Từ biên giới tây nam đến đất chùa tháp Tập 1+2+3

[Giangtvx]

        Ở khu vực chốt của Tiểu đoàn 5, cũng không kém phần ác liệt như chiến sĩ ở Tiểu đoàn 9. Từ 10 giờ sáng cùng ngày, chúng đã dùng ba Tiểu đoàn lính bộ binh cùng sáu chiếc bọc thép M113, tăng cường liên tục tập kích vào Đại đội 5 và Đại đội 7.

        Đến 10 giờ sáng thì quân số mỗi Đại đội chỉ còn lại một phần tư nhưng vẫn chiến đấu rất ngoan cường. Cán bộ Đại đội 7 đã ba lần phải thay người do thương vong. Lực lượng dự bị của Tiểu đoàn đã tung ra hết. Cán bộ chiến sĩ trinh sát, vận tải, anh nuôi của Tiểu đoàn đã được tăng cường xuống, chi viện cho các đơn vị trực tiếp chiến đấu. Tình hình vô cùng phức tạp. Sự bu bám của bọn Pôn Pốt vẫn như chưa có dấu hiệu dừng. Các loại hỏa lực của chúng vẫn từ xa câu vào các khu vực chốt, đạn nổ ùng oàng, điểm nổ như đan mắt sàng. Nguy cơ mất chốt cũng thật cao.

        Đến 15 giờ, Trung đoàn tập trung tối đa hỏa lực chi viện, dùng hai Đại đội của Tiểu đoàn 4, cùng 4 xe thiết giáp bí mật vòng sau đội hình Pôn Pốt bu bám Tiểu đoàn 5, bắn cháy 3 xe bọc thép ở khu vực " đồi không tên" giải nguy cho Tiểu đoàn 5. Cùng lúc, Đại đội 6, cùng các lực lượng còn lại của Tiểu đoàn 5. Xuất kích ngắn, để đánh ép bọn lính Pôn Pốt. Trước đòn đánh tập hậu hiểm ác của lực lượng xuất kích của chốt. Bọn Pôn Pốt hoảng loạn vỡ trận, nhưng chiến trận vẫn kéo dài đến 18 giờ, khu vực này mới tạm im tiếng súng.

        Say máu và điên cuồng, trước thất bại của những ngày đầu phản công. Với những thiệt hại rất nặng. Nhưng dưới sự thúc ép của bọn đầu sỏ, bọn chỉ huy các sư đoàn, lại hối thúc các đơn vị cấp dưới tăng cường tập kích các chốt của ta. Ban ngày và cả ban đêm. Có những ngày chúng lại dùng cả xe bọc thép, xe tăng, cùng pháo binh. Tổ chức cấp Trung đoàn tấn công chốt ta. Mặt khác chúng ráo riết phong tỏa, đánh phá đường giao thông nhiều nơi hòng ngăn chặn việc vận chuyển tiếp tế của ta.

        Giai đoạn này cực kỳ khó khăn của cán bộ, chiến sĩ sư đoàn 341 cũng như tất cả Quân Tình nguyện Việt Nam. Ở các chốt phía trước, các đơn vị trực tiếp chiến đấu, tỷ lệ thương vong của ta ngày càng cao. Sinh hoạt vật chất của bộ đội khó khăn ngày càng tăng dần. Thời tiết của đất Campuchia đang trong mùa khô, cái nắng, cái nóng này, như cùng lúc hùa vào với bọn địch, khiến cuộc sống bộ đội vô cùng căng thẳng, gian khổ. Có nơi địch và ta khống chế, tranh nhau từng vũng nước. Quanh hồ nước, quanh các vũng nước nhỏ đã có cả xác của địch và máu của bộ đội mình hòa trong đó.

        Tết Nguyên Đán cổ truyền của dân tộc Việt đang tới gần nhưng trong lúc này, tình hình chiến sự ngày càng trở nên căng thẳng, chẳng ai nghĩ đến tết nhất được. Các thủ trưởng sư đoàn, Trung đoàn, ai nấy gầy rộc hẳn, mắt trũng sấu thâm quầng. Sư đoàn trưởng Vũ Cao và Chính ủy Nguyễn Quế, có lẽ là người lo lắng nhất, suốt ngày khi thì ở sở chỉ huy, lúc xuống đơn vị nắm tình hình, chỉ huy trực tiếp. Trước tình hình nhiệm vụ chính trị của sư đoàn trên đất Chùa Tháp chiến đấu vì nghĩa vụ Quốc tế giúp bạn, giá trị vinh dự thật lớn lao. Song trách nhiệm cũng thật nặng nề. Chúng ta không phải chỉ như giúp bạn về kinh tế mà là xương máu của các bộ đội Quân Tình nguyện Việt Nam, những người con ưu tú nhất của đất nước Việt Nam. Các anh là biểu tượng cao quí nhất của người Việt Nam trên quốc tế, với tinh thần cao cả giúp bạn là tự giúp mình, coi nhân dân bạn như chính đồng bào mình.

[Giangtvx]

@

        Sư đoàn trưởng đi lại trong hầm chỉ huy suy nghĩ về phương án đánh địch trong thời gian tới. Nơi đứng chân của sư đoàn là khu vực nhà máy đường trước kia nhưng bỏ hoang từ khi Pôn Pốt lên nắm quyền. Từ đây tới thủ đô Phnôm Pênh chừng 20 cây số. Sư đoàn trưởng vỗ vỗ trán nói một mình, phải tìm phương án tối ưu nhất để đánh địch, cải thiện tình hình. Chợt ông dừng lại nhìn rất lâu tấm bản đồ tác chiến treo trên vách hầm. Những bình độ khác nhau ở phía Tây thị xã Công Pông Xư Pư địa hình thật là lý tưởng cho chiến thuật chiến tranh du kích. Nơi này rừng đại ngàn, xen kẽ là những đỉnh núi cao không quá một trăm mét rồi nâng cao dần về phía Tây, nơi tiếp giáp biên giới Thái Lan. Giống như dãy Trường Sơn mà ngày kháng chiến chúng ta đã tận dụng núi rừng đại ngàn ấy làm cơ sở căn cứ xuất phát tiến công các căn cứ Mỹ - ngụy ở đồng bằng miền Trung. Trong đầu sư trưởng lóe lên một phương án tác chiến mới. Phải nắm rõ địa hình hơn, thực lực địch, nhất là vũ khí bọn tàn quân Pôn Pốt đang sử dụng, kế cả xe bọc thép, xe tăng, pháo binh của chúng. Với số lượng địch, nhất là biên chế các sư đoàn thì ta không thể dùng cụm từ: "Truy quyét tàn quân địch", ít ra là trong giai đoạn này. Nghĩ vậy, sư trưởng đi sang hầm Chính ủy Nguyễn Quế.

        Lúc ấy Chính ủy Nguyễn Quế cùng trưởng phòng chính trị bàn về công tác chính trị trong thời gian tới. Tình hình diễn biến phức tạp, nhiều cán bộ, chiến sĩ sau thời gian dài đánh giặc đã mệt mỏi có ý muốn nghỉ xả hơi, ngại đi truy quét địch. Đơn vị dừng chân tại chỗ, canh gác thiếu chặt chẽ, đã tạo cơ hội cho lính địch tập kích. Đáng ngại hơn là, một số cán bộ Tiểu đoàn, Trung đoàn, trợ lý các phòng ban cũng đã nhiễm tư tưởng mệt mỏi, muốn xả hơi dịp này. Trong cuộc đời cũng như trong chiến đấu, không ai muốn làm việc, chiến đấu dài ngày. Bộ đội muốn được dừng lại bồi dưỡng, được đi phép, được về hậu phương, đó là nguyện vọng đúng đắn. Nhưng giờ đây, kẻ địch sau khi bị đánh tan tác đã nhóm lại, tổ chức phản kích, tập kích ta. Gần đây có bài hát rất hay: “Dù rằng đời ta thích hoa hồng, kẻ thù buộc ta ôm cây súng". Ca từ thật ý nghĩa, dân tộc Việt Nam luôn mong muốn hòa bình, người dân, người chiến sĩ muốn có cuộc sống bình yên, hạnh phúc trong gia đình, làng quê, bên vợ con, hàng xóm, bạn bè nhưng kẻ địch đã gây hấn, xâm lược nước ta, buộc ta phải cầm súng lần nữa. Từ bài hát này, Chính ủy Nguyễn Quế tìm ra được lý lẽ, tình cảm xen lẫn lý trí để truyền cảm hứng chiến đấu cho bộ đội.

