Kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm - Thượng tướng Trần Văn Trà

[macbupda]

Tôi đi nằm trong một trạng thái suy nhĩ không dứt. Ba mươi năm rồi có bao nhiêu đêm dài thao thức, nhưng có đêm nào lại giống đêm nào. Tôi nhẩm tính lực lượng của địch bố trí vòng trong vòng ngoài để bảo vệ Sàigòn và lực lượng của ta ở từng hướng chiến dịch. Tôi nhắm mắt mường tượng lại những con đường đầu tiên vào nội ô Sàigòn, các sông rạch, những cánh đồng, nơi có địa hình cao ráo hay lầy lội Đánh Xuân Lộc thì bố trí rồi. Còn bỏ Mộc Hóa tiến về đường 4 thì binh khí kỹ thuật làm sao đi được? Và hình dung sự phản ứng của địch khi ta tấn công Khu vực Sàigòn, một thành phố lớn, phức tạp về nhiều mặt, là hang ổ của cuối cùng giặc, bị bao vây không còn lối nào để thoát, buộc địch phải cố thủ đến hết hi vọng sống còn, mới đầu hàng hay tan rã. Và đó cũng là thành phố thân yêu của ta, nhân dân ta đông đúc cần phải bảo vệ, phố xã, công trình kiến trúc, tài sản của xã hội không thể dể địch phá hoại. Miền Đông nam bộ bao quanh thành phố là một vùng địa hình trung bình phần lớn là cao ráo, nhiều đường sá, rộng cả chiều dọc, lấn chiều ngang, không giống như Tây Nguyên cô lập trên núi cao hay ven biển Miền Trung dài mà hẹp dễ bị cắt, bị chia, dễ gây cho địch hỗn loạn và tan vỡ. Lực lượng vũ trang bản thân của B2 hiện có, trước tình hình địch đang suy sụp, có thể kết hợp với nổi dậy của quần chúng, đánh thẳng và giải phóng Sàigòn nhưng không đủ sức đánh nhanh mạnh giữ cho thành phố nguyên vẹn.

Trong những lúc suy nghĩ căng thẳng gặp khó khăn chưa giải đáp được tôi thường nhớ đến Bác Hồ và tự nhiên tôi nhẩm một đoạn dịch bài thơ chữ Hán “Học đánh cờ” của Bác:

“Phải nhìn cho rộng, suy cho kỹ,
“Kiên quyết không ngừng thế tiến công.
“Lạc nước, hai xe đành bỏ phí,
“Gặp thời, một tốt cũng thành công.

Phải rồi, tôi tự nhủ, lực lượng ta ít nhưng thời cơ đã đến, gặp thời cơ thì một tốt cũng thành công, không ngừng thế tiến công khi địch đã rồi. Tôi mỉm cười một cách sung sướng và chợp mắt lúc nào không hay. Khi tỉnh giấc, trời vừa sáng. Tôi qua gặp anh Dũng. Anh ấy cũng đã thức dậy rồi. Chúng tôi ôm nhau mừng rỡ. Tôi hỏi:

- Lần đầu tiên vào Nam bộ, anh thấy thế nào?

- Cảm động và sung sướng, tả sao cho hết. Anh trả lời.

Rồi câu chuyện xoay quanh các chiến thắng ở các chiến trường và chúng tôi bàn cách làm việc sắp tới.

Rời anh tôi đi thăm và bắt tay lần lượt các đồng chí trong “Tiền phương”. Các đồng chí Lê Ngọc Hiền, Lê Quang Vũ đã từng là phó tham mưu trưởng Miền một thời gian trước đây, quen mặt và biết người rồi, đồng chí Doãn Tuế, tư lệnh pháo binh của bộ tổng tư lệnh vào đây lần thứ hai, còn nhiều đồng chí tư lệnh các binh chủng, cán bộ tham mưu, tác chiến, lần đầu vào B2, cảnh lạ nhưng người quen, mừng vui và thích thú. Thế là thời cơ đã sẵn, đội ngũ được tăng cường, khi lực lượng chủ lực tập trung đầy đủ thì phần thắng rõ ràng là nắm chác trong tay, thật là nghìn năm có một.

Ngày hôm ấy, chúng tôi thổ chức làm việc giữa 2 bộ phận: các cơ quan của Miền và đoàn A.75. Tôi giao nhiệm vụ cho tham mưu, chính trị, hậu cần B2 báo cáo cho các đồng chí cơ quan tiền phương Bộ đầy đủ và cụ thể tình hình chiến trường đặc biệt là khu vực Sàigòn, từ hình thái và giá trị các mục tiêu quan trọng của địch, lực lượng và các bố trí phòng ngự của chúng, địa hình đại vật các vùng đến các lực lượng lớn, nhỏ của ta bên trong và bên ngoài thành phố, những tâm lý, cách sống và khả năng hành động của con người Nam bộ và Sàigòn, các kế hoạch đã vạch ra và thế trận đã hình thành. Công việc báo cáo phải xong trong một thời gian ngắn nhất. Từ giờ phút này chúng ta phải chạy đua với thời gian mà!

Chiều ngày 7 tháng 4, đồng chí Lê Đức Thọ, Đại diện của Bộ chính trị, một mạch từ Hà Nội vào thẳng B2, đã đến căn cứ Bộ tư lệnh Miền lúc ấy nằm về phía tây thị trấn Lộc Ninh, sau này trở thành chỉ huy sơ cơ bản của chiến dịch giải phóng Sàigòn. Sáng ngày 9-4, trong cuộc họp có đủ mặt các đồng chí trong Trung ương Cục, Quân ủy và Bộ tư lệnh B2 cán bộ chủ chốt trong các cơ quan Miền và đoàn A.75, đồng chí Thọ đã phổ biến nghị quyết mới nhất của Bộ chính trị. Nghị quyết đã nhận định và đánh giá tình hình toàn chiến trường có hệ thống từ nghị quyết 21 đến nay, các diễn biến nổi bật của từng chiến trường, tình hình nước Mỹ và của thế giới bên ngoài có liên quan và quyết tâm giải phóng Miền Nam trước khi mùa mưa bắt đầu. Đồng chí nói: “Tình hình biến chuyển hết sức nhanh chóng, thời cơ là vô cùng thuận lợi vì vậy kế hoạch 2 năm 1975-1976 của ta có thể và phải được thực hiện trong vòng mấy tháng. Bộ chính trị chỉ thị; “Lúc này thời gian là sức mạnh. Phải hành động thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng”.

[macbupda]

Sau đó hội nghị đã quyết định về cách làm việc và phân công rành mạch giữa các bộ phận:

Trung ương Cục, Quân ủy và Bộ tư lệnh Miền vẫn chịu trách nhiệm như cũ, chỉ đạo và chỉ huy cuộc tổng tấn công và nổi dậy trong toàn B2, đặc biệt là chỉ đạo sát cuộc nổi dậy của quần chúng ở Sàigòn.

Chiến dịch tiến công giải phóng Sàigòn mà sau này Bộ chính trị đặt tên là “chiến dịch Hồ Chí Minh” theo nguyện vọng chung, do đồng chí Văn Tiến Dũng làm tư lệnh. Bộ tư lệnh Miền trong lúc đó vẫn đảm nhận trách nhiệm B2 của mình. Có vài đồng chí tham gia vào chỉ huy chiến dịch. Như đồng chí Phạm Hùng với cương vị là chính ủy, tôi và đồng chí Lê Đức Anh, Phó tư lệnh.

Các cơ quan của Miền, tham mưu, chính trị, hậu cần đều phải làm 2 chức năng: một vẫn là những cơ quan giúp Bộ Tư lệnh miền chỉ huy toàn B2 như từ trước, hai là thành cơ quan của Bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh được tăng cường các cán bộ và cơ sở của Đoàn A.75 vào. Bộ tham mưu miền phải chọn cho những cán bộ am hiểu tình hình và địa hình, địa phương, có kinh nghiệm chỉ huy chiến đấu của chủ lực nhiều năm ở B2, trực tiếp giúp đỡ các quân đoàn của Bộ sẽ vào tham gia chiến dịch còn bỡ ngỡ nhiều trong một hoàn cảnh hết sức khẩn trương: vừa hành quân đến, có khi chưa đủ đã phải triển khai và chiến đấu ngay. Đồng chí Đinh Đức Thiện chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần cùng vào một lúc với đồng chí Dũng, đi thẳng đến cơ quan của Cục Hậu cần Miền, nhập thân vào với anh em, cùng lo đảm bảo mọi mặt vật chất kỹ thuật cho chiến dịch.

Đồng chí Nguyễn Văn Linh, Phó bí thư Trung ương Cục, đặc biệt phụ trách công tác nổi dậy của quần chúng nhất là ở thành Sàigòn. Đồng chí Võ Văn Kiệt, Ủy viên Thường vụ Trung ương Cục thì chỉ đạo việc tiếp quản các cơ sở ở Sàigòn cũng như điều khiển kế hoạch và tổ chức quân quản thành phố. Với cương vị là đại diện Bộ chính trị, đồng chí Lê Đức Thọ tham gia ý kiến vào mọi mặt công tác của Trung ương Cục cũng như của chỉ huy chiến dịch.

