tiêu diệt hoàn toàn. Anh em đếm không hết được xác địch nằm chết quanh chốt.

        Trinh sát phát hiện còn địch, có thể bọn này mới dẫn xác tới chăng? Lập tức các trung đội được lệnh truy kích địch. Hai khẩu cối 60 ly đã được hiệu chỉnh tầm bắn, bắn truy đuổi mục tiêu ở xa. Trên đường truy kích địch, anh em chúng tôi chứng kiến quân Pôn Pốt chết rất nhiều. Dễ chừng chưa có trận nào chúng ta trừng trị được quân bè lũ khát máu nhiêu như trận đánh này. Xác địch nổi phập phềnh trên ruộng nước, không vớt lên chôn kịp chẵc sẽ làm mồi cho lũ đỉa đói. Nhiếu thằng nằm vắt ngang qua những bờ đất trong các tư thế định chạy thoát thân. Riêng khu vực ba cái gò mộ xây, năm, sáu cái xác Pôn Pốt, một thằng đeo máy thông tin, bị một quả cối cắm từ đỉnh đầu xuyên xuống cằm. Những tên còn nguyên mặt thì lộ ra những bộ mặt to bè, tím bầm. Bộ mặt của những kẻ từng gây ra nhiều tội ác với nhân dân Campuchia và nhân dân Việt Nam.

        Qua hầm hào và cả trang bị của địch, chúng tôi nhận ra, đây chính là khu vực chỉ huy cấp đại đội, tiểu đoàn của chúng. Bọn lính này hẳn đã có lần sang Việt Nam tàn sát xóm làng, giết hại người dân lương thiện. Chúng bị trừng trị như thế cũng là đích đáng. Nợ máu phải trả bằng máu, đó là qui luật. Chúng ta luôn chủ trương sống trong hòa bình, hữu nghị với tất cả các nước, nhưng một số nhà cầm quyến lại xua quân hòng xâm lược, chiếm dóng nước ta nên chúng đã chuốc lấy thất bại như thế dó.

        Chắc rồi các chiến sĩ vận tải, thu dung cũng phải gom xác bọn này để chôn cất. Không thể để những cái thây ấy làm ô nhiễm môi trường. Chôn cất xác địch cũng là một trong những đức tính nhân đạo của ta.

        Bộ đội trên điểm tựa của đại đội vui mừng khôn xiết. Có thể nói, chưa có trận đánh nào đẹp như thế này. Tiêu diệt nhiều sinh lực địch, bộ đội ta thương vong ít.

[Giangtvx]

        Cấp trên đánh giá đại đội 1 chúng tôi đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của trận đánh có tính chất then chốt này. Sau này, các cấp chỉ huy trung đoàn, sư đoàn đều đánh giá rất cao đại đội 1. Một đơn vị từng bị mất mát phần lớn quân số trong trận tiến công ở cánh đồng trước bờ đập ấy, vậy mà chỉ thời gian ngắn khôi phục, củng cố, huấn luyện đã làm nên một chiến công lừng lẫy.

        Khi bộ đội ta đi thu nhặt, thu gom vũ khí chiến lợi phẩm, pháo 37 ly vẫn bắn đuổi theo những tên đang tháo chạy xa. Tiếng đạn xoáy gió, nổ rung đất, uy hiếp, tiêu diệt bọn địch, những kẻ từng gây ra không biết cơ man nào là tội ác.

        Phía điểm tựa sư đoàn 7 cũng đã nghe thấy tiếng bộ đội ta xuất kích truy đuổi bọn lính Pôn Pốt đang cố chạy thoát chết. Thỉnh thoảng cũng có một vài quả đạn DKZ và pháo của chúng bắn đến, nhưng thật lạc lõng, không thể gây thiệt hại cho đối phương. Những trái đạn ấy như là tiếng thở dài cho sự thất bại thảm hại của kẻ xâm lược.

        Đến 8 giờ sáng đại đội 1 chúng tôi đã thu được hơn 100 khẩu súng, trong đó có cả những khẩu đại liên, B40, và rất nhiều trang bị cá nhân của địch. Cứ như trong ba lô của địch thì bọn chúng cũng sống kham khổ, chỉ có trang phục, quần áo là còn mới tinh , nhưng thức ăn chỉ là vài bịch gạo sấy, thức uống là nước lã. Nhưng đứa nào cũng được trang bị dao găm nhọn hoắt, sắc lẹm, thứ hung khí này chúng thường để giết nhân dân hai nước.

        Anh em kiểm đếm được gần 100 xác xung quanh chốt đại đội. Một trận đánh ngoài sức tưởng tượng của mọi người. Kẻ đã gieo rắc nhiều tội ác tày trời đã phải đền tội. Tin chiến thắng của đại đội 1, tiểu đoàn 1, trung đoàn 273 nhanh chóng được loan đi khắp các đơn vị trên toàn mặt trận, trên đài phát thanh và báo chí trong nước.

        Chúng tôi liên tục nhận được điện khen ngợi, biểu dương của các cấp. Trung đoàn cũng đã tổ chức một đoàn cán bộ của 3 cơ quan, trao quà của trung đoàn. Cơ quan hậu cần bổ sung thêm đạn được, lương thực, thực phẩm. Cơ quan tác chiến nhanh chóng xác định cụ thể tình hình trận chiến. Bộ đội vận tải chuyển đưa anh em thương binh và liệt sĩ về phía sau. Cùng với việc chuyển các đống súng đạn nhiều chủng loại mà đại đội tôi thu được.

        Khi thấy trang phục của bọn lính này còn rất mới, vũ khí, nhất là súng bộ binh như vừa lấy trong kho ra, những trái lựu đạn chúng chưa kịp sử dụng để gây tội ác cũng toàn là mới. Dầu mỡ bảo quản trên những khẩu súng chưa được lau sạch, trung đoàn xác định, đây là lực lượng chủ lực của chúng là sư đoàn 280 mới được điều từ nơi khác đến, trong đó có nhiều kẻ bị bắt vào quân đội chúng, trận này cũng là trận đầu tiên của chúng. Bọn địch mở đợt tiến công ta với ý định là sẽ làm gọn đại đội 1, rồi chiếm luôn cả khu vực trận địa pháo 37 ly của ta. Ý đồ của chúng đã bị ta phát hiện rất sớm, nên đã bị đại đội 1 đánh phủ đầu, đánh tan rã, tiêu diệt từng nhóm, từng mảng đội hình địch khiến ý đồ mật tập bị bẻ gãy hoàn toàn.

