Từ biên giới tây nam đến đất chùa tháp Tập 1+2+3

[Giangtvx]

        Đã tới giờ ăn cơm tôi đến ngồi cạnh anh Văn. Cơm dã chiến được vắt thành nắm ăn với ruốc bông. Hai chúng tôi vừa bàn về chiến trận và công việc của ban sắp tới. Không ngờ các đơn vị lại gặp khó khăn đến độ không thực hiện được đúng ý định. Tiếng súng hướng Tiểu đoàn 7 vẫn rộ lên, nhưng không ào ạt như trước mà có vẻ rời rạc. Tôi đứng lên đi tiểu tiện cách đấy mấy mét. Khi tôi quay lại chỗ cũ nhưng không ngồi phía bên trái như trước đó mà lại ngồi phía bên phải. Anh Văn xích lại chỗ ngồi cũ của tôi hồi nãy như để cho rộng rãi. Chúng tôi vừa yên vị, chợt nghe tiếng đạn nổ rất nhỏ, lập tức anh Văn kêu lên: " ôi, tôi bị trúng đạn rồi... ông Phú ơi". Hai tay anh ôm lấy đùi. Quần anh có vết thủng, máu đang ứa ra. Viên đạn nhọn đã cắm vào, xuyên qua vải ngập sâu vào trong đùi anh. Máu tràn thấm vải loang ra. Anh Văn nằm ngửa ra sau, kêu đau buốt. Tôi vội lấy cuộn băng băng vết thương cho anh. Cùng lúc tôi báo cho mọi người biết là anh Văn bị thương. Y tá đơn vị vội tới sơ cứu, tiêm thuốc kháng sinh chống nhiễm trùng, cầm máu, chiến sĩ vận tải mang cáng đến nhanh chóng chuyển anh Văn về phẫu Trung đoàn ở phía sau. Cũng may là vết thương ở phàn mềm nên anh Văn không bị nặng, không mang dị tật trên thân thể. Nghĩ thế, tôi thấy nhẹ người hơn.

        Nhìn lại chỗ ngồi, tôi thấy nếu mình không đứng dậy chắc chắn viên đạn đó đã cắm vào người mình, nếu trúng đầu thì coi như đời tôi xong. Ở mặt trận nhiều khi chỉ xê dịch một gang tấc là số phận cuộc đời xoay chuyển theo hướng khác. Tôi không vui mừng cho mình mà chỉ thương anh Văn. Đời lính anh Văn cũng đã tham gia nhiều trận đánh nhưng lần này trúng đạn nặng nhất.

        Anh Văn về tuyến sau, như vậy Tiểu ban còn có tôi cùng ba đồng chí phiên dịch. Khoảng bảy giờ, cấp trên thông báo là bọn Pôn Pốt giữ chốt quá chắc, hỏa lực nhiều, tạo thành nhiều tầng nên chúng ta không mở được cửa. Trung đoàn nhận lệnh sẽ dịch sang phía cánh phải, mở hướng tấn công khác. Cả đội hình chúng tôi lại tiếp tục hành quân. Nhưng trong suy nghĩ lúc này của mọi người không thanh thản như trước nữa. Mà mọi người bắt đầu thấy cái gì đó rất khốc liệt có thể sẽ xảy ra. Đúng là chiến tranh, súng đạn, đâu phải đơn giản, đâu phải là trò đùa.

        Ngày 01 tháng 01 năm 1979, trong khi các tuyến phòng thủ của Pôn Pốt đang bị quân ta và kết hợp với lực lượng bạn công kích mạnh mẽ trên nhiều bình diện. Bọn Pôn Pốt điên cuồng chống trả. Chúng làm cho ta gặp nhiều khó khăn. Sự chống trả của con thú khi đã cùng đường đã gây cho ta nhiều khó khăn, một số người bị thương, hy sinh. Địch đang cố cản bước tiến như vũ bão của ta nhưng sớm muộn chúng cũng thất bại.

        Những ngày này, ở Phnôm Pênh, bộ máy chiến tranh phản động Pôn Pốt - Yêng Xa Ri, tổ chức họp khẩn cấp, chúng rêu rao là sẽ đánh bại Việt Nam. Nhưng trên chiến trường để bàn phương án tránh đòn tấn công của ta, chúng đã quyết định:" Rút chạy chiến lược vào rừng, để bảo toàn lực lượng còn lại".

        Ngay đêm 02 tháng 01 năm 1979 tại chiến trường miền Đông lúc 0 giờ 15 phút, chúng ta bắt được làn sóng điện báo của địch, bọn Pốn Pốt ra lệnh:" Rút bỏ đường 10 Đôn So, đường 1 Svây Riêng, về phòng thủ ở khu vực núi Sa Cách và phà Niếc Lương". Ban chỉ huy các cấp đều nhận định với nội dung:" Đứng trước nguy cơ thất bại hoàn toàn, bọn Pôn Pốt -Yêng Xa Ri đang tìm cách co cụm, bảo tồn lực lượng, đề phòng kháng chiến lâu dài. Nhưng xét tổng thể bọn chúng đang lúng túng và tuyệt vọng. Chúng đã vỡ trận, đã phá sản về chiến lược. Chúng đang bị dồn vào sát bờ vực thẳm. Lúc này, thời cơ của cách mạng Campuchia đã chín muồi. Để quân và dân Campuchia làm nhiệm vụ lịch sử, tiến thẳng vào hang ổ cuối cùng của địch ở Phnôm Pênh, tiêu diệt tận gốc bọn diệt chủng, giải phóng toàn bộ đất nước, giành chính quyền về tay nhân dân". Trước tình hình đó. Mặt trận đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia đã long trọng phát đi lời hiệu triệu kêu gọi:" Đã đến lúc rồi, lực lượng và cách mạng và nhân dân Campuchia toàn quốc, hãy nỗ lực vượt khó khăn vùng lên, đánh đổ bọn Pôn Pốt - Yêng Xa Ri. Kiên quyết giải phóng đất nước, thoát khỏi bàn tay đẫm máu của chúng và bọn Bành Trướng nước ngoài. Quân đội cách mạng hãy nêu cao tinh thần chiến đấu, để tiêu diệt nhiều địch. Bắt nhiều tù địch, thu nhiều vũ khí, đạn dược và phương tiện chiến tranh của địch".

        Cùng với lời kêu gọi toàn Quốc và toàn dân Campuchia đứng lên đánh đổ bè lũ Pôn Pốt - Yêng Xa Ri. Uỷ ban Trung ương Mặt trận Đoàn kết Dân tộc cứu nước Campuchia cũng đã kêu gọi: " Thiết tha kêu gọi nhân dân và chính phủ các nước, các tổ chức dân chủ thế giới, giúp nhân dân Campuchia đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ. Kêu gọi các nước ủng hộ và giúp đỡ mọi mặt, cho cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Campuchia".

[Giangtvx]

        Với nghĩa tình thủy chung, truyền thống đoàn kết gắn bó lâu đời của hai dân tộc. Đáp ứng lời kêu gọi tha thiết của ủy ban Trung ương Đoàn kết Dân tộc cứu nước Campuchia. Diệt trừ họa diệt chủng đối với nhân dân Campuchia. Cũng là để tiêu diệt tận gốc, mầm tai họa chiến tranh phía Tây Nam của Tổ quốc. Đảng và Chính phủ ta đã quyết tâm kề vai sát cánh, giúp đỡ cách mạng chân chính Campuchia cho đến thắng lợi hoàn toàn.

        Chấp hành nghiêm chỉnh mệnh lệnh của Đảng, Chính phủ và chỉ thị của Tổng cục Chính trị, các đơn vị Tình nguyện Việt Nam, trong đó có sư đoàn 341, vừa tổ chức đánh địch, vừa tổ chức tuyên truyền, học tập cho bộ đội, về ý nghĩa và nhiệm vụ giúp bạn. Toàn sư đoàn đang dấy lên một không khí sôi nổi mới. Ai cũng hào hứng, đi chiến đấu, không chỉ để bảo vệ biên giới Tây Nam Tổ quốc mà còn làm nghĩa vụ quốc tế giúp bạn Campuchia thoát khỏi thảm họa diệt chủng.

