Vụ án Nuremberg

[Giangtvx]

        Trên các ghế bị can, chỗ ngồi bỏ trống duy nhất không phải là của Ley ! Hai tù nhơn khác cũng sẽ không có mặt trước tòa : kỹ nghệ gia Gustav Krupp von Boh- len und Halbach và con người bí mật Martin Bormann.

        Khi gài Krupp vào vụ án đại quy mô này, bản cáo trạng có ý định, hay ít nhất một cách tượng trưng, đề cập tới những kỹ nghệ chiến tranh của Đức Quốc Xã.

        Nhất là ngườỉ ta khiển trách Krupp :

        « Đã tán trợ và biệt đãi triều đại của bọn âm mưu Quốc Xã, giúp đỡ họ củng cổ thế lực và ảnh hưởng trọn vẹn trên nước Đức, góp phần vào cuộc chuẩn bị chiến tranh. Đã tham dự vào sự phác họa những chương trình kế hoạch quân sự và kinh tế là căn bản của những cuộc chiến tranh xâm lăng ; tán thành và tự đứng ra chỉ huy các trọng tội đối với nhân loại, nhất là việc tổ chức và khai thác sự lao động bó buộc ».

        Krupp đã 76 tuổi. Đó là một bệnh nhơn đau nặng, gần như hoàn toàn tê liệt và sống trong một tình trạng ngớ ngẩn thường xuyên. Y không thể nào đọc nổi bản cáo trạng được tống đạt cho y tại lâu đài Bluhnbach (Áo), còn nói chi đến sự hiểu biết nội dung ? Cuộc khám nghiệm của các chuyên viên Mỹ và quốc tế do tòa án cử ra đã không hề nghi ngờ chi về điểm này : Krupp chỉ còn là một người chết được triền hoãn, một tử thi sống nhưng không suy nghĩ, không nói năng, không cử động nữa !...

        Luật sư biện hộ cho y xin đình cứu hồ sơ và nói :

        — Không thể nào buộc tội một người mà chính người ẩy cũng không biết việc chi xảy ra cho mình.

        Jakson kịch liệt phản đối. Y trình bày là ảnh hưởng của Krupp đã gây quyết định trong diễn tiến những cuộc chiến tranh xâm lăng, là triều đại của (1 Vua thép » đã công khai và mạnh mẽ thúc đẩy sự xung đột. Và để chứng minh, y nêu ra những con sổ : Tiền lời của Krupp từ 57 triệu Đức kim năm 1955 đã tiến tới 97 triệu năm 1938 và tăng lên 5 triệu năm 1941 !

        Song song, trị giá kế toán của hãng Krupp từ 76 triệu Đức kim năm 1955 đã vọt lên 257 triệu năm 1945.

        Jackson kết luận :

        — Dù tôn trọng quyền bào chữa chăng nữa, trên thực tế tòa án lại không thể nào không chấp nhận việc xét xử Krupp.

        Người Anh tán thành lý luận này. Người Nga không bình luận chi cả. Duy có Charles Dubost, công tố viện Pháp tuyên bố với một ý kiến trái ngược :

        — Không thể nào xét xử một người hấp hối mà không vi phạm những nguyên tắc thiêng liêng nhất của luật pháp, mà không có cử chỉ điên rồ sơ đẳng nhất !

        Nhưng người Anh Mỹ vẫn chưa chịu thua. Một ủy ban quốc tế các thầy thuốc sẽ tái khám bệnh nhơn. Thiệt là một ủy ban bất hử, gồm toàn những tay cự phách danh tiếng khấp hoàn càu :

        — Thiếu tá Tunbridge, cố vấn y học của quân đội Anh miền sông Rhin ;

        — Giáo sư Piedelièvre, viện đại học Ba-Lê ;

        — Giáo sư Nicolas Kurchakov, viện y học Mạc-Tư-Khoa ;

        — Eugène Sepp, chuyên viên thần kinh, hội viện Hàn lâm viện Y học Mạc-Tư-Khoa ;

        — Bertram Schaffner, chuyên viên thần kinh trong Cơ quan Y tế của quân đội Mỹ.

        Nghị quyết của ủy ban lỗi lạc này xác nhận kết luận của những cuộc khám nghiệm đầu tiên :

        « Chúng tôi đồng thanh công nhận rằng Gustav Krupo tuyệt đối không thể nào theo dõi được những cuộc tranh biện về tư pháp. Vả lại y cũng không thể nào di chuyển được ! »

        Nhưng cũng không phải vì thế mà người ta từ khước quyền buộc tội. Tại sao Krupp sẽ không bị xử khuyết tịch ? Hoặc là tòa án bác bỏ giải pháp này thời tại sao lão Krupp lại không được thay thế bằng con trai là Alfred ở trên ghế bị can ?

        Ít nhất các thỉnh nguyện này cũng có một lợi ích : lần thứ nhất, tòa án sẽ có dịp chứng minh ý chí cương quyết của mình muốn xét xử một cách hoàn toàn vô tư. Ngày 14-11-1945, trong một phiên họp sơ bộ, các đại diện công tố viên đã phải chịu đựng một thất bại chua cay, tổn thương tự ái và thể diện.

        Chánh án Lawrence hỏi thẳng Jackson, không hè nương nhẹ :

        — Có thực sự là ông nghĩ rằng vì quyền lợi của Tư pháp nên phải xét xử một người do tình trạng sức khỏe ngăn cản không bào chữa được chăng ?

        Jackson bó buộc phải công nhận là thực thế...

        — Cám ơn ông!

        Lawrence cắt ngang một cách lạnh nhạt rồi quay lại phía Hartley Shawcross, công tố viện Anh và hỏi :

        — Ông có nhận xét với tôi là theo luật lệ Anh cũng như lập pháp Mỹ, một người ở trong tình trạng vật chất và tinh thần như Krupp không thể nào được coi như có thể tham dự vào những cuộc tranh biện chăng?

        — Thưa ông Chánh án : hoàn toàn như vậy.

        Vấn đề như thế là xong, ít nhất là đối với lão già

[Giangtvx]

     
        Krupp. Chỉ còn lại điểm yêu sách thử hai là thay thế người cha bằng người con. Các bạn đồng nghiệp của Charles Đubost, công tố viện Pháp đã ủy nhiệm y trình bài điểm này. Nhưng y chưa kịp nói hết lời thời một trong số thẩm phán Pháp là Donnedieu de Vabres đã cắt ngang với vẻ mặt cố nén sự tức giận tột độ;

        — Phải cháng ông có ý muốn một cách đứng đắn mời tòa án thực thi một vụ tráo tên trong bản cáo trạng ?

        — Nghĩa là... ờ... chúng tôi nghĩ rằng...

        — Cám ơn ông !

        Viên chánh án cắt ngang một cách khô khan, cứng nhắc.

        Trường hợp của Krupp thế là đã giải quyết xong: chỗ ngồi của y trên ghế bị can sẽ bỏ trống. Cũng như chỗ ngồi của Martin Bormann. Tuy nhiên với sự khác biệt là Bormann sẽ bị xử khuyết tịch. Thực ra, tòa án cho là y vẫn có thể tự ý ra trình diện... với điều kiện là vẫn còn sống !

        Nhưng về điểm này, người ta không biết chi cả. Hoặc là người ta chỉ biết, một vài phút sau, ngay khi Bormann, bí thơ của Hitler biến mất : y thuộc một nhóm nhỏ các người sống sót. Sau khi nhà độc tài áo nâu tự tử, đã rời bỏ hầm trú ẩn ở dinh Quốc Trưởng để thử vượt ra ngoài một cách tuyệt vọng. Từ nhiều năm nay, số phận của y đã gắn liên với những giai thoại rất kỳ quặc, phi lý trong những cơ quan tình báo Đồng Minh cũng như trên báo chí thế giới... thời hiện nay y ra sao ?

        Con người, về cuối triền đại quốc xã, hiển nhiên đã có một ảnh hưởng sâu đậm nhất đối với Hitler, đến nỗi đã khuynh loát cả những người thân thiết của Quốc Trưởng, đã biết cấu tạo cho mình một uy quyền lớn mạnh vô song và người ta tự hỏi vào những tháng cuối cùng cuộc chiến tranh, liệu các mệnh lệnh từ dinh Quốc Trưởng ban ra có diễn tả trung thực ý chí của Hitler chăng ?