        Cấp trên đã lường trước được những khó khăn vô cùng lớn khi làm nghĩa vụ giúp bạn nên đã có chương trình giáo dục bộ đội chặt chẽ, rút kinh nghiệm từ năm tháng giúp nước bạn Lào và cả những ngày quân ta giúp nhân dân Campuchia thời đánh Mỹ, nhưng chưa bao giờ chúng ta đưa nhiều sư đoàn sang giúp bạn như thế này. Vẫn biết bộ đội đều xác định "Giúp bạn là tự giúp mình" nhưng tình hình vẫn diễn ra phức tạp. Bọn đế quốc, bọn phản động quốc tế đang ra sức xuyên tạc nhằm bôi nhọ thiện chí và tấm lòng cao cả của ta. Trong nước, theo thông báo của cấp trên, bọn phản động đã kích động một số quần chúng nhẹ dạ, cả tin, những thành phần bất mãn, gây ra những cuộc biểu tình, chúng vu cáo ta bài xích người Việt gốc Hoa. Chúng ra sức chia rẽ khối đoàn kết dân tộc ta có từ lâu đời, đặc biệt từ khi Đảng ta lãnh đạo, luôn coi trọng tình đoàn kết keo sơn, sự bình đẳng của các dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam. Âm mưu địch là gây mất trật tự xã hội, đưa chúng ta vào thế phải đối phó với thù trong, giặc ngoài. Bọn phản động vốn là quân chế độ cũ, bấy lâu nằm yên nay bắt đàu gượng dậy hoạt động chống phá. Một số người Việt gốc Hoa đã bỏ cơ ngơi gầy dựng cả đời người ra đi. Họ đi bằng cách vượt biên giới, vượt biển, ảnh hưởng đến tính mạng rồi phải sống trong các trại tị nạn rất cực khổ. Chúng ta đã khuyến cáo, kêu gọi họ ở lại xây dựng gia đình, quê hương, đất nước, mọi khó khăn rồi sẽ qua, nhất định đời sống nhân dân được cải thiện, ấm no, hạnh phúc, nhưng nhiều người không nghe.

        Bước vào hầm Sư đoàn trưởng Vũ Cao chào mọi người rồi với giọng chậm rãi, ông nói với Chính ủy Nguyễn Quế:

        - Nhiệm vụ của sư đoàn ta lúc này là đánh địch, bảo vệ các mục tiêu quan trọng như nhà máy, công sở, hỗ trợ bạn xây dựng chính quyền nhấn dân, như vậy là rất đúng. Nhưng tôi thấy dùng cụm từ "truy quét địch" là chưa chính xác lắm, chưa thật hợp lý. Truy quét nhẹ quá, chưa hợp với tình hình chiến sự. Địch vẫn còn rất mạnh, chúng ta đã đánh tan rã các đơn vị cấp sư đoàn, nhưng phần lớn quân sô chúng vẫn tồn tại và chúng đã tập hợp được và đã phản kích ta. Từ chỗ nhận định của ta chưa thật chính xác, trong khi chiến sự ác liệt đã ảnh hưởng tới tư tưởng của bộ đội. Tôi nhận xét vậy, anh thấy sao?

[Giangtvx]

        Chính ủy Nguyễn Quế gật đầu:

        - Tôi hoàn toàn đồng ý với anh, dùng chữ truy quét là chưa chính xác vì lực lượng địch còn mạnh, có nhiều hỏa lực, xe tăng. Chúng ta còn phải mở những trận đánh lớn mới tiêu hao được lực lượng của chúng.

        Hai người cán bộ đứng đầu sư đoàn nhất trí phương hướng hành động mới là phải chuyển từ phòng ngự, truy quét sang thế tiến công, truy quét liên tục, phá vỡ đội hình địch, kêu gọi binh lính chúng về với nhân dân. Muốn vậy phải có phương án nắm địch tốt, bao vây chặt, kết hợp với hỏa lực pháo binh, xe tăng, đánh những trận lớn vào mục tiêu đầu não của địch. Kiên quyết phá sản âm mưu quấy phá, đánh lén của lực lượng diệt chủng Pôn Pốt. Muốn vậy, chúng ta phải bao vây địch rất chặt, dùng lực lượng nhỏ truy quét, đánh ngay khi địch dừng chân để nhen nhóm căn cứ, làm cho chúng bị động đối phó, tinh thần sa sút dẫn tới tan rã. Cùng lúc phải giúp bạn xây dựng chính quyền nhân dân, giúp lực lượng vũ trang của bạn trưởng thành, ổn định đời sống nhân dân bạn.

        Chính ủy Nguyễn Quế trao đổi với sư đoàn trưởng về tình hình tư tưởng của bộ đội trong khi làm nhiệm vụ mới này. Bộ đội ta đã được phổ biến công tác dân vận và đã thực hiện nghiêm kỷ luật chiến trường, bảo vệ tốt tài sản, tính mạng của nhân dân bạn. Cho dù gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhưng không hề đụng chạm tới cơ sở vật chất của bạn. Đó chính là phẩm chất cao quí của Quân Tình nguyện Việt Nam, trong đó có sư đoàn 341 chúng ta.

        Trong thời gian này, khu vực Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 273 cũng thường bị lính Pôn Pốt vây lấn, tập kích. Các Đại đội đã chiến đấu anh dũng, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, nhưng xem ra lũ giặc đã bị đánh tan tác vẫn say máu, bởi sự thúc ép của bọn chỉ huy các cấp vốn rất ảo tưởng dùng chiến tranh du kích để quấy rối, tiêu diệt đối phương. Tuy vậy, những trận bắn cối, pháo các loại vào điểm tựa của ta cũng làm anh em ta thương vong nhiều. Tiểu đội 10 Đại đội 3 bị trúng một quả đại ĐKZ từ xa bắn tới khiến đồng chí Dự Tiểu đội trưởng khẩu đội cối, người thay tôi từ năm 1978 cùng hai chiến sĩ hy sinh. Nhắc đến Tiểu đội này, tôi nhớ tới chuyện sáng ngày 08 tháng 01, lúc chúng tôi đang đứng chân ở Phnôm Pênh, đồng chí Hoài nhập ngũ năm 1974, người mà tôi đã kể ở tập trước, rất hay hát bài: Thành phô buồn nhớ không em của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, dùng chiếc xe máy địch bỏ lại phóng đi chơi nhiều nơi. Hoài vốn tinh nghịch, thích tự do, nên chúng tôi khuyên thế nào cũng không nghe. Một hôm Hoài đi rồi mất hút không về. Chúng tôi cho người đi tìm không thấy. Mấy ngày sau anh em mới phát hiện thi thể Hoài với nhiều vết đạn nằm cách khu vực đóng quân vài cây số, chiếc xe máy vẫn nằm bên cạnh. Thế đấy giáp mặt với địch nhiều lần không việc gì nhưng khi lơ là mất cảnh giác hay vô kỷ luật là phải trả giá, cái giá của tính mạng mình. Đau đớn thay. Mấy ngày sau tôi được tin đồng chí Roan quê Tiền Hải - Thái Bình, vệ binh Trung đoàn thường hay đến chơi với tôi, vừa được đề bạt Tiểu đội trưởng cũng hy sinh.

