Bên bờ Hiền Lương

[dongadoan]

  Ca phẫu thuật sọ não, tiếng là to tát, thực chất chỉ đơn giản như vậy. Thực tế, Tú chỉ muốn gắp mảnh bom ra để nguồn gốc gây đau đớn cho anh thương binh không còn. Chỉ một động tác đơn giản như vậy nhưng anh không dám coi thường. Quyến vì chưa trải qua những công việc như vậy nên rất lo lắng. Thâm tâm, anh vẫn ái ngại cho Tú. Khi Tú gắp mảnh bom sắc lịm màu ánh thép đặt trên khay, Quyến báo tình trạng mạch huyết áp:

  - Huyết áp tối đa tám mươi. Mạch chín mươi.

  - Như rứa là tạm ổn. Chờ huyết áp trên trăm là ta cho chuyển!
 
  Bên ngoài đã có thêm bốn thương binh mới vừa được chuyển từ bờ Nam sang. Trời bắt đầu tối. Tam, Thê, Mận, ba y tá trạm xá không ngơi tay băng bó, tiêm chích. Quyến, Tú xử lý những trường hợp nặng, phân loại và chuyển đi. Đang lúc Tam tất bật chạy từ lán nọ sang lán kia, chợt Liễm từ ngoài đi vào. Liễm không nói năng gì, kể cả khi Tú và Mận gặp anh ở cửa lán tiếp đón. Mọi khi Liễm oang oang, chưa thấy người đã thấy tiếng. Thái độ lầm lì không bình thường ấy khiến Tú nghi ngờ:

  - Có chuyện chi rứa anh Liễm?
 
  Liễm không trả lời, lấy khăn lau nước mắt. Sự nghi ngờ của Tú như được khẳng định. Anh hỏi ngay:

  - Ai hy sinh rứa eng?
 
  Liễm nhát gừng:

  - Cho mình... gặp... Tam chút...!
 
  Vậy là rõ. Tú sững sờ, hai chân như bị chôn xuống đất. Cả người anh tê điếng, nặng nề như bức tượng xi măng. Trời ơi, lẽ nào người hy sinh lại là Tứ, con trai cưng của ông Duệ? Tú không tin, anh hỏi lại:

  - Eng nói ai chết? Thằng Tứ...?
 
  Liễm gật đầu. Tú chết lặng. Những giọt nước mắt xót thương không sao ngăn nổi, cứ hối hả tuôn trào. Tam từ lán sau phía sau đi ra, nhìn thấy cảnh tượng hai người đàn ông đang thút thít khóc, chạy tới lay vai Tú:

  - Chuyện chi rứa hai eng? Có chuyện chi rứa?

  Tú oà lên:
- Út ơi, thằng Tứ...!
 
  Tam chợt nhận ra sự thật như nhận ra một tia chớp khủng khiếp giáng xuống đầu mình. Cô không đủ sức chống cự, để cho sự đau đớn như những mũi kiếm đâm vào mình từ bốn phía. Tam không khóc, ngây dại dựa vào vách hầm. Tú biết điều gì đang xảy ra với Tam, hốt hoảng gọi to:

  - Quyến ơi, cho mình một ống an thần!
 
  Quyến từ trong lán hỏi vọng ra:

  - Cho bệnh nhân nào rứa eng?
 
  Liễm trả lời thay Tú:

  - Cứ đưa lẹ ra đây!
 
  Quyến bê ngay khay dụng cụ ra, thấy Tam đứng ngây dại bên cạnh ngách hầm. Tú và Liễm đầm đìa nước mắt. Tú hất hàm về phía Tam. Quyến đặt khay dụng cụ lên chõng tre, sạc thuốc vào bơm tiêm, tiêm cho Tam. Cô vẫn không hay biết những gì xảy ra quanh mình...

[dongadoan]

Tám

  Lán nhà ông Duệ chật ních người đến viếng thăm. Trên trang thờ, bên cạnh ảnh bà Duệ được một anh trên ty văn hoá vẽ phỏng theo một tấm ảnh bà chụp chung với cả gia đình lúc chiến tranh chưa xảy ra, Nhị tìm mãi trong túi hành lý của Tứ đem về không có tấm ảnh nào, đành phải để thẻ học sinh của em bên cạnh ảnh mẹ.
 
  Chưa đầy ba tháng, gia đình ông Duệ chịu hai cái tang. Nước mắt không còn để khóc vợ, khóc con, người ông đã gầy nay lại gầy thêm. Sang ngày thứ ba, ông Đường, bí thư Đảng ủy, anh Lân chỉ huy trưởng khu đội và đại diện các ban ngành của khu vực xuống viếng.
 
