Vụ án Nuremberg

[Giangtvx]

4

NGƯỜI TA SIẾT CỔ MỘT NƯỚC RA SAO ?

        — Tôi sẽ còn rất nhiều việc phải làm nếu tôi lại thắc mắc, lo âu về mỗi người Đức đã tình nguyện gia nhập vào nghề nghiệp sát nhân !

        Câu nói tiết lộ này gây nên những « náo động khác biệt » ở Nuremberg. Lời khai này lại càng chấn động hơn nữa vì tác giả sự thú nhận trơ trẽn, vô liêm sỉ đó không hề thuộc loại lính Quốc Xã quen biết :  đó là một ông bự, một đại vương, Nam tước Constantin von Neurath, cựu Bộ Trường Ngoại-giao Đức !

        Ngay sau « Đêm những lưỡi dao dài », 30-6-1934, Hitler quay sang nhìn, với những ánh mắt đầy thèm khát, về các lãnh thổ lân cận. Trong trí óc y thời một biên giới, theo định nghĩa, rất có thể xê dịch hay xóa bỏ đi... Lẽ dĩ nhiên là phải có ích lợi cho y !

        Ngày 23-7-1934, cảnh sát Thụy-sĩ bắt được trên hồ Constance, một tàu chứa đầy chất nổ : bom và khí giới, đạn dược, từ Đức chở tới để tiếp tế cho những người Quốc-Xã Áo... Hai hôm sau, một tiếng sét nổ vang trên bầu trời quốc tế : «Bọn sát nhơn ngoại quốc » — theo lối nói của Neurath — định làm một cuộc đảo chánh ở thủ-đô Viên (Áo). Họ thất bại nhưng En-gelbert Dollfuss, Thủ-tướng Áo đã gục ngã dưới làn mưa đạn ! Trong suốt cả thời gian nạn nhơn hấp hối thời bọn sát nhân ngồi cách xa phản đi-văng (có nhuộm máu đào) vài bước, đang nói chuyện ồn ào, hút thuốc và chế nhạo người sắp chết cố nấn nỉ xin mời một Linh mục đến... nhưng không được !..

        Cùng giờ này, Hitler ngồi trên ghế lô tại nhạc kịch-trường Bayreuth, đang nghe ngâm thơ Wagner một cách say mê, đắm đuối ! Bài thơ «Vàng sông Rhin» xứng đáng được sự chú trọng đặc biệt của y ! Tuy nhiên y chỉ có thể nghe nhạc bằng một tai, còn tai kia để dành nghe những lời thì thào của các phụ tá đang báo cáo sự diễn tiến của những biến cố ở Áo...

        Trước khi tấm màn nhưng rủ xuống kết thúc buổi trình diễn, tờ trình cuối cùng của họ đưa cho y coi là một thất bại đau đớn, nặng nề : cuộc đảo chánh do đoàn Vệ binh S.S.89 mưu toan đã hỏng hết trơn hễt trọi ! Để bổ xung cho thảm họa này, Mussclini phái đoàn quân tinh nhuệ đến vùng biên giới đèo Brenner để cụ thể hóa sự quyết định của Ý là triệt để hỗ trợ Áo chống đối lại Đức Quốc-Xã với bất cứ giá nào !

        Một người cháu gái Wagner cũng tham dự cuộc hòa nhạc, ngâm thơ, đã ghi chú như sau : «Thủ-lãnh mặt tái mét, vẻ dữ tợn, bơ phờ, hốc hác, trông rất dễ sợ !...»

        Mặc dù cuộc thất bại cay chua bó buộc y phải cấp tốc áp dụng những biện pháp thích nghi và quan trọng nhưng trước tiên, y cung ghé vào quán ăn ở Nhạc kịch trường...

        Y giải thích với những cận thần:

        — Tôi căn phải xuất hiện, dù chỉ một giờ thôi! Nếu không, người ta sẽ tưởng là tôi có dính líu vào câu chuyện kinh khủng này !...

        Nói cho đúng ra, sự hiện diện của y trong quán ăn chớ hề đánh lừa được ai cả ! Và mười một năm sau, ở Nuremberg, đại diện công tố viện Anh là Hartley Shawcross chỉ đơn giản nhận xét rằng :

        — Các bằng chứng thâu lượm được trong cuộc dự thẩm đã chứng minh rằng vụ ám sát Dollfuss được quyết định ở Bá-Linh và do Hitler hiệu chính độ 6 tuần lễ trước ngày thi hành.

        Vậy năm 1934, cuộc mưu toan thứ nhất của vụ Anschluss (hay là sự sáp nhập thực thụ Áo vào Đức xảy ra ngày 11-3-1934) đã không thành ! Và sự thảm bại này lại kéo theo luôn cả dự định đầu tiên khuếch trương thế lực Hitler ra ngoài biên giới Đức Quốc-Xã. Ngược lại, bây giờ cả thế giới đều biết rõ về các đường lối chánh trị và phương pháp đối ngoại của Hitler ! Những phương pháp này sẽ chỉ thay đổi về hình thức, còn nội dung vẫn nguyên vẹn. Câu ngạn ngữ đã nhiều lần xác nhận :

        «Một người có kinh nghiệm trị giá gấp hai người ! »

        Rủi thay ! Trong suổt cả thời kỳ từ 1934 đến chiến tranh (1939), chớ hề có sự theo dõi và kiẽm soát chặt chẽ của các nước dân chủ, kể cả Nga Sô bản chất vốn hoài nghi !...

        Vậy tình hình nước Áo về năm 1934 ra sao? Engelbert Dollfuss — đứng đầu chánh phủ là một người mà tham vọng và nghị lực mâu thuẫn dị thường với thân hình nhỏ thó ! — có biệt danh là « chú bé tí hon » khá tinh tế để vui đùa với những câu bông lơn ít nhiêu vô hại do đồng bào chế diễu mình ! Chắc chắn là y không hề thiếu ý chí và khéo léo nhưng không phải vì vậy mà y thành công trong việc giải quyết những vấn đề quan trọng của thời đại. Có lẽ vì ở trong một nước vừa chặt chội vừa mất thăng bằng như Áo — 6 triệu dân mà 2 triệu ở thủ đô Viên — nên những vấn đề cam go này không tài nào giải quyết được.

[Giangtvx]

        Tuy là lãnh tụ đảng Dân chủ Công giáo như Dollfuss ngự trị như một nhà độc tài. Y lại còn học hỏi cả những bài về chế độ chuyên chế của « đại ca » Ý- Đại-Lợi là Benito Mussolini. Đã nhiều lần y gặp gỡ nhà độc tài áo đen để tham luận y kiến... Vậy năm 1954, Mussolini chưa phải là bạn thân và đồng minh của Hitler, hãy còn sợ hãi sự bành trướng của thế lực Đức. Do đó, y đã tuyên bố rõ ràng với Dollfuss về ý muốn của y là :« Giải phóng các dân tộc ở triền sòng Danube đang bị nòi giống Nhật-nhĩ-mao áp bức!... »

        Dollfuss — có vẻ ơ hờ, lãnh đạm với chương trình này — hiện đã có nhiều thắc mắc lo âu khác, nhất là nguy cơ sẻ bị « kẹt cứng » và nghiền nát nhừ giữa hai phe đối lập tả và hữu. Vì thế, muốn củng cố địa vị y phái nghe lời khuyến cáo của La-Mã. Tháng 2-1934 lấy cớ là có sự đe dọa của một cuộc đình công, do các liên đoàn xã hội sách động phong trào, y cho nã súng đại bác vào khu chung cư xinh đẹp của thợ thuyền. Y ngăn chặn sự bành trướng của các đảng Xã hội và Quốc gia, dành riêng sự hoạt động cho đang Dân chủ Công giáo và tổ chức bán quân sự của y là « Mặt trận Ái quốc»... Thế là một cách bất hạnh và tiền định, vô phương cứu chữa, y đi vào con đường do các nhà độc tài đã đi: bó buộc phải đàn áp, kiểm duyệt, loại trừ... và thành lập các trại giam !... Tuy đó là những phương pháp không có vẻ công giáo, không dân chủ... nhưng lại vô cùng tiện lợi và hiệu nghiệm !...