        Bộ đội ta vẫn bị thương vong nhiều. Ở Đại đội 1 đơn vị cũ của tôi, đồng chí Khoa Năng Thược, quản trị trưởng quê An Lão, Hải Phòng trước khi nhập ngũ là giáo viên thể dục cấp 3, vóc người to khỏe, cũng hy sinh vì đạn pháo. Chúng tôi cũng được biết ở các đơn vị khác bộ đội bị thương hy sinh thường xuyên. Như vậy, thời gian này tỉ lệ thương vong của bộ đội ta khá cao. Điều này chứng minh nhận định của chỉ huy sư đoàn là chính xác.

[Giangtvx]

@

        Thời gian này công tác dân vận hết sức bận rộn. Những người dân bị bọn lính Pôn Pốt ép chạy theo chúng vào rừng khi rút khỏi các trại tập trung nay trốn thoát ra được bộ đội ta đón đưa về quê cũ. Quê cũ là những phum sóc bị bỏ hoang từ khi bè lũ diệt chủng lên nắm quyền, nay tan hoang, cái ăn hàng ngày không có, nhà cửa bị mục vì mối mọt, giếng nước cỏ trùm lên cả miệng, thậm chí có giếng phía dưới là xác chết. Xác người thân thích là cha mẹ, ông bà, anh em của họ. Bộ đội, trực tiếp là các chiến sĩ dân vận tới cùng chiến sĩ các đơn vị mang lương thực, thực phẩm đến cấp phát, sửa chữa làm nhà mới, đào giếng cho nhân dân. Đa số người dân nhiễm bệnh sốt rừng, bệnh đường ruột và nhiều thứ bệnh ngoài da. Bác sĩ, y sĩ các đơn vị nhanh chóng đến khám, cấp thuốc chữa trị.

        Ban dân vận chúng tôi thường xuyên đến các phum sóc. Tôi gặp một cô gái, trong tốp người vừa từ rừng ra nói tiếng Việt rất sõi. Tên cô là Trần Thị Nhị. Nhị cho biết gia đình cô sinh sống ở thủ đô Phnôm Pênh đã rất nhiều đời, cuộc sống khá sung túc êm ấm. Thời bấy giờ đất nước Campuchia rất yên bình, lương thực, thực phẩm dồi dào, con người chân thực, hào phóng. Nhưng rồi bè lũ Pôn Pốt chiếm thành phố xua tất cả nhân dân ra khỏi thành. Từng đoàn lính áo đen, tay lăm lăm súng xông vào từng nhà ép dân ra khỏi nhà, chúng bảo là không ra khỏi thành phố sẽ bị chết. Nhân dân ngơ ngác có hiểu gì đâu và nỗi sợ quá chừng nên phải nghe theo chúng, ai chống cự liền bị đập chết bằng báng súng và bằng rìu bằng búa. Họ bị đưa lên xe đến các trại tập trung giữa đồng hoang, rừng rậm để xây dựng kinh tế, để cải tạo cho sạch đàu óc tư sản. Chỉ mấy ngày sau, chúng phân loại dân, phân loại độ tuổi, gia đình bị xé nhỏ ra, cha mẹ cũng phải đi mỗi người một nơi. Gia đình Nhị cũng vậy, bây giờ cô không biết cha mẹ, anh em ở đâu.

        Nghe Nhị trò chuyện thỉnh thoảng khóc, chúng tôi xúc động vô cùng. Muốn giúp cô tìm gia đình nhưng điều kiện lúc đó rất khó. Chúng tôi an ủi cô đất nước đã giải phóng, thế nào rồi cô cũng gặp lại cha mẹ, anh em, gia đình sẽ sum họp. Trước yêu cầu có người thông thạo tiếng Khmer và tiếng Việt, chúng tôi mời cô ở lại làm phiên dịch cho bộ đội. Cô đồng ý ngay. Nhị cũng muốn qua công tác này để góp phần giúp bộ đội Tình nguyện Việt Nam làm nhiệm vụ góp phần xây dựng đất nước Campuchia ổn định, phát triển sau họa diệt chủng kinh hoàng.

        Từ khi có cô Nhị, cán bộ, chiến sĩ Tiểu ban dân vận chúng tôi hăng hái học tiếng Khmer hơn. Tiếng Khmer là tiếng nằm trong hệ đại ngôn ngữ Môn Khmer, đơn âm tiết, số lượng từ giao tiếp hàng ngày nhiều nhưng không phong phú nghĩa như tiếng Việt nên dễ học. Được cô giáo Trần Thị Nhị giảng nghĩa từng từ, kể cả cách nói lóng, tôi hiểu ra điều thú vị là người Campuchia rất giàu tính hài hước, chuyện tiếu lâm Khmer cũng hóm hỉnh chẳng thua tiếu lâm nước ta. Qua ngôn ngữ chúng tôi hiểu, đồng bào Campuchia thật mộc mạc, chân thực, phóng khoáng, họ ít khi dùng những từ dung tục thóa mạ nhau. Đó cũng là phẩm chất đáng quí của một dân tộc lấy Phật giáo làm quốc đạo.

        Nhị biết tiếng Việt nhưng do lâu rồi ít sử dụng nên nhờ chúng tôi luyện thêm. Sau những buổi xuống phum sóc giúp dân, chúng tôi học tiếng Việt, tiếng khmer. Những buổi học đan xen hai ngôn ngữ thật vui. Tuổi trẻ được làm nhiệm vụ cao cả, chúng tôi sống trong sáng, vô tư, đều mong muốn giúp nhân dân Campuchia mau chóng ổn định cuộc sống, hồi sinh. Người lính Tình nguyện cũng mong hoàn thành nhiệm vụ để trở về Tổ quốc, nơi có gia đình thân quí của mỗi người.

        Giữa lúc công việc bề bộn như vậy thì đồng chí Đặng Thành Văn sau khi điều trị lành vết thương trở về. Anh Văn mạnh khỏe, chúng tôi vui mừng khôn xiết. Anh Văn cho biết, sau khi bác sĩ mổ lấy đầu đạn trong đùi ra thì vết thương mau lành, hiện tại sức khỏe anh bình thường. Tôi cảm ơn anh Văn đã lãnh viên đạn thay mình. Nghe vậy anh Văn cười to, đúng là trong chiến tranh nhiều chuyện khó giải thích, như là sự xui khiến của số phận vậy.

        Anh Văn tiếp tục làm Trưởng Tiểu ban dân địch vận, công việc của riêng tôi đỡ vất vả hơn. Trước đây tôi vừa phải họp hành, giao ban với cấp trên, vừa xuống các phum sóc, gặp gỡ nhân dân, phổ biến chính sách của chính phủ bạn cho đồng bào hiểu. Hay cấp phát lương thực, thực phẩm, nhiều lúc bận rộn không kịp nghỉ. Nay anh Văn đảm nhiệm việc giao ban, họp hành tôi đỡ việc đi nhiều.