        Khi bọn địch đã vào đến gần sát công sự đại đội 1 bị đánh tơi tả, bọn phía sau đã liều lĩnh xông lên cũng bị đánh chặn, tiêu diệt, bọn chỉ huy ở phía sau không còn cách gì để cứu vãn tình thế.

        Giờ đây, bộ đội ta đang thu lượm vũ khí, trang bị của địch và đã thấy rõ tội ác của chúng bị ngăn chặn, trừng trị, với những cái xác quân xâm lược nằm tơi tả trên đất ta như thế đó.

        Mặt trời đã lên cao, ngày mới đã đến. Nắng buổi sớm trải khắp trận địa, cái nắng mùa khô vừa đến đã gay gắt. Trên đầu vòm trời xanh hơn, cao hơn. Anh em tôi tổ chức cho bộ đội củng cố lại hầm hào, bổ sung trang bị vũ khí, đạn được phải đủ cơ số chiến đấu. Ban chỉ huy chúng tôi thay nhau nghỉ ngơi một lát. Trên nét mặt mọi người tuy rất mệt qua một đêm mất ngủ, chiến đấu căng thẳng. Nhung vẫn ngời lên niềm hân hoan của người chiến thắng. Nằm trên võng nhưng tôi vẫn không sao chợp mắt để bù cho mất ngủ đêm qua. Quân ta đã thắng lớn, trả thù cho đồng đội hy sinh trên cánh đồng nước ấy. Nghĩ thế, tôi như vơi đi nỗi buồn, sự căm phẫn chứa chất bấy lâu này.

        Ban chỉ huy đại đội chúng tôi họp với cán bộ trung đội để sơ kết trận đánh. Chúng tôi đi đến kết luận, trận đánh đã thắng lợi, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trên giao. Toàn đại đội có sự hiệp đồng chiến đấu cao, bình tĩnh cho địch tới gần mới nổ súng và bắn rất có hiệu quả, số quân địch bị tiêu diệt nhiều. Tuy vậy, bắt sống tù binh chưa nhiều, còn để một số tên chạy thoát vào rừng.

        Sau này, nghĩ đến trận thắng lớn ấy, chúng tôi lấy làm tiếc vì không có gì để khao bộ đội. Anh em đã chiến đấu dũng cảm, lập công to, nhưng không được một bữa gọi là liên hoan, ăn tươi hay được thưởng trà, thuốc lá, là những thứ cần thiết cho bộ đội ở điểm tựa.

[Giangtvx]

        

*

*       *

        Không dừng lại ở chiến thắng, dễ sinh tư tưởng chủ quan. Ngay chiều ngày 1 tháng 10 chúng tôi vẫn cho bộ đội làm công việc củng cố hầm hào kỹ hơn. Củng cố trang thiết bị, tổ chức kéo các xác Pôn Pốt ở gần ra xa. Tổ chức lại trận địa mìn, lau chùi, bảo dưỡng vũ khí, súng đạn. Tối vẫn ở chế độ trực chiến 50/50, đề phòng chúng vào tập kích báo thù. Nêu bộ đội ta quá say sưa chiến thắng, lơ là canh gác thì bọn địch sẽ lợi dụng phản công hoặc bắn pháo sang. Bài học này nhiều đơn vị đã vấp phải.

        Ban chỉ huy đại đội chúng tôi phân công nhau đến từng trung đội, tiểu đội nhắc nhở, động viên chiến sĩ cần cảnh giác cao độ hơn nữa. Dẫu nếm trải thất bại lớn như vậy, nhưng kẻ thù chưa từ bỏ đã tâm lấn chiếm, chúng sẽ điều động quân từ nơi khác đến lợi dụng ta sơ hở để tấn công hòng chiếm địa bàn, đẩy quân ta ra khỏi trận địa phòng ngự.

        Các đống chí làm công tác hậu cán đã mang thức ăn tới từng căn hầm. Tuy vẫn là nắm cơm vắt với ruốc bông, nhưng hôm nay ai cũng thấy ngon vì không khí chiến thắng đang lan tỏa khắp điểm tựa.

*

*      *

        Mấy ngày tiếp theo, tình hình ở điểm tựa của đơn vị tôi trở lại yên tĩnh. Hình như địch đã co về cố thủ ở phía sâu. Hình như bọn địch đã gò lại trong lối “Đối phương yếu thì ta đánh, đối phương mạnh tiến công thì ta rút, đối phương dừng thì ta quấy rối”. Cái gọi là chiến thuật du kích ấy mang nặng giáo điều, phần nào đã lỗi thời trong thời hiện đại.

        Giờ đây, bộ đội ta còn phải chịu đựng khi trước điểm tựa là những xác lính Pôn Pốt bị trừng trị đã trương phềnh, thối rữa. Không gian nặng đặc mùi tử khí. Gió đưa về chốt cái mùi sú uế của thây người chết, không có mùi nào ghê bằng. Anh em chỉ xử lý được những cái xác hướng đường về tiểu đoàn. Số còn lại chẳng sức đâu mà xử lý. Bọn Pôn Pốt cũng không có hành động nào gọi là làm công tác tử sĩ, thu dọn chiến trường. Đối với chúng đứa nào chết đi thì thôi, xác cũng chẳng quan trọng gì, vì có đem về rồi còn phải mất công thiêu đốt.

        Tuy nếm phải thất bại thảm hại nặng nề, nhưng họn địch vẫn tỏ ra rất ngoan cố, chúng không ngừng động binh bằng việc di chuyển những đơn vị còn sót hòng thực hiện âm mưu mới. Bọn địch này đang hành động trong sự cay cú. Đây cũng là dịp ta có thêm thời cơ trừng trị chúng.