        Bên kia biên giới Áo, ở Đức, các tân chủ nhơn của chẽ độ Quốc-Xã đưa mắt tự hỏi nhau?... Hitler do dự... Nếu y muốn thôn tính Áo bằng một cuộc Sáp- nhập (Anschluss) ít nhiều ngẫu phát thời đồng thời y cũng muốn có một sự liên minh chặt chẽ với Ý... Vì thế nên y đã mạnh dạn tuyên bố là sẽ không bao giờ y xâm phạm đến sự độc lập của Áo !...

        Thế là y đã làm yên tâm Mussolini ! Tuy nhiên về phía kia, y tin tưởng mãnh liệt rằng, dù không can thiệp chăng nữa, sự khủng hoảng nội bộ ở Áo cũng sẽ tiến tới một cuộc cách mạng quốc xã ! Khi cần đến, nếu các biến cố không khởi phát mau lẹ theo ý muốn thời người ta lấy ngón tay khẽ thúc đẩy... Cùng trong ý nghĩa ấy nên Habicht, lãnh tụ Quốc-Xã Áo được bật đèn xanh để toàn quyền hành động cho công cuộc phá hoại và khủng bố ! ..

        Trước tòa án Nuremberg, bị can Goering thành thực công nhận những âm mưu của các người trung gian :

        — Lẽ dĩ nhiên là triều đại của những người Quốc Xã ở Đức cần phải lôi cuốn theo sự bành trướng của đảng Quốc Xã Áo. Do đấy là sự căng thẳng nội bộ trong cái xứ nhỏ bé này ; sự căng thẳng sắp sửa biểu diễn bằng cuộc tranh đấu công khai. Những cảm tình nồng hậu của chúng tôi tất nhiên là hướng về phía các người quốc xã Áo, nhất là khi họ đang vấp phải mọi sự ngược đãi trầm trọng ! Dollfuss bắt giam hàng trăm người...

        Một tiếng chuông hơi khác biệt đã được gióng lên do một nhà ngoại giao Mỹ, George Messersmith, hồi đó là Tổng Lãnh-sự ở Bá-Linh và sau này là Đại- sứ ở Viên (Áo) đã gởi tờ khai đến tòa án quốc tế Nuremberg :

        — Một vài ngày sau khi đảng Quốc - Xã nắm quyền hành, nhiều nhơn vật cao cấp Đức đã tiết lộ với tôi rằng sự liên kết nước Áo là một nhu cầu chánh trị cũng như kinh tế và sự liên kết này sẽ xảy ra bằng cách này hay cách khác. Chỉ còn việc giản dị quyết định là khi nào và thế nào? Cũng như trong khi tôi lưu trú ở Áo, Tổng thống Liên bang Miklas, Thủ tướng Dollfuss và nhiều nhơn vật khác thường nói với tôi về áp lực nặng nề của Đức đòi với Chánh phủ Áo !

        — Trước hết áp lực này được thể hiện một cách trực tiếp bằng những hành vi khủng bố của các đảng viên Quốc-Xã Áo (tuy bị cấm ngặt nhưng luôn luôn hoạt động rất hăng say)... Khi các người này thấy là sắp sửa bị bắt thời họ lại vượt qua biên giới sang Đức và các người cuồng tín khác lại tình nguyện sang thay thế liền ! Vì vậy những cuộc mưu sát thường liên tiếp xảy ra : tàu hỏa trật bánh, bạo hành trong các trung tâm du-lịch, ném bom vào các dinh thự và cơ sở Công-giáo vì bọn Quốc-Xã cho đấy là một trong những yếu tố chánh yếu của sự đề kháng. Hơn nữa, người ta duy trì một áp lực gián tiếp do sự đe dọa thường xuyên của đoàn Vệ binh Áo. Tổ chức này, thực sự là một lực lượng binh bị hùng hậu có hàng ngàn người, được thiết lập ở Đức, gần kề biên giới Áo. Thành phần gồm có những người Quốc-Xã Áo đã phải trốn quê hương, lẽ dĩ nhiên là cơ cấu này chỉ được thành hình do ơn thánh sủng của Bá - Linh.

        Thế là ở trong tình trạng những bạo hành về vật chất và tinh thần, bầu không khí dọa nạt, bêu xấu được nhấn mạnh theo những tiếng bom nổ, người ta tiến tới ngày định mệnh 25-7-1934 một ngày mùa hè rực rỡ, thanh tịnh, uể oải...

        Trong Quận Cảnh sát XVI, viên cò Dobler, vẻ mơ màng, đang ngắm nghía mảnh giấy có những chữ;

        « 12g 45, Phòng thể-thao, số 11 hẻm Thất-Tinh, đoàn 89».

[Giangtvx]

        Nơi hẹn hò của bọn âm mưu. Cò Dobler là thành phần trong cuộc mưu loạn. Người ta trông cậy vào y và y sẽ hành động...

        Đến phút cuối cùng, y lại quyết định là không hành động nữa ! Sự trỗi dậy cuối cùng của lương tâm giữ y lại ở trên ngưỡng cửa sự phản bội. Dobler nhấc máy điện thoại và gọi Mặt trận Ái quốc là một tổ chức bán quân sự thuộc đảng của Dollfuss và nói thì thào :

        — Một việc rất khẩn cấp ! Hiện bây giờ tôi không thể nói rõ tên được nhưng tôi thuộc sở Cảnh sát. Trong 15 phút nữa, tôi sẽ đợi người thám tử của ông trước tiệm cà-phê Weghuber.

        Mặt trận Ái quốc đặc phái Mahrer, một người cương nghị và đáng tin cẩn, đến tại chỗ. Trong một góc tiệm cà-phê. Dobler tiết lộ cho y biết tin tức sốt dẻo, khó tưởng tượng nổi :

        — Chiều nay, bọn Quốc-Xã dự định tổ chức cuộc mưu sát Dollfuss. Cần phải báo cho ông ấy biết với bất cứ giá nào...

        Tuy hết sức kinh hồn táng đởm nhưng Mahrer vẫn còn giữ được can đảm, sáng suốt. Do một sự tình cờ may mắn, y trông thấy đi ngang qua cửa phòng một người bạn thân của y là Mayer, cựu đại úy kỵ binh. Hiện giờ, cựu sĩ quan này giữ một vai trò hàng đầu của Mặt trận Ái quốc, nhất là giao thiệp rất mật thiết với cơ quan chánh quyền. Một người rất ích lợi!...

        Mahrer đứng lên và mời Mayer ngồi vào bàn. Rồi Dobler kể lại lần thứ hai câu chuyện huyền hoặc này. Y vừa dứt lời thời Mayer vào ngay phòng điện thoại gọi một nhân vật Nội các là thiếu-tá Fey, Bí thơ ủy viên Quốc gia, nghĩa là Bộ trưởng Nội vụ. Vì Mayer không dám nói công khai nên Fey đề nghị sẽ phái đến nơi một cộng sự viên đắc lực. Nơi hẹn là một tiệm cà phê khác...