[Giangtvx]

        Trung đoàn bộ 273 nhận lệnh di chuyển lên phía trước để gần với các Tiểu đoàn hơn. Di chuyển một cơ quan Trung đoàn là phải có công tác chuẩn bị. Trung đoàn lập một đoàn đi tiền trạm, hay nói cách khác là tìm nơi đứng chân mới thuận lợi để chỉ huy các đơn vị nhất. Ở chiến trường Campuchia còn phải tìm nơi có nguồn nước sinh hoạt. Đoàn gồm ba mươi cán bộ, chiến sĩ, do đồng chí Chiến, chủ nhiệm trinh sát dẫn đầu và cán bộ các phòng ban. Chủ nhiệm chính trị Trung đoàn Đặng Văn Lưa cử tôi cùng Sa Chơn phiên dịch viên, tham gia đoàn tiền trạm địa điểm mới này. Có một chuyện nhỏ tôi muốn kể để bạn đọc hiểu thêm. Ở chiến trường có lúc chúng tôi cũng biểu hiện những va chạm nhỏ nhặt. Đó là Tiểu ban Dân vận có một cái loa to đùng, chạy bằng tám cục pin đại. Thời kỹ thuật số bây giờ, các bạn trẻ nghe có thể rất ngạc nhiên, nhưng thời đó có cái loa như vậy để kêu gọi địch đầu hàng hay về với nhân dân, với cách mạng để hưởng khoan hồng, làm người lương thiện có cuộc sống yên ấm, là rất quí. Loa to rất cồng kềnh, nhưng chẳng hiểu lý do gì anh Văn cứ yêu cầu chúng tôi mang theo. Tôi thấy vô lý nên nóng mặt cự lại: " Đoàn đi trinh sát là đi bộ, phải luồn rừng, lội suối, nhiều nơi còn có địch ẩn nấp, mang theo không tiện. Hơn thế khi chúng phục, chúng tôi còn phải chiến đấu, nên mang theo loa rất bị động, vướng víu. Hẵng để nay mai khi Trung đoàn đi bằng ô tô đem theo tiện hơn". Thông thường tôi góp ý là anh Văn nghe liền nhưng bữa nay tôi góp ý, nói hoài, anh Văn cũng chẳng nghe. Anh dứt khoát bắt tôi mang theo. Chúng tôi đã nặng lời với nhau. Cuối cùng tôi vẫn mang theo, lòng ấm ức lắm. Tôi nghĩ ông này ấm đầu rồi. Sau này, tôi hiểu ra có thể tôi đã nói chưa khéo khiến anh Văn tự ái, vì anh là cấp trên bị tôi khước từ chăng. Sau mấy chục năm, anh Văn nhận sổ hưu lại về quê hương Thái Bình sinh sống, chúng tôi thường xuyên gặp nhau, câu chuyện ấy đã trở thành chuyện vui.

        Đội hình tiền trạm có tới ba mươi người, ngoài cán bộ tham mưu, tác chiến, hậu cần, ban chính trị có tôi và phiên dịch Sa Chơn, một Tiểu đội trinh sát, một Tiểu đội công binh, một Tiểu đội vận tải, trong một chuyến thị sát tiền trạm là khá đông. Dĩ nhiên, công tác bí mật được nêu lên hàng đầu. Phương án tác chiến khi đụng độ hay lọt vào ổ phục kích của địch cũng đã tính tới kỹ lưỡng.

        Sa Chơn là người nhanh nhẹn nhất, thông thạo địa hình, biết cách đi đường, luồn rừng. Cuộc đời Sa Chơn cũng đã cực khổ, cùng gia đình bị đày vào trại tập trung, cận kề cái chết như nhiều người Campuchia trong chế độ diệt chủng nhưng rồi Sa Chơn bị bắt vào lính Pôn Pốt, bị điều về sư đoàn 3 chủ lực. Trong một lần bị điều động đến sát biên giới để đánh sang Việt Nam, Sa Chơn cùng mấy người bạn đã chạy sang Việt Nam và được bộ đội Việt Nam đón chào, cung cấp đồ ăn, thức uống. Chính phủ Cách mạng cứu nước Campuchia ra đời, Sa Chơn hăng hái tham gia hoạt động, mong muốn góp phần loại bỏ hoàn toàn chế độ diệt chủng, xây dựng đất nước mình hồi sinh, phát triển. Làm phiên dịch cho một đơn vị chủ lực, gặp nhiều gian khổ, Sa Chơn vẫn vui. Qua Sa Chơn, tôi hiểu được nét tính cách gan lì, vui nhộn, hóm hỉnh của người Khmer anh em.

        Bây giờ đây Sa Chơn và tôi đang hành quân trong đội hình. Trên người Sa Chơn có vũ khí, gạo, còn thêm cái loa cồng kềnh. Hành quân trong tư thế sẵn sàng chiến đấu cao. Đội hình xuất phát lúc mười ba giờ, đi theo con đường đất, chạy giữa vùng rừng tre lúp xúp, thân vàng, nhiều gai sắc, thỉnh thoảng chúng tôi thấy thấp thoáng nhà sàn của nhân dân. Tọa độ sẽ tới là một phum nhỏ, cách vị trí đóng quân cũ chừng tám cây số. Lúc này vị trí đóng quân của các Tiểu đoàn xa nhau nên tạo nhiều kẽ hở cho lính địch đột nhập, phục kích. Nếu gom các Tiểu đoàn lại gần nhau sẽ tạo nên thế co cụm hỗ trợ nhau tốt hơn. Chúng tôi hành quân dưới cái nắng gắt, vừa đi vừa quan sát, có khi phải dừng lại để trinh sát lên trước dò địch, khi thấy yên tĩnh mới quay lại ra hiệu tiếp tục đi. Được chừng bốn cây số, đã nửa chặng đường. Đến nơi, bên trái tre gai mọc dày, bên phải ruộng sình lầy, trinh sát thấy phía trước có bóng áo đen chạy qua đường vội ra hiệu dừng lại. Mọi người nhanh chóng dạt sang hai bên đường sẵn sàng chiến đấu. Đợi chừng mười lăm phút chẳng thấy động tĩnh gì. Trưởng đoàn Chiến cho trinh sát đi trước, đội hình phía sau cách năm chục mét, nếu phía trước địch phục sẽ tạt sang hai bên để đánh. Đi được một quãng các trinh sát phát hiện giày dép còn mới giày dép mấy trái mìn chôn vội, lấp đất chưa kín. Các chiến sĩ công binh nhanh chóng vô hiệu hóa được mấy trái mìn ấy. Thì cùng lúc các loại súng của bọn Pôn Pốt phục kích từ hướng trái và phía trước đồng loạt nhả đạn vào đội hình tiền trạm. Tiếng đạn B40, B41 ùng oàng. Tiếng đạn nhọn chiu chíu về phía chúng tôi cùng những tiếng trô trô ầm ĩ. Tôi nghĩ nhanh: bị phục rồi. Trong đầu tôi như có linh tính là sẽ gặp nguy hiểm trước khi đi rất có thể sẽ xui xẻo trong chuyến đi này. Nhóm trinh sát đi trước lùi lại cùng đội hình vừa lùi vừa bắn trả bọn phục kích. Đồng chí Chiến truyền lệnh chỉ nổ súng khi nào trông thấy mục tiêu để tiết kiện đạn và đợi lực lượng cứu viện. Cùng lúc đồng chí Chiến điện báo về Trung đoàn tọa độ của đoàn tiền trạm bị phục kích xin cứu trợ.