        Theo trinh sát bọn chúng đang dịch chuyển đội hình hòng thực hiện âm mưu mới. Nhưng chúng sẽ chưa hành động ngay.

        Thỉnh thoảng chúng vẫn phóng ĐKZ hay M72 sang đất ta. Nhưng bắn kiểu hú họa lạc lõng, vô định nên bộ đội ta vẫn bình tĩnh đợi chúng dẫn xác tới để tiêu diệt.

        Các cấp chỉ huy sư đoàn, trung đoàn đã cử cán bộ các ban, phòng đến đại đội 1, tiểu đoàn 1 nắm thêm tư liệu, nhằm để các đơn vị khác rút kinh nghiệm, học tập đánh địch trên trận địa phòng ngự.

        Ban chỉ huy đại đội 1 tổ chức cho các trung đội, tiểu đội, họp tổng kết trận đánh kết hợp phòng ngự với tiến công địch. Cấp trên biểu dương thành tích và hướng dẫn bầu chọn khen thưởng chiến đấu của các đơn vị. Chúng tôi chú ý khen thưởng anh em nhập ngũ năm 1977 và 1978 quê thành phố cảng Hải Phòng, thủ đô Hà Nội, những chàng trai xuất thân từ thành phố đều chiến đấu ngoan cường. Tôi đặc biệt ấn tượng với anh em quê ở thành phố cảng Hải Phòng, nhiều người từng là mặc áo thợ làm việc trong các nhà máy đóng tàu, trong các xí nghiệp chế biến hải sản, họ có tư cách, đạo đức tốt, trầm tĩnh, khiêm nhường, hòa đồng với mọi người. Tuy lớn tuổi hơn các chiến sĩ cùng cấp bậc, nhưng họ luôn học hỏi, cố gắng rèn luyện, giao việc gì cũng hoàn thành xuất sắc. Trong lớp chiến sĩ ra đi từ thành phố Cảng, cũng có một số anh em hình như thuộc thành phần lao động tự do ở bến cảng, nổi tiếng bướng bỉnh hay lý sự, khó bảo trong sinh hoạt, thường hay lười biếng gác đêm, nhưng trong chiến đấu trận đầu, lại cực kỳ bản lĩnh dũng cảm, thật dáng ngợi khen. Có rất nhiều đồng chí được anh em để nghị tặng thưởng huân chương chiến công, chiến sĩ thi đua, chiến sĩ quyết thắng, bằng khen. Người nào cũng rất xứng dáng.

        Đại đội liên tục được đón khách tới thăm. Các thủ trưởng, các đồng chí trợ lý quân sự, chính trị, hậu cần mang quà tặng. Ban tuyên huấn mang sách báo xuống cho anh em. Cán bộ cấp trên dự họp cùng chiến sĩ cơ sở. Chúng tôi họp rút kinh nghiệm cái được và cái chưa được của trận đánh chứ không chỉ nói về chiến thắng. Đây là bài học tiến công trong phòng thủ, chốt chặn. Cán bộ chiến sĩ đại đội lúc nào cũng thấy vui. Trên khuôn mặt mọi người ánh lên niềm tự hào chiến thắng. Riêng tôi và anh Đạc, cùng nhau ra ngoài mép nước hướng về trận đánh 18 tháng 7 lầm rầm khấn vái, tưởng nhớ tới anh Công, người cán bộ chính trị kiên trung, dũng cảm. Cùng các anh em liệt sĩ, như thầm nói với hương hồn các anh em đã hy sinh là: Chúng tôi, những người lính đại đội mang bốn con số 1 là đại đội 1, tiểu đoàn 1, trung đoàn 1, sư đoàn 1, sư đoàn 341 còn gọi là sư đoàn 1, đã lập chiến công xuất sắc, bắt quân thù trả nợ máu, rửa hận cho đồng đội đã bị thương, hy sinh. Cầu mong hương hồn anh em đã hy sinh được siêu thoát.

        Trở về điểm tựa, chúng tôi thấy bộ đội đang củng cố công sự, thành hào được đắp thêm những bao đất, hầm được lát thêm gỗ, đường hào được mở thêm nhiều nhánh để thêm dường cơ động khi đánh địch. Gương mặt người nào cũng khấp khởi.

        Chiến sĩ ta là thế, họ rất nhanh trí xử lý tình huống và tinh thần tự giác rất cao. Chúng tôi động viên anh em cần phải cảnh giác cao độ, không để bất ngờ. Thông thường sau mỗi trận thắng mọi người thích nghỉ xả hơi khiến lơ là canh gác. Ở điểm tựa, lơ là một chút là phải trả giá đắt liền.

        Chiến sĩ rất vui vì vừa lập công lớn. Họ thấy rằng, đánh bè lũ Pôn Pốt tuy rất vất vả, gian khổ, hiểm nguy nhưng biết cách đánh ta sẽ giành chiến thắng. Đất này là của ta, ta phải quét sạch kè thù nếu chúng xâm lấn.

        Nhận thức ấy của bộ đội khiến chúng tôi rất vui mừng. Có được phẩm chất ấy ngoài vốn học vấn ở nhà trường phổ thông còn là sự giáo dục chính trị khi họ bước vào đời quân ngũ. Tôi thấy lớp chiến sĩ trẻ , những thanh niên trưởng thành sau khi đất nước thống nhất có bản lĩnh chính trị thật vững vàng và họ trưởng thành rất nhanh trên chiến trường.

[Giangtvx]

       

*

*       *

        Mấy ngày sau khi trung đoàn 266 và trung đoàn 270, cùng bộ đội xe tăng, thiết giáp, nhận lệnh nhanh chóng cơ động về hướng đường 1 phối hợp với sư đoàn 9, đánh phản kích chiếm lại địa bàn rừng Sở Chi Phu.

        Vậy là bám trụ ở đây còn trung đoàn 273 chúng tôi. Địa bàn phòng ngự của trung đoàn nới rộng ra.

        Mấy hôm sau, phía bên ấy đã diễn ra một trận đánh địch lấn chiếm và thu được thắng lợi. Trận đánh ở rừng Sở Chi Phu diễn ra sau trận đánh của đơn vị tôi không lâu.