        Đúng là theo phong tục tập quán cổ truyền của dân chúng kinh thành Viên !... Trong thành phố duyên dáng, dễ thương và lờ đờ, uể oải này, những công việc trọng đại nhất, bí mật nhất đều thương lượng tại quán cà-phê ! ...

        Rủi thay ! Người ta đã mắt một khoảng thời gian quý báu... Cần phải đợi cộng sự viên của Fey tới nơi để cho Dobler kể lại câu chuyện — lần thứ ba !... Vị này nhún vai, lắc đầu : do một nguồn tin khác, y đã biết rõ một vài sự kiện xác nhận là vụ mưu sát sắp xảy ra...

        Chỉ còn việc báo cáo ngay cho Dollfuss biết. Vị Thủ-tướng nhỏ thó này đang họp Hội đồng Nội các. Trước ngày có cuộc gặp gỡ với Mussolini — hiện vợ và các con y đang ở Riccione với gia đình Thủ-tướng Ý-Đại-Lợi — y muốn giải quyết những việc thông thường...

        Fey rón rén đi vào phòng hội đồng, cúi xuống phía Dollfuss và thì thào bên tai xin trình bày một việc tối mật... Nổi sung, Dollfuss chỉ hơi quay lại và nói to :

        — Chắc-chắn-là không đến nỗi quá khẩn cấp như thế chứ !

        — Thưa Thủ tướng ; vô cùng khẩn cấp. Tôi xin ngài...

        Đành nhẫn nại, Doilfuss bèn xin lỗi các Bộ-trưởng và theo Fey vào phòng bên cạnh. Câu chuyện của Fey không hề làm y xúc động. Từ nhiều tháng nay, dưới ấn tượng sự khủng bố của Quốc Xã, những người Áo đã nói đến, gần như công khai, một cuộc âm mưu đảo chánh. Đẵ rất nhiều lần, người ta báo cáo những sự chuẩn bị : mỗi lần như thế, đều là tin báo động hụt !

        Dollfuss hỏi :

        — Lại một tin đồn vô căn cứ hay là một con vịt cồ ?

        — Thưa Thủ - tướng, tôi tin tưởng chắc chắn là có sự trái ngược... Lần này quan trọng lắm ! ...

        Fey phải nhấn mạnh mới xin được Dollfuss cho áp dụng một số tối thiểu những biện pháp phòng ngừa thích nghi. Thực sự ra, những phương pháp ấy rất nhỏ nhoi ! Dollfuss trở lại phòng họp, báo tin cho các Bộ-trưởng biết và xin họ cứ về nhiệm sở để chờ đợi các chỉ thị cần thiết...

        Luôn luôn có vẻ hoài nghi, Dollfuss nói thêm :

        — Nếu không có chi xảy ra thời chúng ta lại gặp nhau vào hồi 5 giờ chiều !

        Như vậy là chủ-định của bọn âm mưu đã bị phá vỡ về một điểm chánh yếu : Đáng lẽ đoàn Vệ binh s.s. 89 phải bắt trọn ổ các thành phần Chánh phú ! Do thế đã có sự lựa chọn giờ : cuộc hành động sẽ khởi phát trong lúc đang họp Hội đồng Nội các.

[Giangtvx]

        Ngược lại, những biện pháp cảnh sát do Dollfuss và Fey ban hành đều có vẻ nhút nhát, chậm chạp, và hiệu một cách dị thường ! Trước phòng Thể thao, trong hẻm Thất Tinh, một viên Cò đang sải những bước dài trên vỉa hè. Qua các cửa sổ mà bọn âm mưu quên không ngụy trang, y trông thấy độ 50 người đang trút bỏ quần áo dân sự đề mặc bộ quân phục Áo... Y cũng trông thấy các xe cam nhông chạy tới, trên đầy nhóc nhiều két súng đạn và chứng kiến các binh sĩ giả hiệu bước lên xe... Để trả lời cú điện thoại báo cáo của y, một nhân viên cao cấp hứa sẽ huy động ngay một nhóm thanh tra... Đúng sự thực là người ta không làm chi, tuyệt đối không làm chi cả !

        Trong khi đó, hai xe cam nhông chở đầy bọn âm mưu đã chạy đến gần Thủ tướng phủ, một xe khác chạy về hướng Đài Phát thanh... Một toán thứ ba gồm 5 người, ở trên một xe hòm kiễng rất khỏe, chạy vè phía hồ Worth để bảo vệ Tổng thống Liên-bang Miklas đang nghỉ mát ở đây...

        Toán thứ nhất không gặp sự chi trục trặc và đến trước Thủ tướng phủ, vẫn do các lính canh gác thường lệ, võ trang súng dài nhưng không có đạn ! Tưởng là xe của quân chánh quy, bạn đồng đội, các lính gác vội vàng mở ngay cánh cồng sắt nặng nề.. Đồng hồ chỉ 12 giờ 55 phút.

        Xe vào đậu trong sân danh dự và các Vệ binh nhảy xuồng đất. Sau khi đã áp đảo một vài lính cảnh sát trực, họ chạy ồ ạt vào trong nhà... Sẵn có trong tay các bản đồ với đây đủ chi tiết tỉ mỉ về tòa lâu đài cổ xưa Metternich, họ chiếm đóng rất mau lẹ các vị trí chiến lược. Trong 5 phút, họ đã dồn hết thảy, các viên chức, công nhơn, bồi văn phòng vào trong một sân nhỏ. Đồng thời họ khóa chặt cửa lớn trông ra ngoài để phòng ngừa mọi bất trắc...

        Rồi bọn nòng cốt của toán này — gồm 8 tay kiện tướng về những cuộc chiến đấu ngoài đường phố và mưu sát bằng bom — chạy thốc lên cầu thang, qua các hành lang đến tận những cơ sở trung ương mà họ hy vọng sẽ thấy Thủ tướng ở đó.

        Lúc ấy Dollfuss đang ở trong phòng Danh dự, xưa kia là khung cảnh của Hội nghị Vienne. Y đang tranh luận với thiếu tá Fey và phó Quốc-vụ-khanh Karwinsky, Giám đốc An ninh... Khi nghe thấy sự huyên náo, ồn ào, tiếng kêu la và tiếng giày bốt, y nhận xét ngay lần này thực sự có báo động trầm trọng !... Karwinsky nắm lấy cánh tay y, lôi đi và nói :

        — Thưa Thủ-tướng, chúng ta chạy lên làu ba... Ở đấy có bảo đảm hơn...

        Dollfuss ngỡ ngàng, bối rối, đành để cho y kéo tuột đi. Nhưng hai ngươi vừa chạy được vài bước thời đụng ngay vào Hedvicek, tên đầy tớ già nua mà sự tận tâm, trung thành với Thủ tướng không thể nào hoài nghi được ! ... Y nói :

        — Không ! ... Thưa Thủ tướng... đừng đi lối ấy ! ... Xin ông theo tôi và tôi sẽ dẫn ông đi qua một cửa bí mật ăn thông với phòng Văn khố. Rồi ông sẽ đi xuống và ra phổ ..

        Dollfuss ngập ngừng... Trong giây phút, bộ ba xe - pháo - mã này đóng một vở tuồng câm thiệt ngộ nghĩnh : một con người nhỏ thó bị nắm chặt cả hai tay và lôi đi xềnh - xệch giữa nhân vật quan trọng Karwinsky và tên khiêm nhường Hedvicek ! Gần ngay đó, trong một cầu thang xoáy trôn ốc, vang lên tiếng giầy của quân sát nhem nện trên các bậc sắt...