[Giangtvx]

        Súng của bọn phục kích vẫn nổ đều về phía đoàn công tác. Đã thấy loáng thoáng bóng áo đen di chuyển trong các bụi tre về phía cuối đội hình. Tôi thoáng nghĩ bọn này giở trò vòng bọc tập hậu mình đây. Nghe tiếng nổ của các loại súng, anh Chiến nói địch khoảng một Đại đội. Vì chúng không thể có số lượng đông được trong khu vực này. Bọn này là lực lượng luồn lách tập kích chúng ta bất ngờ. Rất may là chúng ta đã phát hiện sớm nên không bị vấp mìn và chúng cũng không kịp chặn đàu chặn đuôi đội hình. Anh Chiến ra hiệu đồng loạt nổ súng nhằm bắn, nhất là những thằng vòng bọc phía sau. Súng M79 thật tác dụng. Anh em liên tục "cóc" vào sau những bụ tre có bóng áo đen của Pôn Pốt. Lúc này tôi và Sa Chơn ở cuối đội hình trực tiếp đối mặt với đội hình vòng bọc. Tôi ra hiệu cho Chơn chiến đấu cùng lúc súng của bọn vòng bọc đã xối xả về phía chúng tôi. Phía trước súng cũng vẫn rộ lên đều cùng những tiếng trô trô của bọn quỷ áo đen. Nhưng cũng chưa có tên nào vượt lên mặt đường chúng vẫn nấp trong các bụi tre đối diện bắn loạn xạ. Cứ thoáng thấy bóng chúng là tôi điểm xạ, mỗi điểm xạ là 2 viên một. Sa Chơn điểm xạ chưa tốt lúc thì kéo 3- 4 viên, lúc thì tắc cú 1 viên. Tôi nói phải tiết kiệm đạn. Được cái là chúng tôi đang ôm được ta luy đường nên quan sát, có bệ bắn và quan sát chúng rất tốt. Đã có mấy bóng áo đen định vượt đường. Tôi nhằm bắn một thằng ngã ngửa ra sau. Hai thằng còn lại lôi tên trúng đạn chạy lùi. Tôi và Sa Chơn bồi thêm vào đó mấy loạt nữa. Bóng một thằng nữa đổ ập xuống. Đạn của chúng xối lại phía chúng tôi nhiều hơn. Trận chiến kéo dài gần một giờ, súng của chúng đã ngớt nhưng có vẻ chúng cố kìm chân chúng tôi tới tối. Bây giờ tôi mới nghĩ đến cái loa dân địch vận. Tôi nói với anh Chiến để Sa Chơn kêu gọi "địch vận" bọn này. Tôi kể cho anh Chiến nghe hôm ở Tiểu đoàn 3 địch vận rất tốt. Tôi ra hiệu cho Sa Chơn cả bằng mồm lẫn bằng tay, ý nói chúng phải đầu hàng, vì đang có quân Việt Nam từ hai hướng đánh tới và chính sách của Mặt trận cứu nước chân chính Campuchia. Rất thông minh Sa Chơn hiểu ý ngay lùi xuống mép đường phủi bụi và bật loa thử giọng. Đã quen thuộc Sa Chơn nói một hồi. Tiếng súng của chúng tóp tóp về chúng tôi rồi im bặt. Lúc sau từ trong có ba tiếng súng AK như bắn lên trời như báo hiệu cho bọn phục kích rút hết. Cùng lúc từ hai hướng các lực lượng ứng cứu của Đại đội 9 và Đại đội trinh sát cũng ào tới chúng ba lực lượng bắt liên lạc với nhau kết thúc cuộc hành quân bị phục kích căng thẳng. Chúng tôi tiếp tục hành quân về địa điểm mới.

        Hôm sau ban chính trị và Trung đoàn bộ cũng đã tới vị trí mới. Tôi kể lại cho anh Văn việc hành quân bị phục kích và Sa Chơn kêu gọi địch vận rất hiệu quả. Anh Văn được thể nói: Đấy ông thấy chưa? Tôi nói ông mang loa đi thì ông cứ nói này nói nọ. Tôi thì nói: Nhưng đi tiền trạm mang loa đi cồng kềnh sao ông không để mang theo ô tô? Mà trước khi đi cãi nhau xui xẻo bỏ mẹ. Nếu không có loa không cãi nhau thì chắc gì đã bị Pôn Pốt phục kích? May mà chúng tôi không "dính". Mọi người lại cùng cười xòa.

        Chủ nhiệm chính trị Đặng Văn Lưa bàn với chúng tôi về công tác dân vận trong giai đoạn mới, nhất là khi chúng ta sắp trực tiếp phối hợp với các đơn vị Quân đội Cách mạng cứu nước Campuchia làm nhiệm vụ. Anh Lưa có phong cách nhẹ nhàng, sống chan hòa, tình cảm. Những lúc rỗi rãi, anh em chúng tôi ngồi bên bàn nước tâm tình. Anh và tôi gắn bó nhiều năm trong một Trung đoàn. Giờ đây vào giữa năm 2018, khi tôi đang chép lại dòng hồi tưởng này, anh Đặng Văn Lưa, người cán bộ xông xáo trên mặt trận biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế, đã phải nằm một chỗ sau cơn đột quị. Anh Lưa quê ở Thôn Mía, Đoan Bái, Hiệp Hòa, Bắc Ninh. Hiện anh đang cư trú tại Hà Nội. Thương đồng chí chủ nhiệm chính trị thời khói lửa chiến tranh vô cùng nhưng chúng tôi đều bất lực.

        Nơi đứng chân của Trung đoàn 273 gần thị xã Công Pông Xpư. Tiếng Khmer Công Pông Xpư là bến đón trâu, phải chăng trước kia nơi đây có chợ buôn bán nhiều trâu? Nhân dân ở đây dựng nhà gần các bến sông, tận dụng nguồn nước ngọt. Tiểu đoàn 1 đứng chân gần Trung đoàn bộ. Lúc này Trung đoàn được phối hợp với một Đại đội quân đội Cách mạng Campuchia, với phiên hiệu là đơn vị z. Cán bộ, chiến sĩ Đại đội z rất thân thiện với bộ đội Tình nguyện, chúng tôi luôn tiếp xúc bàn bạc, phối hợp công tác. Nhiệm vụ của bộ đội Tình nguyện là giúp đơn vị bạn huấn luyện, tác chiến làm công tác dân vận. Nói chung biên chế, sinh hoạt của các đơn vị bạn giống như Quân Tình nguyện.

        Lúc đó anh Phạm Anh Sướng, tham mưu phó Trung đoàn 273, được tăng cường với Tiểu đoàn 1. Ngoài nhiệm vụ tăng cường chỉ huy Tiểu đoàn anh còn có nhiệm vụ giúp Đại đội z làm nhiệm vụ. Anh Sướng có dáng thấp đậm, da đen, tóc xoăn, rất giống người nước bạn. Anh là người chiến đấu dũng cảm. Tôi quen biết anh từ lúc anh còn là trung đội trưởng. Khi giữ chức Đại đội trưởng Đại đội 6 của Tiểu đoàn 2, trong một làn đi truy quét, Đại đội lọt vào ổ phục kích của tiểu đoàn địch ngay giữa đồng. Lợi dụng những lùm cây, anh cơ động, chỉ huy Đại đội đánh lui từng đợt tấn công của địch. Bên ta thương vong hai mươi người, anh cũng bị thương. Đại đội diệt được 16 tên lính Pôn Pốt, giữ vững địa bàn tới khi đơn vị khác đến chi viện. Ngày 18 tháng 07 năm 1978, anh là chỉ huy trưởng Tiểu đoàn 2. Chính trong trận trên đồng nước mà Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3 Nguyễn Sông Thao hy sinh, đơn vị anh vẫn chiến đấu ngoan cường. Trong chiến dịch giải phóng Phnôm Pênh, anh vẫn cùng các sĩ quan tác chiến ngồi trên xe Jeep dẫn đầu đội hình tiến công địch, bất chấp đối phương phục kích, chặn đường. Một người lính như anh rất cần cho đơn vị và một chặng đường mới sẽ mở ra trước mắt anh. Nhưng hỡi ôi, chính trong phút không kiềm chế được bản năng dục vọng, anh đã vi phạm kỷ luật chiến trường rồi bị lãnh mức án cao nhất. Để bảo vệ uy tín bộ đội Tình nguyện, làm gương cho kẻ khác, anh bị thi hành án ngay trên chiến trường. Đây chính là bản án nghiêm khắc nhất, vụ án đầu tiên của bộ đội Tình nguyện, cho thấy tính nghiêm khắc của quân đội ta. Vụ án này cũng làm giảm thành tích của trung đoan 273 nhưng cũng Có tác dụng cảnh báo cao. Trong suốt thời gian mười năm làm nghĩa vụ Quốc tế trên đất Chùa Tháp, bộ đội ta không hề mắc phải kỷ luật nặng như thế. Mọi nhiệm vụ chiến đấu, công tác, sẵn sàng chấp nhận gian khổ, hy sinh của cán bộ, chiến sĩ đều hướng tới sự ổn định, hồi sinh của đất nước Chùa Tháp nên đã được nhân dân tin tưởng yêu quí. Nhân dân đất nước Chùa Tháp đã gọi Quân Tình nguyện Việt Nam là đội Quân Nhà Phật.