        Trận tiến công dũng mãnh của hai trung đoàn thuộc sư đoàn 341 này cùng các đơn vị của sư đoàn 9 đã giáng cho bọn Pôn Pốt đòn đích đáng. Ta đã tiêu diệt nhiều sinh lực địch, bẻ gãy mũi tiến công chính diện của chúng, buộc địch phải từ bỏ ý định lấn chiếm, mà trên thực tế không thể chiếm nổi các huyện Bến Cầu, Gò Dầu. Ban chỉ huy sư đoàn 9 và anh em chiến sĩ sư đoàn 9 đã hết lòng khen ngợi tinh thần chiến đấu, dũng mãnh tiến công Pôn Pốt của hai trung đoàn 270 và 266 của sư đoàn 341. Trên cục diện chiến trường hướng đường 1, trận tiến công đập tan các mũi tấn công sang đất ta của bè lũ Pôn Pốt mang ý nghĩa rất lớn. Không những chúng ta tiêu diệt tiêu hao lớn sinh lực địch mà còn gây cho binh lính chúng nỗi hoang mang, dao động, bọn chỉ huy cũng nao núng. Đây chính là đợt phản công mang tầm chiến lược của ta.

*

*       *

        Sau đợt đánh địch xâm lấn, tiêu hao một bộ phận lớn sinh lực của chúng, đơn vị chúng tôi lo củng cố tổ chức, tu bổ lại hầm hào, bổ sung thêm vũ khí, súng đạn.

        Các đơn vị vẫn kiên cường phòng ngự ở các điểm tựa. Tuy địch không mở những đợt xâm lấn lớn nhưng vẫn cho từng toán nhỏ xâm nhập vào lãnh thổ ta nên không thể chủ quan, mất cảnh giác là phải trả giá dắt.

        Bộ đội trên điểm tựa vẫn phải sống kham khổ, đối mặt với nhiều thách thức nhưng người nào cũng có ý chí cao. Hình như trải qua quá nhiều gian nan, mọi người đã chai lỳ. Ở đây mỗi năm có hai mùa rõ rệt, cứ xoay vòng vậy thôi.

        Mùa khô ở biên giới Tây Nam khắc nghiệt vô cùng, nắng phả hừng hực suốt từ sáng đến cuối ngày, đồng ruộng, kênh rạch khô cạn đến nứt nẻ, giếng nước không còn nước, cây cối trơ cành, bước chân đi là cuốn theo đất bụi, đâu đâu đau như thấy bụi mù lên. Thiếu nước, thiếu cả rau xanh, thiếu thốn đủ thứ. Vậy mà bộ đội ta vẫn bám từng đoạn công sự, từng căn hầm trong cái nóng hừng hực để canh phòng địch mò sang đánh lấn. Từ cán bộ đến chiến sĩ người nào cũng gầy rộc, mặt hốc hác. Đói ăn, thiếu ngủ, sống giữa cái nóng hầm hập vậy nhưng lúc nào cũng phải tỉnh táo để đánh địch.

        Tới mùa mưa lại mưa trắng trời, nước ngập tất cả đồng áng, kênh rạch, nhiểu con đường chìm trong nước. Ở điểm tựa, bộ đội ta phải sống giữa thác mưa, trong những công sự ngập ngụa bùn nước. Cả ngày ngâm dầm nửa mình trong nước, da thịt như bở ra. Rối muỗi mòng, sên vắt nở ra bu bám, đốt chích. Rồi bệnh sốt rét bùng phát. Mùa mưa là mùa sốt rét dữ nhất. Đã có câu, người lính ở biên giới Tây Nam mà chưa sốt rét thì chưa phải là lính biên giới Tây Nam. Sốt nhẹ thì điều trị tại chỗ, thuốc viên uống đến quen cả mùi hăng hắc. Tới khi sốt đến miên man, đến quăng quật trên phản, trên võng thì phải đi viện. Ở viện điều trị dăm bữa, nửa tháng lại thấy nhớ đơn vị, nhớ đồng đội , thấy vắng mình thì đồng đội phải gánh nhiều việc hơn, liền gượng dậy mà cố uống thuốc, cố ăn uống để sớm trở về điểm tựa.

[Giangtvx]

       

*

*       *

        Đến giữa tháng 10 năm 1978, một số đơn vị của sư đoàn 2 của quân khu 5 đến thay thế cho tuyến phòng ngự của trung đoàn 273. Trước đây họ đã đến thế chân khu vực phòng ngự cho trung đoàn 270 và trung đoàn 266.

        Tuy ở chiến trường xa là quân khu 5, nhưng người chiến sĩ ở miền Đông Nam Bộ, cũng như cả nước đều biết về sư đoàn 2 thép với sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác đánh giặc giỏi là chiến sĩ diệt Mỹ, diệt xe cơ giới. Lớp cán bộ, chiến sĩ của sư đoàn trên biên giới Tây Nam này đều trạc tuổi với chúng tôi.

        Lần trước khi sư đoàn 2 đến thay thế cho hai trung đoàn 270 và trung đoàn 266, tôi chỉ nghe nói, bây giờ, được gặp các anh, những chiến sĩ đến từ đất Quảng, mảnh đất đi đầu diệt Mỹ.

        Đặc biệt của cán bộ, chiến sĩ sư đoàn 2 là tác phong nhanh nhẹn, nhiều người dùng gùi thay cho ba lô. Trong chiếc gùi, sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng núi miền Trung ấy, họ đựng quân tư trang, và có khi cả đạn được nữa. Sử dụng gùi cũng có ưu điểm là đựng được nhiều thứ, lấy ra dễ, nhưng phải có sức khỏe tốt, đôi vai và tấm lưng chắc mới mang được.

        Ở đây tôi được gặp trung đoàn trưởng Trương Hồng Anh, một người cán bộ cấp trung đoàn tuổi còn rất trẻ, mới ngoài ba mươi, chỉ huy nhưng nổi tiếng với những trận đánh do anh chỉ huy mang thắng lợi lớn.