        Cùng ngày, Bộ chỉ huy liên quân Campuchia - Việt Nam khẩn trương được thành lập. Tại mặt trận Svây riêng, đồng chí Khangsarin Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Cách mạng cứu nước Campuchia, kiêm Tư lệnh binh đoàn 1, cùng nhiều cán bộ cao cấp bạn đang cùng đồng chí Hoàng Cầm, Tư lệnh binh đoàn Cửu Long, trực tiếp song hành chỉ huy cánh quân liên quân đường số 1. Như vậy, lực lượng Cách mạng cứu nước Campuchia đã trưởng thành vượt bậc.

        Phối hợp với cánh quân chính diện này còn có các quân binh chủng Quân Tình nguyện Việt Nam như không quân, hải quân, công binh. Bộ đội Tình nguyện Việt Nam nhận lệnh vừa đánh tiêu diệt, làm tan rã quân địch vừa cứu nhân dân bạn khỏi các trại tập trung. Một nhiệm vụ vô cùng quan trọng là phải cứu đói, chữa bệnh cho nhân dân bạn, không được để người dân nào bị đói, bị bệnh. Các đơn vị hậu cần di chuyển phía sau lo cấp lương thực, thực phẩm, quân y cứu chữa bệnh tật, chuyển về các bệnh xá dã chiến phía sau. Đây là nhiệm vụ nặng nề, vì số lượng người dân đông, qua ba năm bị đày ải bệnh tật nhiều.

        Chiều ngày 02 tháng 01 năm 1979, Bộ chỉ huy chiến dịch phát mệnh lệnh quan trọng: "Cùng Lực lượng Cách mạng cứu nước Camphuchia, Quân Tình nguyện Việt Nam giúp bạn giải phóng đất nước khỏi họa diệt chủng, trong đó có thủ đô Phnôm Pênh. Quân Tình nguyện Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với Lực lượng Cách mạng cứu nước Campuchia thực hiện nhiệm vụ vô cùng quan trọng này.

        Toàn đội hình Trung đoàn 273 và Trung đoàn 270 mở đường tiến công đột phá tuyến phòng thủ đường 10 - Đôn So. Sáng ngày 02 tháng 01 năm 1979, Trung đoàn 270 tổ chức tấn công đột phá mũi chính diện, Trung đoàn 273, mở rộng địa bàn từ phía Chóp lên, Trung đoàn 266 vẫn chốt và tấn công địch ở khu vực nằm trong chiến thuật kìm chân địch.

        Hướng cửa mở của Trung đoàn 270, sau mấy giờ chiến đấu đã chiếm được bờ đê, phá tan một đoạn trong tuyến phòng thủ của địch. Sau đó, Trung đoàn tiếp tục đánh tạt sang hướng Tiểu đoàn 7 để phối hợp với đơn vị này tạo thành mũi nhọn tiến công địch. Như vậy là tuyến phòng thủ của Pôn Pốt ở khu vực này đã bị vỡ. Toàn đội hình sư đoàn 341 bắt đầu phát triển thuận lợi.

        Khoảng 15 giờ ngày 02 tháng 01 năm 1979 sư đoàn 341 nhận được điện của Tư lệnh Quân đoàn với nội dung:" Địch đã rút bỏ tuyến trước. Chúng đang co về lập tuyến phòng thủ mới ở núi Sa Cách - Svây Riêng - Niếc Lương. Hiện tại các cánh quân ta dọc tuyến biên giới đang tổ chức truy kích, tiến công địch. Phía Đông Bắc quân ta đã tới đồn điền cao su Chúp. Hướng Đông Nam ta đã đánh qua Lục Sơn, Cúp Pô, đang tiến công uy hiếp thị xã Cam Pốt.

        Thời gian này trên hướng chính diện của Quân Đoàn 4:

        Sư đoàn 9, đánh chiếm thị xã Svây Riêng đang phát triển theo hướng Nam, bên trái trục đường số 1.

        Sư đoàn 7 phụ trách mũi tiến công theo trục đường số 1.

        Sư đoàn 2 lực lượng dự bị tiến sau sư đoàn 7 tiến công đến phà Niếc Lương rồi dừng lại ở đó bảo vệ các đơn vị vượt sông.

        Sư đoàn 341 bỏ qua các mục tiêu nhỏ để đánh địch trong thế hành tiến, Trung đoàn 273, cơ động về ngã ba đường 24 ở Công Pông Trạch. Xe vận tải của quân đoàn được điều chở quân di chuyển. Trung đoàn được tăng cường thêm một Đại đội tăng, thiết giáp, một Đại đội pháo 85 ly, một Đại đội pháo 105 ly, một Đại đội pháo cao xạ 37 ly, hai Đại đội công binh. Trung đoàn nhận nhiệm vụ hành tiến cơ giới, đánh chiếm núi Sa Cách. Sư đoàn 341 đảm bảo cánh Bắc của Binh đoàn trên hướng đường số 1 vào thủ đô PhnômPênh". Cuối bức điện, Tư lệnh Binh đoàn nhấn mạnh: "Sư đoàn 341 phải táo bạo, phải thần tốc, phải tấn công mãnh liệt hơn nữa".

[Giangtvx]

        Nhận lệnh xong, sư đoàn trưởng Vũ Cao cùng Chính ủy Nguyễn Quê đều xúc động nói: " Thời cơ đến rồi". Sở chỉ huy Sư đoàn sôi động hẳn lên. Sư đoàn trưởng giao nhiệm vụ cho Trung đoàn trưởng Trần Măng qua máy điện thoại. Rồi thúc giục 3 cơ quan sư đoàn xuống các đơn vị, phổ biến nhiệm vụ cụ thể. Mọi người lại thấy có gì đó gần giống như mùa xuân năm 1975 khi sư đoàn 341 đang được giao nhiệm vụ là sư đoàn dự bị cơ động chiến lược của Bộ Quốc phòng, bảo vệ phía Bắc vĩ tuyến 17 thì nhận nhiệm vụ nhanh chóng cơ động vào Nam chiến đấu. Mấy hôm sau, Đại tướng Văn Tiến Dũng, Tổng Tham mưu trưởng, trực tiếp đến giao nhiệm vụ cho sư đoàn với nội dung cụ thể:" Đi sâu, đi lâu, đi xa, đi đến ngày toàn thắng. Phải hành quân thần tốc vào miền Đông Nam Bộ kết hợp với Quân đoàn 4, tham gia chiến dịch tổng tiến công giải phóng miền Nam". Sau khi sư đoàn đã cùng các đơn vị bạn tham gia tiến công giải phóng thị xã Dầu Tiếng, Chi khu Chơn Thành, thị xã Xuân Lộc - Long Khánh, sư đoàn được chọn là một trong những sư đoàn đánh đột phá mở màn chiến dịch Hồ Chí Minh tiến công giải phóng Yếu khu Trảng Bom - Biên Hòa án ngữ trục đường số 1.

        Hôm nay, với nhiệm vụ quốc tế vẻ vang, toàn thể cán bộ, chiến sĩ sư đoàn 341 vẫn mang danh hiệu là Sông Lam, lại bước vào chiến dịch mang tầm quốc tế. Sư đoàn phối hợp với lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia tiến công đánh tan rã địch ở hướng chính diện, giải phóng các tỉnh từ biên giới Việt Nam đến Phnôm Pênh. Đó là sào huyệt đầu não của bọn diệt chủng Pôn Pốt - Yêng Xa Ri khát máu. Vừa đánh giặc vừa kết hợp cứu nhân dân ra khỏi các trại tập trung, cứu đói, chữa bệnh, đưa về phum sóc là quê cũ của họ. Ý nghĩa của sự nghiệp giúp nhân dân, đất nước Chùa Tháp rất lớn, vinh dự và tự hào thật to lớn. Nhưng trách nhiệm của các đơn vị, của từng cán bộ, chiến sĩ cũng rất cao, đòi hỏi phải nỗ lực chấp nhận gian khổ hy sinh.