Rừng Lộc Ninh đã nổi tiếng, giờ đây càng đi vào lịch sử, tưng bừng, nhộn nhịp suốt cả ngày đêm. Dưới tầng cây lá còn lại của nó xen thêm vào những lưới ngụy trang khéo léo, cán bộ, chiến sĩ, xe gắn máy, đi lại từ nhà này qua lán trại nọ không lúc nào ngừng. Ban đêm ánh đèn điện được che chụp cẩn thận chiếu rọi từng khuôn mặt rạng rỡ, từng bản đồ chứa đựng bao bí mật, từng thiết bị máy móc nhiều loại, cũ có, mới có… làm tăng thêm vẻ huyền bí mà hiện đại, khẩm trương mà nghiêm ngặt của khu rừng thiêng vừa là Chỉ huy sở Miền, vừa là của Bộ chỉ huy chiến dịch. Từ cành cây này qua cành cây nọ, giây điện thoại tỏa đi khắp phía. Và thoát lên trên vòm trời là những tín hiệu vô hình của những mật điện đi, về mọi nẻo. Đồng chí Xuân Đào⁽¹⁾ phu trách thông tin của Miền, vẫn thường than phiền tình trạng thiếu thốn kinh niên máy móc phương tiện, thiếu giây cáp lẫn giây trần, nhưng vẫn luôn tự hào về đội ngũ cán bộ và chiến sĩ của mình đã từng dũng cảm và xoay xở mọi cách, bảo đảm cho chỉ huy thông suốt của Miền đối với tất cả các quân khu, đơn vị trong mọi chiến dịch của chủ lực B2 từ trước đến nay. Giờ dây Xuân Đào hả hê vui sướng được thông tin của Bộ tăng cường, giúp đỡ mọi cần thiết trong thời kỳ mà công việc nhân lên gấp hai gấp ba này.

Căn cứ vào nghị quyết và chỉ thị của Bộ chính trị, hội nghị cũng đã nhận định rằng tình hình chiến trường vẫn tiếp tục diễn biến nhanh chóng. Cần có dự kiến đến lúc nào đó, có thể có những diễn biến ngay ở Sàigòn, sào huyệt cuối cùng của địch. Vì vậy để chủ động trong mọi thình huống, ta phải có kế hoạch hành động lập tức khi thời cơ đến với lực lượng hiện có mà không đợi các quân đoàn của Bộ vào đến nơi. Trường hợp không có đột biến, thì sẽ đợi cho lực lượng chủ lực ta được tập trung đầy đủ có ưu thế áp đảo quân địch để đánh đòn sấm sét bất ngờ chắc thắng loại trừ mọi sự chống cự dai dẳng, mọi đổ nát và phá hoại. đảm bảo an toàn cao cho mộ thành phố lớn nhất và đông dân cư nhất của ta.Hội nghị đã nhất trí thông qua phương án tấn công Sàigòn bằng lực lượng hiện có của B2 mà Trung ương Cục đã thông qua, đang bắt đầu thực hiện và chúng tôi đã trình bày cặn kẽ.

Trong lúc B2 bắt đầu thực hiện chia cắt chiến lược và bao vây Sàigòn theo kế hoạch nói trên thì Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương kiên quyết tập trung toàn lực có thể có vào mặt trận Sàigòn, trận quyết chiến chiến lược cuối cùng. Theo mệnh lên khẩn cấp của trên và lửa nhiệt tình nung nấu trong tim, từng đoàn quân rầm rập tiến nhanh về Nam để kịp tham gia vào “ngày hội giải phóng dân tộc”. Các quân đoàn sư đoàn từ đồng bằng sông Hồng, từ Quân khu 4, hành quân cơ giới ngày đêm chật ních đường Trường Sơn. Các đơn vị chủ lực của Quân khu 5 và của Bộ, các binh khí kỹ thuật, đạn dược mà quân dân khu 5 vét trong các kho gởi chi viện, tiến dọc theo ven biển Miền Trung, dưới sự chỉ huy của các đồng chí Lê Trọng Tấn, Lê Quang Hòa, Hoàng Minh Thảo, Nam Long do Quân ủy Trung ương chỉ định, vừa diệt địch vừa cấp hành quân tăng cường cho cánh phía Đông đánh vào Sàigòn. Tiếp theo đó là các đoàn quân bổ sung từ Hà Nội, từ Tây Bắc, Việt Bắc, từ các tỉnh miền Bắc xã hội chủ nghĩa gởi vào, sẵn sàng người trước ngã người sau thay thế cho dân tộc vươn lên đỉnh cao chói lọi. Cũng trong thời gian này, các tỉnh B2 đặc biệt là ở đồng bằng sông Cửu Long, thanh niên nhập ngũ tòng quân, tham gia du kích, xây dựng đơn vị mới để có sức mạnh cùng đồng bào tấn công và nổi dậy giải phóng quê hương. Ở Sàigòn 1 trung đoàn trở thành 2 trung đoàn Gia Định 1 và 2, ở các tỉnh Khu 8 và 9 như Bến Tre, Trà Vinh, Cần Thơ… huyện nào hầu như cũng có tiểu đoàn. Có tỉnh 5, 6 tiểu đoàn. Hàng vạn thanh niên về quân khu bổ sung cho chủ lực. Khí thế quần chúng sôi sục. Thật là hào hùng, cả nước hành quân, cả nước chiến đấu, cả nước đứng dậy. Ôi! Tổ quốc ta thiêng liêng, dân tộc ta anh hùng biết mấy!

⁽¹⁾ Đại tá Nguyễn Xuân Đào (hiện là Trưởng Phòng Thông tin Quân khu 7)

[macbupda]

Trong thời gian này về phía địch chúng rất hoang mang vì đã bị thất bại lớn. Lực lượng quân đoàn 1 và 2 cơ bản bị tiêu diệt và tan rã. Nhưng chúng vẫn ngoan cố vội vàng tập hợp lại lực lượng tổ chức lại phòng thủ vùng chiến thuật 3 và 4. Thiệu đã đề ra một chiến lược mới mà y đặt tên là: “nhẹ ở đầu nặng ở đáy” nghĩa là rút bỏ các vùng thuộc quân khu 1 và 2 còn lại để về giữ Quân khu 3 và 4 theo như kế hoạch Gavin đề ra. Nếu trước đây Thiệu đã chửi rủa kế hoạch này một cách thậm tệ thì ngày nay y bám víu vào như một kế hoạch cứu tinh cái chế độ đang hấp hối của y. Nhưng thương hại thay, muộn quá rồi! Cả người Mỹ đến giờ phút này cũng còn chủ quan nặng. Tiêu biểu nhất là Martin, Đại sứ Mỹ ở Sàigòn. “Martin trả lời thượng viện (Mỹ) rằng lực lượng Nam Việt Nam rút lui khỏi Tây Nguyên một cách có trật tự, mặc dù có những tin tức trái ngược lại. Và khi phó vụ trưởng vụ Việt nam (thuộc Bộ ngoại giao Mỹ) phản đối sự lạc quan này thì Martin hứa là trong một năm nữa sẽ mời vợ chồng vụ phó này đi chơi Ban-mê-thuột một chuyến. Maritn còn ra vẻ sốt ruột về tay chưn của mình là Al. Francis. Sau khi xem bức điện ảm đạm từ Đà Nẵng gởi về, Martin nhẫn tâm bình luận đại khái nói là: “Chắc tuyến giáp trạng của Francis lại hành anh ta lần nữa”. Martin tin tưởng như vậy không phải chỉ vì không hiểu biết sự thật. Ông ta luôn luôn bảo những người bi quan, hết người này đến người khác, ở Oa-sinh-tơn rằng ông coi mất nửa phía bắc của Việt Nam cũng là nhẹ nợ vì về kinh tế nó không được lợi lãi bao nhiêu, chỉ tốn tài nguyên của chính phủ. Phần còn lại giàu có hơn, nó tập trung hẳn thành một khối, có thể bảo vệ một cách có hiệu quả hơn”⁽¹⁾. Ngay các nhà phân tích CIA và Lầu năm góc cũng có quan điểm: “Tuy thừa nhận mất phần lớn Quân khu 1 và 2 là mất vĩnh viễn, họ vẫn lập luận rằng lực lượng chính phủ ở nơi khác trong nước đủ mạnh để ít nhất cũng giữ được phòng tuyến bắc Sàigòn suốt cho đến đầu mùa mưa vào tháng 5, sau thời gian đó cuộc tấn công của Bắc Việt Nam nhất định sẽ bị khó khăn về thời tiết và chính phủ sẽ có thời gian để chỉnh đốn và tập hợp lực lượng lại và có lẽ mở lại đàm phán từ một thế tương đối mạnh”⁽²⁾.

Sáng ngày 25-3 một cuộc họp của cấp chóp bu Mỹ đã diễn ra tại Nhà trắng gồm cả Tổng thống Ford, Kissinger, Martin, Weyand, tham mưu trưởng lục quân và cả Tổng tư lệnh Mỹ ở Đông dương để nhận định tình hình và bàn kế hoạch đối phó với chiến sự ở Việt Nam. Cuộc họp lúng túng với những tin tức trái ngược nhau nên phải cử tướng Weyand đi Sàigòn để đích thân đánh giá tình hình tại chỗ và bàu mưu tính kế cho Thiệu chống trả cho có hiệu lực.

Ngày 28, Weyand cùng một phái đoàn quan trọng đã đến Sàigòn và lao ngay vào việc: “Ngay từ khi đặt chân đến Sàigòn, Weyand đã tập trung tâm lực vào một vài mục tiêu cơ bản. Ngoài công việc cụ thể là điều tra tình hình, ông tập trung nhiều vào việc xây dựng một chiến lược mới nhằm cứu vãn những người Miền Nam Việt Nam. Điều mấu chốt của kế hoạch này là sự thay đổi cơ cấu của chính Thiệu: “nhẹ ở đầu, nặng ở đấy”. Đầu tiên theo quan điểm của Thiệu hy vọng xây dựng một tuyến phòng thủ vòng ngoài cho Sàigòn kéo dài từ Tây Ninh ở hướng tây đến Nha Trang ở vùng bờ biển. Nhưng bây giờ điểm với tình trạng cộng sản thâm nhập sâu vào vùng phía nam Quân khu 2, rõ ràng cần có một vài điều chỉnh bổ sung. Weyand gợi ý như một cách lựa chọn, một tuyến phòng thủ mới sẽ được xây dựng chốt tại thị xã Phan Rang rồi Xuân Lộc làm căn cứ trung tâm và Tây Ninh là chốt phía tây. Vì Thiệu cũng chẳng có mấy phương án, ông ta chấp nhận ngay đề nghị này”⁽³⁾. Weyand nhấn mạnh với Thiệu: “Phải giữ cho được Xuân Lộc, mất Xuân Lộc là mất Sàigòn”.