        Hans Banr, tướng Không quân, phi công riêng của Hitler, hồi năm 1955, từ các trại tập trung Nga-Sô trở về, đã khai:

        — Theo những chỉ thị cuối cùng của Hitler do một trung gian loan báo cho tôi thời tôi phải chở Bormann trên một phi cơ đang đậu tại phi trường Zechlin ở vùng ngoại ô Bá-Linh, nhưng Bormann đã bị giết lúc y muốn vượt qua phòng tuyến Nga ở mép ranh giới Bá-Linh.

        Juan Pilar, người Tây-Ban-Nha, lính trong Sư đoàn Xanh, cũng được Nga giải phóng năm 1955, khai là hồi tháng 5-1945 đã nhận ra xác của Bormann trong một chiếc xe tăng bị đốt cháy.

        Axmann, người kế vị Balđur von Schirach lãnh đạo phong trào Thanh niên Quốc Xã đã thuật lại một vài chi tiết về những giây phút cuối cùng của Bormann :

        — Các bộ binh Nga, ẩn núp trong những căn nhà sụp đổ đã nã súng vào đám người đông nghẹt đang bị ngăn chặn trước hàng rào chống chiến xa trên cầu Weidendamn. Trong đám đông hỗn tạp ấy, tôi nhận thấy Martin Bormann, mặc quân phục Đức Quốc Xã. Thình lình từ một phố ngang hông, nhiều xe Đức kéo đại bác và một chiến xa Mãnh Hổ tiến tới. Thế là xảy ra chạy ùa tán loạn : tất cả mọi người đàn ông, đàn bà, con nít... ai nấy đều muốn chạy đến núp đằng sau chiến xa Mãnh Hổ. Một lát sau, chiến xa này bị trúng đạn và bốc cháy ngùn ngụt. Tôi tỉnh dậy giữa một đám người chết và bị thương.. Tôi lách khỏi đám người chồng chất lên nhau và nhảy xuống một hố bom... ở đó tôi đã thấy Martin Bormann hoàn toàn vô sự ! Một lát sau, trong cái hầm trú ẩn thiên định này, chúng tôi lại gặp người vệ sĩ của tôi và bảá sĩ Stumpfegger, thầy thuốc cuối cùng của Hitler. Rồi chúng tôi chia tay. Tôi và người vệ sĩ định đi về khu Moabit, còn Bormann và bác sĩ định cầu may, đi ngược chiều về phía ga Stettin... Chúng tôi vừa đi độ vài ba trăm thước, sự xuất hiện của một vài xe thiết giáp Nga bó buộc chúng tôi phải quay trở lại. Vì muốn qua sông lần nữa, chúng tôi đi cầu Invalides thời trông thấy Bormann và Stumpfegger nằm gục trên vỉa hè, hai tay chắp lại. Họ chết rồi !

        Các sự kiện trên đây chỉ được xác nhận một phần do lời khai của nhân chứng Erich Kempka, một trong số các tài xế của Hitler, trưóc tòa án Nuremberg ngày 3-7-1946.

        Giữa lời tường thuật của Kempka và của Axmann, người ta nhận thấy một khác biệt chánh yếu : theo Kempka, sau vụ chiến xa Mãnh Hổ bốc cháy và nổ tung thời Bormann không tài nào có thể trú ần trong một hố bom... Y nói :

        — Tôi đã gặp Martin Bormann đêm 1-5-1945 ở đầu cầu Weidendamn. Y hỏi tôi liệu có thể qua cầu được chăng ? Tôi trả lời may ra thời đi được.. Rồi có một vài chiến xa và xe kéo đại bác của chúng ta tiến tới. Các nhóm khách bộ hành ùa lại ẩn nấp đằng sau các chiến xa nhưng vì chi đội xe thiết giáp tiến về phía hàng rào cản nên chiến xa Mãnh Hổ đi đâu, có thể là bị trúng đạn ba-dô-ka, bốc cháy và nổ tung. Lúc ấy Bormann đi sát cạnh chiếc Mãnh Hổ. Lửa bốc cháy ngùn ngụt...

        Một thẩm phán hỏi :

        — Lúc tiếng nổ phát ra, ông ở cách chiến xa bao nhiêu ?

        — Độ ba, bốn thước.

        — Còn Bormann ?

        — Tôi đoán là y lấy một tay bám vào hông chiến xa Mãnh Hổ. Tôi xin kể tiếp tục : Hơi nổ văng tôi đi khá xa. Hơn nữa trên không trưng, tôi đụng mạnh một người khác, rất có thể là bác sĩ Stumpfegger, vừa đi trước mặt tôi một giây trước đây. Vì đụng mạnh quá nên tôi ngất đi... Sau khi tỉnh lại, tôi không thấy chi cả : lửa cháy đỏ rực làm chói mắt tôi. Rồi tôi bò lê về phía hàng rào cản chiến xa. Lúc đó Bormann đã biến mất !

        Luật sư bào chữa cho Bormann hỏi :

        — Chúng ta hãy trở lại lúc có tiếng nổ : ông có trông thấy Bormann té sóng soài trong đám lửa cháy bừng bừng mà ông nói đó không ?

        — Có ! hay nói cho đúng hơn là tôi đã trông thấy một động tác... một cái chi vừa sụp đổ vừa bay trên không khí... nếu tôi có thể diễn tả như vậy !

        — Theo ý ông thời tiếng nồ mạnh quá đến nỗi Bormann không hy vọng gì thoát hiểm phải không ?

        — Chắc chắn thế ! ... Không ai có thể sống sót ở giữa sự bùng nổ và cháy lớn như vậy !

        Chứng nhơn không thể nói chi hơn nữa...

        Tuy nhiên tòa án vẫn chưa được hài lòng. Bằng đủ mọi phương thức có thể được và không tài nào tưởng tượng nổi, người ta sẽ mời Bormann ra trình diện trước Tòa-án Quốc-tế. Đài phát thanh sẽ liên tiếp kêu gọi trong một tháng ở bốn vùng chiếm đóng tại Đức-quốc. Các chánh quyền cho dán 100.000 tấm bích chương và hết thảy báo chí đều đăng tải nhiều lần... Duy nhất ở trong vùng Anh chiếm đóng, trát nã sẽ được phân phối đi dưới hình thức truyền đơn với gần năm triệu bản !

        Ngày nay những mối hoài nghi cuối cùng đã tan biến hẳn : cái chết của Bormann đã được coi như là tuyệt đổi chắc chắn ! Vả lại hồi tháng 10 năm 1954 ở miền Tây-Bá-Linh họ lại đã ghi vào sổ khai tử tên Martin Bormann !

        Một khi chánh quyền đã nói rõ như vậy...

[Giangtvx]

        QUYỀN-LỰC VÀ ẢO-ẢNH

        Ngày 20-11-1945, Pháp-đình Nuremberg giống hệt như một đàn ong vỡ tổ !..

        Trên khán đài báo chí, 250 ký giả từ khắp bốn phương trời tới chen chúc nhau, đó là chưa kể các phóng viên chiến tranh Anh, Nga, Pháp, Mỹ ! Trong bọn họ có một gương mặt rất quen thuộc là văn hào John Dos Passos. Trong phòng xử án, thực sự như Hội Liên-Hiệp-Quốc, tiếng nói hòa lẫn với tiếng máy điều hòa không khí chạy vù vù. Các đèn ống tỏa ra một ánh sáng lạnh lẽo, khác hẳn với những chùm ánh sáng chói lòa của 22 ngọn đèn rọi, chiếu thẳng vào ghế các bị can và bục các quan tòa. Các người điều khiển những máy quay phim thời sự làm việc túi bụi. Phải cần dùng biết bao nhiêu là mực bút máy và phim ảnh để làm phóng sự một vụ án vĩ đại, huy hoàng nhất của lịch-sử.

        Các bị can ngồỉ trên hai hàng ghế dài bằng gỗ; đang nói chuyện với nhau hay với luật sư của họ...