  Ông Đường tuổi cỡ cùng ông Duệ nhưng tóc như cước, hom hem hơn ông Duệ nhiều. Ông hút thuốc liên tục, môi thâm xì, đi xuống cơ sở dù mưa hay nắng cũng bộ quần áo bà ba màu gụ, đầu đội mũ cối, cổ quàng một tấm vải dù. Ông đi lại nhanh nhẹn, tác phong dứt khoát và là người nổi tiếng về sự quyết đoán. Hai tuần trước, khi tiễn trung đội dân quân khu vực sang làm nhiệm vụ chi viện bờ Nam, trên đường trở về, ông cứ ngoái nhìn sang bên kia Dốc Miếu. Những tia chớp loé lên từ những khẩu đại bác tầm xa làm ông quặn lòng. Đã bao lần căn cứ ấy bị pháo binh ta dập câm họng nhưng cái căn cứ trên cao điểm ấy như một con rắn nhiều đầu, mất đầu này lại mọc đầu khác, lại quấy nhiễu bà con đất tuyến đêm ngày. Dẫu đã quen với bao cuộc tiễn đưa, nhưng mất mát trong chiến đấu chẳng khi nào ông quen được. Và những mất mát ấy không khi nào giống nhau. Một trung đội ra đi, dù chiến thắng trở về, may mắn lắm là chỉ vài người bị thương, còn một vài liệt sĩ là chuyện bình thường. Hôm qua, khi văn phòng Đảng ủy báo tin cho ông rằng con trai ông Duệ đã hy sinh trong trận chống càn vừa qua, ông Đường im lặng hồi lâu rồi quay đi giấu những giọt nước không sao kìm lại được. Cái bắt tay với Tứ như còn lưu lại trong tay ông hơi ấm và lời trách khéo của ông với chàng trai mười tám tuổi ấy như còn văng vẳng bên tai. Ông muốn xuống ngay xã T để thắp nén nhang chia buồn với ông Duệ nhưng trời sắp tối không xuống được. Ông nói với Thại, thư ký của mình: "Kiếm mô được bình bông cho thằng Tứ hè?". Thại phải điện sang bên giao tế, năn nỉ xin cho được mấy bông cúc cho ông. Vì thế sáng nay, trên trang thờ của nhà Duệ có mấy bông cúc của ông Đường. Những bông hoa hiếm hoi của đồng chí bí thư đảng ủy khu vực khiến đôi mắt ông Duệ ươn ướt. Ông nói với ông Đường:

  - Mấy anh trong đơn vị kể lại, cháu bị thương nặng vẫn không rời công sự. Chờ tụi địch tới gần mới mở chốt lựu đạn. Cháu hy sinh nhưng bốn tên địch cũng phải đền tội.

  Anh Lân thắp cho Tứ một nén nhang, bổ sung thêm:

  - Báo cáo anh Duệ, tin tức từ mặt trận điện về, ta diệt hai trăm tên địch, bắn cháy hai xe bọc thép, một máy bay lên thẳng. Bên bộ đội chủ lực có sáu đồng chí hy sinh, dân quân có năm đồng chí, trong đó có đồng chí trung đội trưởng Trần Bình của xã ta...

  Ông Đường không nói gì bởi ông biết trong trận càn vừa qua lực lượng của ta quá mỏng, chẳng khác nào trứng chọi với đá. Ông đã chuẩn bị tinh thần để đón nhận nhiều mất mát nhưng không ngờ sự mất mát ấy lại đúng vào chàng trai mười tám tuổi, khôi ngô tuấn tú mà ông dự định sau đợt chi viện này sẽ thuyết phục bằng được cậu ta phải trở lại Tân Kỳ học tập. Những chàng trai như Tứ phải trở thành kỹ sư bác sĩ, thành lực lượng xây dựng lại quê hương sau ngày thắng giặc. Nỗi xót đau không cho phép ông nghĩ tiếp, ông thẫn thờ nhìn đàn cò trắng bay từ phía cánh đồng Châu Thị về phía Cổ Trai.

[dongadoan]

  Thắng và Nhị từ ngoài đi vào. Nhị không bỏ được trực chiến, Thắng đi cùng đoàn với ông Đường phải rẽ xuống thăm chị ngoài trận địa. Biết ông Đường và Hậu xuống viếng, Nhị nói với Thắng chị muốn ghé qua nhà để thưa với ông Đường và Hậu một câu chuyện quan trọng. Thắng hỏi chuyện gì, Nhị nhất định không nói. Khi đã nghe rõ tiếng người trong lán nhà mình, Nhị còn quay lại dặn Thắng:

  - Út có đề đạt gì với chú Đường, anh Hậu, eng phải ủng hộ đó nghe!
 
  Thắng gượng cười:

  - Anh khi nào cũng đứng về phía em.

  - Nhưng trong chuyện này, em biết là anh khó xử...
 
  Nhị cúi chào ông Đường và ba vị khách. Ông Đường trách:

  - Mấy ngày này bên xã đội không bố trí được ai trực thay cho cháu?
 
  Ông Duệ trả lời thay con gái:

  - Ở xã mỗi người mỗi việc, anh ạ. Cháu Nhị là trung đội trưởng dân quân, lại càng phải gương mẫu.
 
  Ông Đường gật đầu. Nhị cầm bàn tay gầy guộc của ông, chần chừ một lúc rối mới dám nói ra ý định của mình:

  - Thưa chú, cháu...
 
  Ông Đường vỗ vai Nhị:

  - Nói chú coi, cháu muốn gì?
 