        Cuối cùng, Dollfuss quyết định theo con đường của Hedvicek. Ba người chạy đến khung cửa bí mật: cánh cửa không chịu nhúc nhích vì đã bị ai khóa chặt và không tìm thấy chìa khóa đâu ! Hoảng kinh, họ quay trở lại... vừa đúng lúc trông thấy, ở phía bên kia hành lang, cánh cửa cầu thang trôn ốc mở tung...

        Đó là những kẻ giết người : tên thứ nhất, Planetta cầm súng lục và tiến về phía Dollfuss... Ông này giơ hai tay lên nửa chừng, có thể là để che mặt, có thể là muốn hất khẩu súng khỏi tay hung thủ... Thế là Planetta đứng khựng lại, chỉ cách xa độ nửa thước và nồ cò ! ... Dollfuss bị trúng đạn vào nách, loạng choạng nhưng vẫn còn đứng vững. Một phát đạn thứ hai xuyên qua cuống họng ! ... Thủ tướng hơi xoay tròn người, rồi ngã vật ra đằng sau và rên rỉ :

        — Cửu tôi với !.. Cứu tôi với !

        Planetta hét vang :

        — Đứng lên .

        — Tôi không thể đứng được...

        Người bị thương thì thào trước khi ngất đi !

        Hai người trong bọn âm mưu khiêng nạn nhơn đặt lên một đi văng hẹp. Planetta nhặt một miếng vai bọc đồ và ném phủ lên mặt y. Bây giờ người ta không còn săn sóc đến y nữa...

        Đồng hồ trong tòa lâu đài Metternich chỉ 13 giờ đúng !

[Giangtvx]

        Trong thời gian đó, toán thứ hai tiến tới Đài Phát thanh. Các vệ binh đập vỡ cửa kính ở tầng trệt, hạ một thanh tra cảnh sát định cản đường họ và tràn vào phòng Phát thanh... Các chuyên viên kỹ thuật bó buộc phai ngưng cuộc hòa nhạc buổi trưa và người xướng- ngôn-viên bị một họng sủng lục kê vào mang tai, phải đọc bản thông-cáo sau đây :

        "Chánh phủ Dollfuss đã từ chức... Bác sĩ Rintelen sẽ lãnh đạo tân Nội các..."

        Rintelen, thống-đốc kiêm vua không ngai ở tỉnh Styrie, đang suốt ruột chờ đợi bản thông cáo này một cách vô cùng nóng nảy ! Đã một giờ rồi, y đi đi lại lại trong phòng khách đặc biệt của khách sạn Hoàng gia, trước máy phát thanh bật đèn !.. Y chừ đợi vỏ ích.

        Qua nhiên, đoàn Vệ binh 89 đã quên lãng một điểm căn bản và tối quan trọng : chiếm đoạt dây ăng-ten và trạm phát-thanh ở ngoại ô thành Viên, trên đồi Bisam. Và những kỹ sư của trạm này vẫn tuyệt đối trung kiên với Chánh phủ !.. Ngay khi nghe thấy giọng nói ấp úng ... những tiếng ngượng nghịu đầu tiên của Xướng-ngôn-viên tội nghiệp kia, họ đã cúp ngay làn sóng điện phát thanh !.. Nhờ có hành vi đơn giản này mà Rintelen không hề nghe thấy chi cả ! Sự kiện lại càng trầm trọng hơn nữa là các đơn vị bí mật Quốc- Xã, được báo động trên toàn thể lãnh thổ Áo, không hề nhận được các chỉ thị cần thiết đo đài phát thanh phải thông báo cho họ : không có lệnh tập họp, không có chỉ định nơi tiến quân... Bị cất đứt mọi sự tiếp xúc các toán quân của Hitler không tài nào hành động nổi ! Tại bộ Chiến tranh, được về sớm do cuộc họp dở dang của Hội đồng Nội các, những Bộ trương đã có thì giờ bàn định... Họ điện thoại cho Tổng thống Liên bang Miklas và ủy nhiệm cho Schuschnigg, bộ trưởng Quốc gia Giáo dục xử lý thường vụ. Ồng này rất mạnh vì những quyền hành đặc biệt rộng lớn do Tổng thống giao phó, nên đã hành động kịp thời !..

        Ở một vài địa phương có nhiều vụ lộn xộn không mấy quan trọng và những cuộc đụng độ nhỏ bé... nhưng bất kỳ ở đâu, quân đội cũng làm chủ tình thế. Ở thủ đô Viên, quân đội tái chiếm đài phát thanh sau cuộc nổ súng trong 2 giờ liền !

        Còn đoàn Vệ binh có nhiệm vụ bắt giữ Tổng thống Miklas sẽ bị ngăn chặn rất sớm, ngay trước khi ra tay ! Là những người lính Áo rất đúng điệu, họ ngừng chân giải khát trong một tiệm cà phê lớn ở Klageníurt... và cảnh sát dã đến "lượm" họ khi họ đang ngồi thoải mái trong các ghế bành !..

        Cuộc đảo chính đã thảm bại ngay từ lúc khởi phát! Tòa nhà duy nhất còn ở trong tay bọn phiến loạn là Thủ tướng phủ. Tuy các lực lương trung kiên đang bao vây chặt chẽ nhưng không dám tấn công vì e ngại cho tính mạng các nhân viên Chánh phủ do bọn Quốc-Xã bắt giữ làm con tin.

        Tuy nhiên bọn phiến loạn cũng đang ở trong tình trạng vô cùng nan giải và tuyệt vọng ! Sự kiện khá ngộ nghĩnh là cả người lãnh đạo thực sự cuộc "võ trang đấu tranh" này, cũng như người chịu trách nhiệm trực tiếp về quân sự đều không thấy ai cùng ở với họ : một sự chậm trễ bí mật đã ngăn cản họ không đến kịp thời để tham gia cuộc đảo chánh !..

        Còn bác sĩ Rintelen đáng lẽ phải đứng ra thành lập Chánh phủ mới, cũng không xuất hiện nốt ! Và cũng lại có lý do chánh đáng : bị bắt trong phòng riêng ở Khách sạn Hoàng gia ngay chiều hôm ấy, y nhồi một viên kẹo đồng vào óc !.. Tuy thoát chết nhưng đến cuối cùng những chuỗi ngày tàn của đời y — vào hồi năm 1946 — y vẫn bị tê liệt !

        Bọn sát nhơn, bị vây chặt trong Thủ tướng phủ, chỉ còn sử dụng được một lá bài duy nhắt : ba con tin Dollfuss, Fey và Karwinsky ! Tuy nhiên, họ cũng chưa biết sử dụng lá bài này ra sao ? Hoàn toàn lúng túng nên chúng chỉ nhìn thấy có một giải pháp : hỏi ý kiến thiếu tá Fey.

        (Về sau này, thái độ của Fey đã được chấp nhận do một Hội đồng danh dự các Sĩ quan cao cấp. Các quân nhơn này xác nhận — cần phải nói là khá ngộ nghĩnh ! — là Fey đã hành động dưới sự hăm dọa của những họng súng lục !...)