        (Ngoài trường hợp của Krupp được tách rời khỏi vụ án và Robert Ley đã tự tử rồi, còn 22 tội nhơn chiến tranh được đem ra xử trước Tòa-án Quốc- tế Nuremberg. Trong số có :

        — 12 người bị xử giảo là : Frank, Frick, Goering, Jodl, Kaitenbrunner, Keitel, Ribbentrop, Rosenberg, Sauckel, Seyss-Inquart, Streicher và Bormann (khuyết tịch) ;

        — 7 người bị xử tù là Doenits, Funck, Hess, Neurath, Raeder, Schirach và Speer ;

        — Người được tha bổng là Fritssche, Papen và  Schacht).

        Ghế bị can kê đối diện với bục các thẩm phán ở đằng sau bục này, những lá cờ Anh, Nga, Pháp. Mỹ treo giữa các cửa sổ cao vút. Ờ chân bục là chỗ của những tốc-ký viên về bốn thứ ngôn ngữ chánh : Anh, Nga, Pháp Mỹ. Trong khi những người Đức và Nga còn dùng các vật liệu văn phòng cổ điển như bút chì và giấy ghi chép thời những người Anh-Pháp-Mỹ dùng các máy tốc-ký trầm lặng.

        Bên tay phái dãy ghế bị can, trước bậc thềm của khán đài báo chí và công chúng là chỗ công-tố-viện. Hơi lui ra đằng trước, về phía giữa phòng là bàn của các vị đại diện công-tố hay luật sư khi họ lên tiếng.

        Bên tay trái dãy ghế bị can, đằng sau một vách ngăn lắp kính là chỗ các thông dịch viên. Mỗi phần câu hay cả câu nói đều được dịch ngay ra ba thứ tiếng kia. Trong khắp cả phòng, mỗi chỗ ngồi đều có trang bị ống nghe và một chiếc mặt hình tròn để có thể quay nối tiếp vào thứ tiếng nào mình muốn nghe.

        Bên cạnh phòng các thông-dịch viên là vành móng ngựa, của nhơn chứng, có ghế ngồi vì đôi khi có những lời khai rất dài.

        Vành móng ngựa, bàn các đại diện công tố hay luật sư và bục các thẩm phán đều có gắn hai bóng đèn: một màu vàng và một màu đỏ. Chỉ các thông-dịch viên mới có quyền sử dụng và bấm nút hai bóng đèn này. Màu vàng có nghĩa : Xin ông vui lòng nói chầm-chậm. Màu đỏ có nghĩa : Việc thông-dịch đã hoàn tất.

        Một vài chi tiết kể trên đủ chứng tỏ là vụ án này sẽ vô cùng quan trọng, vượt quá xa những tầm mức thông thường. Cuộc tranh biện kéo dài 218 ngày, không kể những ngày lễ và chủ nhặt.

        (Lịch sử sẽ ghi chép một vụ án duy nhất dài hơn nữa : đó là vụ án ở Đông-Kinh, xử các tội nhơn chiến tranh Nhật-bổn, kéo dài 417 ngày ! )

        Biên bản các phiên họp gồm 4 triệu chữ và kín đặc 16 ngàn trang. Công tố viện trình bày 2.650 tài liệu ; luật-sư đoàn trưng ra 2.700 tài liệu. Tòa đã nghe 240 nhơn chứng và chấp nhận 3 trăm ngàn bản khai có tuyên thệ. Các bị can được 27 luật sư biện hộ vời 54 phụ tá và 67 thơ ký. Việc dịch hết các tài liệu ra bốn thứ tiếng Anh, Nga, Pháp, Mỹ sử dụng 5 triệu tờ giấy, nặng hơn 20 tấn. Các phòng ảnh của tòa án chụp 780 ngàn bổn sao các tài liệu, sử dụng 27 ngàn thước băng nhựa và bảy ngàn đĩa ghi âm mỗi câu nói trong những cuộc tranh biện để phòng hờ bổ túc cho những sự trục trặc về tốc-ký, nếu có... Các máy điện-báo đánh chữ liên và các ký giả báo chí gởi đi 14 triệu chữ...

        — Kính thưa Quý vị : Tòa án khai mạc !

        Lời báo trang trọng này vang lên hồi 10 giờ 3 phút ngày 20 tháng 11 năm 1945.

        Bốn thẩm-phán và bốn vị dự-khuyết nối đuôi nhau tiến vào theo hàng một. Sáu người Tây-phương mặc áo dài đen, hai người Nga mặc quân phục. Họ ngồi theo thứ tự như sau (ở ghế các bị can nhìn lên từ trái sang phải) :

        — NGA : Trước hết là thẩm phán dự khuyết, trung tá Alexander Wolchkov, người khá trẻ, môi dầy, tóc dợn sóng ; bên phải là đại tướng Iola Nikitchenko, mím miệng, mắt sắc đằng sau cặp kính không có gọng.

        — ANH : Thẩm phán dự khuyết Norman Bưkett, trong suốt cả vụ án, luôn luôn bó buộc hất mấy lọn tóc bướng bỉnh ra phía sau ; bên phải là Geoffrey Lawrence, vị chánh án của tòa án Nuremberg. Đâu hói, cặp kính luôn luôn ở đầu sống mũi, gương mặt to lớn, vẻ dữ dằn nhưng cũng dịu hiền do một nụ cười hài hước đặc biệt kiều hồng mao ! Ông tỏ vẻ cương quyết duy trì sự hướng dẫn cuộc tranh biện. Đó là một chánh án đại danh, có khả năng, vô tư và đầy khôn ngoan.

[Giangtvx]

        — MỸ ; Thầm phán Francis Biddle, một phong lưu mã thượng, có bộ ria Clark Gabble ; vị dự khuyết John Parker, với mớ tóc xám và chiếc cằm bạnh ra, có vẻ một ông chú quá hiền lành !

        — PHÁP : Giáo sư già Donnedieu de Vabres, cập kính đồi mồi với bộ ria rậm như hải cẫu : vị dự khuyết Robert Falco, hội-thẩm tòa Thượng-thẩm, tóc đen nhánh với đường ngồi thẳng băng, bộ ria cũng gần rậm như chủ nhơn Donnedieu, miệng mỉm cười gần như thường xuyên...

        Một vài ký giả "theo nguồn tin thông thạo" đang chờ đợi trong phiên họp khai mạc này một cảnh tượng vô cùng chấn động : từ nhiều tuần lễ nay. Goering khoe khoang là đang sửa soạn một lời khai vang dội, rùm beng ! Trong trí óc của y, sẽ rất đặc sắc theo kiểu Wagner ! Hết thảy mọi đèn chiếu sẽ rọi thẳng vào thân hình cao lớn của y trong lúc y vẫn hiên ngang, vững chắc, sẽ tố cáo kẻ thù trước sự phẫn uất của quần chúng...

        Thế mà tất cả mọi sự đều xảy ra quá mức tầm thường !

        Ngày thứ nhất dành riêng về việc đọc bản cáo trạng dài lê thê... Hai mươi mốt người ngồi trên ghế bị can đã nghiên cứu kỹ tài liệu này, đến nổi bây giờ họ không mấy thiết tha,..

        Goering ngồi bất động trong một góc, cánh tay tựa vào lan can, cằm tì vào bàn tay, là hình ảnh của sự lơ là, cam phận. Cũng như phần nhiều các người khác, y làm ra vẻ để ý nghe.

        Papen đã cầm lấy ổng nghe, thỉnh thoảng quay chiếc mặt hình tròn để theo dõi sự dịch thuật ra tiếng Anh hay tiếng Pháp là hai ngôn ngữ rất sở trường của y.

        Keitel ngồi rất thẳng, hai tay khoanh trước ngực, có một gương mặt huyền bí, khó thể dò xét được.

        Hess thời vẫn lượn lờ trong bàu không khí hư không, huyền ảo. Y đã tâm sự với Goering, trước khi tòa nhóm họp:

        — Rồi ông sẽ thấy là tất cả mọi ảo tưởng này sẽ cùng tan biến ngay một lúc. Từ nay trong vòng một tháng nữa, ông sẽ là tên Quốc-Trưởng nước Đức!

        Một lát sau, y lại chìm đắm trong cuốn sách mượn của thư viện lao-xá. Đó là một tuyển tập những mẫu truyện ở miền Bavière. Tới một đoạn đặc biệt ngộ nghĩnh, y phá ra cười ! Liền sau đó, y đau đớn dữ dội và được phép đưa về xà lim vì bị co rút bắp thịt dạ dầy.