        Trung đoàn trưởng Trương Hổng Anh đi đôi giày đen, kiểu giày Liên Xô sản xuất, cố cao. Thấy anh đi ngang nhiên đi dọc chiến hào chỉ huy bộ đội làm công sự, nhiều người lo lính Pôn Pốt từ bên kia bắn tỉa, nhưng anh vẫn bước đi rất bình tĩnh. Trong chiến đấu sự bình tĩnh, gan dạ của người chỉ huy làm cho chiến sĩ tự tin hơn, gan dạ hơn.

        Được biết, mấy năm sau, anh Trương Hổng Anh giữ chức Sư đoàn phó, kiêm Tham mưu trưởng sư đoàn 2 rồi đi dự lớp đào tạo ở Học viện Quân sự cao cấp. Tốt nghiệp xuất sắc, anh trở lại đơn vị lúc này đang làm nghĩa vụ quốc tế ở Campuchia, anh được giao nhiệm vụ làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2. Sư đoàn 2 đã chiến đấu ngoan cường truy quét tàn quân diệt chủng, đưa nhân dân bạn về phum sóc sinh sống. Trong một lần đi làm nhiệm vụ, Sư đoàn trưởng Trương Hồng Anh đã anh dũng hy sinh. Sư đoàn trưởng Trương Hồng Anh, vị chỉ huy tài năng, một người sống đức độ, thương yêu chiến sĩ, hy sinh là tổn thất lớn không chỉ với sư đoàn 2 mà của toàn quân.

        Trở lại với biên giới Tây Nam khi chúng tôi bàn giao địa bàn cho sư đoàn 2. Cũng như tất cả các đơn vị khác trong toàn quân, tuy là thuộc quân khu 5, nhưng bộ đội của sư đoàn 2 là người khắp các vùng quê trên đất nước ta. Ở đây tôi gặp nhiều đồng hương Thái Bình.

        Cán bộ chỉ huy của sư đoàn 2 từng trải, từng chịu đựng nhiều gian khổ ở chiến trường quân khu 5, người nào cũng giản dị và có ý chí sắt đá. Nhiều đồng chí cán bộ của sư đoàn vào Nam chiến đấu từ ngày đánh Mỹ, sau giải phóng vẫn chưa có dịp đi phép thăm gia đình, quê hương. Họ cho biết, giải phóng xong, đơn vị lại bước vào nhiệm vụ truy quét tàn quân phản động, giúp nhân dân tháo gỡ bom mìn trên đồng ruộng, làng xã, để ổn định, xây dựng cuộc sống mới. Có những đơn vị khi địa bàn quân khu 5 giải phóng đã nhận nhiệm vụ bổ sung vào cấp chính quyền địa phương, qua một thời gian cùng nhân dân xây dựng làng xóm, tưởng đâu sẽ là cán bộ dân chính mãi mãi, nhưng khi đơn vị bước vào cuộc chiên đấu bảo vệ biên giới Tây Nam lại được gọi về. Có những đồng chí vừa cưới vợ, vợ là người địa phương, chưa quen hết tính nết nhau , chồng đã tạm biệt để ra trận. Có đồng chí quê ở miền Bắc được nghỉ phép đã hay đang tìm hiểu người con gái nào đó, chưa kịp làm lễ thành hôn đã nhận lệnh trở về đơn vị để lên đường đi đánh giặc.

        Hoàn cảnh và tâm trạng của cán bộ, chiến sĩ từ quân khu 5 vào rất giống với chúng tôi, những người lính miền Đông Nam Bộ. Vì thế, nghe tự kể về một người, mọi người đểu thấy mình trong đó.

        Việc bàn giao điểm tựa diễn ra nhanh chóng. Một số đồng chí cán bộ của sư đoàn thành thực cho chúng tôi biết, đơn vị quen tác chiến ở địa bàn quân khu 5, rừng núi và đồng bằng hẹp, khi đến chiến trường này rất lạ lẫm với địa hình nên gặp khó khăn. Toàn sư đoàn đang ra sức nắm địch, tìm hiểu địa bàn, phối hợp với các đơn vị bạn. Các đồng chí ấy cũng hỏi chúng tôi vế kinh nghiệm đánh địch, bám chốt.

        Thái độ thành thực, cầu thị ấy khiến chúng tôi vô cùng cảm kích. Là cán bộ chỉ huy sư đoàn anh hùng, nhiều trung đoàn, tiểu đoàn và đại đội cũng từng nhận danh hiệu anh hùng, nhưng họ khiêm nhường đến thế đó.

        Chúng tôi trao đổi kinh nghiệm, các anh ấy nghe chăm chú, ghi chép vào sổ tay. Gặp điều nào chưa hiểu họ nhẹ nhàng hỏi thêm. Nhiều đống chí gốc người khu 5, vóc dáng nhanh nhẹn, giọng nói chắc, nhưng đức tính lại vô cùng khiêm tốn. Các anh để lại trong chúng tôi hình ảnh đẹp.

        Sau này, qua sách báo, tìm hiểu bạn bè chiến đấu ở mảnh đất khu 5, tôi mới biết được, đức tính ấy họ học tập từ cán bộ cao cấp từng lãnh đạo, chỉ huy quân khu qua các thời kỳ như Đại tướng Chu Huy Mân, Đoàn Khuê, Hoàng Minh Thảo, Đặng Vũ Hiệp, Phan Hàm, Nguyễn Chơn.. .và những đồng chí chỉ huy sư đoàn, trung đoàn. Vâng, câu truyền miệng, cán bộ nào, chiến sĩ ấy luôn đúng. Trong quân đội, tác phong, nhân cách người chỉ huy ảnh hưởng rất lớn đến cấp dưới và cả chiến sĩ.

        Tôi rất tiếc, giá như hồi đó ghi lại tên tuổi, địa chỉ những đồng chí ở sư đoàn 2 để sau này đến thăm các anh. Không biết sau đó, khi chiến đấu trên biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế trên đất Chùa Tháp, đồng chí nào còn, đồng chí nào đã hy sinh.

[Giangtvx]

*

*       *

        Bàn giao địa bàn cho đơn vị sư đoàn 2, chúng tôi hành quân đến địa hình mới.