[Giangtvx]

@

        Tình hình chiến sự vẫn ác liệt cho thấy chúng ta không thể đứng chân một chỗ chờ địch đến đánh. Lúc này, mật độ quân địch tụ về đây ngày một nhiều. Nếu chúng ta co cụm rất dễ bị động mà phải chủ động tiến công địch trên qui mô lớn. Đánh lớn là phải có sở chỉ huy, hợp đồng binh chủng, muốn tiêu diệt và làm tan rã quân địch phải tổ chức bao vây thật chặt. Trước mắt là phải bẻ gãy các đợt tập kích lớn của địch, phá thế bao vây của chúng. Có như thế ta mới mở rộng địa bàn, giải phóng số dân đang bị địch kìm kẹp, đưa họ về các phum sóc. Có tiêu diệt địch chính quyền nhân dân bạn mới củng cố xây dựng mạnh được.

        Các bộ các cấp nhanh chóng phổ biến tinh thần, kế hoạch tác chiến, công tác Đảng, công tác chính trị trong thời kỳ mới. Thấy được cách mạng Campuchia phát triển, phần lớn nhân dân bạn đã về phum sóc, được sự giúp đỡ của Việt Nam đang ổn định cuộc sống, sản xuất, kinh doanh, mọi người đều phấn chấn hẳn lên. Không khí chiến đấu của các đơn vị rất khẩn trương, các Trung đoàn, Tiểu đoàn, Đại đội nhanh chóng xốc lại đội hình sẵn sàng cơ động chiến đấu. Theo kế hoạch đầu tháng 02 năm 1979, Trung đoàn 270 sẽ tổ chức vận động tiến công tiêu diệt địch đang chốt giữ trước Tiểu đoàn 5 của ta. Theo trinh sát, lực lượng chúng có khoảng 1.000 tên của sư đoàn 703. Yểm trợ cho bọn này là 10 chiếc xe tăng, 5 khẩu pháo 105 ly, chúng được giao nhiệm vụ đánh chiếm bằng được thị xã Công Pông Xpư vào thời gian tới. Vì vậy, ta phải chớp thời cơ hành động, phá tan thủ đoạn địch.

        Ngày 04 tháng 02 vào lúc 23 giờ, Tiểu đoàn 4 được trinh sát dẫn đường bí mật luồn sâu 16 cây số vào ém gọn cánh phải, phía sau đội hình địch. Cùng thời gian ấy Tiểu đoàn 6 áp sát cách trái. Đến 4 giờ ngày 04, Tiểu đoàn báo về sở chỉ huy là đã vào được vị trí địch không phát hiện được. Trong lúc đó Tiểu đoàn 5 vẫn nằm ở vị trí cũ, kiên trì đánh trả những đợt tập kích của địch. Đây cũng là nghệ thuật nghi binh, tạo cho địch tưởng ta vẫn chưa hành động gì cả. Gần sáng đã có 6 chiếc xe tăng của lữ đoàn 22 cơ động đến sát gần Tiểu đoàn 5.

        Đúng 5 giờ sáng ngày 05 tháng 02, pháo binh Trung đoàn 55 nhả đạn vào mục tiêu đã định là phía trước Tiểu đoàn 5. Tiếng pháo dứt, tiểu đoàn 5 đồng loạt bật khỏi công sự xung phong, xe tăng lao lên mở đường. Bị đánh bất ngờ, địch lùi về phía sau. Nhưng đúng một giờ sau, địch sử dụng xe bọc thép, pháo binh đánh trả quyết liệt với ý định chiếm vị trí đã mất.

        Nhưng chúng đã bị lọt vào ý định trước của ta là nhử địch vào vị trí định sẵn. Khi tất cả hỏa lực, pháo binh địch lộ diện, Trung đoàn trưởng Lê Hải Anh ra lệnh cho Tiểu đoàn 6 và Tiểu đoàn 4 nổ súng tiêu diệt địch bằng thế bao vây chặt phía sau lưng chúng. Địch hoàn toàn bất ngờ vội tháo chạy nhưng không kịp, tất cả xe tăng, pháo binh của chúng đều bị ta tiêu diệt.

        Hướng Tiểu đoàn 5 là hướng chính diện nên được xe bọc thép yểm trợ, tiến công mạnh mẽ. Quân ta đã lần lượt tiêu diệt từng cụm chốt của địch. Đội hình bị địch xé ra tơi tả, binh lính chúng tháo chạy thục mạng vào trong rừng sâu. Đây là trận chiến đấu thắng lợi lớn nhất của Trung đoàn 270, giữa lúc có chủ trương đánh lớn, tiêu diệt làm tan rã binh lực địch, hiệu suất chiến đấu rất cao, đã mở màn cho phương thức tác chiến mới của toàn Quân đoàn 4.

        Trung đoàn 273 và Trung đoàn 266 cũng nhận lệnh chuẩn bị tiến công vào sâu các căn cứ địch. Ngày 07 tháng 02 Trung đoàn 273 và 266 bung ra khỏi điểm tựa để đánh địch. Trung đoàn 273 đánh địch ở núi Voi nơi sở chỉ huy sư đoàn 221 của Pôn Pốt. Trong trận này Trung đoàn đã giải phóng được một vùng đất rộng, đưa hàng ngàn dân về quê cũ. Đây là số người bị địch bắt đi xây dựng căn cứ. Trước khi về nhân dân được cấp gạo, thực phẩm. Số gạo này ta thu được ở sở chỉ huy địch. Thu bao nhiêu phát hết cho dân.

        Công tác của ban dân vận nhiều hơn khi Trung đoàn 273 mở rộng khu vực tác chiến, nhân dân được giải phóng ngày càng nhiều, các phum xã lần lượt được giải phóng. Chúng tôi hình như cơ động liên tục, tổ chức gặp gỡ nhân dân phum này đến phum khác, phổ biến chính sách đại đoàn kết của Chính phủ Cách mạng cứu nước Campuchia. Nhờ có thêm cô Nhị, một người thông thạo tiếng Khmer, vận động nhân dân nên kết quả rất tốt. Có những khi cơ quan chúng tôi bị địch tập kích, các đồng chí người Campuchia cùng chiến đấu. Cô Nhị và Sa Chơn chiến đấu dũng cảm, ngoan cường như người lính thực thụ.

[Giangtvx]

        Thời gian này, chúng tôi gặp người phụ nữ tên là The, tuổi chừng ba mươi, quê ở tỉnh Kan Đan, cách cầu Mô Ni Vông chỉ vài cây số. Chồng và con cô The đã bị Pôn Pốt giết hại. Khi kể cho chúng tôi nghe, cô đã khóc rồi tỏ lòng căm thù bè lũ diệt chủng Pôn Pốt. Cô muốn làm việc gì đó để trả thù cho chồng, cho con và đền đáp công ơn Chính phủ Cách mạng cứu nước Campuchia và Quân Tình nguyện Việt Nam. Tôi yêu cầu cô giúp phiên dịch. Cô The đồng ý ngay. Có thêm cô The, công việc của ban dân vận tốt hơn, thuận lợi hơn. Những lúc rảnh rỗi, hai cô kể cho chúng tôi nghe cuộc sống đen tối trong trại tập trung của bè lũ Pôn Pốt. Các cô cũng vui sướng vì được sống tự do, được nói tiếng mẹ đẻ.