        Đó là bị can thứ hai vắng mặt trong phiên nhóm đầu tiên: Kaltenbrunner thình lình bị xuất huyết não nên cũng không hiện diện trước tòa.

        Đến buổi chiều Ribbentrop lại bỏ cuộc : trong khi người ta đọc lên những sự tàn ác, dã man và trọng tội đối với nhân loại thời y tái xám mặt đi và ngất xỉu. Thiệt không ai ngờ là y lại có một tâm hồn đa cảm và dễ xúc động đến thế !...

        Ngày thứ hai, tòa mời các bị can lần lượt dùng máy vi âm tuyên bố là mình sẽ tự minh chứng rằng có tội hay không có tội. Lẽ dĩ nhiên đó chỉ là một việc làm thuần túy hình thức nhưng các bị can đều làm một cách rất trang trọng.

        Phần nhiều người đều hài lòng dùng công thức thông thường «Không có tội » nhưng các người khác lại diẽn tả một cách tỉ mỉ hơn là cương quyết hơn !... Ví dụ:

        — Schacht: Tôi không hè có tội vè một phương thức nào cả !

        — Jodl : Không có tội. Hết thảy mọi việc tôi đã làm hoặc bó buộc phải làm, tôi sẽ có thể ngẩng đầu lên trả lời trước Thượng-Đế, trước dư luận thế giới và nhất là trước dân tộc của tôi.

        — Fritzsche: Chắc chắn là không có tội về những điều nói trong bản cáo trạng.

        — Hess lại có vẻ ngắn ngủn, cộc lốc hơn : Không!

        Vị chánh án quay về phía các lục-sự :

        — Ông sẽ ghi câu trả lời này như là « Không có tội. »

        Thấy các ông ký giả cười thời ông nối tiếp, giọng khô khan :

        — Ai làm rộn phiên tòa sẽ bị trục xuất ngay khỏi phòng !

        Đến lượt Goering, nặng nề, dáng điệu vô cùng quan trọng :

        — Trước khi trả lời câu tòa hỏi, tôi xin nhấn mạnh...

        Y tin tưởng rõ ràng là giờ đọc bài đại diễn-văn của y đã điểm. Rủi thay, vị chánh án cắt ngang tức khắc và báo cho y biết là hiện lúc này người ta chỉ hỏi y rằng y nhận là có tội hay không ?

        — Goering; Không có tội trong ý nghĩa bản cáo trạng này.

        Về sau, thống-chế to lớn này còn nhiêu cơ hội diễn thuyết dông dài... Khi được chánh án hỏi, y sẽ nói trong chín ngày liền, có thể nói là không ngừng ! Tự thay thế cho các bị can khác, y sẽ trình bày toàn bản văn chánh trị và những biến cố chính yếu, lẽ dĩ nhiên là trong phối cảnh của y, như y đã nhìn thấy và y cũng muốn cho người khác nhìn thấy như vậy : những bước đầu của Hitler và đảng Quốc-Xã, cuộc nổi loạn hụt ở Munich, thời kỳ đấu tranh bất hủ (Kampfzeit) để giành giựt chánh quyền và cuối cùng là sự chiếm đoạt chánh quyền này !...

[Giangtvx]

        Về phần công tố viện sẽ nêu ra thuyết khai mào về tấn thảm kịch của nước Đức. Qua giọng nói bình tĩnh và khách quan của các thông dịch viên, báo hiệu sự gầm thét của tuyết băng ở trên núi ầm-ầm đồ xuống mà tiếng sấm sét cuối cùng nổ bùng vào một ngày tiên tri, thiên-định hồi tháng 1 năm 1935!

        Hitler trở nên Thủ-tướng Đức-quốc !

        Tin sốt dẻo và giật gân này đăng tải trên báo chí dưới tít cỡ lớn chạy suốt 8 cột ở trang nhất đã loan truyền khắp hoàn cầu, mau lẹ như một tia chớp nhoáng !

        Ngày 30-1-1933, hồi 11 giờ 15, Hitler tuyên thệ trên bản Hiến-pháp Weimar của nước Đức Cộng-Hòa do Tổng-thống già nua Hindenburg đang cầm ở tay. Sau Hitler, đến lượt các vị trong tân Nội-các nhắc lại công thức trọng đại !...

        Hindenburg, Tổng-thống Đức-quốc, một ông già 86 tuổi, uy-nghi và khả kính, có linh cảm thấy những hậu quả của việc bổ nhiệm này ư ? Phải chăng ông tin tưởng thực sự là mình đã đi tới đích sau bao nhiêu thử thách lâu dài và khác biệt ? Sự xúc động làm đôi mẳt mờ lệ và giọng nói run rẩy khi ông nói với « những con người mới» :

        — Và bây giờ, xin Quý ông tiến lên sự hỗ trợ của Thượng-Đế.

        Đế-quốc có xưa từ ngàn năm vừa sinh ra... Nhưng Hitler, trong giây phút cảm động này, biết rõ là uy quyền của mình chưa mấy vững chắc. Nghĩa là ở Đức hãy còn nhiêu đảng phái và một Quốc Hội (Reichstag) mà các dân biểu vẫn còn duy trì nhiệm vụ lập pháp của họ. Và chính ở trong Quốc Hội này, đảng viên Quốc-Xã vẫn chưa được đa số. Trong cuộc bầu cử vừa qua (11-1932) họ lại còn mất đi hai triệu phiếu... và số đại diện của họ tử 230 người tụt xuống 196. Goebbels cuồng nộ cực điểm, đã ghi trong nhật ký: «ít nhất là chúng ta phải mau lẹ nắm vững lấy chánh quyền, nếu không thì chúng ta sẽ thấy thất bại chua cay vì muốn chiến thắng... »

        Tinh trạng còn bi đát hơn, trầm trọng hơn nhiều là những cuộc bầu cử sắp tới sẽ được tổ chức trong năm tuần lễ nữa, vào ngày 5-5-1933 ! Liệu Hitler có chiến thắng vẻ vang không hay sẽ thảm bại nặng nề trước ý chí sáng suốt của toàn thể nhân dân ? Liệu y có bó buộc phải từ chức như các người tiền-nhiệm là Brunning, Papen, Schleicher do sự bấp bênh chánh trị đã làm tiều tụy, hao mòn trong thời gian một vài tháng ?

        Không còn hoài nghi gì nữa, số phận của đảng Quốc-Xã sẽ do cuộc bầu cử này tối hậu quyết định!

        Ngày 27-2-1933, tám ngày trước cuộc bầu cử, Tổng-thổng Hindenburg, thực khách danh dự của  Papen, đang ăn tối ở Câu-lạc-bộ Công-hầu. Thình lình nhiều thực khách nhận thấy, qua ô cửa kính, một luồng ánh sáng đỏ rực bốc lên và lan tràn trên các mái nhà của thành phố Bá-Linh. Hindenburg nặng nề rời khỏi ghế bành và lại gần cửa sổ. Mắt ông chăm chú nhìn, đầy vẻ ngờ vực, vòm nhà Quốc Hội đang bị lửa bao phủ. Ông già lặng điếng người đi... Rất có thể là ông già đã lờ mờ đoán ra vụ cháy nay không phải là một sự kiện tầm thường !...

        Các vòi rồng của lính cứu hỏa chỉ phun nước tượng trưng ! Nhưng ỏng già lạc hậu này đã quá xa vời sự thực để có thể bình luận đứng đắn những biểu tượng rực rỡ, sáng ngời của một kỷ nguyên mới tinh khỏi...

        Nhiều biến cố dị kỳ sẽ diễn ra ngay đêm hôm đó. Tuy cuộc vận động bầu cử đã huy động gần hết các nhân viên lớn bé của đang, bó buộc họ phải đi khắp nước để tổ chức nhiều cuộc họp liên miên... nhưng sự tình cờ trớ trêu hay thiên định hài hước đã có ý muốn là ba lãnh tụ Quốc-Xã Hitler, Goering và Goebbels đều cùng một lượt đến Bá-Linh đúng ngày hôm ấy ! Sau khi báo động được vài phút, Hitler và Goering gặp nhau trên bao lơn Quốc Hội, hơi xa đám lửa và khói. Hitler có Rudolf Diels, giám đốc sở Mật-vụ (Gestapo) đi theo. Goering chạy vội đến trước mặt Diels và thét to lên, giọng đầy bi đát :

        — Đó là dấu hiệu cộng-sán nồi loạn !