“Như vậy là bước đầu tiên nhằm thực hiện kế hoạch phỏng thủ mới, Thiệu cử tướng Toàn giữ Phan Rang (tướng Toàn là chỉ huy Quân đoàn III) và Toàn lại chỉ thị cho người bạn cũ của mình là tướng Nguyễn Vĩnh Nghi (cựu chỉ huy Quân khu IV bị cách chức mùa thu trước vì tham nhũng) thành lập Tổng hành dinh vòng ngoài ở đó cùng với một bộ phận của Sư đoàn cơ động. Ông ta cũng triển khai một lữ đoàn thiết giáp và một vài đơn vị iệt động tới phía đông Quân khu III để tăng cường cho sư đoàn quan Nam Việt Nam tại thị trấn trọng yếu Xuân Lộc”⁽⁴⁾.

Tuy xoay sở như vậy, bề ngoài có vẻ cố thủ đến cùng nhưng trong thâm tâm cả Thiệu và Mỹ đều không tin có thể đứng vững.

Bằng chứng là trong ngày 2 và 3 tháng 4 Thiệu đã lén lút cho chở tài sản quí giá mà y đã cướp được của nhân dân ta qua Đài Loan và Canada để mưu sống một đời vương giả khi phải chạy trốn ra nước ngoài. Còn Mỹ thì cũng lo chuẩn bị trước cho kế hoạch phục thù vè sau khi phải cút khỏi Việt Nam. “Từ lúc phái đoàn Weyand đến đây, Giôn-xơn (trùm CIA ở Sàigòn) đã xin được phép tuyển lựa một số “người ở lại” và thành lập tổ chức những người tị nạn Việt Nam ở Băng Cốc, coi đó như một chiếc cầu tung các mang lưới điệp viên, hoạt động dài hạn vào Việt Nam. Đứng về quan điểm mà nói, điều đó tương đối đơn giản. CIA đã từng làm vậy với các nhóm lưu vong ở Đông Âu nhiều năm về trước”⁽⁵⁾.

Những người có lương tri trên toàn thế giới hãy qua sự tự thú này để hiểu rõ vấn đề tị nạn Việt Nam mà loa tuyên truyền Mỹ làm rùm beng lâu này là thế nào. Đó thực chất là một khâu trong kế hoạch phục thù của Mỹ và bọn bành trướng Trung Quốc cấu kết với nhau sau thất bại cay đắng và nhục nhã ở Đông Dương. Và cũng qua đây để hiểu đầy đủ Băng Cốc, thực sự là một căn cứ bàn dạp của Mỹ để đánh vào Đông Dương, nơi mua xương máu lính Thái Lan qua tham chiến trong cuộc chiến tranh vừa qua và còn là căn cứ đào tạo và tung gián điệp vào Đông Dương thực hiện kế hoạch phục thù của đế quốc và bành trướng, là nơi xuất phát mọi mưu đồ phá hoại hòa bình ở Đông Nam Á sau chiến tranh.

Theo kế hoạch phòng thủ mới, ngoài các sư đoàn ngụy số 25 ở Củ Chi tây bắc Sàigòn, số 5 ở Lai Khê phía bắc, số 18 và Lữ 3 kỵ binh, 2 lữ thủ quân lục chiến, 1 lữ dù ở phía đông, chúng gấp rút bổ sung xây dựng lại sư đoàn 22 bố trí ở Long An phía tây để nối liền với các sư đoàn 7, 9, 21 ở Đồng bằng. Ở vùng ven Sàigòn chúng còn có một lữ dù, 3 liên đoàn biệt động quân và một số liên đoàn bảo an trấn giữ. Trong nội đô, chúng bố trí thành 3 liên khu phòng thủ do lực lượng cảnh sát dã chiến và phòng vệ dân sự rải khắp các quận, phường.

Để đưa phái đoàn Weyand về Mỹ một cách có ý nghĩa, ngày 1-4 ta giải phóng Quy Nhơn, Tuy Hòa, ngày 3-4 chiếm Cam Ranh, Nha Trang và sát Sàigòn hơn về phía bắc chiếm Chơn Thành trên đường 13, ngày 4-4 giải phóng thị xã Đà Lạt. Một sự việc nổi bật nữa là sáng ngày 4-4 phái đoàn Weyand bay về Mỹ để báo cáo nhiệm vụ hoàn thành tại Nhà trắng thì Dinh Độc Lập của Thiệu bị oanh tạc bằng phi cơ sáng ngày 8-4. Đó là chiếc máy bay F-5E do Trung úy không quân Nguyễn Thành Trung lái, cất cánh từ sân bay Biên Hòa đã ném hai quả bom rất trúng đích vào Dinh lũy của Tổng thống Ngụy quyền báo hiệu trước ngày sụp đổ sắp tới của chế độ tay sai. Trung là một thanh niên yêu nước, con một đồng chí ta ở Bến Tre, được tổ chức đưa vào hoạt động trong lực lượng không quân ngụy từ lâu. Đã đến lúc ta sử dụng các loại máy bay và bom đạn lấy được của địch để chuẩn bị cho giờ phút cần thiết. Sân bay Phước Bình thuộc tỉnh Phước Long đã được tổ chức và điều khiển cho chiếc F-5E hiện đại nhất của ngụy hạ cánh an toàn, nguyên vẹn. Nguyễn Thành Trung đã lập được thành tích, được khen thưởng xứng đáng, đã hoàn thành nhiệm vụ vẻ vang lâu dài trong lòng địch và đã trở về bằng một chiến thắng. Đây là một trong những dung nhan muôn hình muôn vẻ của người chiến sĩ quân giải phóng hoạt động khắp nơi nào, ở đó có người Việt Nam sống trong những năm chống Mỹ cứu nước oanh liệt.

⁽¹⁾ Sách “khoảng cách thời gian vừa phải” nhà xuất bản Random House, 1977 New Yorrk, phần II “chung cuộc”.
⁽²⁾ Sách đã dẫn.
⁽³⁾ Sách đã dẫn, phần III “sụp đổ”.
⁽⁴⁾ Sách đã dẫn.
⁽⁵⁾ Sách đã dẫn ở trên của Frank Snepp, một cán bộ có cỡ của CIA ở Sàigòn trong những năm chiến tranh.

[macbupda]

CHƯƠNG BẢY
TRẬN QUYẾT CHIẾN CHIẾN LƯỢC QUYẾT ĐỊNH:
CHIẾN DỊCH HỒ CHÍ MINH LỊCH SỬ

Trong những ngày đầu tháng tư trở đi, sân khấu chính trị Sàigòn hoạt động sôi nổi khẩn trương. Nhân dân thì đòi hạ bệ Thiệu để có hòa bình theo yêu cầu của chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam. Weyand và Martin thì muốn vẫn giữ Thiệu tránh xáo trộn chính trị, nhưng mở rộng chính phủ có nhiều thành phần kể cả phe đối lập để có thể đàm phán với Mặt trận dân tộc giải phóng hòng cứu vãn sự thất bại hoàn toàn của “Việt Nam cộng hòa”. Cái gọi là “Thượng nghị viện” Miền Nam cũng ra nghị quyết, tuy biết rằng nghị quyết này không có giá trị gì cả, đòi thay đổi lãnh đạo để “cứu vãn quốc gia”! Khiêm thị nịnh bợ Mỹ, hoàn toàn tán thành ý kiến của Mỹ, còn Cao Kỳ thì rủ rê Cao Văn Viên, Lê Minh Đảo sư trưởng Sư 18 ở Xuân Lộc và một số khác làm đảo chính. Như ta đã biết mọi sự việc diễn ra ở Sàigòn từ kế hoạch quân sự, kế hoạch “Phượng hoàng” giết người Việt Nam, chính sách đối nội, đối ngoại cho đến cả việc đánh lộn nhau giữa bầy tay sai đều phải do chủ Mỹ quyết định. Vì vậy Kỳ phải xin phép Mỹ, và Polgar trùm CIA ở Sàigòn đã nghiêm khắc cấm không cho đảo chính. Thế là tướng không quân anh hùng rơm Cao Kỳ đành nằm im ở nhà riêng của mình trong sân bay Tân Sơn Nhất chờ ngày chạy trốn. Tất nhiên là được Mỹ đỡ đầu, Thiện vẫn ngồi vững. Y cho rằng Khiêm cùng phe với Kỳ nên liền truất Khiêm khỏi chức Thủ tướng và Bộ trưởng quốc phòng đưa tay chân là Nguyễn Bá Cẩn lên cầm đầu chính phủ gọi là đã cải tổ, mệnh danh “Chính phủ chiến đấu và đoàn kết dân tộc” và cho Trần Văn Đôn làm Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ quốc phòng. Thật là đánh chết, nết không chừa. Giờ tận số của chúng đã sắp đến nơi rồi, thế mà những têm tham quyền thế cố bám chắc lấy địa vị, còn những tên cơ hội thì vẫn ra sức nịnh bợ chủ hoặc chòi đạp để ngoi lên. Thế nhưng chúng cứ rêu rao nào “quốc gia” nào “dân tộc”.