        Nhưng bây giờ thời cử chỉ của Fey có vẻ mơ hồ, không dứt khoát. Để bắt đầu, y nhấc máy điện thoại, xin liên lạc với Chánh phủ lâm thời Schuschnigg. Rồi theo lời yêu cầu của bọn phiến loạn, y viết trên tờ giấy thường, một ban văn tuyên bố đại khái là Dollfuss muốn tránh hết mọi sự đổ máu... Vậy Rintelen phải trở nên Thủ tướng và chính y, thiếu tá Fey, sẽ nắm giữ quyền chỉ huy cảnh sát và Quân đội ! Y trao bản văn này cho một bồi văn phòng do bọn phiến loạn cho phép đi ra ngoài...

[Giangtvx]

        Lẽ dĩ nhiên là Schuschnigg và các Bộ trưởng của y đều cương quyết từ chối, không hề để ý đến một bản văn bị cưỡng đoạt do sức mạnh tàn bạo ! Và để chấm dứt, họ cử một bạn đồng nghiệp là Neustaedter Sturmer Bộ trưởng Xã-hội, đến trước Thủ tướng phủ để chuyền giao cho bọn phiến loạn một tối hậu thư của chánh phủ hợp pháp : hoặc là họ phải đầu hàng ngay tức khắc, hoặc là quân đội sẽ tấn công liền !...

        Dollfuss vẫn còn nằm trên đi-văng. để trông nom ông dược tiện lợi hơn, một Vệ binh ngồi ngay vào chiếc ghế bành đằng sau bàn giấy của ông. Để tỏ lòng hào hiệp, cao thượng, y cho phép hai tù nhơn khác (một cảnh binh và một nhơn viên viên văn phòng) săn sóc cho người bị thương. Được họ đặt khăn dúng nước lạnh vào mặt, ông hồi tỉnh dần... và thì thào bằng một giọng rất nhỏ :

        —  Các Bộ trưởng của tôi ra sao ?

        Được biết Fey và Karwinsky vẫn yên lành, ông có vẻ yên tâm. Tuy nhiên, tình trạng sức khỏe của ông rất đáng lo ngại ! Bị tê liệt, rất suy yếu, ông cảm thấy là cuộc đời sắp kết liễu... Nhưng lời cầu khẩn của ông xin mời một thầy thuốc và một Linh mục đều bị bọn Vệ binh cương quyết từ chối. Về vấn đề săn sóc thuốc men, Dollfuss chỉ được phép có một nùi bông gòn nhét vào vết thương to tướng ở cổ. Hiền nhiên là sự băng bó quá đơn giản này không thể nào làm ngưng máu chảy !

        Dollfuss rên rỉ

        — Tôi khát nước !... Cho tôi uống !... Vì tình thương !..,

        Viên cảnh binh tù nhơn không dám cho ông uống nước ngay, chỉ có thể tẩm nước cho ướt môi ông. Lát sau, ông xin nói chuyện với viên chỉ huy bọn Vệ binh. Người này tên là Hudl, chạy đến, cúi sát xuồng người hấp hối... và nói với giọng kính nể không ngờ :

        Thủ tướng muổn nói chuyện với chúng tôi ư ? Thiệt rủi ro là ông đã chống cự ; chúng tôi không có ý muốn hại ông !

        Dollfuss nói ú ớ :

        — Chậm quá !... Vô ích !... Tôi cần phải nói chuyện với Schuschnigg :

        Thế là Hudl lại tìm thấy bộ điệu cao ngạo của tên lính nhà nghề và y cắt ngang tàn nhẫn :

        — Tôi cóc cằn !... Ông hãy ra lệnh đình chỉ mọi cuộc tấn cuộc tấn công vào Thủ tướng phủ và trao ngay Chánh phủ cho Rintelen !

        Dollfuss, dù đang ở trên ngưỡng cửa Tử thần, cũng cương quyết từ chối, không chịu nhượng bộ. Không muốn là đồng lõa của bọn sát nhơn, ông thều thào nói :

        — Tôi không thể làm được... Tôi sẽ không chịu khuất phục... Cho mời thầy thuốc... vì tình yêu Thượng đế !...

        — Tôi đã làm rồi !... Người ta đang đợi thầy thuốc sắp đến !

        Hudl xác nhận như vậy, nhưng đó chỉ là câu nói dối trắng trợn !

        Dollfuss cảm thấy những sức lực cuổi cùng sắp sửa tử giã minh ! Với giọng nói càng yếu ớt hơn, ông đòi gặp thiếu tá Fey. Các vệ binh đi tìm y ở phòng bên và dẫn y đến gần đi-văng. Để hiều thấu những lời nói cuối cùng của người hấp hối, y bó buộc phải cúi thấp xuống, để sát tai vào đôi môi Thủ-tướng bé nhỏ... Dollfuss thì thào qua hơi thở :

        — Ông sẽ nói với vợ tôi... Ông sẽ yêu cầu Mussolini... Ông ấy đã hứa với tôi... là sẽ trông nom các con tôi...

        Fey vô cùng xúc động để có thể trả lời... Bỗng nhiên người hấp hối mở mắt ra. Một nụ cười rất dịu hiền biến dạng gương mặt tái mét... và ông thì thầm bằng một giọng rõ hơn :

        — Tại sao tất cả mọi sự này ?... Lúc nào tôi cũng chỉ muốn... hòa bình và hạnh phúc... cho tất cả mọi người !... Không bao giờ tôi công kích ai... Luôn luôn chúng tôi bó buộc phải tự vệ... Xin Thượng đế tha thứ cho các người...

        Một co giật cuối cùng của bắp thịt, nụ cười biến mất, ánh nhìn tan vỡ !... Trên cửa, chiếc đồng hồ lớn chỉ 15g 45.

        Mãi tới xế chiều, bộ trưởng Sturmer mới đến trước Thủ tướng phủ và đòi gặp thiếu tá Fey. Đương sự hiện ra ở lan can, giữa hai Vệ binh. Từ dưới đất lên tới lan can, có một cuộc tranh luận mà tính chất khả ố thi đua với khôi hài !...

        Fey : — Rintelen đâu ?

        Sturmer : — Trong 10 phút nữa nếu không triệt thoái khỏi Thủ tướng phủ, chúng tôi sẽ tấn công !

        — Tôi cấm ngặt mọi cuộc tấn công.

        — Anh không còn chi để ngăn cấm nữa : anh là tù nhơn rồi !

        Ngay lúc đó, bên trong tòa lâu đài, một Vệ binh điện thoại cho Bác sĩ Rieth, đại sứ, Đức để loan tin cuộc đảo chánh thất bại. Rieth nhảy vội lên xe hơi và chạy thẳng đến Thủ tướng phủ để can thiệp kịp thời và có lợi cho bọn âm mưu. Y tới giữa lúc cuộc điều đình sắp kết liễu...

        Để cứu mạng những con tin, Sturmer chấp thuận cho bọn âm mưu được một giấy thông hành đến tận biên giới Đức. Y cam đoan với danh dự của một quân nhơn !...

        Cách đấy vài bước, Rierh, đại sứ Đức vừa chui ra khỏi chiếc Mercedes bóng loáng !... Để nhập đề, y tuyên bố với một nhân viên cao cấp Áo :

        — Một chuyện điên rồ !... Tuyệt đối điên rồ !...

        — Đại sứ thấy thế ư ? Thực tình, tôi khá ngạc nhiên về câu bình luận này. Hơi hào hoa, phong nhã chút xíu phải không ? Dù sao chăng nữa, chúng tôi đã biết rõ là những người chịu trách nhiệm về vụ đồ máu ngày hôm nay cần phải bị tâm nã ở bên kia biên giới...