        Tuổi trẻ nên chúng tôi dễ hòa đồng, không hề phân biệt chức vụ. Hơn thế, chúng tôi đang làm nhiệm vụ vô cùng cao cả là góp phần đưa đất nước Chùa Tháp hòa bình, nhân dân sống tự do, tình hữu nghị Việt Nam -  Campuchia ngày càng bền chặt.

        Sau khi lãnh đòn tiến công như vũ bão của lực lượng cách mạng, các sư đoàn còn lại của địch bắt đầu tập hợp quân, bắt thêm lính hòng phản công chiếm vùng đất ở phía Tây. Từ các căn cứ trong rừng, chúng tràn xuống đánh chiếm đường số 4 thuộc tỉnh Công Pông Xpư. Địch huênh hoang sẽ dùng nơi đây làm bàn đạp để đánh chiếm thủ đô Phnôm Pênh. Ở một số tỉnh khác địch gượng dậy, mở những đợt đánh chiếm giao thông, quấy rối các phum sóc hòng gây mất an toàn cuộc sống nhân dân.

        Suốt thời gian dài chiến đấu không ngưng nghỉ, bộ đội ta cũng đã thấm mệt. Số cán bộ chiến sĩ hy sinh ngày một tăng. Đây là qui luật của chiến tranh, khi chúng ta đánh hành tiến, sức công phá mạnh, uy hiếp địch khiến chúng khủng khiếp không thể chống cự, nhưng khi ta dừng chân, địch hoàn hồn, chúng gượng dậy phục kích, tập kích vào đội hình ta, khiến ta thương vong nhiều. Thời gian này, chúng ta đã ở xa hậu phương nên việc tiếp tế lương thực, thực phẩm, vũ khí cũng khó khăn, vì đường dài, qua những nơi địch thường tập kích nên ta gặp khó khăn.

        Ngày 05 tháng 02 năm 1979, các cơ quan trinh sát, thông tin của sư đoàn phát hiện khoảng 100 đầu máy thông tin vô tuyến địch phát tín hiệu thông tin. Sư đoàn trưởng Vũ Cao nhận định, sau khi thua đau, địch bắt đầu có âm mưu mới, chúng sẽ tấn công hòng chiếm lại vùng đất ta giải phóng, trong đó chính diện là thị xã Công Pông Xpư. Trước nhận định ấy, ban chỉ huy sư đoàn nhất trí, phải chiến đấu đánh mạnh để phá sản âm mưu địch, kiên quyết bảo vệ thị xã Công Pông Xpư cũng như địa bàn sư đoàn đảm nhiệm.

        Các đơn vị trinh sát của ta tăng cường nắm địch và đã phát hiện, địch đã tập trung 5 sư đoàn đối đầu với sư đoàn 341.Ý định chúng là đánh thẳng vào sư đoàn, chiếm bằng được tỉnh lỵ Công Pông Xpư để gây tiếng vang trên trường quốc tế mong tìm nguồn viện trợ.

        Tình hình vô cùng phức tạp, nếu chúng ta chỉ be bờ, phòng thủ quanh thị xã thì khó có thể giữ vững thị xã này. Mất thị xã thì coi như mất cả tỉnh và mất luôn chính quyền non trẻ của cách mạng, địch sẽ giết nhân dân để trả thù. Rồi thủ đô Phnôm Pênh cũng sẽ bị uy hiếp. Vì thế, bằng mọi giá sư đoàn phải đánh bại địch, bảo vệ vững chắc địa bàn. Sư đoàn trưởng Vũ Cao, cán bộ tham mưu, tác chiến nhanh chóng bàn bạc lên phương án tác chiến. Một trận đánh lớn sẽ mở ra cho sư đoàn.

        Với phương thức tác chiến là bí mật luồn sâu, đột kích mạnh, đánh nhanh để tiêu diệt gọn từng đội hình địch, đêm 15 tháng 02 được pháo binh bắn dọn đường, Trung đoàn 273 bí mật rời khỏi điểm tựa hành quân luồn sâu vào sau lưng đội hình địch. Dự định ngày hôm sau sẽ bắt liên lạc với Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 270 sẽ bao vây tiêu diệt địch.

        Lúc này địch dồn hết quân vào nơi này để tiến công thị xã Công Pông Xpư. Khi đã bị lọt vào hai gọng kìm của Trung đoàn 273 và Trung đoàn 270 chúng vẫn không hề biết. Lực lượng pháo binh, xe tăng đang hỗ trợ với Trung đoàn 266 cũng đã lên phương án phối hợp tiến công địch, mũi chính diện địch đang uy hiếp thị xã Công Pông Xpư.

        Do chủ quan, bọn chỉ huy Pôn Pốt vẫn không phát hiện được kế hoạch lớn của ta. Chúng dùng hỏa lực mạnh, bộ binh đông tấn công thị xã Công Pông Xpư, khi chúng nổ súng được chừng hai mươi phút, lực lượng của chúng đã bị lộ hết. Chính lúc này hai Trung đoàn của ta mới nổ súng tấn công từ phía sau lưng địch. Đây chính là đòn hiểm nhất vì khi địch hùng hổ tấn công thì bị chia cắt phía sau, không có lực lượng chi viện, sẽ dẫn đến nguy cơ bị tiêu diệt lớn. Đúng vậy, pháo binh của chúng ta đã dội thẳng vào đội hình địch. Phía trước địch là Trung đoàn 266 đánh thẳng, phía sau là Trung đoàn 270 và Trung đoàn 273 bao vây, bọc kín. Địch bị bất ngờ lớn đội hình mau chóng rối loạn, không còn biết thế nào để chống đỡ, bọn chỉ huy cùng binh lính tháo chạy tán loạn. Nhưng chúng chạy đến đâu cũng đều gặp lực lượng ta giăng bẫy. Binh lính địch vội vứt vũ khí trốn vào các lùm cây, ven kênh rạch đều bị quân ta bắt sống. Hai ngày sau, cuộc tập kích của năm sư đoàn Pôn Pốt bị phá sản hoàn toàn. Quân ta bắt được nhiều tên chỉ huy và rất nhiều binh lính địch. Chúng ta cũng đã đưa nhân dân bị chúng kìm kẹp về các phum sóc.

[Giangtvx]

   

Đồng đội những năm đánh giặc gặp nhau


Tặng sách cho độc giả TP. Hồ Chí Minh về thăm quê

Sau trận đánh lớn này, mấy tuần sau đó hoạt động của địch giảm rõ rệt. Địch không còn lực lượng lớn để tập kích ta nữa.

        Nhưng bọn chỉ huy cao nhất vẫn không từ bỏ âm mưu chiếm lại Công Pông Xpư. Có thể để mất một số nơi khác nhưng không thể mất địa bàn chiến lược quan trọng này. Chúng tăng cường những trận đánh nhỏ cấp Đại đội, trung đội, tập kích hậu cứ của ta, chặn đánh giao thông, đốt phá kho tàng nhà cửa. Chúng tràn vào các phum, sóc giết người, cướp bóc lương thực, bắt trâu bò, gà lợn của dân.

        Hành động của địch ngày một điên cuồng, chúng đã bao vây một số phum ở gần rừng, tàn sát nhân dân với lý do là do dân đã theo chính quyền mới thân Viện Nam. Chúng muốn gây chia rẽ giữa nhân dân và bộ đội Tình nguyện.