        Sư đoàn trưởng Vũ Cao giao nhiệm vụ cho Trung đoàn 273 tấn công địch, giải phóng thành phố Phnôm Pênh. Hơn thế, Trung đoàn còn được chọn là đơn vị đi đầu bằng cơ giới, đánh theo chiến thuật hành tiến, giải phóng tới đâu giao cho bạn để tiến thật nhanh vào mục tiêu chính. Đây là lần đầu tiên ở mặt trận này Trung đoàn hành tiến đánh địch bằng xe cơ giới nên Trung đoàn trưởng Trần Măng và cán bộ tham mưu, tác chiến nhanh chóng lên phương án tác chiến. Đánh hành tiến đòi hỏi phải bố trí đội hình chặt, có mũi chính diện và các đơn vị bảo vệ, hợp đồng hai bên sườn, pháo binh, xe tăng trong đội hình làm nhiệm vụ đột phá, mở cửa, dọn đường cho bộ binh tiêu diệt địch. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh đội hình sư đoàn 341 đánh hành tiến từ Trảng Bom, Biên Hòa tới nội đô thành phố Sài Gòn - Gia Định và đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

        Các khóa huấn luyện bài bản của quân đội, mà ông đã học qua. Đều chưa có nhiệm vụ này. Hành quân di chuyển bằng cơ giới thì tốt quá, sướng quá, đơn giản quá. Còn hành quân bằng cơ giới đánh địch thế này, thì biết bao khó khăn. Mục tiêu là núi Sa Cách, phà Niếc Lương. Nhưng đường từ đây đến đó rất xa. Mà không thể tiến theo đường bộ sẵn có. Phải mở đường ở cánh đồng mà đi, hoặc đi theo đường mòn nhỏ. Nhưng sẽ có bao kênh rạch, bao hào, bao mìn, bao súng chống tăng, đạn nhọn, đang giăng sẵn cản bước mình. Những cỗ xe tăng, xe bọc thép, xe kéo pháo nặng nề vài chục tấn, cầu yếu, lầy lún, làm sao vượt qua? Mà yêu cầu của cấp trên là phải: "Thần tốc, táo bạo, mạnh mẽ".

        Thoáng qua suy nghĩ về các núi công việc, nhưng khó khăn ập đến. ông bừng tỉnh rồi bàn với Chính ủy Diệp Xuân Ánh về nhiệm vụ. Chính ủy Ánh nói ngay: "Nhanh, phải nhanh, thời cơ đến! Chúng ta không được phép chần chừ". Rồi hai người cho mời các đồng chí cấp phó cùng chỉ huy các cơ quan, cùng các đồng chí chỉ huy Tiểu đoàn, trực thuộc họp bàn khẩn trương triển khai nhiệm vụ.

        Sau khi mọi người đã hiểu rõ nhiệm vụ, trước hết toàn Trung đoàn 273 di chuyển đến gần thị trấn Công Pông Trạch để tiếp nhận xe, pháo, cùng các đơn vị phối thuộc. Trong lúc đó Trung đoàn 270 tổ chức tiêu diệt một Tiểu đoàn Pôn Pốt ở phía Nam thị trấn Công Pông Trạch, chuyển sang truy kích, hành tiến bảo vệ cánh phải của sư đoàn.

        Trung đoàn 266 giải phóng xong khu vực Đôn So, nâng tốc độ hành tiến, bảo vệ sườn trái sư đoàn.

        Trung đoàn 273 khi về vị trí tập kết ngay trong đêm mồng 2 để nhanh chóng bổ sung các loại vũ khí trang thiết bị, lương thực, thuốc men. Trung đoàn còn tiếp nhận các đơn vị đến tăng cường. Lúc này nếu là lính thì tương đối nhàn, nhưng cán bộ từ cấp Tiểu đội trưởng trở lên rất bận rộn. Trước khi vào trận biết bao công việc phải giải quyết, chức vụ càng cao, thì trách nhiệm càng lớn. Các đồng chí tham mưu, tác chiến nghiên cứu bản đồ, địa hình, chọn đường hành tiến đến các mục tiêu nhanh nhất, đặt ra các tình huống diễn ra để tìm cách xử lý.

[Giangtvx]

        Cơ quan hậu cần thì không thở được vì phải lo nắm quân trang. Vũ khí đạn dược, lương thực, thuốc thang cấp cứu quân y, xăng dầu. Đảm bảo hậu cần phục vụ chiến đấu cho chiến dịch. Cơ quan chính trị phải nhanh chống xuống các đơn vị, động viên tinh thần chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ. Phải nói lên được tầm quan trọng, ý nghĩa to lớn của chiến dịch. Phải làm cho mọi cán bộ, chiến sĩ thấy được nhiệm vụ là hết sức nặng nề nhưng vô cùng vinh dự, vẻ vang. Phải phát huy truyền thống của quân đội ta, trực tiếp là truyền thống của sư đoàn, Trung đoàn. Nhất là với ý nghĩa làm nghĩa vụ quốc tế giúp bạn phải chấp hành nghiêm, rất nghiêm kỷ luật chiến trường, kỷ luật dân địch vận. Các đơn vị thực hiện nghiêm chỉnh quyết tâm của Quân ủy Trung ương và Tổng Cục Chính trị là:" sẵn Sàng chiến đấu hy sinh vì nghĩa vụ quốc tế cao cả. Cứu giúp bạn nhưng không được lấy từ cây kim sợi chỉ của bạn. Từ lương thực, thực phẩm đến tài sản trên đất bạn thu được của bọn Pôn Pốt là của nhân dân Campuchia".

        Những tập tài liệu hướng dẫn về quan hệ dân vận, kỷ luật chiến trường, quan hệ quốc tế, và những câu hướng dẫn giao tiếp bằng tiếng Việt, tiếng Khmer được Cục Chính trị in ấn chuẩn bị, được phát cho từng đơn vị. Cùng cả những trái đạn cối đựng truyền đơn kêu gọi bọn lính Pôn Pốt đầu hàng, giải thích cho chúng và cả những người đang ở trong vùng địch về tội ác của bọn khác máu Pôn Pốt - Yêng Xa Ri đang diệt chủng dân tộc Khmer. Nhiệm vụ của quân đội Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế giúp cách mạng chân chính, cứu nhân dân Campuchia khỏi họa diệt chủng.

        Công tác chuẩn bị cho chiến dịch mới, nhiệm vụ mới thật sôi động. Cán bộ, chiến sĩ trong sư đoàn mọi người đều vui, đều hồ hởi bừng bừng khí thế và quyết tâm chiến đấu, giúp bạn thật cao. Cảm giác của những ngày tháng hào hùng của tổng tiến công giải phóng miền Nam như trở lại trong lòng mọi người.

        Khí thế chuẩn bị bước vào nhiệm vụ mới thật khẩn trương. Trực tiếp Sư đoàn phó Mười Thứ cùng các Sĩ quan cơ quan, các phòng của sư đoàn, cử cán bộ xuống đôn đốc và hành tiến cùng Trung đoàn 273. Ban chính trị sư đoàn cũng cử trự lý xuống giúp đỡ Trung đoàn. Trong đó có đồng chí Nguyễn Văn Thắng, trự lý tuyên huấn cùng 3 đồng chí tăng cường cho ban chính trị Trung đoàn.