Đến lúc này Martin đã thấy rằng chỉ còn độc nhất giải pháp đàm phán là may ra cứu vãn được tình hình tranh thủ được thời gian cứu được hàng vạn người Mỹ và những tay sai đắc lực lâu nay, khỏi kẹt ở Sàigòn.

Trong lúc Đại sứ Mỹ Martin cùng trùm CIA Polgar kết hợp với các nhà ngoại giao, các nhà chính trị khác cố tìm mọi cách đi đến một cuộc đàm phán nóng lòng mong đợi ấy thì phái đoàn của ta trong Ban liên hợp quân sự 2 bên ở trại David bỗng trở nên quan trọng hết sức. Thỉnh thoảng lại có những nhân vật Sàigòn đến xin tiếp xúc, thăm dò về tình hình quân sự, về thái độ của chính phủ cách mạng lâm thời về khả năng và điều kiện để nói chuyện, để tránh một cuộc tấn công thẳng vào Sàigòn. Chuyện này cũng dễ hiểu thôi. Chính phái đoàn ta là những nười duy nhất ở cái “Thủ đô” đang run sợ từng ngày này bình tĩnh tự tin như những người đã làm chủ thực sự, am hiểu tình hình chiến sự thực tế hơn ai hết và hiểu ý kiến rõ ràng của chính phủ cách mạng. Trong những ngày này chúng tôi vẫn liên lạc thường xuyên với phái đoàn chúng ta, và theo sự chỉ đạo thống nhất của Bộ Chính Trị, trả lời nhanh những bức điện, hướng dẫn mọi ý tứ và hành động cho phù hợp với không khí ngoại giao cũng như diễn biến của chiến trường.

Cũng chính trong những ngày này, Nhà trắng hết sức sốt ruột, “mấy ngày qua kể từ khi Weyand đi Sàigòn, Nhà Trắng không dám bình luận trực tiếp về tình hình khủng hoảng ở Đông Dương. Nhưng đến ngày 3-4, khi cuộc chiến đấu dữ dội xảy ra quanh Sàigòn, Tổng thống Ford đã không giữ được in lặng nữa. Trong chuyến đi nghỉ ở Pam Xprinh, Ford đã tuyên bố với các nhà báo, tỏ ý chê trách Thiệu đã quá vội rút quân từ Tây Nguyên về và nói là việc di tản 6.000 người Mỹ khỏi Việt Nam đang được xem xét tới. Đề cập đến một trong những vấn đề tế nhị nhất, ông cũng nói rõ rằng theo ý ông hiểu về đạo luật quyền hạn chiến tranh, ông được quyền dùng sức mạnh để giúp di tản những người Mỹ đi khỏi bất cứ khu vực chiến tranh nào trên thế giới⁽¹⁾.

“Những nhận xét của ông về vấn đề này không phải là một sự ngẫu nhiên. Vì thêm vào tình hình căng thẳng ở vùng quanh Sàigòn, chính quyền còn phải đương đầu với tai họa xảy ra đến nơi ở Kampuchia. Thực tế tình hình quân sự của Phom Pênh trở nên nguy nan trong khoảng vài ngày qua. Nhà trắng cuối cùng đã quyết định tiến hành việc rút toàn bộ quân Mỹ ở đó” ⁽²⁾

Thế là Dean, đại sứ Mỹ ở Phnom Pênh ngày 12-4 đã cắp nách cờ Mỹ bước lên máy bay, chuồn trước Martin, trong khi Lôn-nôn tên đầu sỏ ngụy quyền Kampuchia thì ngụy trang một chuyến công du ra nước ngoài để trốn qua Mỹ từ đầu tháng. Ngày 17-4 toàn bộ đất nước Kampuchia được lực lượng cách mạng của nhân dân Khmer anh hùng giải phóng. Thật là một sự hợp đồng đẹp đẽ giữa hai chiến trường gắn bó với nhau từ lâu, trong thế chiến lược 3 nước Đông Dương dựa vào nhau mà tồn tại và xây dựng lớn mạnh, một thế chiến lược vững chắc không gì lay chuyển được như dãy Trường Sơn và giòng sông Mêkông hùng vĩ.

⁽¹⁾ Chú thích của Frank Snepp:
(1) “Những ngày vừa qua, các luật gia của Nhà trắng đã chuẩn bị một bản tường trình để báo cáo với Ford về cuộc tranh luận luật pháp xung quanh đạo luật quyền hạn chiến tranh. Ngoài các vấn đề khác, họ chỉ ra rằng khi đạo luật được thảo luận trong ủy ban và ở hội trường quốc hội, ngay cả những người đề xướng ra nó cũng đồng ý có thể xử dụng vũ lực để cứu những người công dân Mỹ ở nước ngoài một cách khẩn cấp. Không có quyền hạn nào tốt hơn nên bây giờ Ford quyết định dùng điểm này để biện luận cho việc dùng lính thủy đánh bộ được túc trực trên tàu ngoài bờ biển Đông Dương”.
⁽²⁾ Sách đã dẫn của FrankSnepp, phần 3 “sụp đổ”.

[macbupda]

Trong lúc người Mỹ thực hiện “cuộc rút lui đại bàng” bằng trực thăng ra khỏi Phom Pênh thì ở Sàigòn cuộc di tản cùng ngày cũng tăng tốc độ “Cho đến ngày 7-4 số lượng những máy bay vận tải Mỹ đến và rời sân bay Tân Sơn Nhất đã tăng vọt lên – Gần một tá máy bay vận tải C-141 đi về trong một ngày cùng với số lượng ít hơn máy bay C-130 hạ cánh ban đêm để chuyên chở hàng hóa”⁽¹⁾.

“ngay từ lúc bắt đầu, những chuyến chuyên chở đi về như con thoi đến căn cứ Clark chủ yếu là phục vụ cho nhân viên cơ quan DAO và gia đình của họ.

Những nhân viên không thiết yếu của sứ quán đã phải rời khỏi nước này bằng những máy bay thương mại để cho việc di tản được tiến hành nhanh chóng. Nhân viên Bộ ngoại giao đã liên hệ với hãng PANAM vào ngày 7-4 và yêu cầu hãng này bổ sung thêm những chuyến bay đến Sàigòn. Nhân viên hãng hàng không này không muốn nghe theo vì làm như vậy có nghĩa là họ phải tăng thêm tiền bảo hiểm cho những chuyến bay đến Đông Dương. Nhưng họ đã đồng ý cho mở thêm chỗ ngồi cho những máy bay 747 cho cuộc rút chạy của Sàigòn”⁽²⁾.

Còn tại Oa-sinh-Tơn thì các nhà chức trách chóp bu đang cãi vã nhau về việc viện trợ khẩn cấp ngay cho Thiệu 722 triệu đô la coi như liều thuốc hồi sinh trong chốc lát. Kíp Kissinger Bộ trưởng ngoại giao thì muốn viện trợ tối đa còn Kíp Slé-Xing-giơ Bộ trưởng quốc phòng Mỹ thì phản đối vì theo ông Nam Việt Nam xem như đã thất thủ rồi.

Trong bối cảnh như vậy, cuộc bao vây chiến lược Sàigòn bắt đầu thực hiện theo kế hoạch đã định. Ngày “N” ngày 9-4, những trận đánh cắt đường số 4 phía tây Sàigòn và trận tấn công vào Xuân Lộc, cứ điểm then chốt số 1 trận tuyến phòng ngự sống còn cho Sàigòn và vùng 3 chiến thuật bắt đầu.

Ở phía Tây, trước đây kế hoạch dự kiến dùng lực lượng Đoàn 232 đánh chiếm thị trấn Mộc Hóa rồi theo đường 12, một đơn vị binh chủng hợp thành tiến về làm chủ con đường số 4 từ Cai Lậy lên Tân Hiệp phối hợp với Sư đoàn 8 Quân khu 8 tiêu diệt Sư đoàn 7 và 9 của ngụy. Nhưng vì tình hình tiến triển quá nhanh chóng, Bộ tư Lệnh Miền ngại rằng lực lượng ta không nhiều, dễ bị kẹt dài ngày tại Mộc Hóa nếu địch tập trung lực lượng cố giữ và cũng theo gợi ý của trên nên thay đổi kế hoạch. Trong lúc đang kèm giữ địch ở biên giới Kampuchia, Sư đoàn 5 với pháo mang vác đã cấp tốc băng đồng, vượt sông xuống cắt đường 4 trong khu vực Tân An – Bến Lức. Ngày 9-4, Sư đoàn 5 tấn công vào thị trấn Thủ Thừa và thị xã Tân An không thành công vì Sư đoàn 7 và 22 của ngụy đã có phòng bị sẵn trong công sự kiên cố ra sức chống cự, còn sư đoàn ta thì chỉ có bộ binh và được chi viện yếu. Bộ chỉ huy đoàn 232 lịnh cho Sư đoàn chuyển qua đánh tiêu diệt quân địch phản ứng và quét hệ thống đồn bót của địch phía bắc đường số 4 tạo bàn đạp khống chế đường này và cắt từng thời gian cần thiết. Trong một số ngày hoạt động tiếp theo sư đoàn đã đánh thiệt hại nặng 1 trung đoàn bộ binh của sư đoàn 7 ngụy và một trung đoàn thiết giáp, diệt 80 đồn bót lớn nhỏ lớn nhỏ, giải phóng một vùng rộng dọc bờ sông Vàm Cỏ Tây và Kinh Bo Bo ngay phía bắc đường 4 uy hiếp trực tiếp đường này. Lực lượng Quân khu 8 thì làm chủ từng thời gian đường 4 trên đoạn Tân Hiệp – Cái bè, tỉnh Mỹ Tho, còn lực lượng quân khu 9 tấn công đoạn Cái Vồn – Ba Càng, tỉnh Vĩnh Long.