        Hoạt động của địch đã được các cấp cảnh báo từ trước nên không lúng túng. Trước tình hình ấy, ban chỉ huy sư đoàn đã tăng cường chỉ đạo các đơn vị phổ biến âm mưu thâm độc của địch nhằm chia rẽ tình đoàn kết keo sơn Việt Nam - Campuchia, để bộ đội hiểu thêm khó khăn gian khổ khi làm nhiệm vụ trên đất bạn. Khó khăn, gian khổ nhiều thì vinh quang của thắng lợi càng lớn. Đây là chiến trường vượt qua ranh giới đường biên nên người chiến sĩ Tình nguyện cần nỗ lực cao hơn, đánh địch là để nhân dân bạn có cuộc sống thanh bình, tình hữu nghị hai nước bền chặt hơn.

        Nhiều khó khăn đã diễn ra, như số địch tan hàng nay phục hồi, chính quyền mới hoạt động hai mặt, sáng là người của chính quyền cách mạng nhưng tối là quân Pôn Pốt.

        Sư đoàn 341 đã giúp bạn xây dựng chính quyền, huấn luyện cán bộ phum sóc biết quản lý nhân khẩu, tổ chức tuần tra, canh gác để tự bảo vệ mình. Nói cho cùng, chính người dân Campuchia mới bảo vệ được chính quyền của họ.

        Tiểu ban dân vận chúng tôi chia thành những tốp nhỏ xuống các phum sóc gặp gỡ nhân dân, nắm chắc tình hình địch, cùng thanh niên phum sóc vận động nhân dân vạch trần những tên địch nấp bóng cán bộ chính quyền để phá hoại.

[Giangtvx]

        Ủy ban nhân dân các cấp được thành lập. Các cấp đều được nhân dân bình bầu một cách dân chủ, các đoàn thể hoạt động rất hiệu quả. Nhân dân về phum sóc ngày càng đông. Nhiều nơi rào làng để chiến đấu chống lính Pôn Pốt tập kích. Nhân dân đã hăng hái sản xuất, những cánh đồng trước đây bỏ hoang nay lúa, khoai đã mọc lên xanh tươi. Chợ búa họp rất đông vui. Trường học bắt đầu mở lại. Một xã hội thanh bình đang dần hình thành, ủy ban nhân dân tỉnh Công Pông Xpư vinh dự là tỉnh đầu tiên ở Campuchia được thành lập. Sau đó, các tỉnh khác cũng có chính quyền nhân dân. Tôi thấy cũng giống như miền Nam nước ta hồi năm 1975, giải phóng tới đâu chính quyền thành lập tới đó. Nhân dân từ các căn cứ Pôn Pốt trong rừng sâu, hay những trại tập trung lần lượt tìm về, được chính quyền và bộ đội Tình nguyện phát lương thực, thực phẩm, thuốc men, sửa chữa nhà cửa nên họ vui mừng khôn tả, họ tổ chức múa hát thâu đêm. Những ngày này đến các phum sóc nào cũng nghe tiếng nhạc, tiếng hát lâm thôn, mặt người bừng say men rượu thốt nốt. Rồi những đám cưới được tổ chức.

        Thời chế độ Pôn Pốt, rất nhiều đôi vợ chồng do Ăng Ka ghép và ép buộc mà thành. Rồi những đám cưới tập thể vội vàng, không có lễ lạt. Gọi là vợ chồng chỉ định. Giờ đây họ trở về nhiều đôi chia tay vì không có tình yêu nhưng nhiều đôi vẫn chấp nhận sống cùng nhau, vì vợ đã mang bầu. Và bây giờ họ tổ chức cưới lại. Những đám cưới mà vợ chồng, người tham dự không cầm nổi nước mắt.

        Trong những ngày vui hội ngộ của hàng ngàn gia đình, có những người vợ góa hay người chồng, vợ bị Pôn Pốt giết. Bây giờ đất nước hòa bình họ muốn có chồng, có con. Vậy là những mảnh đời ấy ghép lại với nhau. Hạnh phúc là vậy đó, nó được lắp ghép từ những nỗi đau để hội tụ, để đoàn viên.

        Theo trinh sát nắm được ở vùng núi Âm Leng có một căn cứ lớn của bọn tàn quân Pôn Pốt. Bọn này được bọn phản động nước ngoài cung cấp hàng vận chuyển qua rừng núi Thái Lan đến căn cứ. Âm mưu của chúng là xây dựng căn cứ kháng chiến lâu dài.

        Bộ Tư lệnh Quân đoàn ra quyết định không cho địch xây dựng căn cứ để chống phá cách mạng Campuchia, giết hại nhân dân bạn. Cuối tháng 02, quân đoàn mở chiến dịch đánh thẳng vào căn cứ này và giao cho sư đoàn 341 là đơn vị chủ công. Đây là vùng núi hiểm trở, tiếp giáp với dãy núi thuộc tỉnh Công Pông Chư Năng.

        Chiến dịch giải phóng Âm Leng được chia làm hai giai đoạn. Ngoài sư đoàn 341 còn có các đơn vị lớn là các sư đoàn của ta và bốn Tiểu đoàn của Quân đội Cách mạng Campuchia hiệp đồng. Giai đoạn đầu tiến công địch ở vòng ngoài để khai thông tuyến vận chuyển chiến lược nối với cảng Công Pông Thom. Giai đoạn hai sẽ có thêm sư đoàn 5 đánh chiếm căn cứ Âm Leng.

        Sư đoàn 341 được tăng cường Trung đoàn 14 thuộc sư 7, Trung đoàn Ba Gia thuộc sư đoàn 2 cùng 10 xe tăng, thiết giáp tiến công địch ở phía Đông -  Nam Âm Leng, tạo điều kiện cho các đơn vị ở các hướng tiến công địch. Ngày 06 tháng 3, các Trung đoàn của sư đoàn 341 triển khai nhiệm vụ. Địch phát hiện được ý định của ta nên tẩu tán, di chuyển các đơn vị. Do địa hình hiểm trở nên bộ đội ta truy quét vất vả, phải đuổi theo địch mà đánh. Trung đoàn 273, từ trục đường số 4 cơ động trên đường ven theo các sườn núi, đuổi chặn các đoàn xe đang chạy của địch. Có nơi địch bắn cản đường tiến công của Trung đoàn khiến nhiều cán bộ, chiến sĩ thương vong. Sang ngày thứ ba, ta đã gặp và đánh tiêu diệt một số cụm chốt địch. Tiến sâu vào phía trong, ta gặp nhiều cụm kho tàng địch.

        Trung đoàn nhận lệnh truy đuổi địch. Đến một cái phum nằm trên sườn núi hình yên ngựa thì lính Pôn Pốt tập kích, có cả xe tăng chúng cản đường. Các loại súng của chúng phóng đạn ùng oàng, ùng oàng dồn dập vào đội hình hành tiến. Trung đoàn trưởng Trần Măng ra lệnh tổ chức diệt địch, đồng thời báo cáo về sở chỉ huy sư đoàn số lượng địch rất đông.

        Hỏa lực sư đoàn bắt đầu vào cuộc, đạn pháo các cỡ dội vào đội hình địch. Chúng tôi đứng chân gần hai khẩu cối 120 ly của Đại đội 14, các chiến sĩ thao tác nhanh, bắn rất chính xác. Nhưng ta ở thế bất lợi vì thấp hơn địa hình địch chiếm đóng. Địch lại đang ở thế cùng đường nên chống trả quyết liệt, chúng lập phòng tuyến ở đây đón lõng đánh trả ta.

        Lúc này đã 4 giờ chiều, nắng cả ngày hấp thụ lại trộn với bụi đất dày đặc khiến mọi người thấy ngộp thở. Hỏa lực địch vẫn bắn như đổ đạn. Các loại hỏa lực của ta đáp trả mạnh mẽ, đạn pháo các cỡ hú gió bay qua đầu chúng tôi rồi dội xuống sườn núi, nơi có tuyến phòng thủ địch. Những quả đạn bấy lâu đè nặng trên vai bộ đội nay dội xuống đầu thù.