        Thế là Hitler tỏ vẻ hãi hùng, khủng khiếp. Mặt đỏ gay, sùi bọt mép, y hét lên như một tên bị quỷ ám :

        — Bây giờ thời không còn thương tiếc chi nữa ! Kẻ nào muốn chặn đường chúng ta sẽ bị hạ ngay tức khắc ! Hãy bắt đầu với những công chức của đảng cộng sản — hết thảy cho đến tên cuối cùng “người ta sẽ bắn vào chúng như bắn thỏ, bất kỳ ở đâu, khi trông thấy ! Chúng ta không cần dè dặt cả với bọn Dân Xã !

        Vậy người ta có biết là ai đã đốt Quốc Hội không ? và người ta đã biết đẫy đủ, chắc chắn, nghĩa là trọn vẹn chưa ?

        Mãi 12 năm sau, ở Nuremberg đại diện công tố viện Mỹ là Jackson sẽ vén màn bí mật của trò chơi xảo trá này đã diễn ra trong hậu trường chánh trị...

[Giangtvx]

        Jackson hỏi Goering đang đứng trước vành móng ngựa :

        — Sau vụ cháy Quốc Hội, tỏi tưởng là ông đã tổ chức một cuộc thanh trừng lớn lao, do đấy có rất nhiều vụ bắt bớ ?

        — Goering : Có lẽ ông muốn nói đến vụ bắt giữ những công chức cộng sản ? Nhưng ông đã lầm to khi muốn gài những biện pháp áy vào vụ cháy Quốc Hội Nhưng vụ bắt bớ cũng vẫn sẽ xảy ra mặc dù không có thảm họa này. Vụ cháy chỉ giản dị làm gấp rút các sự kiện chóng xảy ra.

        — Hay nói một cách khác, tối hôm có đám cháy, danh sách những người sẽ bị bắt đã có sẵn sàng rồi. Đúng thế không ?

        — Ít nhất là đúng một phần lớn ! Vậy ông đã thấy rõ là không hề có một liên hệ nào với những vụ bắt bớ.

        — Tuy nhiên, cảnh sát đã tổ chức vụ ruồng bắt đại quy mô ngay sau khi đám cháy xảy ra.

        — Về cá nhơn, tôi ưa thích là các vụ bắt bớ nên chậm lại một vài ngày nữa thì hơn... nhưng Quốc Trưởng đã quyết định là phải thi hành ngay tức khắc !

        (Sự thú nhận quá kỳ cục : phần nhiều các tay lãnh đạo đều phủ nhận đã cho lập các « sổ đen ». Chắc hẳn là Goering đã không có những sự thận trọng tương tự !)

        Đêm 27-2-1935, hồi 21 g 17, chiếc xe cảnh sát đầu tiên đến trước tòa nhà Quốc Hội đang cháy nghi ngút. Trung úy Lateit với một vài cảnh binh và trưởng toán Scranowitz đi vào... Trong một hành lang do ánh lửa rung rinh của những chiếc ghế bốc cháy đang chiếu sáng ngời, họ trông thấy một thứ ma quái hiện hình một người đàn ông khá trẻ, mình trần trụi vả nhễ nhại mồ hôi, tóc bù xù, mắt nhìn láo liên, nhớn nhác. Y vừa chạy lăng xăng giữa những ngọn lửa, vừa mỉm cười với các thiên thần l

        Sự kinh ngạc đầu tiên qua đi, viên trưởng toán chặn người kia lại ở giữa hai chiếc ghế bành và tuyên bố là bắt giữ y... Viên sĩ quan cánh sát luồn tay vào túi quẫn y, lôi ra một con dao và một giấy thông hành ngoại quốc. Một vài phút sau, khi bị giải đến trụ sớ cảnh sát gần nhất, con người kỳ quặc kia được hỏi cung lần đầu tiên. Để bắt đầu, người ta nhận thấy đó là một tên du đãng, công dân Hòa-Lan, tên là Marinus van der Lubbe.

        Sau chiến tranh, viên cò Zirpins thuật lại :

        — «Đó là một thanh niên nhanh nhẹn, hoạt bát. Y nói tiếng Đức rất sõi. Khi chúng tôi định gọi một thông dịch viên Hòa Lan thời y từ chối, có vẻ phật ý và xác nhận : « Tôi nói tiếng Đức cũng sõi như ông !». Tuy không hề động tới rượu và thuốc lá do chúng tôi tặng nhưng y lại ngốn rất nhiều kẹo và cam. Thỉnh thoảng y lại đòi uống cà phê. Y kể lại câu chuyện cho chúng tôi nghe một cách đầy đủ và có mạch lạc. Khi lập biên bản, y chớ hề bỏ qua một câu nào đo chính y đã nêu ra, đến nỗi vụ hỏi cung kéo dài trong 3 giờ liền. Biên bản dài gần 60 trang và chúng tôi đánh máy ra 8 bản nhưng Lubbe nhất định xin ký vào mỗi tờ trong biên bản.»

        Hình như câu chuyện này có khá nhiều tình tiết bỉ mật và khả nghi nên hết thảy biên bản cùng tài liệu đều biến mất, cả bản chánh cũng như bản sao. Tan biến ra mây khỏi ! Chớ hề ai còn tìm thấy biên bản ấy nữa.

        Nhất định là có nhiều biến cố kỳ dị đã diễn ra trong đêm hôm ấy.

        Viên Giám đốc sở Cứu-hỏa Trung ương hỏi cung các người trong Toán VI là toán đầu tiên đã đến nơi hỏa hoạn và ghi lời khai của họ trong một tờ trình. Đây là một đoạn trích lục :

        «Vì trong trụ sở Quốc Hội chỉ do những ngọn lửa bốc cháy soi sáng và một phần lớn các phòng với hành lang đều chìm đắm trong đêm tối nên một người lính cứu hỏa cố ý muốn vặn đèn sáng lên. Khi tìm chỗ bật điện, y vào trong một căn phòng dùng làm nơi chứa đồ kềnh càng và có một câu thang đi xuồng dưới hầm. Y lần mò đi xuống... Đến các bậc thang cuối cùng, tay trái y chạm phải chỗ bấm điện và bật đèn lên. Y trông thấy, cách đấy vài bước, một cửa sổ mở ra khoang trống để thông hơi. Nhiều ô kính đã bị đập bể và gỡ ra. Có nhiều họng súng lục đen ngòm chĩa qua các lỗ thủng đó. Đằng sau các võ khí ấy là nhiều người mặc sắc phục cảnh sát mới tinh. Người lính cứu hỏa chỉ còn kịp thì giờ trấn tĩnh lại : người ta sỗ sàng ra lệnh cho y phải rút lui ngay nếu không muốn bị hạ tại chỗ ! Y vội vàng leo nhanh lên và báo ngay tinh hình khẩn trương cho viên trưởng toán. »

[Giangtvx]

        Lẽ dĩ nhiên là một tờ trình tương tự không thể nào bịt mắt được mọi người và gợi ra nhiều sự hoài nghi cho cố vấn Gempp, tổng giám đốc các sở bài trừ hỏa hoạn ở Đô-thành. Khi đến thanh tra tại chỗ. Gempp nhận xét ngay là một thảm họa lớn lao như vậy không phải là công trình của một người duy nhất: Lubbe phải có nhiều đồng lõa ! Hơn thế nữa, Gempp đã khám phá ra một sự kiện rất ý nghĩa : với tư cách là chủ-tịch Quốc Hội, Goering đã ra lệnh ngày hòm đó không cần phải canh phòng trụ sở Quốc Hội ! Thế mà theo như thường lệ, phải có một toán lính nhật- dạ canh phòng thường xuyên, hết thảy các nhân viên đều phải rút lui trước 8 giờ tối !

        Ngày hôm sau, trong cuộc hội nghị các cơ quan liên hệ, Gempp đã nêu ra các nhận xét đặc biệt bối rối của mình. Y lại còn thêm là việc cứu hỏa bị trở ngại, khó khăn rất nhiều do sự can thiệp của Goering đã chống đối việc báo động ngay cho toàn thể đội lính nón đồng !.