        Tôi được tin có nhà thơ và các nhà báo quân đội sẽ cùng tham gia hành tiến chiến đấu. Anh Trung tuyên huấn Trung đoàn nói: "Có cả nhà thơ Bùi Minh Quốc với bút danh thường dùng là Dương Hương Ly, tên con gái ông". Tôi thật bất ngờ và xúc động khi nhà thơ đã có tuổi, nổi tiếng có mặt ở chiến trường này. Lúc đó nhà thơ Dương Hương Ly đang nổi tiếng với những bài thơ đã được phổ nhạc thành bài hát như: Đất quê ta mênh mông; Cuộc đời vẫn đẹp sao... và có nhiều giai thoại kể về cuộc đời, sự nghiệp của ông, nhà thơ lại là người lính, người chiến sĩ tại mặt trận Quảng Đà những năm ác liệt nhất, gian khổ nhất thời chiến tranh chống Mỹ. Những bài thơ hay của ông các nhạc sĩ phổ nhạc được công chúng ưa thích. Thơ Dương Hương Ly thật hay, được chắt lọc từ tinh hoa, từ máu, từ nước mắt, sự hy sinh của đồng đội, sự hy sinh từ chính người vợ của nhà thơ là nhà văn Dương Thị Xuân Quý, đồng đội của ông đã hy sinh anh dũng trên mặt trận Quảng Đà. Dương Hương Ly là nhà thơ được nhiều người lính ngưỡng mộ. Giờ đây tuổi cao ông vẫn ra trận như một người lính xung kích, thật đáng khâm phục.

        Tôi hỏi đồng chí Trần Quang Trung là nhà thơ Bùi Minh Quốc đâu. Trong thấm tấm tôi nghĩ nhà thơ lớn phải có dáng người cao to, thanh tú thật đẹp, thật ngưỡng mộ về ngoại hình. Khi anh Trung chỉ tôi người đang ngồi sửa soạn ba lô gần đó, tôi thật bất ngờ. Sáng nay tôi đã gặp anh. Tôi cứ nghĩ đấy là cán bộ, trự lý gì đó ở trên sư đoàn xuống. Cái mũi to, lại đo đỏ. Cái dáng gù gù, trầm trầm ít nói. Trông anh như một lão nông mặc áo lính thì đúng hơn. Không thật ưa nhìn, không đúng như trong suy nghĩ của tôi. Tôi ra chào hỏi, bắt tay anh xã giao, rồi tiếp tục đi lo những công việc đang rất bộn bề của mình.
        Anh Văn đi viện, giờ đây còn mình tôi. Công việc bề bộn, nhiều việc mới mẻ nên khó tránh khỏi bỡ ngỡ cho nhiệm vụ này, chiến dịch này. Ngoài ba chiến sĩ đã phiên dịch mới học tiếng Khmer cấp tốc, nói, đọc được bập bẹ ít tiếng phổ thông, sư đoàn điều cho Trung đoàn 1 tổ ba người Campuchia và cho biết ba người trong một tổ công tác, từng là lính của Pôn Pốt, đã đào ngũ chạy sang mình, trong đó có một y tá. Nhóm trưởng tên là Sa Chơn. Tôi phải trực tiếp quản lý nhóm công tác này.

[Giangtvx]

         

5 anh em tác giả vào năm 1970


Vợ chồng tác giả và vợ chồng Hoàng Quốc Lập

        Sư đoàn cấp xuống rất nhiều truyền đơn, tài liệu học tập. Chúng tôi nhận được một cái loa phóng thanh to tướng. Như vậy là tôi sẽ có thêm nhiều việc làm, phải quản lý, phải giáo dục giúp ba người này tiến bộ. Tôi nghĩ dù tin tưởng, quí mến họ nhưng họ đã từng ở trong đội quân Pôn Pốt một thời gian dễ gì đã gột bỏ được tư tưởng chống Việt Nam. Hai bên chưa biết tiếng của nhau nên mình nhìn họ, họ nhìn mình, chưa thật có thiện cảm. Khi phát súng đạn cho họ chúng tôi hơi chờn. Trao súng cho kẻ từng là kẻ thù của mình không lo lắng sao được. Tôi nghĩ thầm, vẫn phải cảnh giác cao độ. Bữa cơm đầu tiên tại bãi tập kết họ ăn uống thoái mái. Khi buông bát, nhóm trưởng Sa Chơn nói: "Knhum chia ét hơi", tôi cũng chẳng biết họ nói gì. Cứ ra hiệu mời ăn tiếp. Cùng lúc đó thì nhà thơ Bùi Minh Quốc đứng sau tôi nói: " Họ nói là họ đã ăn no rồi". Hóa ra nhà thơ còn biết được cả tiếng Khmer, hơn hẳn trợ lý dân địch vận là tôi. Thêm một bất ngờ nữa để tôi khâm phục nhà thơ.

        Mọi việc đến chiều tối ngày 3 tháng 01 thì cũng hòm hòm, hoàn tất. Tại vị trí tập kết, các đơn vị đang chuẩn bị nốt các công việc của mình trong đêm, đợi lệnh tiến công. Giờ tiến quân sẽ là 5 giờ ngày 04 tháng 01 năm 1979. Tôi cùng anh em đào tạm mấy hầm rồi trải áo mưa, ngửa mặt nhìn trời đêm. Trời đã về khuya. Nhìn bầu trời đêm cao thẳm với muôn vàn vì sao nhấp nháy. Trong đầu tôi chộn rộn bao ý nghĩ. Phía xa, tiếng nổ của đạn pháo bùng sáng rồi lại tắt lịm, thỉnh thoảng vài viên đạn đỏ lừ tạo đường cầu vòng lên màn đêm.

        Năm giờ ngày 04 tháng 01 năm 1979, trời tảng sáng, đằng đông hướng Việt Nam mây đã ửng hồng. Bình minh lên báo hiệu một ngày mới. Lệnh tiến công. Các loại xe, cả đoàn xe không chỉ có hai chục, ba chục xe mà là hơn 100 xe, pháo các loại. Thật chính xác là 105 xe cùng nổ máy. Tiếng rú ga, tiếng vù ga của xe gầm vang trong buổi sớm. Phá tan sự tĩnh lặng nơi chiến trường. Gầm to nhất là các loại xe reo, xe thiết giáp M113, xe tăng T54, xe tăng T59. Tiếng rồ ga vang lừng như mãnh thú, như khủng long thời cổ đại, rền vang như hàng ngàn, hàng ngàn tiếng sấm dậy. Khói đen, khói xanh phả ra dày đặc, thơm khét. Thật vô cùng hoành tráng, thật vô cùng hào khí.

[Giangtvx]

        Đi đầu không phải là xe tăng, không phải là xe bọc thép, mà là năm chiếc xe Zeo. Loại xe quân sự lớn của Mỹ, có vỏ thùng bằng sắt rất dày. Lại được xếp một lượt các bao gạo xuống sàn đề phòng cán phải mìn chống tăng. Theo kinh nghiệm, giảm sức công phá của mìn rất hiệu quả, tránh được thương vong. Xung quanh hai bên thành xe, cũng được xếp các bao gạo làm tường hào và làm bệ bắn. Chính giữa của xe là khẩu súng 12, 7 ly đã được chốt chặt chân, người xạ thủ ở tư thế sẵn sàng nhả đạn. Cùng khoảng 20 tay súng B40 - B41 - AK của Đại đội 9, Tiểu đoàn 3 trông thật thiện chiến, thật hùng dũng. Tiếp đến là xe chở anh em công binh, với đầy đủ trang bị của ngành. Tuy thế, chiến sĩ công binh vẫn thêm trang bị như bộ binh. Tiếp nữa là 6 xe bọc thép M113 mỗi xe cũng có khoảng 10 chiến sĩ bộ binh. Tiếp đến là bốn chiếc tăng, có 2 xe T54, 2 xe T59 cũng chở đầy lính. Rồi tiếp đến là các loại xe khác chở Tiểu đoàn 2, các đơn vị trực thuộc. Rồi các loại xe kéo pháo phòng không 37 ly 2 nòng, lựu pháo 105 ly, sơn pháo 85 ly. Xen kẽ các xe tăng, xe pháo, vẫn có các xe của lính bộ binh. Đội hình Tiểu đoàn 1 có nhiệm vụ khóa đuôi đội hình. Đoàn xe dài hơn 2 cây số, bánh xe nghiến mặt đường, tiếng máy rung chuyển không gian. Thật sôi động, thật mãnh liệt. Các chiến sĩ đầy đủ trang bị, tay cầm chắc súng sẵn sàng vừa tiến vừa có thể nhả đạn vào các ổ đề kháng, các mục tiêu của Pôn Pốt. Hoặc có phương án bộ binh nhảy xuống chiến đấu, tiêu diệt tức thì các ổ đề kháng, cản đường chốt lại của chúng.