Về hướng Đông, đêm 9 rạng 10-4, Quân đoàn 4 gồm 2 sư đoàn 7, 1 (341 cũ) và Sư đoàn 6 thiếu của Quân khu 7 tấn công Xuân Lộc, thị xã tỉnh Long Khánh. Cuộc tấn công dũng mãnh đã chọc thủng tuyến phòng ngự thị xã bằng nhiều mũi, nhanh chóng phát triển trung tâm. Đến 7 giờ 40’ ngày 10-4 ta đã cắm cờ trên Dinh Tỉnh trưởng và làm chủ một loạt căn cứ vị trí khác như Ty cảnh sát, Khu cố vấn Mỹ, Khu tình báo CIA, khu Biệt động, nhà ga xe lửa… Địch còn giữ được tiểu khu liền tập trung 2 trung đoàn của sư đoàn 18 cùng số tàn quân của các tiểu đoàn bảo an, biệt động và thiết giáp cố thủ và liên tục phản kích. Ngay trong ngày 15-4, chúng đã điều về đây thêm 2 lữ đoàn thủy quân lục chiến, 1 liên đoàn biệt động quân, 1 trung đoàn của sư đoàn 5, 8 tiểu đoàn pháo binh và 2 tiểu đoàn xe tăng thiết giáp. Như vậy là chung đã tập trung xử dụng vào đây đến 50% chủ lực, cỡ 60% pháo, gần hết tăng thiết giáp của quân đoàn 3 và tương đương 1 sư đoàn lực lượng tổng trù bị dù và thủy quân lục chiến chỉ trong vòng mấy ngày đầu chiến sự. Chúng cũng xử dụng không quân với mật độ cao chi viện trực tiếp cho các mũi phản kích của bộ binh và thiết giáp của chúng đồng thời oanh tạc những nơi ta đã chiếm, đánh vào đội hình quân ta cũng như tuyến tiếp tế, phía sau của ta. Chúng đã dùng 2 loại bom có uy lực mạnh nhất, loại “Daisy Cutler” và “CBU”⁽³⁾ là lại dùng để phá rừng dọn bãi cho trực thăng và sát thương hàng loạt mà quân đội Mỹ đã từng dùng nhiều năm rồi ở Việt Nam và khi rút về Mỹ theo hiệp định Paris qui định thì lén lút để lại vũ khí cả các loại bom nói trên cho không quân ngụy xử dụng (sau ngày giải phóng ta còn chiếm được một kho bom CBU và nay đang triển lãm ở nhà trưng bày tội ác Mỹ - ngụy ở đường Võ Văn Tần, thành phố Hồ Chí Minh) Từ 1973 đến nay là lần đầu máy bay ngụy mang bom này trút xuống mục tiêu. Có thể nói là quân ngụy đã dùng đến mọi thứ có thể, mọi sức mạnh có thể tập hợp được để cố giữ cho được Xuân Lộc. Phải chăng chúng rất sợ câu nói quái gở của quan thầy Weyand của chúng khi vạch ra kế hoạch phòng thủ cuối cùng: “mất Xuân Lộc là mất Sàigòn”. Không những ngụy cố đem hết sức lực để giữ cho được Xuân Lộc, điểm trung tâm then chốt của tuyến phòng ngự chiến lược cuối cùng, mà còn mong dành được một thắng lợi tâm lý và chính trị lớn ở thời điểm nguy nan này. Thời kỳ ấy báo chí ngụy và ngoại quốc tuyên truyền rùm beng về khả năng chiến đấu của quân ngụy đã hồi phục, rằng quân ngụy chưa đến nỗi nào, vẫn còn đủ mạnh để giữ vững cho chế độ v.v… Hãng UPI của Mỹ ngày 12-4 tưởng đã chắc ăn liền nêu là ngụy chọn Xuân Lộc “làm một nơi thí điểm khả năng chiến đấu của quân nam Việt Nam”. Có lẽ cũng đúng một phần, kết quả trận Xuân Lộc sẽ quyết định số phận của ngụy quân, ngụy quyền. Lúc này Thiện rất cần một chiến thắng như vậy để kêu gọi Mỹ tin tưởng và viện rợ tối đa cho y, để ra sức giúp đỡ xây dựng lại quân ngụy và cũng để củng cố lại tinh thân sĩ quan và binh lính chúng, chủ yếu là giữ vững địa vị của Thiệu đang bị lung lay dữ dội, Mỹ thì mong ngụy trụ lại được 1 thời gian để có cái gì còn lại mà trả giá trong cuộc đàm phán nếu có.

⁽¹⁾ Frank Snepp kể trong sách “khoảng cách thời gian vừa phải” đã dẫn ở trên.
⁽²⁾ Frank Snepp kể trong sách “khoảng cách thời gian vừa phải” đã dẫn ở trên.
⁽³⁾ Lời chú thích về 2 loại bom này của sĩ quan cao cấp CIA Mỹ Frank Snepp trong sách “khoảng cách thời gian vừa phải” như sau: “Daisy Cutler là lại dùng để phá các cây trong rừng làm bãi đáp cho máy bay lên thẳng. Bom này nổ trên không ở địa điểm mục tiêu, dọn sạch một khoảng đất rộng tới một trăm thước vuông. Còn CBU là loại khủng khiếp hơn, nổ ở độ cao đã định trước, tạo ra một đám mây lỏng có đường kính trên 100 mét và dày đến hơn 2 mét. Gặp lửa, đám mây này tỏa ra một nhiệt lượng lớn và áp mực mạnh, thốc xuống mặt đất nặng tới hàng tấn trên một cen-ti-mét vuông và có thể phá tan mọi thứ. Con người dẫu có thoát vòng lửa này, cũng vẫn bị chết ngạt sau tiếng nổ của trái bom, tạo một khoảng chân không lớn. Trong kho vũ khí của Mỹ, bom CBU là một trong các loại sát thương tàn ác nhất ngoại trừ vũ khí hạt nhân”.

[macbupda]

Tại Sở chỉ huy của Miền, chúng tôi chăm chú theo dõi từng diễn biến của trận đánh. Các báo cáo ngày 9, 10 có nhiều phấn khởi. Các mũi tiến triển tốt, ta chiếm được nhiều mục tiêu. Nhưng vào cuối ngày 10 trở đi tình hình trở nên căng thẳng. Địch phản kích điên cuồng tuy chúng bị thiệt hại nặng. Máy bay địch đánh phá ác liệt có tính chất hủy diệt các mục têu chúng đã bị mất. Quân đoàn đã kêu thiếu đạn các loại nhất là sư đoàn 1 và 6. Sư đoàn 7 thì thiếu quân số vì đã chiến đấu liên tục trên đường 20 cho đến nay. Rồi báo cáo từng vị trí chiếm được phải bỏ lần lượt. Có vị trí thay đổi chủ vài lần. Số thương vong của sư đoàn 1 cao hơn các đơn vị khác vì kinh nghiệm chiến đấu chưa nhiều ở chiến trường ác liệt. Tình hình rất gay go.

Các đồng chí Phạm Hùng, Văn Tiễn Dũng và cả anh Lê Đức Thọ rất lo lắng khi thấy địch ngày càng tập trung thêm lực lượng và ta có vẻ khựng lại, chiếm mục tiêu không nhanh gọn, hoặc bị đẩy lùi. Trận đánh quá ác liệt e rằng các đơn vị ta thương vong nặng trong thời điểm này không lợi. Vì vậy các anh gợi ý có thể cho anh em rút ra khỏi thị xã và đánh diệt quân địch bên ngoài, tập trung diệt từng bộ phận. Tôi đề nghị cho tôi đến tận nơi, nắm rõ tình hình cụ thể tại chỗ và cùng anh em nghiên cứu cách đánh thắng lợi. Các anh đều đồng ý.

Thế là chiều ngày 11-4 tôi lên đường đến thẳng chỉ huy sở của Quân đoàn 4. Xe chúng tôi vượt sông Đồng Nai bằng phà tại bến Tà Lài và ra gặp đường 20 ở Phương Lâm. Chỉ huy sở Quân đoàn đóng trên bờ sông Là Ngà, địa danh này đã đi vào lịch sử với trận thắng lớn Là Ngà hồi 9 năm chống Pháp. Trận đánh hồi ấy do đồng chí Huỳnh Văn Nghệ và đồng chí Bùi Cát Vũ chỉ huy. Bây giờ đồng chí Vũ lại là Phó tư lệnh quân đoàn 4, khi gặp đồng chí trên bờ sông Là Ngà tôi vui vẻ nhắc đồng chí hãy cố gắng làm nên chiến công Là Ngà một lần nữa. Thực tình tôi tin tưởng như vậy.

Sau khi nghe báo cáo kỹ tình hình diễn biến trận đánh, quan sát trận địa trên một số hướng, theo dõi hoạt động không quân và pháo binh địch, kiểm điểm lại tình hình quân địch và nắm chắc lại thực lực của ta, ngày 13-4 chúng tôi bàn quyết tâm mới. Lần này quân đoàn được tăng cường thêm trung đoàn 95B vừa mới từ ngoài vào, 1 đại đội xe tăng, 1 số pháo và cao xạ, đồng thời đã gấp rút bổ sung quân số, đạn dược nên sức chiến đấu vẫn còn tốt. Quân địch hiện đang ra sức phản kích cố chiếm lại các vị trí đã mất hòng khôi phục lại toàn bộ thị xã Xuân Lộc, mật độ pháo cao và hoạt động không quân chúng rất lớn.

Đồng chí Hoàng Nghĩa Khánh, Tham mưu trưởng Quân đoàn phân tích gọn tình hình rồi đề nghị:

- Bỏ Long Khánh, toàn bộ lực lượng ta vòng qua diệt Trảng Bom rồi đánh chiếm luôn Biên Hòa.