        Vài hôm sau, Gempp bị cách chức. Người ta phiền trách y : « đã dung túng các âm mưu phá hoại của mác-xít và cộng sản, cũng như các biện pháp khó dễ, phiền toái đối với những lính cứu hỏa vì họ đã chứng tỏ một tinh thần quốc gia thực sự vững chắc ! ». Gempp đã trả nợ về thái độ can đảm của mình và y sẽ còn phải trả giá đắt hơn nữa !..

        Nhưng chúng ta hãy trở lại cái đêm bi thảm trong trụ sở Quốc-Hội bốc cháy. Sommerfeldt, tùy viên báo chí của Goering ở bộ Nội-vụ đã tới gặp chủ nhơn ngay tại chỗ. Goering bảo y soạn thảo ngay một thông cáo chánh thức cho báo chí. Thi hành đúng theo chỉ thị, y đọc một bài độ 20 dòng, nói rất khách quan về vụ cháy diễn tiến ra sao, những nỗ lực của lính cứu hỏa và những cuộc điều tra sơ khởi của cảnh sát... Một giờ sau, y đến Bộ để trình bản thảo thời Goering gắt như điên :

        — Ông hoàn toàn điên rồ ! phải không ? Đó chỉ là một tờ trình cánh sát chứ không phải là một thông cáo chánh trị !.. Này ! Độ 50 ký chất nổ... lố bịch, ngớ ngẩn... phải nói 500 ký, hay hơn thế nữa, 5 tấn !.. (Y cầm bút chì đỏ vòng hai con số không to tướng ở mép tờ giấy). Và đồ bỏ ! Tờ giấy lộn của ông không mấy giá trị !.. Chính tôi sẽ viết lại. Hãy gọi ngay cho tôi một thư ký...

        Tờ thông cáo khốn nạn này được viết lại ngay, rất mau lẹ. Goering đọc luôn một hơi :

        Vụ hỏa hoạn sát nhơn này tiếp tục cho tới nay hành vi bỉ ổi nhất của bọn khủng bố bôn-sê-vích ! Nhưng trong trí óc họ, đấy chỉ là bước đầu : nhiều lâu đài khác sắp sửa bốc cháy — các bộ, các bảo tàng viện, các cơ sở chánh yếu và ngay cả đến đời sổng quốc gia ! Vì muốn đương đầu ngay với sự nguy hiểm chết người này nên Bộ trưởng Goering đã tức thời áp dụng những biện pháp thích nghi và cương quyết nhất ! Toàn thể lực lượng cảnh sát đã được báo động kịp thời. Các nhật báo, tạp chí và bích chương cộng sản đều bị cấm chỉ trong 4 tuần lễ ! Các thứ kê trên của đang Dân-Xã bị cấm trong 15 ngày...»

        Đó là mục đích duy nhất của người ta muổn đạt tới ! Một tuần lễ trước cuộc bầu cử tối hậu quyết định, người ta đã trừ khử bằng một nét bút hết thảy mọi phương thức tuyên truyền của những đổi lập chính yếu với Hitler. Chắc chắn đó là một vụ giả tạo, được sắp đặt chu đáo từ trước !

        Goering đọc lại bản thông cáo, ký một chữ G to tướng và bảo Sommerfeldt đem ngay đến Trung-târn Báo-chí. Ở đây các ký giả Đức và ngoại quốc đang sốt ruột chờ đợi đoạn tiếp những biến cố. Sommerfeldt vô cùng ngạc nhiên là không thấy ai ghi chép cả. Một phóng viên Mỹ càu nhàu :

        — Hết chưa ? Những tin tức này, cách đây hai giờ, tôi đã điện về cho ban biên tập biết cả rồi !

        Không còn giữ được bình tĩnh nữa, Sommerfeldt hỏi :

        — Cách đây hai giờ ư ? Nhưng... ai đã có thể thông tin cho ông mau lẹ quá như vậy !

        — Giản dị, đó là ông Berndt !

        Mỗi lúc càng thêm mê ly và rùng rợn : người cổ tên Berndt lại là một cộng sự viên đắc lực của Goebbels, bộ trưởng Thông tin !

        Tại trung tâm cơ sở Mật vụ (Gestapo) có một nhân vật lấy biệt danh là Gisevius. Lẽ dĩ nhiên là sở Mật vụ biết trước hết mọi sự được âm mưu, trừ định... Gisenius ghi trong tập Bút ký :

        « Đối với chúng tôi, yếu tổ chấn động nhất không phải là vụ hỏa hoạn, nhưng chính là lý lịch kẻ đã gây ra vụ này : vậy tác giả thực sự của vụ cháy không phải là Goering nhưng chính là Goebbels ! Chính y là người đầu tiên đã nảy ra ý kiến quỷ khốc thần sầu này ! Y thừa hiều tầm mức quan trọng của việc bịt miệng báo chí phe tả. Y đã có sáng kiến thảo luận lâu dài với Goering về vấn đề này. Y đã nói bóng gió để vén màn bí mật : Hitler sẽ nhận thấy nhu cău cấp bách phải đánh ngay một đòn ác liệt... Có thể là một cuộc mưu sát bị phá vỡ ở phút cuối cùng, hoặc là một vụ hỏa hoạn vô cùng ngoạn mục !... Nhưng Quốc Trưởng tỏ ý muốn đứng ngoài những sự bố trí, sắp xếp để cho được sửng sốt, ngạc nhiên hơn ! .. »

[Giangtvx]

        Goebbels !... Lúc nào cũng Goebbels !... Phải, những biến cố dị kỳ đã xảy ra trong đêm hôm ấy — dị kỳ và đặc biệt ích lợi hiển nhiên !... Và lại rất hợp thời nữa !

        Một vài giờ sau khi khám phá ra vụ cháy, con ngáo ộp cộng sản bôn-sê-vích được đem ra trình bày với Tổng thống Hindenburg. Người ta thuyết phục lão già này rằng những ngọn lửa ở Quốc Hội là dấu báo hiệu cuộc nổi loạn cộng sản quá khích ! Vì hết sức lo sợ là cuộc nội chiến sẽ làm chìm đám nước Đức trong vùng máu lửa chan hòa nên Hindenburg bị mắc bẫy. Với một bàn tay run rẫy, ông đã ký một sắc luật hủy bỏ « tạm thời và ngắn ngủi » những điều khoản căn bản của hiến pháp : các tự do về cá nhơn, tư tưởng và báo chí, các bí mật thư tín, cấm chỉ khám xét và bắt bớ không có ủy nhiệm trạng.

        Đó là bản án tử hình cho nền Cộng Hòa, ngỏ cửa cho sự độc tài Quốc Xã !

        Sắc luật vừa ký chưa ráo mực thời đợt sóng khủng bố đầu tiên của Hitler đã tràn ngập khắp nước Đức. Ngay đêm hôm ấy, hàng ngàn người bị bắt vì danh sách đã sẵn sàng...

        Các lao xã đầy nhóc và những trại tập trung đầu tiên được dựng lên. Các báo chí đổi lập bị cấm ngặt, cuộc nhóm họp của những chánh khách đối lập không được phép, các lãnh tụ cộng sản bị « rút lui khỏi sự lưu thông » !

        Thể là ở trong những tình trạng khẩn trương, dao động ấy, ngày 5-3-1933 dân Đức đi tới các thùng phiếu. Sự thắng lợi vẻ vang của Hitler được bảo đảm trên giấy tờ... nhưng chỉ trên giấy tờ thôi !... Vì mặc dù trò bịp bơm là bọn quỷ Đỏ đang sửa soạn nội chiến... đại đa sổ nhân dân vẫn bình tĩnh và sáng suốt : Hitler chỉ được có 44 o/o tổng số phiếu !

        Đối với Thủ Lãnh áo nâu, đó là một thất bại chua cay, nặng nè ; 44 o/o chưa khá đủ để trao toàn quyền cho y như y hằng mong ước. Hoặc ít nhất là y đã kiếm được phương thức nào khác hơn...

        Ngày 24-5-1955, trong phiên nhóm đầu tiên của tân Quốc Hội, đảng Quốc-Xã trình bày một dư luật trao toàn quyền hành động cho Hitler, nghĩa là quyền cai trị ngoài sự kiểm soát của Lập-pháp và không hề đếm xỉa tới những nguyên tắc căn bản của Hiến pháp. Chỉ còn có điểm khó khăn thiết yếu : đại đa số Quốc- Hội sẽ từ chối không bỏ phiếu về việc trao toàn quyền này !...