        Đội hình Trung đoàn 273 bố trí xe của ban chỉ huy Trung đoàn đi trước, kế tiếp xe ban chính trị, nối tiếp là xe kéo mấy pháo. Thật bất ngờ tôi lại được ngồi cùng xe với nhà thơ Bùi Minh Quốc. Tôi thấy như một vinh dự nhưng chưa thể chuyện trò gì với người viết nên những tác phẩm mình yêu thích được. Vì lúc hành quân đội hình dài, tiếng xe cộ ầm ầm, ai nấy cũng đều căng mắt nhìn về các hướng để phát hiện những nghi vấn trên đường mà ứng phó. Nhà thơ mãi quan sát cảnh vật, địa hình mới lạ của đất nước Ăng Co để lấy cảm hứng sáng tác. Tôi thầm mong nhà thơ, nhà báo sẽ có những tác phẩm, bài viết về trận tiến công, mũi tiến công làm nhiệm vụ quốc tế đầu tiên trong lịch sử làm nghĩa vụ giúp bạn của Quân Tình nguyện Việt Nam. Đây chính là sự nghiệp cao cả của Đảng ta, của Dân tộc Việt Nam, của Quân đội nhân dân Việt Nam. Lịch sử sẽ ghi nhận đây là cột mốc vinh quang trong sự nghiệp giữ nước. Nghĩ thế, lòng tôi xốn xang hẳn lên.

        Đoàn xe vẫn tiến hành với tốc độ chậm, hướng đột kích hành tiến theo hướng Bắc - Tây - Bắc của trục đường số 1. Mục tiêu, đích đến là núi Sa Cách bến phà Niếc Lương.

        Đường sá thật tệ, ba năm dưới thời cai trị của bọn đao phủ Pôn Pốt, chúng đã phá nát nền kinh tế Campuchia. Chúng chỉ lo củng cố công xã, giết hại dân lành làm cho mọi người phải sự, phải nghe, phải răm rắp tuân lệnh chúng nó. Nếu không lập tức sẽ bị búa đập vào đầu, dù là người lớn, dù là người già hay là các em thơ bé dại. Chỉ một búa rìu mà thằng lính Pôn Pốt nào cũng có cũng mang bên người. Trông nó còn ghê sợ hơn khẩu súng. Còn hệ thống các đường giao thông, không hề được tu sửa. Mà còn bị đào phá nghiêm trọng. Nhất là từ sau khi chúng gây chiến với Việt Nam. Ngay cả các hệ thống đường đã được trải nhựa từ chế độ trước, giờ đây cũng chỉ là ô gà, ổ voi. Cứ khoảng 10 mét là chúng lại đào một con hào so le ngang hai phần ba đường, hòng làm chậm sự đột kích bằng cơ giới của đối phương.

        Không có đường cơ động, đoàn xe của Trung đoàn cứ cắt băng cánh đồng mà đi. Được cái đất ruộng của Campuchia mùa khô rất cứng, bờ ruộng lại cũng không nhiều nên xe dễ di chuyển. Tuy nhiên, cũng có lúc gặp vũng lầy nhỏ, xe nọ lại kéo xe kia, rồi đoàn xe cứ tiến. Tuy rằng tốc độ hành tiến rất chậm, càng đi thì lầy lún càng xuất hiện nhiều. Anh em công binh, anh em bộ đội rất vất vả để chống lún, chống lầy xe. Mọi người tận dụng tất cả cây gãy, nhà hoang bên đường để lót cho xe qua. Việc hành tiến vô cùng khó khăn phức tạp. Các đồng chí chỉ huy đầu ong ong, nóng như lửa đốt. Trong lúc điện của chỉ huy sư đoàn, của Quân đoàn thúc giục liên tục hỏi đang ở tọa độ nào? Rồi nhắc: " Phải tiến nhanh, phải thần tốc. Không được để lỡ thời cơ, lỡ hợp đồng với các đơn vị bạn".

        Đã hết sức cố gắng. Nhưng rồi trong ngày 04 tháng 01, mũi tiến công của Trung đoàn cũng chỉ hành tiến được khoảng mười cây số, quá chậm, việc này đã làm đau đầu các cấp chỉ huy. Còn anh em cán bộ chiến sĩ thì cũng sốt ruột không kém. Phần nào bị giảm đi hưng phấn, giảm đi hào khí tiến công.

[Giangtvx]

        Sáng ngày 05 tháng 01, đoàn xe vừa ra khỏi cánh đồng, sát một hồ nước nhỏ. Thì gặp ngay một con đường đất, mọi người phấn chấn, đoàn xe tăng tốc, bụi đất cuốn mù mịt. Tiến nhanh được khoảng 20km. Đoàn xe lại gặp một bãi lầy. Thì ra đây là con đường cụt. Mấy xe Zeo chở bộ binh đã đi qua. Mấy xe bọc thép M113 cũng vượt qua. Tới xe tăng T54 đang chạy theo vết xích của các xe trước, bỗng mặt đất dãn ra, nứt toát. Chiếc tăng T54 từ từ lún xuống. Chiếc thứ hai đang đà bám theo, thấy lún lùi lại. Nhưng chưa kịp lùi, cũng bị lún xuống theo.

        Bộ đội trên các xe nhảy ào xuống, tản ra xung quanh tìm các vật liệu chống lầy, dùng xe khác kéo lùi. Nhưng xử lý mãi, mà cũng không có tác dụng. Chiếc xe tăng T54 ngày càng bị lún nhiều hơn. Chiếc đầu tiên bị lún nghiêng đến tháp pháo. Mọi người mệt rã rời, ngán ngẩm. Công binh dùng nhiều biện pháp đấu, kéo nhưng hai chiếc xe tăng cứ ì ra. Toàn đội hình dừng tại chỗ.

        Trực tiếp sư đoàn phó Mười Thứ đến chỉ huy việc chống lầy. Ông hò hét, chỉ bảo cách nọ kia, mãi mà cũng chẳng được. Quá lo lắng cùng mệt nhọc, ông ngồi bên bờ đất, một tay chống cằm, nhìn 2 chiếc xe lún nghiêng hai hướng, hai khẩu pháo lOOly ghếch chổng về hai nơi khác nhau, thật bất lực. Cho đến bây giờ, tôi nhớ như in cái hình ảnh hai chiếc tăng sa lầy, lún hôm đó. Hình ảnh sư đoàn phó, ngồi chống tay lên cằm, hơi nghẹo đầu sang bên, lo lắng tìm cách kéo hai xe tăng lên, thật ấn tượng. Tôi nghĩ, giá như hồi đó có máy ảnh, mà chụp được bức hình này làm tư liệu chiến tranh, thì cũng thật đáng quý.

        Sư đoàn trưởng Vũ Cao, phàn nàn trong máy. Khi gọi điện trao đổi trực tiếp với Trung đoàn trưởng Trần Măng. Tốc độ hành quân thế này, thì còn gì gọi là thần tốc? Chưa nói đến một loạt vấn đề đẻ ra, từ hậu quả sự chậm trễ này. Như thời cơ, kế hoạch hợp đồng với các đơn vị bạn. Phương án tác chiến, ý định của chỉ huy, ý đồ chiến dịch.

        Nhưng ai cũng biết, khó khăn do địa hình là một thực tế rất khách quan. Bởi vì đã có ai đi trinh sát, khảo sát được địa hình? Theo lệnh cấp trên, Trung đoàn cứ phải:"Táo bạo, thần tốc, mãnh liệt" mà đi. Gặp địch là đánh, gặp khó khăn thì bằng lí trí, bằng trí tuệ, sáng tạo sức lực của mọi người. Để mà khắc phục, đê vượt qua.

        Trong lúc mũi tiến công bằng cơ giới của sư đoàn 341, đang gặp nhiều khó khăn. Do địa hình phức tạp cản trở, thì ở hướng Đông Nam, các đơn vị bạn phát triển thuận lợi. Sư đoàn 270 của Pôn Pốt án ngữ dọc biên giới, đối diện với tỉnh An Giang, đã bỏ chạy về phía Nam Tà Keo. Sau khi bị lực lượng ta và bạn tiêu diệt một Trung đoàn Pôn Pốt ở Khánh An - Khánh Bình, tỉnh An Giang.