- Đồng chí Hoàng Cầm, Tư lệnh Quân đoàn có ý kiến khác:

- Tiêu diệt Trung đoàn 52 ngụy ở ngã 3 Dầu Giây và Núi Thị. Sau đó đánh chiếm Xuân Lộc. Đánh Biên Hòa là khi hợp đồng chung với các hướng.

- Nhiều ý kiến đồng ý như đồng chí Hoàng Cầm, chỉ đề nghị xử dụng lực lượng có khác nhau.

Sau khi nghe tất cả ý kiến, tôi đã phân tích một số điểm và kết luận dứt khoát:

Xuân Lộc là điểm then chốt hết sức quan trọng trong tuyến phòng ngự của địch nên chúng đã tập trung nhiều lực lượng cố giữ. Hiện nay lực lượng chúng đã chiếm ưu thế so với ta. Ta không còn giữ được yếu tố bất ngờ. Vì vậy tiếp tục đánh vào Xuân Lộc là không lợi.

Ta có được con đường 20 cho đến Túc Trưng là rất có thế. Địch từ Túc Trưng đến ngã 3 Dầu Giây (ngã 3 đường 20 và đường số 1) không mạnh. Ta phải tận dụng lợi thế này của đường 20 và sơ hở này của địch ở khu vực quanh Dầu Giây.

Nếu ta chiếm ngã 3 Dầu Giây và giữ vững luôn – điều này ta làm được, vì địch ở đây yếu và bị bất ngờ - thì Xuân Lộc tự nhiên mất hết tác dụng của một cứ điểm then chốt vì nó nằm ngoài tuyến phòng thủ rồi. Còn Biên Hòa thì lập tức bị uy hiếp.

Khi ta chiếm giữ Dầu Giây rồi thì địch ở Xuân Lộc sẽ bối rối hỗn loạn vì bị cắt đứt với hậu phương,bị bao vây cô lập. Quân đoàn 3 sẽ hoảng sợ vì kẹt lực lượng lớn bên ngoài tuyến – bởi trong tuyến yếu. Vậy chúng sẽ có 2 hành động: một là tập trung sức đánh vào Dầu Giây từ 2 phía Xuân Lộc và Trảng Bom. Hai là rút khỏi Xuân Lộc về Bà Rịa Biên Hòa. Vì vậy ta không được để lơi lỏng đối với lực lượng địch ở Xuân Lộc mà phải kèm kỹ và diệt khi chúng phản kích hay rối loạn rút chạy.

[macbupda]

Căn cứ vào những phân tích ấy, quyết định:

- Trước tin dùng 1 sư đoàn diệt Trung đoàn 52 ở Dầu Giây và núi Thị, một cao điểm khống chế ở đây, giải phóng rộng và chốt giữ cho được ngã ba Dầu Giây, một điểm trở thành trọng yếu cho ta cũng như cho địch. Chặn và diệt cho được quân địch từ Trảng Bom ra phản kích.

- Lực lượng mạnh của Quân đoàn kèm chặt và diệt từng bộ phận địch ở Xuân Lộc chủ yếu là hướng giữa Xuân Lộc và ngã 3 Dầu Giây để hỗ trợ cho chốt Dầu Giây,.

- Cho 1 lực lượng phục kích ở đường số 2 sẵn sàng khóa đường diệt địch rút chạy theo đường độc nhất về Bà Rịa.

- Bố trí hợp lý hỏa lực phòng không để đánh có kết quả máy bay địch, đồng thời trận địa pháo Hiếu Liêm cùng với đoàn 113 khống chế cho có hiệu lực sân bay Biên Hòa. Chính từ đây máy bay địch trang bị bom có uy lực mạnh để cất cánh đánh ta.

Tất cả mọi người đều nhất trí với phương án tác chiến này và khẩn trương chuẩn bị thực hiện theo quyết tâm cụ thể của quân đoàn.

Tôi chuyển qua bàn với Quân đoàn và Quân khu 7 về phương hướng tác chiến sau khi giải quyết xong Xuân Lộc: hành động của hướng đông đánh vào Sàigòn khi có lệnh thống nhất. Khi chúng tôi bàn vấn dề này, chưa tính đến lực lượng của ta do đồng chí tấn chỉ huy đang tiến vào theo ven biển miền Trung. Chúng tôi vẫn theo kế hoạch tấn công Sàigòn với lực lượng bản thân B2 hiện có.

Tôi phân tách cặn kẽ: Thị xã Biên Hòa kết hợp với sân bay và chỉ huy sở quân đoàn 3 ngụy có nhiều kiến trúc và công sự phức tạp. Địch sẽ dựa vào dây ra sức chống cự ngăn chặn ta tiến về Sàigòn. Xuân Lộc mất rồi thì Biên Hòa là điểm quan trọng nhất ở hướng này. Đánh vào đây là ta đánh vào nơi cứng nhất trên tuyến ngăn chặn của địch, sẽ không lợi và chậm. Hướng địch yếu và cũng là bất ngờ là theo đường 15 cặp sườn khu kho Long Bình lên gặp xa lộ Sàigòn – Biên Hòa, và theo xa lộ thênh thang ấy mà nhanh chóng về chiếm mục tiêu chủ yếu là Dinh Độc Lập. Đánh theo hướng này, ta hành quân cơ giới có xe tăng dẫn đầu sẽ tiến triển rất nhanh và được chi viện tốt khi ta đặt được trận địa pháo 130 ly tại Nhơn trạch. Trong lúc đó cho một bộ phận lực lượng kèm chân địch tại Biên Hòa rồi sẽ giải quyết về sau.

Mọi người đều nhất trí với các phân tách trên đây. Tôi bàn luôn với các đồng chí về kế hoạch và quyết tâm: sư đoàn 6 của quân khu 7 quen thạo địa phương được tăng cường pháo và xe tăng, bí mật hành quân, bất ngờ giải phóng 1 đoạn trên đường 15, chọc qua tỉnh lộ 19 chạy quanh lòng chảo Nhơn Trạch, nhanh chóng giải phóng Nhơn Trạch, đặt cho được trận địa pháo 130 ly tại đây. Từ trận địa pháo này, trước khi có lịnh thống nhất tấn công vào Sàigòn thì bắn khống chế sân bay Tân Sơn Nhất. Khi các hướng tiến vào nội đô thì không được bắn vào các mục tiêu trong nội thành nữa mà chi viện đắc lực cho cánh quân phía đông.

Để hợp đồng ở hướng này, dùng Đoàn 10 đặc công khóa chặt sông Lòng Tàu không để bất cứ sự lưu thông ra vào nào được tiến hành và một bộ phận lực lượng vượt sông Đồng Nai kết hợp với địa phương vào giải phóng quận 9 Sàigòn.

Sư đoàn 1 có trách nhiệm kèm giữ và diệt địch ở Biên Hòa, giữ sườn phải cho quân đoàn.

Lực lượng chủ yếu của quân đoàn, sư đoàn 7, có trung đoàn 95B làm dự bị vòng qua Biên Hòa tiến lên đường 15 rồi theo xa lộ đánh thẳng về Sàigòn chiếm cho được Dinh Độc Lập là mục tiêu chính của quân đoàn.

Các đồng chí trong Quân đoàn đều tán thành và phấn khởi tin tưởng vào thắng lợi. Các đồng chí Lê Văn Ngọc tư lệnh quân khu 7 và Đặng Ngọc Sĩ phó tư lệnh kiêm sư trưởng sư 6 hăng hái nhận cả nhiệm vụ diệt trung đoàn 52 chiếm và chốt ngã 3 Dầu Giây trước mắt và sau này chiếm Nhơn Trạch, đặt trận địa pháo 130 ly quan trọng khống chế sân bay Tân Sơn Nhân và chi viện cho quân đoàn tiến về Sàigòn.

Chúng tôi chia tay nhau trong niềm tin chiến thắng. Đoàn tôi gấp rút trở về trong lúc các đồng chí thì người nào việc ấy khẩn trương triển khai trận tác chiến có giá trị lớn lao này. Trong lúc đó quân ngụy hút vào Xuân Lộc, cố xây dựng một chiến thắng Xuân Lộc “nổi tiếng thế giới” không hề biết rằng chúng lại sắp thành bẫy “chuột mắc bẫy”.

[macbupda]

*
*   *

Trong những ngày giữa tháng 4 này, mọi người chúng tôi đều sốt ruột theo dõi từng bước hành quân của các Quân đoàn 3, quân đoàn 1, các đơn vị binh chủng vào tham gia chiến dịch giải phóng Sàigòn. Các đoàn cán bộ được phái đi hướng dẫn các hướng. Mỗi đơn vị có đường hành quân khác nhau, ngày lên đường khác nhau. Quân đoàn 1 xuất phát từ bờ sông Hồng. Quân đoàn 3 thì có sư đoàn từ Tây Nguyên lại có sư đoàn từ ven biển quặt lên theo đường 14 đi Đà lạt rồi theo đường 20 vào. Còn quân đoàn 2 và sư đoàn 3 của quân khu 5 thì vừa hành quân tác chiến dọc ven biển. Có đơn vị vào tới thì đạn dược chưa tới. Cso xe tăng đến nơi nhưng xăng dầu hết, đạn pháo chỉ còn 1, 2 viên, còn phải bổ sung chấn chỉnh. Cán bộ tham mưu và hậu cần vùi đầu với công việc. Mỗi người làm việc gấp mấy lần ngày thường, không kể ngày hay đêm. Tinh thần phơi phới, sức lực như được tăng lên bội phần, công việc được giải quyết sáng suốt và nhanh chóng.