        Cũng không ăn nhằm chi : sử dụng một cách trơ trẽn bản sắc luật, Hitler cho bắt giữ ngay một phần các dân biếu đối lập. Còn những người khác, ngoại trừ sự đề kháng quyết liệt của nhóm Xã-hội, đã bị khá uy hiếp nên đành chịu khuất phục ! Phương pháp cũng giản dị và kiến hiệu, nhất là khi người ta đã có đủ can đảm để sử dụng phương pháp ấy.

        Trước Pháp-đình Nuremberg, nhân viên công tố Mỹ Frank Wallis trình bày :

        — « Mười ngày trước Phiên họp khai mạc của tân Quốc Hội, bi can Frick, hồi đó là Bộ trưởng Nội vụ đã tuyên bố đúng nguyên văn : « Những nghĩa vụ khẩn cấp sẽ ngăn trở các dân biểu cộng sản tham dự vào mọi sanh hoạt Quốc Hội. Chúng ta sẽ giáo huấn họ trong các trại tập trung để làm họ trở nên những phần tử hữu ích cho xã hội. Còn những kẻ thoái hoá, không thể giác ngộ được, không thể phục hồi vào cộng đồng quốc gia thời chúng ta sẽ có cách đơn giản làm cho họ hết thành nguy hiểm !...
     
       « Đúng thế ! Trong thời kỳ đó, một số lớn các dân biểu cộng sản và một số nhỏ các dân biểu xã hội đã bị bắt  để tránh sự phẫn uất của nhân dân !» . Ngày 24-3-1933, trong số 647 dân biểu trúng cử hợp lệ người ta chỉ đếm thấy trong phòng họp có 535/ thiếu 112 vị ! Nhờ thủ đoạn ma giáo đã ăn cắp khéo léo một phần quan trọng của phe đối lặp, nhờ sự khủng bố trắng trợn của Quốc-Xã nên Quốc-Hội, với 441 phiếu thuận và 94 phiếu nghịch, đã tán thành việc trao toàn quyền hành động cho Hitler !

        Vụ cháy Quốc-Hội đã đem lại kết quả vô cùng tốt đẹp ! Thế là Hitler trở thành nhà độc tài suốt đời — một độc tài không hề bị cản trở vì thi hài của một nền Cộng hòa vừa bị xử tử hình ! Tuy nhiên, chế độ hãy còn quá măng sữa, quá mới mẻ để có thể khước từ một vài hình thức bề ngoài về tính cách hợp pháp, nhất là đối với ngoại quốc nhiều hơn là với chính nhân dân Đức vì thế giới đang quan sát và theo dõi các biến cố với sự chăm chú đầy thắc mắc, lo âu...

        Vậy cần phải chứng minh là Đức Quốc Xã vẫn tôn trọng pháp luật. Muốn thế, chỉ có một phương tiện duy nhất : xét xử công khai và đúng hình thức những người can tội gây ra hỏa hoạn...

        Rủi thay, trong thời kỳ đó, kỹ thuật của những trò hề tư pháp hãy còn nhiều trục trặc, điều chỉnh chưa đúng tầm mức ! Nhất là người ta đã quên để ý sự diễn xuất của các quan tòa... Điều thiếu sót rất đáng tiếc : phiên tòa ngày 21 -9-1933 suýt nữa đã làm cho các tân chủ-nhơn của chế độ thêm mắc cỡ,
sượng sùng ! Như thế có thể đoán là các thủ lãnh quốc xã chưa hề biết đầy đủ nghề nghiệp của mình...

[Giangtvx]

        Trong phòng xử án, phiên Đại Hình IV, đứng trước các quan tòa áo đỏ là 5 bị can : Van der Lubbe, Torgier với 3 người Bảo-Gia-Lợi Dimitrov, Tanev, Po- pov, nhân viên của điện Cẩm-Linh.

        Thế mà Torgler và 3 người Bảo kia sẽ được tha bổng! Lực lượng cảnh sát của Goering đã làm hết sức mình để lôi họ ra tòa và gài họ vào như là đồng lõa của Lubbe, nhưng tòa lại xác nhận là sự tham dự của họ về tội ác không hề được chửng minh ! Năm 1933, một vài tòa án Đức hãy còn đủ can đảm và sáng suốt để xét xử rất vô tư, theo tâm hồn và lương tri của mình !

        Van der Lubbe thời bị kết án tử hình.

        Con người Hòa Lan khốn nạn này đã ở trong một trạng thái rùng rợn và khủng khiếp ! Chàng thanh niên vạm vỡ trước kia — đã chịu đựng một cuộc hỏi cung cảnh sát dài trong 3 giờ liền, đã tự đọc biên bản về những lời thú tội và đã ký đủ 450 trang đánh máy — nay chỉ còn là một thân tàn ma dại, xác xơ tiều tụy ! Trong suốt cả thời kỳ thẩm vấn và tranh biện, gần 3 tháng y vẫn ngồi thu hình trên ghế dài, hoàn toàn uể oải, lờ đờ, chỉ thỉnh thoảng lằm bẫm một tiếng «Có» hay «Không» rất mơ hồ, xa xăm...

        Charles Reber, bác sĩ chuyên môn về độc chất học lừng danh khắp thế giới đã viết về vấn đề này :

        « Nếu áp dụng cho một người đây đủ khả năng cả về vật chất và tinh thần, hàng ngày một liều thuốc Scopolamine 0,25—0,50 mi-li-gam, người ta sẽ làm cho y thành ngớ ngẩn hoàn toàn, có thể dìm y xuống ngang hàng với con vật!... Óc y như bị tê liệt, lưng y mỗi lúc thêm gù xuống, y cười một cách ngây ngô, đần độn không có lý do...»

        Đúng là hình ảnh của Lubbe, chàng thanh niên Hòa Lan !... Hinh ảnh quá hiển nhiên mà hết thảy mọi người đều đi chung đến một kết luận : vì ở trong tòa nhà Quốc Hội đang bốc cháy, cảnh sát chỉ tình cờ khám phá thấy tên ngu ngốc, khốn kiếp này nên những người khác đã lôi cuốn y vào trong cuộc phiêu lưu mạo hiểm này rồi lại bỏ rơi y, cô đơn và hiu quạnh ở trên sân khấu chánh trị lưu manh, nham nhở!...

        Vậy chỉ còn tìm hiểu những người ấy là ai ?

        Lubbe đã hai làn ngẩng đầu lên trong những cuộc tranh biện và nói ấp úng, ngượng nghịu :

        —  Những người khác... Những người khác...

        Rồi y lại rơi vào sự lầm lì, câm nín. Rõ ràng là con người kiệt quệ, tan vỡ này không tài nào nói hơn được nữa!... Đó chỉ còn là một thể xác không hồn, một người sống trong cái chết và sẽ đem theo sự bí mật xuống mồ!...

        Ngược lại, một bị can khác đã chửng tỏ sự hăng say đáng sợ ! Trước sự vô cùng bất mãn của vị Chánh án, người Bảo Dimitrov, đang là bị can lại biến thành người tố cáo làm cho các nhân chứng bị ê chè, điêu đứng... Dù cả đến các nhơn vật tối quan trọng như Goebbels và Goering !

        Goebbels (giạn dữ) : Tôi có cảm tưởng là Dimitrov đã lạm dụng tòa án này để tuyên truyền cộng sản !

        Dimitrov: Thưa ông Bộ-trưởng, chỉ một câu hỏi thôi : Trong cuộc đi tới quyền hành, những người Quốc Xã có tự vệ không ?

        Goebbels (giận tái mặt) : Lẽ dĩ nhiên là họ phải tự vệ !

        Dimitrov (ngọt ngào, hòa nhã): Vậy ông Bộ trưởng cũng phải công nhận là chúng tôi — những người cộng sản — chúng tôi cũng có quyền tự vệ, đúng thế không ?

        Goebbels, không thể nào tìm được một câu trả đũa, tự nghĩ nên rút lui êm là tốt đẹp hơn!