        Sư đoàn 230 của địch ở phía Bắc Hà Tiên - Kiên Giang cũng đã rút chạy khỏi Trà Phô, Trà Tiên và phía Bắc tỉnh Cam Pốt. Sáng ngày 05 tháng 01, tuyến phòng thủ của Pôn Pốt ở phía Bắc đường số 2. Phía Nam Tà Keo đã bị ta đập vỡ. Làm cho tuyến phòng thủ của chúng ở Quân khu Đông Nam bị vỡ theo.

        Sự tan vỡ của địch ở các hướng, đã mở ra bàn đạp hết sức quan trọng cho ta và lực lượng bạn ở phía Nam Phnôm Pênh. Còn ở hướng Đông - Bắc. Tại mặt trận Công Pông Chàm, 5 sư đoàn của địch cũng đã bị đánh tan tác. Tên chỉ huy mặt trận này, đã điện về báo cáo với trung ương của hắn là:"Tình hình đặc biệt khó khăn". Địch vội vàng dồn lực lượng về phía Tây sông Mê Kông để lập tuyến phòng thủ mới để ngăn chặn sức tiến công như vũ bão của ta.

        Sự phát triển mau lẹ ở các hướng đã làm cho cán bộ chiến sĩ sư đoàn 341 thật sự nóng ruột. Thiếu tướng Nguyễn Thế Bôn, Phó Tư lệnh quân đoàn, trực tiếp đi cùng chỉ huy sư đoàn càng nóng ruột thêm, ông cùng các đồng chí tham mưu, tác chiến trải tấm bản đồ trên mặt ruộng rồi nói với sư đoàn trưởng Vũ Cao bằng giọng kiên quyết:

        - Phải bằng mọi cách khắc phục, để phát triển theo phương án. Các ông cho nghiên cứu hướng trái 5 km.

        Trưởng ban tác chiến Lê Văn Hợi cùng các sĩ quan nhảy lên hai chiếc xe Jeep lao đi xem thực địa. Khoảng 30 phút sau các anh trở về báo cáo tình hình với sư đoàn trưởng Vũ Cao. Sư đoàn trưởng cùng mọi người xem lại bản đồ, vẽ chỉnh lại mũi tên, hướng hành tiến của Trung đoàn 273. Xong ông báo cáo với Tư lệnh phó Quân đoàn Nguyễn Thế Bôn:

        - Tôi đã cho Trung đoàn 273 để lại một Tiểu đoàn bảo vệ và khắc phục xe bị lầy. Còn đội hình vòng sang trái 5km, qua phum RôBan Preng, ở đó có đường cho xe cơ giới.

        Phó Tư lệnh Quân đoàn nói:

        - Đúng! Cho Trung đoàn 273 theo phương án đó, các Trung đoàn khác cũng phải tiến nhanh hơn nữa. Để chậm trễ, mất thời cơ lúc này là có tội lớn đấy!

[Giangtvx]

        Sau khi nhận được điện của sư đoàn, về phương án hành quân và để Tiểu đoàn 1 ở lại xử lý và bảo vệ hai xe tăng lầy lún. Đoàn xe cơ giới Trung đoàn 273 nối đuôi nhau rẽ trái, vượt qua cánh đồng. Qua Phum Rô Ban Preng gặp đường đất gồ ghề, rồi gặp được con đường đất tương đối rộng. Khi bám được đường tốt, đoàn xe tăng tốc độ, bụi đất lại cuộn lên mù mịt. Biết việc tiến quân bị chậm, nên ai cũng hành động rất khẩn trương hơn. Xa xa đã thấy hiện ra ngọn núi Sa Cách, mục tiêu số 1 của điểm đến. Đoàn xe lao tới càng nhanh. Mọi người chuẩn bị lại vũ khí, súng đạn cho trận chiến sắp đến.

        Chiều mờ tối ngày 06 tháng 01, Trung đoàn 273 đã tới chân núi Sa Cách. Bỗng ầm ầm tiếng nổ của các ổ phòng thủ địch ở chân núi chủ động bắn vào đội hình Trung đoàn, chúng sợ nên bắn đạn B40, B41 nổ trước xe hàng trăm mét. Phía chân núi khói B40, B41 của chúng vừa bắn vừa tan, cũng đã bộc lộ hết vị trí chốt của chúng. Đoàn xe khựng lại, bộ binh nhanh chống nhảy xuống, tản ra dàn đội hình chiến đấu. 5 khẩu 12,7 ly trên các xe cũng bắn thẳng về phía chân núi. Các khẩu đội ĐKZ cũng bắn tới tấp, tiếng nổ thật đanh, khói bùng lên từng đụn ở khu vực chân núi. Các xe thiết giáp dàn hàng ngang bắn 12,7 ly và ĐKZ, rồi tăng T59 cũng nã trái pháo về khu vực khói xanh của Pôn Pốt. Các loại súng, sau 15 phút dồn dập bắn áp đảo.

        Tiểu đoàn 3 xung phong lên, khí thế tiến công thật mạnh mẽ. Giống như người đi săn thú, sau mấy ngày vất vả giờ đây mới thấy bóng dáng của con mồi. Nên ai nấy đều háo hức chiến đấu, háo hức lập công. Anh em đã chọc thủng trận địa phòng ngự của địch. Mấy cái xác lính diệt chủng vắt trên bờ công sự, máu loang đầy mình, bên các loại súng bộ binh. Bộ đội ta phát hiện hệ thống phòng thủ hầm hào dày đặc. số đông địch thoát được chắc đã chạy đi nơi khác. Nhưng tuyến phòng thủ địch này cũng không lớn, chỉ có một lực lượng nhỏ ở lại chốt cản đường. Anh em phát triển rộng ra xung quanh nhưng cũng chỉ thấy hầm hào, tuyến phòng thủ mới đào, không còn lực lượng nào chốt giữ.

        Sau khi nghe Trung đoàn trưởng Trần Măng báo cáo phương án tác chiến của Trung đoàn 273, Sư đoàn trưởng Vũ Cao chỉ thị:

        - Ngay sau khi chiếm núi Sa Cách, Trung đoàn 273 nhanh chóng cắt trái vòng ra đường số 1, tiến đến bến phà Niếc Lương để cùng đơn vị chiếm giữ bến phà chuẩn bị tiến thẳng vào giải phóng thành phố Phnôm Pênh.

        Từ chân núi Sa Cách rẽ ra đường số 1 là con đường đất. Sau trận đánh chớp nhoáng, đẩy địch ra xa, nhiều đơn vị chúng hoảng loạn, tinh thần cán bộ chiến sĩ lên cao. Mọi người đều thấy thời cơ giúp bạn giải phóng khỏi họa diệt chủng đã tới.

        Dọc đường tiến quân, chúng tôi thấy đồ đạc, quần áo, vũ khí hạng nhẹ của lính vất bừa bãi. Bọn này mới chạy qua đây. Mọi người bỗng thấy tái hiện lại hình ảnh cuộc tổng tiến công năm 1975 khi đại quân ta đã đánh chiếm xong khu vực Trảng Bom, Hố Nai, Biên Hòa, vũ khí súng đạn, quân trang quân dụng cũng ngổn ngang, bừa bãi thế này. Đây chính là hình ảnh biểu hiện sự thất bại của một đội quân khi bắt đầu vỡ ra.

        Chiếc xe Jeep chở Tham mưu phó Trung đoàn Phạm Anh Sướng, trợ lý tác chiến Nguyễn Văn Phô, Nguyễn Văn Ngọc cùng mấy đồng chí trinh sát do lái xe Nguyễn Đình Thắng lao vọt lên trên dẫn đường. Tiếp sau là xe thiết giáp, xe tăng, xe vận tải chở bộ binh trong thế tiến công. Trời tối, vừa chạy được khoảng cây số thì nghe một tiếng nổ ầm... long trời, chớp lửa bùng lên. Tiếng người kêu thất thanh:" Trúng mìn rồi". Đoàn xe khựng lại bộ đội ào xuống tản ra phòng thủ.