Trừ cánh quân ven biển, mỗi quân đoàn đều có đoàn cán bộ phải đi trước do đồng chí tư lệnh quân đoàn cầm đầu đến chỉ huy sở chiến dịch nhận nhiệm vụ. đoàn phải đi nghiên cứu trước nơi tập kết quân, tuyến xuất phát tấn công của các đơn vị mình phải chiếm lĩnh, đơn vị địch mà mình phải diệt, tìm hiểu đường tiến quân, địa hình, mục tiêu chủ yếu mà đơn vị phụ trách. Rồi lại tổ chức hợp đồng giữa các hướng, các cánh, giữa các binh chủng giữa chủ lực và địa phương v.v… Các cán bộ tham mưu của Miền do đồng chí Đồng Văn Cống chỉ huy và phân phối cùng với đoàn A.75 do đồng chí Lê Ngọc Hiền điều khiển đã trao đổi mọi chi tiết của kế hoạch tác chiến, trả lời mọi câu hỏi cho các đoàn một cách cặn kẽ. Đồng chí Trần Văn Danh thì tổ chức hợp đồng giữa các quân đoàn, các hướng với các cánh đặc công biệt động, bàn giao cho từng quân đoàn, từng sư đoàn thọc sâu, cán bộ và đơn vị đặc công, biệt động hướng dẫn đường tấn công, mục tiêu phải tấn công. Mọi người đều cố làm hết sức mình, đóng góp tất cả những gì hiểu biết của mình để góp phần vào thắng lợi.

Do tình hình cần thiết, các quân đoàn đã lần lượt vào chiến trường nên Trung ương Cục và Bộ chỉ huy chiến dịch có anh Sáu Thọ tham gia đã quyết định nên chờ các quân đoàn vào đủ để ta có ưu thế tuyệt đối hơn địch, đánh trận chắc thắng và nhanh chóng vào hang ổ cuối cùng của Mỹ ngụy, giữ vẹn toàn cho thành phố. Quyết định này được Bộ chính trị đồng ý.

Chúng tôi lo hoàn chỉnh lại kế hoạch chiến dịch. Trên cơ sở của kế hoạch đánh vào Sàigòn với lực lượng bản thân mà Bộ tư lệnh B2 đã vạch, được Trung ương Cục thông qua và các anh Văn Tiến Dũng và Lê Đức Thọ xem xét đồng ý trước đây; trên cơ sỏ các lực lượng đã triển khai sẵn ở các hướng, tránh những điều động xáo trộn không cần thiết mất thì giờ; với tinh thần là lực lượng B2 quen thạo chiến trường phải đảm nhiệm các hướng mà địa hình phức tạp và có nhiều khó khăn; Cần phải dành những hướng gần nhất cho lực lượng từ xa đến kịp thì giờ triển khai. Kế hoạch đã điều chỉnh bố trí và phân công các lực lượng như sau:

Hướng tây bắc xuất phát từ Củ Chi, Bến Cát đánh vào sư đoàn 25 ngụy, theo trục đường số 1 là chính, chiếm mục tiêu chủ yếu là sân bay tân Sơn Nhất do Quân đoàn 3 đảm nhiệm. Trước đây dự định sư đoàn 9, trung đoàn 16 và 271B chịu trách nhiệm đánh hướng này thì nay các đơn vị này chuyển qua tăng cường cho đoàn 232.

Đoàn 232 như kế hoạch cũ đánh theo hướng tây, lấy trục đường 10 làm chính và mục tiêu cần chiếm là biệt khu thủ đô – Trung đoàn 271B chuyển xuống hướng Nam.

Hướng nam vẫn là Trung đoàn 88 và trung đoàn 24 nay được tăng cường trung đoàn 271B, do Quân khu 8 chịu trách nhiệm tổ chức và Quân khu chỉ định Bộ chỉ huy hướng này là đồng chí Ba Thắng tức thiếu tướng Võ Văn Thạnh làm tư lệnh, đồng chí Tư Thân tức thiếu tướng Huỳnh Văn Mến làm phó tư lệnh và đồng chí Chín Phẩm, thường vụ khu ủy Khu 8 làm chính ủy. Từ Long An lại được tăng cường đồng chí Tư Chiểu tỉnh đội trưởng, làm chỉ huy phó cho cánh. Trục đường chính của hướng này là đường số 5 từ Cần Đước tiến lên và mục tiêu chủ yếu là Tổng Nha cảnh sát.

Đồng chí Lê Đức Anh Phó tư lệnh Miền và là phó chỉ huy Bộ chỉ huy chiến dịch và đồng chí Lê Văn Tưởng phó chính ủy Miền được chỉ định trực tiếp chỉ huy thống nhất cả hướng tây và nam.

Hướng Bắc đánh vào sư đoàn 5 và theo trục đường 13 đánh chiếm Bộ tổng tham mưu ngụy do Quân đoàn 1 đảm nhiệm – Trung đoàn Gia Định phụ trách ở vùng ven hướng này.

Hướng đông trước chỉ Quân đoàn 4 phụ trách nay được tăng thêm quân đoàn 2 thiếu và sư đoàn 3 Quân khu 5. Đồng chí Lê Trọng Tấn phó chỉ huy Bộ chỉ huy chiến dịch được chỉ định trực tiếp chỉ huy cả 2 quân đoàn và hạ quyết tâm cụ thể lại cho hướng này.

Như vậy là cả 5 hướng đều được tăng cường lực lượng rất mạnh cả bộ binh và các binh chủng, trừ công binh thiếu nhiều về đơn vị và phương tiện, đặc biệt là phương tiện vượt sông. Riêng có hướng đông, tây và nam được tăng cường chỉ huy mạnh vì gồm nhiều lực lượng và có nhiều phức tạp.

Chỉ huy sở tiền phương của chiến dịch nằm trên khu vực Ván Tám tây nam Chơn Thành, bắc Bến Cát, ngay sau đội hình Quân đoàn 3 mà Bộ tham mưu Miền đã bố trí trước.

[macbupda]

Ngày 18-4 đồng chí Sáu Thọ, đại diện Bộ chính Trị đã cùng Bộ chỉ huy chiến dịch duyệt lại lần cuối cùng quyết tâm chiến dịch – Tất cả đều nhất trí cao là thực hiện đúng phương châm của Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương đề ra là “Thần tốc – Táo bạo – bất ngờ - chắc thắng”. Với riêng chủ lực, ưu thế của ta đã gấp ba lần so với địch về số lượng và gấp nhiều lần về chất lượng. Ta phải bố trí có lực lượng tiêu diệt quân địch phòng thủ bên ngoài đồng thời cùng lúc có lực lượng mạnh thọc thẳng nhanh vào mục tiêu chủ yếu bên trong. Phải đánh nhanh, mạnh từ ngoài vào kết hợp chặt với tấn công và nổi dậy từ bên trong để địch không kịp trở tay., không kịp phá hoại, bộ đội kết hợp với lực lượng cách mạng quần chúng nổi dậy chiếm lĩnh ngay moi cơ sở mọi phố phương trong toàn thành trong một thời gian ngắn nhất. Đây là nội dung và ý nghĩa của thần tốc. Quyết tâm quy định 5 cánh quân phải hợp đồng chiến đấu chặt chẽ, 5 mục tiêu chủ yếu phân chia cho 5 cánh phải được chiếm gần như cùng một thời gian nhưng lấy mục tiêu Dinh Độc lập làm mục tiêu trung tâm cuối cùng, cánh nào đã chiếm xong mục tiêu chủ yếu của mình rồi thỉ phải tiến ngay về Dinh Độc lập. Nếu chưa có lực lượng nào chiếm thì phải đánh chiếm và treo cờ chiến thắng của ta lên, nếu đã có lực lượng ta chiếm rồi thì lui ngay về giải tấn công của mình.

Ngày N tấn công vào Sàigòn chủ yếu dựa vào việc Quân đoàn 3 và Quân đoàn 1 đã đến nơi phần lớn chưa. Trước đây trong điện số 07, anh Ba đã chỉ đạo: “Tôi đã bàn với anh Văn, nhận thấy cần chuẩn bị thêm mấy ngày nữa, đến khi phần lớn lực lượng của Quân đoàn 3 và Quân đoàn 1 (cả bộ binh và binh khí kỹ thuật) đến nơi sẽ bắt đầu cuộc tấn công lớn, chưa nên làm bây giờ”⁽¹⁾. Căn cứ vào chỉ đạo này chúng tôi một mặt theo dõi từng giờ, từng ngày, cuộc hành quân của từng đơn vị thuộc các quân đoàn.Nhất là quân đoàn 1 đường hành quân xa nhất. Mặc khác chúng tôi phái từng đoàn cán bộ tham mưu hậu cần, túc trực ở các nơi tập kết để giúp các quân đoàn kiểm điểm thực lực, chấn chỉnh tổ chức, bổ sung đạn dược, hậu cần. Công binh Miền phải chuẩn bị sẵn các ngầm Bến Bầu qua Sông Bé ở tây bắc Tân Uyên cho Quân đoàn 1, đảm bảo qua cầu Nha Bích đã bị sập và sông Sàigòn cho Quân đoàn 3… Thật là chạy đua không kịp với thời gian. Tình hình chung thúc đẩy, cấp trên cũng thúc đẩy. Ngày 22-4 anh Ba đã điện có đoạn:

“Thời cơ quân sự và chính trị để mở cuộc tiến công vào Sàigòn đã chín muồi. Ta cần tranh thủ từng giờ kịp thời phát động tấn công địch trên các hướng không để chậm. Nếu để chậm thì không có lợi cả về chính trị và quân sự. Kịp thời hành động lúc này là bảo đảm chắc chắn nhất để dành thắng lợi hoàn toàn.