[Giangtvx]

        Ngượng ngùng, đại sứ Rieth tiến về phía bộ trưởng Sturmer để tình nguyện hỗ trợ đắc lực... Ở đây, y lại gặt hái được sự hất hủi tàn nhẫn hơn !... Mặt lạnh như tiền, Sturmer nói :

        — Những biến có hiện tại và mọi hậu quả đều có tính chất thuần túy nội bộ của Áo ! Vả lại theo ý tôi, dường như ông hơi hấp tấp quá khi tự phô trương với quân phiến loạn !...

        Tiến thoái lưỡng nan, đại sứ Rieth lại ẩn náu vào tính ngạo mạn đặc biệt kiểu Phổ-lỗ-sĩ :

        — Trong những điều kiện tương tự, tôi thấy không có sự chi cần phải làm ở đây !

        Cuối cùng, hồi 19g30, bọn phiến loạn đâu hàng, quân đội chiếm đóng lâu đài và người ta khám phá thấy ngay thi hài Dollfuss. Tái xanh, tái xám vì giận dữ, Sturmer, thay vì cho đưa các vệ binh sang biên giới Đức, lại cho giải thẳng về lao xá... Trước tòa án, Sturmer đã khai :

        — Đúng là tôi đã hứa hẹn theo danh dự của một quân nhơn, nhưng lời cam đoan ấy chỉ có giá trị với một quân nhơn khác. Tôi xin để tùy quyền tòa án quyết định là có nên coi như đức tính của quân nhơn thuẫn túy đối với những người đã từ chổi lời kẻ hấp hối xin mời một thầy thuốc và một Linh mục ?

        Tất cả những bị can đều bị kết án tử hình, ngoại trừ Hudl : cựu trung úy của đạo quân Áo-Hung, có rất nhiều thành tích và huy chương, tên chỉ huy trưởng đoàn Vệ binh bị khổ sai chung thân. Thực ra y chỉ đền tội có 4 năm : Vì tới ngày 11-3-1938, vụ sáp nhập Áo-Đức (Anschluss) sẽ biến đổi tên sát nhơn Hudl thành một anh hùng dân tộc, danh tiếng vang lừng !

        Pianetta người đã nhồi hai phát đạn vào Dollfuss — vừa tiến lên giảo-hình đài vừa tung hô : « Hit- ler vạn tuế !... »

        Nhưng y có biết đâu là thần tượng Hitler thân mến của y đã «chân giò lảng ra», vội vàng né tránh thiệt xa ! Cho là các tay sai của mình như là « những phần tử khả nghi, vô cùng bất mãn ». Hitler chối bỏ hết mọi liên hệ với cuộc mưu toan và lại còn tiến tới mức giả dối là bày tỏ lòng hối tiếc !... Đến phút cuối cùng, Quân đội và đoàn Vệ binh Đức Quốc Xã kìm hãm ngay đoàn Lê-dương Áo đã di chuyền về phía biên giới. Về phần Goebbels đã cấp tốc phái các điệp viên đến các tòa soạn báo chí để thu hồi lại những « thông cáo » được soạn thảo sẵn từ trước và sẽ loan báo thành qua rực rỡ cuộc đảo chánh ở Áo ! Còn đại sứ Rieth hiển nhiên là đã bị tồn thương danh dự, đành phải nhường lại tòa dinh thự xinh đẹp ở thủ đô Viên cho tân đại sứ Von Papen !

        Đúng sự thực là cuộc rút lui có trật tự này chẳng đánh lừa nổi ai!... Vả lại 4 năm sau (14-3-1938) trong kinh thành Viên, hàng trăm ngàn lá cờ chữ Vạn bay phấp phới rợp trời !... Những người sống sót trong cuộc âm mưu trước kia, long trọng diễu hành theo bước chân ngỗng và các vị chức sắc Quốc Xã oai vệ khánh thành các bia kỷ niệm... Cũng như sau này, trước tòa án Nuremberg, đại diện công tố viện Mỹ Sidney Alderman đã xác nhận .

        Vụ Sáp nhập Áo-Đức (Anschluss) thực hiện rồi, nước Đức của Hitler kiêu hãnh nhận làm của mình vụ ám sát Doilfuss — về ý tưởng, thực hành và trách nhiệm !...

[Giangtvx]

*

*       *

        Trên các bàn giấy Công-tố-viện ở Nuremberg, hồ sơ dày cộm về vụ Dollfuss đã nhường chỗ cho một hồ sơ khác không kém phần dày cộm và xúc động!..,. Tòa án sẽ cúi xuổng nhìn một chương đặc biệt mơ hồ và chưa hề ai biết rõ về lịch sử triều đại Hitler : trường hợp đặc biệt về cái chết của Tổng-thống Hindenburg!

        Ngày 26-7-1934, nghĩa là một hôm sau khi xảy ra vụ ám sát Dollfuss, tình trạng sức khỏe ông già thình lỉnh suy nhược trầm trọng. Với tuồi 87, người ta không thể nào chịu đựng nổi những xúc động gớm ghê mà không ảnh hưởng đến sức khỏe ! Tại nhà nghỉ mát của Ông già ở Neudeck, người ta đang chờ đợi sự nguy hại nhất!... Mặc dù những nỗ lực phi thường của Lammers giám đốc Thủ-tướng phủ, do Hitler đặc phái đến để thử cố gắng xoa dịu sự giận dữ — và sự sợ hãi — của Tổng thống... nhưng Hindenburg không hề bị lừa phỉnh !... Trước đây không đầy một tháng, ông đã phải dự khán vụ thanh trừng dẫm máu trong « Đêm những lưỡi dao dài », 30-6-1934 !... Bây giờ thời những kẻ sát nhơn ăn lương Quốc-Xã, lại hạ gục người lãnh đạo Chánh phủ của một nước vừa là láng giềng, vừa là bạn thân !... Không còn hồ nghi gì nữa; triều đại Hitler là trièư đại của quân sát nhơn !...

        Đối với một người vừa công bình, chánh trực, vừa sùng đạo Công giáo như Vị Nguyên thủ già nua này, sự phát giác thiệt vô cùng ghê rợn ! Ông nằm liệt giường sau cuộc viếng thăm của Lammers...

        Các thầy thuốc riêng của ông — trong số có giáo sư danh tiếng Sauerbruch — đang nỗ lực một cách tuyệt vọng để duy trì — chỉ còn sống từng ngày tệ hơn thế !... từng giờ...

        Như vậy đối với Hitler, có nghĩa là y phải gấp rút tranh thủ thời gian ! Đã tới lúc căn phải đánh một đòn ác liệt ! Từ lâu, y đã quyết định chiếm đoạt quyền hành của Tổng-thổng Đức-quốc: chức vụ này sẽ trao phó cho y quyền Tư-lệnh Tối-cao của Quân đội. Vậy y cần phải — với bất cứ giá nào — có lực lượng đó, tuy nhỏ mọn (quân số 100.000 người do đặc ân của Hòa ước Versailles !) nhưng là đoàn quân nhà nghề, thiện chiến, — cũng như quân đội của Đức Quốc-Xã tương lai — để cho y có thể thực thi những dự định còn hoàn toàn bí mật !... Trong khi Hindenburg hãy còn thở, ngày 1-8-1934, Hitler đã mật lệnh cho các Bộ- trưởng gia-nô, rất trung kiên, ưng chuẩn đạo luật :

        « Các chức vụ Tổng thống và Thủ tướng Đức quốc đều do một người duy nhất thi hành. Như vậy, những đặc quyền hiện tại của Tổng thống sẽ quy thuộc về Thủ lãnh — Thủ tướng Hitler ».