        Sự đụng độ nầy lửa giữa Dimitrov và Goering lại càng bi đát hơn ! Đối với ngày giờ trọng đại này, Chủ- tịch Quốc Hội kiêm Thủ tướng Đức đã cho may một bộ quân phục mới tinh khôi. Thế là hôm ấy, xuất hiện một cách oai nghiêm, vững chắc trước vành móng ngựa các nhơn chứng, y nói tràng giang đại hải, diễn thuyết đến toát mồ hôi, khoa trương và thao thao bất tuyệt... Sau khi bênh vực thuyết của chánh phủ về vụ cháy do các người bôn-sê-vích gây nên, y hét vang đả kích lý thuyết sát nhơn của chủ nghĩa cộng sản !

        Dimitrov : Kính thưa Thủ tướng có biết chăng là lý-thuyết sát nhơn ấy đang ngư trị trên một phần sáu thế giới, nghĩa là trên Liên Bang Sô-Viết ?

        Goering (nổi sung) : Dù sao tôi cũng có thể nói cho ông rõ là nhân dân Đức biết điều chi. Họ biết là ở đây ông đã có một thái độ không thể nào tha thứ được: ông đã vào nước Đức để đốt Quốc Hội. Về phần tôi thời tôi chỉ coi ông như mọt tên côn đồ, vô loại cần phái treo cổ là tiện lợi nhất!
Chánh-Án: Dimitrov ! Tôi đã nhiều lần nhắc nhở ông là không được phép tuyên truyền cộng sản trong phòng này. Thế mà ông lại bắt đầu... Vậy ông chớ nên lấy làm ngạc nhiên khi nhơn chứng đã có những ngôn ngữ quá trớn... Chính ông đã chọc giận và khiêu khích y. Đây là lần cuối cùng, tôi cấm ông không được tuyên truyền! Ông chỉ nên đặt những câu hỏi khách quan...

[Giangtvx]

        Dimitrov: Tôi rất lấy làm hài lòng về câu trả lời của Thủ-tướng.

        Chánh - Án: Tôi không cần đến sự hài lòng của ông. Tôi rút lời nói của ông...

        Dimitrov : Tôi còn muốn đặt một câu hỏi khách quan...

        Chánh-Ấn: Không ! Vì tôi đã rút lời nói của ông rồi.

        Dimitrov (quay lại phía Goering): Thưa Thủ-tướng, ông có sợ những câu hỏi của tôi không ?

        Goering (nổi sùng): Câm mồm đi, đồ khốn kiếp!

        Dimitrov: Thưa Thủ-tướng, ông có sợ những câu hỏi của tôi không ? Ông có sợ...

        Nhưng các lính gác đã túm lấy và lôi tuột ra ngoài... Cho mãi tới cửa, y vẫn tiễp tục kêu to :

        — Phải chăng ông sợ những câu hỏi của tôi ? Thưa Thủ-tướng... Phải chăng... ông sợ...

        Trong một vài sự kiện do vụ án tiết lộ ra, những việc ý nghĩa nhất đều thuộc lãnh vực kỹ thuật chuyên môn. Ba chuyên viên do tòa ủy nhiệm — 1 sĩ quan cứu hỏa, 1 nhà hóa-học, 1 chuyên viên về kỷ nghệ nóng, — đều đồng thanh tuyên bó là một mình Lubbe không tài nào gây nổi một đám cháy to lớn như vậy, trong một thời gian ngắn ngủi tương tự! Như thế cũng như nói là y phải có bọn đồng lõa.,.

        Hơn thế nữa, với chất nhựa thông luyện thành khuôn độ ba, bốn viên nhỏ — một sản phẩm thông thường do các bà nội trợ thường mua để đốt lò hay gầy bếp — tên Hòa Lan này chỉ có thê gây nên một vài đám cháy nhỏ rất hạn chế ! Thế mà các lính cứu hỏa phái vật lộn với những đám cháy rộng lớn, thiêu hủy hết thay các phòng họp đại-hội-nghị. Theo các nhà hóa học, kẻ hay những kẻ gây ra hỏa hoạn đã sử dụng một chất lỏng có sức cháy bùng, ngẫu phát mãnh liệt !

        Khi chuyên viên vừa khai xong, thình lình xảy ra một biến cố rất thương tâm !., Vander Lubbe đứng bật lên!.. Đột nhiên, một nụ cười yên lặng làm rung chuyển khắp cả người y, từ đầu đến chân. Rồi không hề có sự chuyền tiếp nào, y lại ủ rũ, ngồi gục xuống !.. Các khán giả ở trong phòng đều vô cùng xúc động và dao động ! Họ đưa mắt hỏi nhau : nụ cười câm nín ấy nghĩa là gì ? Điều bí mặt cả tên du đãng đáng thương hại ấy là thế nào ?

        Ở Nuremberg, 12 năm sau, một lân nữa người ta lại thử cổ gắng vén bí mật ... Jackson, sắc bén và dai dẳng, hỏi cung Goering. Cần phải công nhận là viên thống chế to béo, vạm vỡ này đã đóng rất khéo léo vai trò một người lương thiện bị nghi ngờ một cách bất công !

        — Jackson : Ông có còn nhớ một người tên là Karl Ernst ?

        — Goering : Nhớ chứ ! Năm 1933> y là chỉ huy trưởng các vệ-binh nâu ở Bá Linh.

        — Và bá tước Helldorf ?

        — Y cũng giữ chức vụ ấy nhưng mãi về sau này.

        — Và Heines ?

        — Y vẫn là chỉ huy trưởng các vệ binh ở Silésie năm 1933.

        — Chắc ông cũng biết lời khai của Ernst về vụ cháy Quốc Hội chứ ? Có thể là cả ba người do ông vừa nêu rõ chức vụ — chính Ernst, Helldorf và Heines — đã châm lửa đốt cháy, theo những mệnh lệnh và kế hoạch do chính ông và Goebbels đề ra. Họ dùng lân tinh và dầu hôi do ông cung cấp. Có thể là ông đã để các chất dẫn lửa này trong con đường hầm nối liền tư dinh của ông với Quốc Hội. Ông đã biết biết lời khai ấy rồi chứ ?

        — Không ! Tôi chưa hề bao giờ nghe nói đến lời khai của Ernst !

        — Hãy cứ tạm cho là như vậy. Nhưng ông chối cãi là có một đường hầm chứ ?

        — Bên này đường là Quốc Hội, bên kia là tư dinh của Chủ-tịch Quổc Hội. Đúng là giữa hai tòa nhà có một đường hầm để đẩy các xe goòng nhỏ chở than đốt lò sưởi.

        — Ông có biết chăng là hồi bấy giờ, gần như ở đâu người ta cũng tố cáo ông là kẻ gây ra vụ hỏa hoạn không ?

        — Tôi rất thản nhiên về những tiếng xì xầm ấy với lý do giản dị là chúng không hề dựa trên một căn bán nào vững chắc. Vả lại, tôi tự hỏi tại sao tôi lại phải châm lửa đốt Quốc-Hội ? Lẽ dĩ nhiên là phương diện mỹ thuật sự thiêu hủy phòng họp Đại-hội-nghị không làm tôi buồn rầu chút nào: đó là một căn phòng rất xấu xí và đã từ lâuỷ tôi hy vọng thay thế bằng một cái chi xinh đẹp hơn, xứng đáng hơn nhiều !... Ngược lại, vì tạm thời cần phải có chỗ chứa Quốc-Hội nên bó buộc tôi phái cho các dân biểu mượn Kịch-trường mùa Hè và điểm đó mới làm cho tôi rất buồn rầu, phiền não !

        — Đã có bao giờ khoe khoang — mặc dù vì hóm hĩnh hay ngộ nghĩnh — là chính ông đã đốt cháy Quốc-Hội không ?

        — Tôi không hiểu ý ông muốn nói điều chi ? Đó là một lời bông lơn, riễu cợt ! Xin ông nhớ cho là không bao giờ tôi lại khoe khoang mình là tác giả vụ cháy. Nhưng đúng sự thực tôi đã nói là tôi sắp sửa thi đua với Hoàng-đế Néron ! Tôi nói là có thể người ta sẽ thuật lại rằng tôi đứng trước tòa nhà bốc cháy nghi ngút, mặc áo thụng dài màu đỏ thắm, tay ôm một thất huyền-cầm, vừa đàn vừa hát theo tiếng nổ lách tách của những ngọn lửa rực rỡ, huy hoàng !..