“Các anh ra chỉ thị ngay cho các hướng hành động kịp thời chú trọng kết hợp tấn công quân sự và nổi dậy của quần chúng, sự hợp đồng giữa các hướng cũng như giữa tiến công và nổi dậy sẽ thực hiện trong quá trình hành động.

“Nắm vững thời cơ lớn, chúng ta nhất định giành toàn thắng”⁽²⁾.

Đó là lúc mà toàn bộ quân địch đã bị tiêu diệt, tan rã và rút chạy khỏi Xuân Lộc và Thiệu đã buộc phả từ chức Tổng thống ngụy quyền.

Đêm 13 rạng ngày 14-4, theo quyết tâm mới của quân đoàn 4, sư đoàn 6 đã tiêu diệt gọn một tiểu đoàn của trung đoàn 52 thuộc sư đoàn 18 và một chi đoàn thiết giáp, giải phóng ngã 3 Dầu Giây. Tiếp theo hôm sau đã chiếm núi Thị, chiếm Túc Trưng, Kiệm Tân những điểm cuối cùng trên đường 20, diệt nốt toàn bộ trung đoàn 52. Sư đoàn 6 chuyển qua bố trí phòng thủ vững chắc khu vực quan trọng này và đánh diệt quân địch phản kích liên tục từ Trảng Bom ra. Các sư đoàn 7 và 1 của quân đoàn 4 cũng lần lượt tiêu diệt từng bộ phận của lực lượng địch ở Xuân Lộc thuộc các trung đoàn 48, lữ dù và thiết giáp.

Không chiếm lại nổi ngã 3 Dầu Giây lại mất toàn bộ đường 20, Biên Hòa trở thành điểm tiền tiêu mà lại không còn mấy lực lượng để phòng giữ. Ngày 18-4 Quân đoàn 3 ngụy đã phải dùng trực thăng bố một số lực lượng từ Xuân Lộc về Biên Hòa – Trảng Bom để củng cố tuyến phòng thủ mới và ngày 20-4 thì tàn quân còn lại rút chạy khỏi Xuân Lộc theo đường sô 2 qua Bà Rịa về Biên Hòa. Ta chỉ tiêu diệt một bộ phận của quân rút chạy vì đơn vị của ta do Bộ chỉ huy quân sự Bà Rịa chịu trách nhiệm khóa đường 2 đã sơ hở không kịp chặn lại từ đầu.

Frank Snepp trong sách đã dẫn kể lại:

“… Rạng ngày 21 các tuyến phòng thủ cuối cùng của chính phủ tại Xuân Lộc sụp đổ. Bốn tiểu đoàn còn sống sót của sư đoàn 18 quân đội Việt Nam cộng hòa với tư lệnh, tướng Đảo được kéo chạy khỏi thành phố đổ nát bằng máy bay lên thẳng”.

Cùng ngày 21 buổi trưa Thiệu triệu tập cựu thủ tướng Khiêm và phó tổng thống Hương đến văn phòng và buồn rầu nói với họ là ông ta từ chức. Thiệu nói:

“Vì tình hình quân sự, ông ta diễn tả là “tuyệt vọng” (Khiêm và Hương đồng ý) mà ông ta cứ tiếp tục tại chức thì không có mục đích gì cả và việc này chỉ cản trở một giải pháp mà thôi”⁽³⁾.

Chiều tối hôm đó, Thiệu tuyên bố từ chức và giao quyền cho phó tổng thống Hương. “Trong lễ tuyên thệ nhậm chức của mình, Trần Văn Hương 71 tuổi, bệnh thấp khớp và gần như mù, đã hứa sẽ giữ vững cho đến khi “quân đội chết hết hoặc đất nước bị mất”.

Các nhà thông thái ở tòa Đại sứ Mỹ cười khảy các tuyên bố cứng rắn này: Họ cho là “đây chỉ là cả vú lấp miệng Kỳ và cánh hữu để giữ họ đừng có nhảy vào…”⁽⁴⁾.

“Vài tháng sau ông ta (Thiệu) đã nói với một người bạn ở Đài Loan rằng: “Vâng, việc quyết định thời gian của tôi vừa đúng. Tôi đã đợi con bệnh cho đến khi anh ta liệt giường. Không ai có thể vượt tôi trong các việc tôi đã làm cho đất nước mình”⁽⁵⁾.

Đúng là khẩu khí và tư tưởng của một Tổng thống Ngụy quyền.

⁽¹⁾ Tư liệu Ban tổng kết chiến tranh B2 thuộc Bộ Quốc phòng.
⁽²⁾ Tư liệu Ban tổng kết chiến tranh B2 thuộc Bộ quốc phòng.
^{(3), (4), (5)} Trích trong sách “khoảng cách thời gian vừa phải” của Frank Snepp.

[macbupda]

*
*   *

Trong lúc chờ đợi lực lượng Quân đoàn 3 và 1 vào tới thì chúng tôi lo điều khiển cho ăn khớp cánh quân của quân khu 8 đánh từ hướng nam vào Sàigòn. Như trên đã nói hướng này là hướng khó khăn nhất vì địa hình rất phức tạp, căn cứ bàn đạp ta lại rất xa, đường hành quân đi bộ phải qua các vùng địch chiếm đóng lâu ngày. Có những đoạn phải hành quân bí mật ban đêm, có những đoạn phải diệt cho được đồn bót địch, diệt quân địch phản kích để tiến đến ven Sàigòn. Con đường dài nhưng đều qua các vùng dân cư đông đúc mà ở đó cơ sở cách mạng không phải chỗ nào cũng đông hơn gia đình binh sĩ ngụy, chưa được giác ngộ. Đây là một cuộc hành quân vừa đánh vừa đi, mở đường mà tiến. Phải giỏi vận động quần chúng, phải biết cách làm binh vận. Những sơ hở có thể làm thất bại ngay cuộc hành quân chưa nói đến việc tham gia tấn công Sảigòn. Tính toán thì giờ không chính xác, bố trí trận đánh không chắc thắng đều có thể làm vỡ kế hoạch, muộn ngày N tấn công. Còn nếu sớm thì lộ ý đồ chung, hại cho cả chiến dịch.

Cân nhắc kỹ lưỡng, tuần đầu tháng 4 chúng tôi đã ra lịnh cho Quân khu triển khai cánh quân này rồi. Quân khu đã nhận nhiệm vụ từ tháng 2, chuẩn bị sẵn tổ chức, chỉ huy, lực lượng và kế hoạch nhưng vẫn giữ bí mật cho đến khi có lịnh trên.

Tôi được phép trích vào đây một ít trang nhật ký của đồng chí Trần Hàm Ninh trợ lý tác chiến và là bí thư của đồng chí Ba Thắng tức thiếu tướng Võ Văn Thạnh, chỉ huy trưởng cánh này.

Qua những giòng ngắn gọn của mấy trang nhật ký tuy chưa tả rõ nổi nhưng cũng giúp ta có thể hình dung được phần nào cách tổ chức và thực hiện một hướng tấn công nhỏ của chiến dịch Hồ Chí Minh. Nói nhỏ vì hướng nam này ta buộc phải sử dụng lực lượng nhỏ hơn các hướng khác: chỉ 3 trung đoàn và 2 tiểu đoàn bộ binh nhẹ chính thức trong đội hình của cánh. Không có xe tăng thiết giáp rầm rầm rộ rộ cũng không có pháo to, cao xạ lớn. Nói đơn vị chính thức trong đội hình cánh vì còn bao nhiêu đơn vị khác tổ chức khác kể cả nhân dân không tham gia vào cánh nhưng giúp khá nhiều cho thành công của cánh. Các lực lượng hướng này để mở đường hành quân đã phải diệt 45 đồn bót địch giải phóng 12 xã đánh thiệt hại địch bên ngoài và chọc thẳng và trung tâm thành phố, chiếm lĩnh đúng thời gian qui định một trong 5 mục tiêu chủ yếu nhất để đồng hè đánh ngã quân thù một cách thần tốc. Mục tiêu chủ yếu nó phải đập tan và chiếm lấy là cơ quan cầm đầu cảnh sát, lực lượng phòng thủ trong cùng và là lực lượng đề phòng và dập tắt nổi dậy của nhân dân, một vế trong chiến lược tổng tấn công và nổi dậy của ta.

Đồng chi Trần Hàm Ninh ghi:

Ngày 6-4-1975

● 23 giờ 30, cả nhà đã ngủ. Tại sao tôi trăn trở mãi mà chưa ngủ được.

● Từ phía ngoài ruộng có ánh đèn pin đi vào. Tôi ngồi dậy, vặn đèn lên. Đồng chí liên lạc bên cơ yếu đến. Lúc đó đã 12 giờ khuya.

● Điện gì mà gấp thế?

● Điện ZN.

● Em về nghe anh Sáu (tức Ninh)

Tôi xé bao thơ, rút bức điện ra, lướt nhanh trên tờ giấy. Nhiều qui ước quá. Cuối bức điện ký tên Bảy Hồng , Tư Nguyễn . Chỉ bấy nhiêu đó cũng biết được tầm quan trọng của bức điện này.

Đẩy cái đèn vào một góc để ánh sáng bớt tỏa ra ngoài. Mở các chỗ qui ước.

- Lại có 1 sự thay đổi lớn.

Tôi bấm đèn pin đi lại chỗ anh Hai Phát (trưởng phòng tác chiến) ngủ, khẽ lay anh dậy.

- Điện thay đổi nhiệm vụ.

Chỉ bấy nhiêu tiếng cũng làm anh bật ngồi dậy, chui ra khỏi mùng. Sau khi đọc đi đọc lại bức điện mấy lượt, anh vội xách đèn pin đi ngay vào Bộ chỉ huy. Lúc ấy là 1 giờ sáng.