        Sau mấy phút, không thấy có gì khác thường, lực lượng phía sau lên cấp cứu xe trúng mìn. Chiếc xe reo bị lật nghiêng, gạo vỡ tung ra trắng xóa. Bánh sau bên phải xe tung ra, nhưng rất may là chỉ có người bị thương nhẹ, do gạo đè còn không ai bị sao. Đúng là tác dụng của các lớp bao gạo dưới sàn và bên thành xe. Làm cản sức công phá của mìn chống tăng rất tốt. Đã tránh được thương vong cho bộ đội.

        Lực lượng công binh được bộ binh yểm trợ, nhanh chóng lên dò mìn. Nhưng suốt một quãng dài, cũng không thấy quả mìn nào nữa. Đoàn xe lại tiếp tục tiến. Số anh em trên xe bị mìn được sắp xếp đi cùng các xe khác. Chiếc xe Jeep của tham mưu phó Trung đoàn dũng mãnh dẫn đầu. Nghĩ lại cũng thật may là không vấp mìn. Không biết quả mìn bọn Pôn Pốt mới gài, hay sót lại từ lâu rồi? Nếu chiếc xe Jeep tiên phong đè lên, gây nổ, với công phá của trái mìn kia có lẽ cả xe cùng số người ngồi trên đó đã bị hất lên, thân xác cũng chẳng còn. Hú vía! Song nhiệm vụ, là nhiệm vụ. Xe Jeep của tham mưu phó Trung đoàn vẫn phải làm nhiệm vụ tiên phong, vô cùng dũng cảm.

[Giangtvx]

        Rạng sáng ngày 07 tháng 01 năm 1979, đoàn xe của Trung đoàn 273 đã tiếng ra tới đường 1. Trời đã sáng hẳn. Lúc này mới thấy được sự ngổn ngang của nơi chiến tuyến, quân áo, đồ đạc, hòm xiềng, những chiếc xe trâu kéo vũ khí chổng càng lên trời, hoặc nằm gục dưới ruộng bên đường. Tất cả quang cảnh cho thấy: Mới có một cuộc rút chạy của cả dân cả lính qua đây. Đoàn quân rẽ phải hướng mục tiêu 2 - Phà Niếc Lương. Được thông báo sư đoàn 7 đã đánh qua. Hiện đang ở phía trước. Đã thấy đoàn người lôi thôi, lếch thếch, cả người lớn lẫn trẻ em, đàn bà, con gái. Cả những đứa chắc là lính Pôn Pốt, đã vất súng đạn, trà trộn trong đám người đi ngược hướng Trung đoàn. Với khuôn mặt bẩn thỉu, nhếch nhác lôi thôi, sợ hãi cùng ánh mắt lấm lét, nhìn đoàn quân đang hùng dũng tiến qua.

        Lúc này công việc chính của cán bộ, chiến sĩ dân địch vận. Tôi nói với mấy đồng chí phiên dịch truyền đạt với anh em trong đội công tác bạn dùng loa kêu gọi nhân dân, bình tĩnh, không nên để địch lôi kéo theo chúng mà hãy yên tâm quay về quê cũ. Cả những ai là lính Pôn Pốt cũng nên quay về với chính quyền cách mạng cứu nước Campuchia, khi về quê phải báo với chính quyền địa phương biết. Rất nhanh, Sa Chơn bắc loa kêu gọi, giọng chắc nịch, anh mở đầu :"ÂY LAU NỈ TA TÂU, PRO CHIA CHU ON CPC NƯNG TỨC ĐÂY CPC BAN RÙM ĐÓ TENG SƠ RONG ..."( Từ bây giờ trở đi, đất nước Campuchia đã được giải phóng). Tiếng loa mỗi lúc một vang hơn, cảm xúc đang dâng trào trong người chiến sĩ Sa Chơn khi nói tới Campuchia giải phóng. Thoáng thấy những ánh mắt của đoàn người có vẻ đỡ căng thẳng hơn rồi, tiếng người cùng cười nói, có tiếng reo vang, niềm vui thoát khỏi họa diệt chủng. Nhiều người chắp tay vái lạy về hướng đoàn quân tình nguyện Việt Nam và các chiến sĩ cách mạng Campuchia. Rồi mọi người ở nơi khác vừa đến cũng vui theo, niềm vui lan tỏa theo dòng người, tất cả mọi người nhảy cẫng lên vỗ tay rồi hô to:" Hoan hô Việt Nam, Việt Nam - Campuchia xa ma khi". Ôi, khẩu hiệu Việt Nam-Campuchia đoàn kết đã được khơi dậy từ chính người dân Campuchia! Tôi hiểu ra, tình cảm cao quý của nhân dân khi được giải phóng.

        Đằng đông hướng Việt Nam, mặt trời đã lên cao chiếu những tia nắng đầu tiên trong ngày. Không phải như mọi ngày. Mà hôm nay, một ngày mới, một kỷ nguyên mới đã đến. Niềm vui đầu tiên của những người dân là được tự do, được hưởng niềm vui, nụ cười hạnh phúc đầu tiên của hòa bình. Bình minh lên, báo hiệu sự hồi sinh của đất nước, của dân tộc Khmer anh em. Được chứng kiến niềm vui òa ập đến. Sao nước mắt của chúng tôi, những người lính Tình nguyện Việt Nam trào ra chảy dài trên má. Các chiến sĩ rải thêm một số truyền đơn của Mặt trận Dân tộc Cứu nước Campuchia, mọi người tranh nhau vồ lấy đọc rồi chuyền cho nhau, có người cất vào túi áo.

        Đoàn xe chúng tôi lại tăng ga lao về phía trước, nơi đó còn bóng quân thù chắn những con đường hòng ngăn chặn bước chân đoàn quân giải phóng.

        Đã nhiều năm rồi, tôi vẫn tự hỏi, phải chăng đây là tiếng loa phát thanh đầu tiên, sớm nhất báo tin chiến thắng, báo tin đất nước Campuchia đã được giải phóng. Đất nước và dân tộc Khmer đã được hồi sinh? Mặc dù quân đội, các lực lượng cách mạng bạn, cùng các đơn vị Quân Tình nguyện Việt Nam chưa tiến tới Phnôm Pênh.

        Khoảng 8 giờ sáng, mũi tiến công của Trung đoàn 273 đã tới bến phà Niếc Lương. Mục tiêu hai Trung đoàn đảm nhiệm đã được giải phóng. Cho đến giờ phút này có thể khẳng định, toàn bộ vùng đất phía Đông, sông Tôn Lê Sáp của đất nước Campuchia đã được hoàn toàn giải phóng.

        Bến phà Niếc Lương sáng nay tấp nập, nhộn nhịp với những đoàn quân, đoàn xe đủ các binh chủng. Hàng vạn chiến sĩ bộ binh của bạn và của Quân Tình nguyện Việt Nam, gồm sư đoàn 7, sư đoàn 341, sư đoàn 9, sư đoàn 2 , cùng các lực lượng phối thuộc khác của quân khu 7 đang tập kết tại khu vực này đợi vượt sông.

        Lực lượng hải quân của ta, đoàn 962 đã tiến đánh từ hướng Việt Nam, dọc sông Tôn Lê Sáp tới đây. Đúng theo hợp đồng, Trung đoàn 14 của sư đoàn 7, vượt sông đánh chiếm đầu bến phía Nam từ chiều ngày mùng 6. Đã có đơn vị giữ chốt tại bên đó đợi đại quân đến. Việc sư đoàn 7 cùng bộ đội hải quân, đánh chiếm được bờ Tây sông Tôn Lê Sáp tại bến phà Niếc Lương là một thắng lợi lớn của thế trận chiến dịch. Tuyến phòng ngự phía Tây sông Tôn Lê Sáp bị vỡ. Có nghĩa là cánh cửa phía Đông của thủ đô Phnôm Pênh đã được mở.