        Vậy là phải xa điểm tựa mà đơn vị chúng tôi bám giữ, đánh địch trong một thời gian dài. Đối với cán bộ trung đoàn, địa hình nơi đây không chỉ thông thuộc với cán bộ chiến sĩ mà mỏi thước đất còn thiêng liêng, vì đã thấm máu dống đội chúng tôi.

        Trung đoàn 273 của tôi kéo về dừng chân ở khu vực Búa Lớn, lập tuyến phòng thủ số 2. Tại đây anh em được nghỉ ngơi, làm công tác củng cố học tập chính trị. Các cấp đại đội, tiểu đoàn nhất là trung đoàn đã tổ chức hội nghị mừng công. Tổng kết nhiệm vụ đánh địch một năm qua. Hội nghị tổ chức ngay tại Búa Lớn, có cờ hoa lộng lẫy. Có các thủ trưởng cấp trên, cán bộ tỉnh Tây Ninh xuống dự. Mọi người còn được xem các tiết mục biểu diễn của các nghệ sĩ Đoàn ca múa nhạc Bông Sen. Đặc biệt là giọng ca vàng danh tiếng. Đó là nghệ sĩ nhân dân Quốc Hương người mà thời ở miền Bắc không một ai là không biết tên khi ca sĩ hát trên sóng Đài tiếng nói Việt Nam nhiều ca khúc như Tiểu đoàn 307, Hà Tây Quê Lụa, Bình Trị Thiên khói lửa vv... Tôi được nghe tiếng hát Quốc Hương từ thuở nhỏ, vậy mà tại đây tại vùng biên giới Tây Nam này, tôi trực tiếp được gặp ông, được nghe ông hát. Đây là niềm vui bất ngờ, thú vị như là phần thưởng cho tâm hồn mình. Gần 70 tuổi và giọng ca của ông vẫn rất vang, giọng rõ ràng trong sáng, mạnh mẽ cuốn hút, thúc giục người tiếp nhận sống đẹp hơn, cống hiến nhiều hơn cho đất nước, cho nhân dân. Như cùng các chiến sĩ Tiểu đoàn 307 vung gươm xốc tới tiêu diệt kẻ thù; cùng đồng bào, chiến sĩ Bình Trị Ihiên thuở nào nổi dậy đánh đuổi kẻ thù, giành lại cuộc sống. Ôi! Thật hào hùng xiết bao. Chính ở mặt trận này, tôi lại được thấy nhân cách lớn của nghệ sĩ Quốc Hương khi chiến sĩ yêu cầu bài gì ông hát bài đó luôn, hát cho cả đơn vị, hát cho một nhóm, thậm chí một người yêu cầu hát về quê người đó, ông cũng hát. Ca sĩ Quốc Hương biểu diễn vô tư, trong sáng, không hề nhận một chút bổng lộc nào. Nhớ tới ca sĩ Quốc Hương và nhiều nghệ sĩ thời bấy giờ tôi không khỏi xúc động, thầm biết ơn. Và tôi cũng liên hệ với một số gọi là ca sĩ, nghệ sĩ hiện nay biểu diễn chỉ vì tiền, không có tiền là họ không hát, không biểu diễn. Đúng vậy, bây giờ một người dân bình thường gặp một ca sĩ yêu cẩu được nghe tiếng hát ư? Chẳng bao giờ họ hát. Dĩ nhiên, lao động là phải được đền bù công sức xứng đáng vì suy cho cùng nghệ sĩ, ca sĩ cũng có nhu cầu tồn tại, bài hát của họ cũng phải tập luyện, đổ công sức biểu diễn nên phải được trả công. Hơn thế, trời ban cho nghệ sĩ tài năng đặc biệt, họ cần được hưởng từ tài năng của mình. Nhưng với nghệ sĩ chân chính thời đó họ phục vụ công chúng một tinh thần vô tư thì nghệ thuật, thì tiếng hát của họ vang xa hơn, sống mãi với thời gian hơn.

*

*       *

        Đơn vị tôi được rút về tuyến hai để dưỡng sức. Với chúng tôi, những người lính đã 400 ngày chiến đấu liên tục, thì thật giá trị vô cùng. Nói là dưỡng sức nhưng không phải là an dưỡng mà chuẩn bị cho cuộc chiến đấu mới.

        Lúc này ở Búa Lớn bộ đội tập trung rất đông. Sau này tôi mới biết đây là vị trí tập kết của nhiều đơn vị. Bộ đội từ tuyến trước về, muốn thưởng thức món hàng ăn uống mà ở điểm tựa không thể có. Nhưng hàng quán thì không còn như trước nữa vì dân chúng từ phía Đông không thể sang phía Tây sông Vàm cỏ nữa nên hàng quán bỏ hoang từ bao giờ. Dân ở đây không còn thì cả chợ xép quán lá cũng tan hoang luôn. Tôi cũng không có cơ hội gặp lại mấy chị em Cúc nữa. Nhìn cái quán lá, tôi bồi hồi nhớ lại những gì đã xảy ra nơi đây. Đầu tiên là cái ly vỡ, rồi những ly nước chanh, ly chè mát lạnh. Ánh mắt nụ cười của ba chị em đã dành cho tôi. Nụ hôn vội vàng trên má mịn màng và lời nói chia tay vội vã rất nhanh ngày tôi về Sài Gòn tập huấn. Một mối tình chợt đến, rỗi cũng vụt qua. Đẹp! Thật đẹp, lung linh, rạng ngời, tỏa sáng như ánh sao băng trong đêm. Tình yêu của người chiến sĩ thật sự trong sáng, không hề vụ lợi, nên thật đẹp biết bao.