        Đồng thời người ta cũng muốn cho Quân đội tuyên thệ trước vị tân Nguyên thủ Quốc gia. Về lý thuyết thời coi như thế là tạm xong nhưng cần phải được phê chuẩn. Và Hitler rất vội vã, tựa như tên ăn cắp muổn giấu kín món đồ vừa chọt được. Ngay buổi chiều hôm đó, trong khi các chữ ký trên đạo luật mới vừa ráo mực, y đã có ý can đảm đáng buồn đi tới Neudeck để trình diện trước Hindenburg ;

        Y biết rõ là ông già đang hấp hổi nhưng y không mấy thắc mắc lo âu, Tuy nhiên y cảm thấy nhu cầu khẩn thiết cần phải phổ biến ngay từ ngày mai một giai thoại « rất lâm ly, thống thiết » về những giây phứt cảm động này. Theo đó thời người ta đã dẫn thẳng y vào trong buồng, nơi Hindenburg ngủ chập chờn do người con trai là Oscar đang canh thức...

        Anh này khe khẽ nói:

        — Ba ơi!... Ba !... Thủ-tướng vừa tới...

        Hindenburg không hề có phản ứng chi cả. Kiên nhẫn, Oscar nhắc lại câu trên... Lần này ông già hơi động đậy nhưng cũng chưa mở mắt... Rồi ông thì thào :

        — Tại sao y không đến sớm hơn nữa ?

        — Vì Thủ tướng quá bận rộn.

        — Ta hiểu...

        — Ba ơi !.. Thủ - tướng muốn nói chuyện với Ba một vài việc.

        Thế là chậm chạp, khó nhọc, người hấp hối dần dần mở mắt ra. Một ánh nhìn bí ẩn lọt qua đôi môi tàn úa và, trong một vài giây, chậm chạp nhìn Hitler, nhưng đôi môi ông già vẫn bất động, không một tiếng nói thốt ra... Rồi hai mắt khép lại vĩnh viễn...

        Nếu câu chuyện trên đây là đích xác thời chắc chắn là người ta có thể giải thích ánh nhìn này như một sự tố cáo cuối cùng và khủng khiếp ! Trong trí óc Hitler — chính y cũng là chuyên viên đại tài về những ánh nhìn « nặng trĩu ý nghĩa » — thời quảng đại quần chủng cần phải trông thấy ở đó một: «nhiệm vụ thiêng liêng »!

        Rủi thay !.. Lại thêm một lần nữa đã có sự ngụy tạo quá tầm thương như vậy ! Đúng sự thực, khi Hitler tới, các thầy thuốc của ông già, hai con gái và con trai ông đang đứng ở chung quanh giường. Đã nhiều giờ, Hindenburg vẫn trong tình trạng hôn mê. Rất có thể là ông không còn đủ sáng suốt để nhận biết người khách là ai. Hơi thở khò khè cuối cùng, một vài tiếng nói hơi rõ ràng , «Hoàng đế tôi... Tổ Quốc tôi... » Và thế là hết !

[Giangtvx]

        Bây giờ Hitler đã đạt tới mục tiêu thử nhất: y có thể ngự trị một mình ! Hơn nữa, trong tập Bút-ký, Papen đã xác nhận rất thành thật là «cái chết của Hindenburg đã trừ khử được chướng ngại vật cuối cùng của uy quyền tuyệt đối ! »

        Lẽ dĩ nhiên là Hitler không cần đợi cái chết của Ông Già mới bắt đâu những sự chuẩn bị cho các dự định của y. Từ 15 tháng trước đây, hồi tháng 4-1935, Nội các do y chủ tọa, đã quyết định việc thành lập một Hội đồng Bảo vệ Đức quốc mà nhiệm vụ, hãy còn giữ bí mật, là vận dụng và động viên hết mọi khả năng về nhân lực, tài lực và vật lực của nước Đức!...

        Ngay trong phiên họp thứ hai của Hội đồng này Keitel, hồi đó là đại tá, đã nhấn mạnh sự nhu cầu khẩn thiết phải cấu tạo một nền kinh tế chiến tranh và tuyên bố quyết định sẽ theo đuổi tới mức cuối cùng của chương trình đó. Hồi tháng 2-1934, trong phiên họp thứ sáu, đến lượt tướng Beck xác định rằng cần phải tiến tới một «tình trạng báo động thiết thực !». Cùng ý nghĩa ấy và do những quyền hành rộng rãi đã được ban phát, luôn luôn tuyệt đối bí mật, hồi tháng 3-1935 mà Schacht sẽ giữ bộ Tài-chánh và điều hành Đức-Quốc Ngân-Hàng. Trong thời chiến tranh, y sẽ phối hợp hết thảy mọi ngành hoạt động kinh tế của nước Đức. Như vậy, giữ một vai trò tối quan trọng về việc tồ chức Quốc-Gia cho hoàn hảo trong thời chiến tranh, y đã hiển nhiên tham dự vào sự hoạt động mà Công-tố-viện của vụ án Nuremberg sẽ gọi là «cuộc âm-mưu đổi với nền hòa bình thế giới !..»

        Ngay từ tháng 9-1934, tám tháng sau khi Hitler lên cầm quyền, chánh phủ Đức đã nỗ lực, phần thời thiết lập các kho dự trữ mọi nhu-yếu-phẩm, phần thời thay thế các sản phẩm khan hiếm. Người ta bắt đầu tồn trữ dầu xăng, dầu ma-dút, than; bằng đủ mọi phương thức, cần phải tăng mức sản xuất dầu xăng và cao-su Tổng-hợp. Còn về phần tiêu thụ của dân sự, người ta tìm hết mọi cách để hạn chế đến mức tối thiểu mà không làm cho dân chúng xôn xao ! Như thế, phân nhiều các xưởng máy sẽ chánh thức tiếp tục hoạt động cho phía dân sự, nhưng trên thực tế, các sản phẩm của họ sẽ hoàn toàn dành cho quân đội.

        «Những súng đại bác thay thế bơ sữa !.. »

        Khẩu hiệu tuyên truyền này, do Goering sáng chế ra, đã được hoan hô nhiệt liệt ở khắp mọi nơi. Hàng đoàn người thất nghiệp tan biến trong nháy mắt, vì sự phát triền khổng lồ kỹ nghệ quân nhu thu hút rất dễ dàng những cánh tay có thể sử dụng được, đó là chưa kể một chương trình đại quy mô về các xa lộ chiến lược. Còn về những lo ngại vẩn vơ do sự hoạt động hăng say như vậy có thể ngẫu nhiên phát sanh ra, thời người ta đã tiên liệu sự kiện đó bằng cách làm cho nhân dân choáng váng, rối trí vì những cuộc biều tình liên miên, vô cùng tận ! «Bánh mì và trò xiếc» (Panem Et Circenses) : công-thửc la-tinh cổ xưa này chưa hề mất hết sức quyến rũ nguy hại của nó !

        Thomas Dodd, đại diện công-tố Mỹ, đọc ở Nurem- berg một bản tài liệu tối mật khám phá thấy trong văn khố Thủ-tướng phủ, đề năm 1934. Người ta thấy có đoạn chính-yếu :

        «Goering, trong một phiên nhóm có Schacht và các chức sắc cao cấp của chẽ độ tham dự, bày tỏ ý muốn quyết liệt của y là trong thời gian 4 năm, sẽ tổ chức hoàn toàn nền kinh tế Đức phục vụ chiến tranh. Y nhấn mạnh là hành động như vậy, y đã theo đúng chỉ thị của Hitler tại bộ Chiến tranh ! Theo lời vị Thủ lãnh thời một cuộc xung đột với Nga-Sô không tài nào tránh khỏi nên chúng ta, ngay từ bây giờ và trong tất cả mọi hành vi, cần phải để ý đến một cuộc động viên cấp tốc ».