        Đoạn đường số 1 từ phà Niếc Lương tới thủ đô Phnôm Pênh là đường độc đạo, ngoài đường trục 1 là cao. Còn 2 bên đường là sình lầy, kênh rạch. Không tiện cho việc phòng thủ. Với thế lực của chúng ta, với sức mạnh đột kích hùng hậu của tăng, thiết giáp. Cùng với các sư đoàn bộ binh tinh nhuệ. Thì không thể có phòng tuyến nào ngăn được. Tiến đánh giải phóng Phnôm Pênh, giờ đây có thể tính từng giờ. Phải hành động thật khẩn trương. Không thể cho địch được hoàn hồn. Không để cho chúng kịp lập hệ thống phòng thủ nào. Phải thần tốc, phải táo bạo, phải mãnh liệt. Phó tư lệnh Quân đoàn Bùi Cát Vũ ra lệnh toàn bộ sư đoàn 7 và Trung đoàn 273 của sư đoàn 341, nhanh chóng tổ chức vượt sông.

[Giangtvx]

        Lúc này là 8 giờ sáng. Ngày 07 tháng 01 năm 1979, cuộc đổ bộ vượt sông lớn nhất, mạnh nhất, tập hợp nhiều binh chủng hợp thành của Quân Tình nguyện

        Việt Nam cùng Lực lượng Cách mạng cứu nước Campuchia bắt đầu. Đơn vị hải quân thuộc đoàn 962 với các tàu há mồm. Lúc này cũng đã kèm được 2 chiếc phà lớn tới tham gia chở quân vượt sông. Nhìn chiếc Phà to lớn cồng kềnh, trên nóc tàu được trang bị mấy dàn tên lửa Cachiusa và một số đồng chí hải quân với trang phục lính biển đang trong tư thế sẵn sàng chiến đấu thật oai hùng. Nghe nói các anh cơ động về đây cũng đã nhiều lần phóng đạn, tiêu diệt các chốt phòng thủ 2 bên sông.

        Dòng Mê Kông bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng chảy qua sáu nước. Khi đổ tới địa phận Campuchia gọi là sông Tôn Lê Sáp. Tôn Lê Sáp thật rộng lớn. Năm trước, trong lần cơ động đi giải vây thị xã Hà Tiên toàn đội hình hành quân đêm bằng những chiếc tàu nhỏ của dân trên dòng sông Hậu. Dòng Tiền Giang, Hậu Giang cũng bắt nguồn từ Mê Kông. Mê Kông đổ vào đất Nam Bộ chúng ta với chín nhánh" Chín con sông đổ vào Nam Bộ" nên còn gọi là Cửu Long Giang. Ngày đơn vị tôi hành tiến trên sông Hậu rộng lớn, những con sóng lừng lững bốc cao như sóng biển. Có lúc tôi đã giật mình khi hai con tàu suýt đụng nhau.

        Hôm nay, vượt những con sông nước bạn rộng lớn cỡ như sông Tiền, sông Hậu của Việt Nam thú vị biết bao. Sông rộng làm cho tôi cùng nhiều anh em choáng ngợp. Thoáng chút lo ngại, trước sự to lớn, hùng vĩ của sông. Nhưng những suy nghĩ chỉ thoáng qua. Nhiệm vụ trước mắt còn nặng nề, song mỗi người lại trào thêm niềm vui, cùng sự hào hứng khó tả. Khi nghĩ đến cái đích của Phnôm Pênh giống như đích đến của Sài Gòn năm 1975, trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, giành độc lập tự do thống nhất đất nước. Giờ đây điểm đến là Thủ đô Phnôm Pênh, đầu não của tập đoàn phản động Pôn Pốt - Yêng Xa Ri đang ở đó. Phải nhanh, phải nhanh tiến công vào sào huyệt của chúng. Tiêu diệt bọn đầu xỏ dã man độc ác, cứu giúp cách mạng và nhân dân Campuchia. Nhiệm vụ ấy rất nặng nề, song ý nghĩa thật to lớn. Vinh dự và trách nhiệm này là của lực lượng cách mạng đang còn non trẻ của bạn, cùng các chiến sĩ Quân Tình nguyện Việt Nam.

        Hàng vạn chiến sĩ, cùng các loại trang bị, vũ khí, khí tài đã vượt sông. Giờ đây xe tăng, xe thiết giáp được mở đường đi trước. Tiếp đến là các đoàn xe chở bộ binh, xe pháo các loại nối đuôi nhau. Dòng xe đi cuồn cuộn như thác chảy, như lũ trào. Tất cả nhằm hướng Phnôm Pênh lao tới.

        Khoảng 9 giờ ngày 07 tháng 01 lực lượng trinh sát không quân trên máy bay trinh sát L19 báo tin:" Có hàng trăm xe kéo pháo, xe thiết giáp của địch chạy về hướng Phnôm Pênh. Bộ tư lệnh liên quân nhận định: Trước sự tấn công như vũ bảo của ta. Bọn Pôn Pốt không thể kháng cự tại tuyến phòng thủ bờ Tây sông Mê Kông. Nên chúng đã tính đánh bài chuồn, để bảo toàn lực lượng. Chúng mới chạy, như vậy là chúng cũng không kịp chôn mìn, đào hào, hay phá cầu, cản bước tiến công của ta. Bộ tư lệnh liên quân ra lệnh cho các lực lượng nhanh chống xốc lại đội hình, thần tốc tiến công chiếm lĩnh các mục tiêu quy định, giải phóng các vùng đất, đưa nhân dân ra khỏi các trại tập trung trở về phum, sóc quê hương của họ.

        Sau khi các đơn vị cơ bản của sư đoàn 7 đã qua sông, Trung đoàn 273 của sư đoàn 341 cũng vượt sông rất nhanh. Trung đoàn trưởng Trần Măng đang cho điều chỉnh sắp xếp lại đội hình hành tiến, thì được lệnh của sư đoàn phó Mười Thứ giao nhiệm vụ như sau:

        - Trung đoàn 273 tiến bám sát sư đoàn 7 tiến đánh vào thủ đô Phnôm Pênh .

        - Mục tiêu 1 là giải phóng nơi lính Pôn Pốt đang chiếm ở khu các đoàn ngoại giao quốc tế. Giải phóng xong giao cho bạn để hành tiến tiếp.

        - Mục tiêu 2 là đánh chiếm sân vận động quốc gia Olympic. Sau đó phát triển sang trái bắt liên lạc phối hợp với sư đoàn 7.

        Đội hình sư đoàn 7 không biết đã đi hết chưa? Lúc này chỉ có đường số 1, đường độc đạo tiến vào thủ đô Phnôm Pênh nên các đơn vị hành tiến chồng chéo lẫn lộn vào nhau. Sau khi đã điều chỉnh xong đội hình, Trung đoàn trưởng Trần Măng ra lệnh: "Tất cả lên xe tiến công".

        Những chiếc xe tăng T54, xe tăng T59, xe bọc thép M113 rú vang, chồm lên, dũng mãnh lao về phía trước mở đường, khói bụi mù mịt trong nắng chói chang. Tiếng xích sắt nghiến ken két xuống mặt đường. Những ngày hành quân qua vùng sình lầy, đường đất gồ ghề nên tốc độ không cao. Giờ đây là mặt đường nhựa, tuy rằng có chỗ pháo nổ thành vũng sâu nhưng cũng đã là thuận lợi cho việc hành tiến. Đoàn xe như mãnh hổ bị kìm chân lâu ngày giờ đây được lệnh tiến công phóng nhanh. Các chiến sĩ lái nhấn hết ga cho xe lao hết tốc độ, khiến bộ binh ngồi trên xe cũng rất vất vả, vì cũng phải bám níu chắc vào xe để không bị văng xuống. Trong khi một tay bám vào xe, một tay cũng phải trong tư thế cầm súng sẵn sàng chiến đấu rất vất vả. Những lá cờ nhỏ trên các xe thổi bay phần phật. Mọi người bừng bừng khí thế tiến công.