        Chợt ai đó cất lên bài hát Lá đỏ. Ca khúc về người chiến sĩ và cô gái tiền phương. Lời ca ngân lên : Gặp em trên cao lộng gió, rừng Trường Sơn ào ào lá đỏ, em đứng, đứng ở bên đường, như quê hương, vai áo bạc, quàng súng trường... Vâng, Cúc chưa phải là cô gái vai áo bạc, quàng súng trường nhưng em và các bạn đã bám trụ ở đây, không xa tầm pháo địch là mấy, hàng ngày gặp gỡ bộ đội, nói những lời đầm ấm, thương quí, cũng góp phần cho biên cương đỡ trống trải. Chính ở tuyến biên giới dài này, còn có hàng vạn, hàng chục vạn nam nữ thanh niên xung phong từ Thành phố Hổ Chí Minh và các tỉnh Nam Bộ đã xung phong lên chiến hào tiếp lương, tải đạn, đưa thương binh về tuyến sau. Các cô gái thanh niên xung phong ấy cũng tiếp bước các chiến sĩ gái trên dường Trường Sơn những năm đánh Mỹ, giải phóng đất nước. Bài hát Lá đỏ được ca vang ở biên giới Tây Nam này thật hợp lòng người. Cho hay, khi nghệ thuật phản ánh được hiện thực đất nước, tâm trạng người dân sẽ có sức lan tỏa không ngừng.

[Giangtvx]

*

*      *

        Mùa khô đang mang lại cái nắng ngày một gay gắt hơn. Lúc này khoảng giữa tháng 11 năm 1978. Ngọn gió thổi qua sông Vàm Cỏ vẫn cứ nóng. Đồng ruộng, những con rạch nứt nẻ, những thảm cỏ vàng rụi, những ngọn cây cao cũng trụi lá tự bao giờ. Vòm trời xanh mút tầm mắt, xanh trong chói ngời càng gây cho tâm trạng con người cái khát.

        Chiến sự dọc biên giới Tây Nam vẫn diễn ra vô cùng ác liệt. Bọn Pôn Pốt đã dưa tới tất cả các đơn vị chủ lực, chúng rêu rao có những 23 sư đoàn. Nhưng với số dân như thế, khó có thể huy động được từng đó quân để được 23 sư đoàn. Hoặc đầu sư đoàn thì thế nhưng chất lượng quân số thấp kém. Bọn cầm đầu chế độ kỳ quái ấy thường phóng đại những gì chúng có. Ngay cả kế hoạch chúng cũng hoang tưởng khi huênh hoang sẽ đánh chiếm các tỉnh của ta. Trong quân sự kẻ yếu kém ngu si thường khoác lác.

        Sư đoàn 341 chúng tôi trải đội hình dọc tuyến biên giới Tây Nam ở địa phận tỉnh Tây Ninh.

        Tình hình địch thời gian này cũng đã xuất hiện nhiều biểu hiện đáng ngờ. Chúng đã tổ chức lực lượng lớn, qui mô cấp sư đoàn ý định là cài răng lược làm bàn đạp cho mùa khô, để tiến công sang Tây Ninh của ta. Lúc này chúng đã chiếm được 28 điểm dọc biên giới của ta. Có nơi như ở Kiên Lương -Kiên Giang chúng chiếm vào sâu tới 27 km. Ý định sẽ đánh chiếm nhà máy xi măng Hà Tiên, các tỉnh An Giang, Đống Tháp cũng đã có nhiều điểm bị chúng chiếm giữ sâu vào đất ta từ 10 đến 15 km.

        Vẫn theo ký sự của Thiếu tướng Bùi Cát Vũ, phó tư lệnh quân đoàn, thời gian từ tháng 10 năm 1978 Pôn Pốt đã điều lên biên giới sát với Việt Nam mười chín trong số hai mươi sư đoàn bộ binh cùng hầu hết các sư đoàn binh chủng, pháo binh, thiết giáp, hải quân, không quân. Chúng tập trung mười hai sư đoàn trên hướng chủ yếu đối diện với các tỉnh Tây Ninh, Long An của ta mà chúng gọi là quân khu Đông. Bốn sư đoàn ở Kiên Giang mà chúng gọi là quân khu Tây Nam. Ba sư đoàn ở hướng giáp với các tỉnh thuộc Tây Nguyên của ta, chúng gọi là quân khu Đông Bắc. Trong nội địa chúng để lại ba sư đoàn để chống nhân dân nổi dậy. Vậy là bè lũ Pôn Pốt đã thấy chúng thất bại cả đối nội và đối ngoại.

        Qua mấy ngày ở hướng Tây Ninh, khu vực Bến Sỏi tới bến Cây Sao, địch cũng đã chiếm được toàn bộ khu vực rừng Hòa Hội thuộc vùng bờ Tây sông Vàm Cỏ. Ở đây chúng tập trung ba sư đoàn 703, 340 và 221. Định tham vọng sẽ vượt sông Vàm Cỏ đánh chiếm huyện Châu Thành thị xã Tây Ninh tới núi Bà Đen. Đây cũng là ý định hoang tưởng, điên rồ của bè lũ Pôn Pốt. Chúng đã sử dụng hỏa lực mạnh, pháo binh bắn tới các khu vực đông dân cư của ta. Biết kế hoạch tham vọng của địch là hoang tưởng nhưng chúng ta phải luôn cảnh giác.

        Bọn địch đã tổ chức nhiều toán biệt kích, trinh sát vượt sông vào Tây Ninh. Phần lớn bọn này đã bị lực lượng du kích của ta tóm gọn. Trong rừng Hòa Hội chúng đã tập kết được rất nhiều kho vũ khí, súng đạn lương thực. Chúng còn đưa những nhóm quân mặc áo đen, cổ quấn khăn rằn, mà chúng đặt cho cái tên là lực lượng “Thanh niên tiền tuyến, thanh niên xung phong” để vận tải và trông giữ kho. Chúng lấy nơi đây làm địa điểm tập kết hậu cần để rồi chuyển qua sông nhằm thực hiện mưu đổ ngông cuồng của kẻ xâm lược.