        Những câu nói phát giác này rất có giá trị, nhất là người ta bổ khuyết thêm bằng câu tâm sự điếng hồn của Hitler :

        — «Tôi đã giải phóng con người khỏi những ảo tưởng bẩn thỉu, nhục nhã, đầu độc mà người ta gọi là lương tâm, đạo đức !»

        Bây giờ chủng ta hãy thử xem sự hủy diệt lương tâm và đạo đức đã thể hiện ra sao ? Không thiếu chi các ví dụ ! ... Ngày 7-3-1936, trước Quốc-Hội rất đầy đủ, Hitler trịnh trọng tuyên bố :

        — Chúng ta không hề có một yêu sách đất đai nào ở Âu-châu. Và nhất là chúng ta biết rõ rằng các vấn đề Âu châu không bao giờ có thể tìm thấy sự giải quyết trong một cuộc chiến tranh ! ...»

        Thế mà ngay hôm đọc bài diễn văn này, y đã phát động chiến dịch Sáng-Tạo (Shulung ; chiến dịch thứ nhất của hàng loạt vô tận đều dùng tên mật-mã). Đó là việc xua quân đội tiến vào Rhénanie, vùng phi quân-sự, chiểu theo nhiều hòa-ước quốc tế !

[Giangtvx]

        Lẽ tất nhiên là Hitler không thiếu chi những lý lẽ để chứng minh sự vi phạm trắng trợn các quy ước hiện hành :

        «Đối với nước Pháp, chúng ta đã rất nhiều lẫn bày tỏ tình thân hữu và những bảo đảm về thiện chí. Nhưng để trả lời những sự cởi mở, thân thiện đó Pháp không tìm được sự chi tốt đẹp hơn là ký kết với Nga-Sô một minh ước quân sự để chĩa mũi dùi duy nhất vào Đức ! Như thế, về phần Đức, cũng tự coi như không còn bị ràng buộc hay liên hệ chi với những hòa ước đã thành cổ xưa, lạc hậu ! Để bảo toàn những quyền lợi sơ đẳng nhất — từ của dân tộc Đức đến sự an ninh ở các biên thùy — ngày hôm nay, Chánh phủ Đức-Quốc đã tái lập hoàn toàn chủ quyền quốc gia trong vùng phi quân sự Rhénanie ».

        Lý lẽ thiệt vững chắc ! — ít nhất là đổi với những người kém hiểu biết. Hitler đã đạt tới mức trình bày hành động của mình như là một phản ứng ngẫu nhiên —  và hoàn toàn có lý — của sự ký kết minh ước Pháp- Nga. Chỉ mãi về sau này, ở Nuremberg, người ta mới biết rõ sự thực. Đúng ra, một tài liệu khám phá thấy trong Văn-khố của Đức Quốc-Xã đã tiết lộ rằng việc quân đội tái chiếm miền Rhénaníe ngày 7-3-1936. đã được định đoạt ngay từ 2-5-1935, nghĩa là trước ngày ký kết minh ước Pháp-Nga rất xa :

        «Bí mật ! Tối mật ! Chiến dịch có tên mật mã là Sáng-Tạo (Schulưng) cần phải được phát động thình lình và thực thi chớp nhoáng ! Trong công việc chuẩn bị, người ta không cần đếm xỉa tới sự thiếu sót hiện tại về tiềm lực binh bị của chúng ta. »

        Xúc động lớn lao ở Genève ! Hội Vạn Quốc (Quốc Liên) từ lâu nay chỉ thu hẹp vào phạm vi những cuộc biểu diễn về tinh-thần, lý tưởng, đành hài lòng ghi nhặn «Sự tự do vi phạm của chánh phủ Đức về những hòa ước Versailles và Locarno »... Sự-kiện lại càng trầm trọng hơn nữa là những cường quốc liên hệ trực tiếp đến vụ này, nhất là Pháp, chỉ khư khư trong lãnh vực những sự phản đối suông ! Cũng như cuốn theo chiều gió !..

        Sau khi thanh toán xong vụ này, thiệt là dễ dàng để lao đầu vào đủ mọi thứ đầu cơ, được hỗ trợ mạnh mẽ bằng những luận điệu bất hủ : «Nếu thế nọ»... hay « Nếu thẽ kia... »

        Tuy nhiên, nhân cơ hội này, người ta có thể nói mà không sợ nhầm lần là nước Pháp, hồi tháng 3- 1936 đã bỏ lỡ mất dịp may duy nhất để củng cố nền hòa bình : chỉ cần tỏ một hành động cương quyết là Hitler bị nhạo báng làm trò cười cho thiên hạ, những lời tuyên bố lớn lao của y biến thành những sự khoe khoang, phách lối, sẽ phải rời bỏ sân khấu chánh tri... Như thế lại còn tệ hại hơn là sự bại trận — một cuộc chiến ! Vả lại Hitler rất có thể thực hiện được một vài chương trình ấy bằng các phương thức ngoại giao, nghĩa là hòa bình... Nhưng Hitler — đâu có chịu nghe những chuyện hợp lý này — dằn giọng nói :

        — Tôi không thể nào cho phép tôi chờ đợi được nữa ! Những phương thức ngoại giao của ông rất chậm chạp và các thành quả — hãy cứ ví dụ là có thành quả — sẽ còn lâu mới chín mùi ! Vậy thời gian cấp bách lắm rồi và hối thúc chúng ta sát gót...

        — Thưa Thủ-tướng : vậy trong trường hợp này, tôi phải xin Thủ-tướng tìm kiếm ngay một Bộ-trưởng Ngoại-giao khác ! Về phần tôi thời tôi từ khước không chịu làm đồng lõa cho một vụ xâm lăng tương tự !...

        Tuy nổi cơn thịnh nộ nhưng mãi 15 ngày sau, Hitler mới chấp nhận sự từ chức của Neurath. Đồng thời để che giấu dư luận về sự bất hòa trầm trọng ở trong nội bộ của Nội-Các, y bổ nhiệm nam tước Neurath là hội viên trong Hội-đồng Cơ-Mặt. Và Neurath, sau khi suy nghĩ chín chắn, đành chịu khuất phục với lòng tri ân nồng hậu... Y sẽ còn chịu khuất phục nữa khi Hitler — tràn trề mỉa mai — lại bổ nhiệm y nhận lãnh chức vụ cao cấp là Bảo-Trợ-Viên vùng Bohême- Moravie, tên mới của nước Tiệp-Khắc tội nghiệp, đáng thương !

        Đã rảnh tay về ngoại giao. Hitler sẽ tấn công sự đối lập của các quân nhơn... Dù sao chăng nữa, y cũng không mấy thích thú « những tướng lãnh gieo họa kia, cần phải thúc mạnh chân vào mạng sườn để bó buộc họ phải làm chiến tranh ! ». Tuy nhiên, Hitler cũng nhận xét thấy là y không thể nào xua đuổi họ như các tên đày tớ tầm thường, quân đội sẽ không thể nào khoan đung cho y. Thế là để loại trừ họ, y sẽ dùng đến những phương pháp hình như vay mượn trong các loại văn chương trinh thám hạng bét !...