        Thời gian này xảy ra một sự việc hết sức đau lòng do mất cảnh giác của chiên sĩ ta. Đó là địch đã luồn qua dược kẽ hở giữa hai đơn vị ở tuyến tiền tiêu, vào tận đơn vị tăng của ta đang làm nhiệm vụ chốt chặn ở Bến Sỏi, bị bất ngờ, lại chưa quen khi thấy lính địch nên các chiến sĩ tăng gia không đánh nổi, phải bỏ chạy, địch đã chất rơm đốt hai chiếc xe tăng của ta. Đây chính là sơ suất, lơ là, mất cảnh giác, chủ quan khinh địch, tưởng đâu ở phía sau là an toàn vì lính địch làm sao vượt qua được điểm tựa tuyến đầu của bộ binh. Đúng là với những kẻ địch trước đây ít khi luồn qua được chốt chặn của bộ binh, nhưng với lính Pôn Pốt thì chúng gan lì, chui luồn giỏi, có thể lẻn qua mọi tuyến gác. Khi trực tiếp chiến đấu với địch thì bảo toàn được lực lượng tốt, vậy mà khi đang ở nơi trú quân phía sau lại bị địch mò vào tận nơi để đốt xe, quả là đau xót quá. Đây chính là bài học đắt giá cho tất cả mọi người, cho các đơn vị.

[Giangtvx]

        Địch bắn pháo binh hạng nặng vượt tầm vào huyện Châu Thành, thị xã Tây Ninh hòng uy hiếp tinh thẩn của nhân dân và quân ta, làm dân chúng nao núng, hoang mang. Đây là các đợt bắn pháo lớn nhất, cường độ mạnh nhất của chúng.

        Về phía ta, đơn vị bạn chốt giữ khu vực chùa Bạch Bột củng đã bị chúng dần đẩy lùi. Bị địch đánh bật khỏi điểm phòng ngự chỉ vì các đơn vị ấy chủ quan, nắm địch không chắc, bố trí đội hình không chặt, không liên kết, hỗ trợ nhau khi địch đánh sang. Hơn thế, hệ thống công sự cũng quá sơ sài, hầm hào không đủ sức chống hỏa lực địch. Vậy cho nén khi địch đánh tới thì chống đỡ yếu, không có lực lượng đánh vu hồi hai bên sườn quân địch, nên phải rút lui khỏi vị trí đóng quân.

        Được tin đơn vị bạn bị địch đánh bật, sư đoàn 341 đã điều dộng một đơn vị đến phản công. Với sự phối hợp của hỏa lực, pháo binh, các loại hỏa lực ĐKZ, 12,7 ly, chúng ta đã chiếm lại được chùa Bạch Bột.

        Tình hình chiến sự khắp toàn biên giới nóng lên từng ngày. Qua mấy đợt xâm lấn, chiếm được một số địa bàn của ta, bọn Pôn Pốt hí hửng hối thúc những đơn vị mạnh nhất của chúng tiến sát hơn nữa tới biên giới nước ta.

        Như vậy, trung đoàn 273, sư đoàn 341 từ phòng tuyến 2 trở thành tuyến phòng thủ 1, dọc từ Bến Sỏi lên tới Búa Lớn. Những ngày cuối giữa tháng 12 năm 1978, tình hình còn nóng hơn, khi rừng Hòa Hội sát dường 13 đã bị chúng chặn bằng đạn 12,7 ly và các cỡ hỏa lực như DKZ và B41. Hễ phát hiện xe của ta từ Bến Sỏi đi lên là địch bắn chặn. Cấp trên nhận định, tình hình trên cho thấy nhiều đơn vị địch đã tiến sát biên giới, chúng đưa được cả pháo hạng nặng đến gần đường biên.

        Trung đoàn sử dụng đại đội 10 của tiểu đoàn 3 làm nhiệm vụ luồn sâu, vu hồi sau lưng địch. Đại đội này do đồng chí Nguyễn Quang Vinh làm đại đội trưởng, đồng chí Thoảng chính trị viên trưởng. Đại đội 10 sẽ lách qua kẽ hở các điểm chốt của địch vào sau lưng chúng ở rừng Hòa Hội. (Anh em hay gọi đại đội trưởng là Vinh Rồng, vì Vinh có tài nói chuyện và kể chuyện, nói năng sôi nổi như rồng bay, rồng cuốn, bề ngoài dễ thấy anh bốc đồng nhưng thực sự anh là người chỉ huy chín chắn, gan dạ, đức tính chan hòa, thương yêu mọi người).

        Tám giờ sáng, đại đội 10 do anh Vinh chỉ huy cắt đường vào sâu trong rừng. Thật bất ngờ, là chúng đã chuẩn bị kho tàng, lập căn cứ quy mô lớn. Anh em báo về sở chỉ huy tình hình và xin đánh. Nhưng trung đoàn không đồng ý, yêu cầu đại đội 10 trinh sát trên diện rộng hơn. Đại đội 10 cắt chéo sang hướng khác, củng gặp rất nhiều Pôn Pốt chốt thành từng cụm. Bọn chúng đã phát hiện lực lượng ta nên nổ súng. Đại đội đánh trả quyết liệt rồi vừa chiến đấu vừa rút.

        Đơn vị vừa đánh vừa rút được một quãng, địch tăng cường xối đạn, đại đội trưởng Vinh bị trúng đạn hy sinh. Một tổ gồm chiến sĩ trinh sát, bộ binh vừa đánh vừa nhanh chóng đưa thi hài đại đội trưởng Vinh về phía sau. Tất cả đại đội kiên cường chiến đấu trong tầm hỏa lực và đạn bộ binh của địch. Bọn địch cũng bị trúng đạn nhiều nhưng chúng vẫn bám theo đội hình của ta. Chính lúc này, khi khoảng cách giữa ta và đội hình địch xa ra, pháo, cối của ta bắt đầu nã đạn diệt địch, kìm chân chúng để đại đội 10 lui về phía sau.

        Anh Vinh hy sinh giữa một trận luồn sâu của đơn vị để lại niềm thương tiếc không chỉ cho đại đội 10 mà toàn trung đoàn. Anh là một cán bộ xốc vác, bản lĩnh kiên cường, tuy đang ở cấp cơ sở nhưng anh đã bộc lộ tài năng cho cương vị cao hơn nữa. Anh là người cán bộ thương yêu chiến sĩ hết lòng, hy sinh khi tuổi còn rất trẻ năng lực chỉ huy đang phát triển, là tổn thất của sư đoàn chúng tôi chứ không riêng tiểu đoàn 3.

        Như vậy, ý đồ chiếm giữ rừng Hòa Hội làm bàn đạp tiến công thị xã Tây Ninh mùa khô của chúng là đã lộ rõ.