  Nhị nói nhanh như sợ nói chậm sẽ không còn cơ hội nào để nói:

  - Dạ, cháu muốn được bổ sung vào vị trí em cháu vừa hy sinh!
 
  Thắng và ông Duệ trố mắt nhìn Nhị. Từ hôm nhận được tin Tứ hy sinh, Nhị cứ lầm lì. Ông Duệ hay Tam có hỏi gì chị cũng ầm ừ cho qua chuyện. Hoá ra chị đang nung nấu một ước muốn: được thế vào chỗ của Tứ trong trung đội dân quân liên xã. Thắng hơi lúng túng trước quyết định đột ngột này. Anh đưa ra ý kiến:

  - Chiến trường hai bên bây giờ cũng coi như một. Cho nên anh nghĩ, tốt nhất là em nên ở lại xã. Lúc này, bọ rất cần em.

  Ông Đường và Hậu cũng khuyên Nhị như vậy. Đôi mắt Nhị đang bị một màn sương mỏng phủ mờ chợt long lanh. Chị nói với giọng kiên quyết:

  - Chú và mấy eng nhìn lên áo cháu, băng tang chồng chất băng tang. Cháu còn ruột gan mô mà ở lại xã. Cháu xin chú cho cháu được sang bên nớ!

[dongadoan]

  Những giọt nước mắt lăn tròn trên gò má đen sạm của Nhị. Mới hai mươi lăm tuổi nhưng gian khổ và gió sương cộng thêm những nỗi đau chất chồng đã cướp đi vẻ trẻ trung, non tươi của thời con gái. Thắng lắc đầu nhìn Nhị, bởi anh biết anh không thể nói gì thêm lúc này. Không khí trong lán nhà ông Duệ bỗng chùng xuống. Khói hương trên trang thờ toả ra một mùi thơm thoang thoảng mang theo một chút lạnh lẽo và trang nghiêm từ cõi âm. Ông Duệ thấy cần phải khuyên con gái một điều gì đó. Ý kiến của Thắng và nhất là của ông Đường đều có lý. Ước muốn của Nhị cũng rất chính đáng. Ông thấy phải nêu ra ý kiến dung hòa:

  - Bọ ủng hộ nguyện vọng của con. Nhưng để anh Hậu và mấy anh trên khu đội xem xét.
 
  Nhị cầm tay Hậu, lắc mạnh:

  - Eng phải trả lời sơm sớm cho út đó nghe!
 
  Hậu đáp:

  - Chuyện này anh phải bàn trong ban chỉ huy và phải được sự nhất trí của xã.

  - Ở dưới xã, bọ em, anh Liễm chắc không có khó khăn gì. Chỉ lo trên mấy anh. Chú Đường chắc không phản đối, chú há!
 
  Ông Đường cười:

  - Chú phản đối mà cháu quá quyết tâm, chú cũng chịu thua...!

  Trước lúc Hậu bước ra khỏi lán, Nhị đã kịp ấn vào tay anh chiếc phong bì gấp lại bằng giấy báo. Hậu ngạc nhiên:

  - Có chuyện chi nữa đây?

  Nhị cười:

  - Eng đọc đi thì biết.
 
  Hậu không kịp đọc, vội bỏ phong thư vào xà cột. Nhị như sợ Hậu quên, níu áo anh, nói vội:

  - Đơn của út đó, eng Hậu ạ. Để mấy eng có cơ sở mà giúp Út.
 
  Ông Duệ tiễn ông Đường và mấy anh cán bộ ủy ban ra giao thông hào. Thắng đi chậm lại, hỏi Nhị:

  - Em quyết thật à?

  Nhị xiết chặt tay Thắng:

  - Bộ mấy anh tưởng em nói giỡn?

  - Không, quyết định của em là đúng. Nhưng với anh, đột ngột quá...

  Nhị buông tay Thắng để anh theo kịp đoàn khách.

[dongadoan]

  Tam từ trạm xá về đã thấy ông Duệ đang nấu cơm trong bếp. Nhị rửa rau ngoài hố bom. Ông Duệ vứt thử mấy hạt mướp bên rìa hố bom, cho bò lên mấy cành rào tre, cũng tưởng gieo cho vui, ai ngờ đã nở hoa vàng. Vài con bướm không biết ở đây bay về đang sà xuống đậu lên đài hoa, làm cho cả bông hoa trĩu xuống. Nước hố bom đục như nước vo gạo, lờ nhờ một màu trắng đục. Ông Duệ vạt một lối nhỏ, khuân đâu về mấy hòn đá ghép thành bậc để xuống rửa chân. Ngày trước Nhị gánh nước ngoài ngã ba đường, đựng vào chiếc bể cạn dùng cả ngày. Nay thì chiếc bể cạn bị bom phá vỡ, thôi thì dùng nước hố bom cũng được. Nước ăn thì đựng trong thùng, Tam bỏ thêm mấy viên cloramin mấy anh quân y cho, thế là yên tâm. Nhị không biết Tam đã về, xắn quần lội xuống kỳ mấy ngón chân mà có lẽ cả tuần rồi, chị không có dịp rửa chân kỹ. Mỗi lần khoát nước lên, Nhị thấy bóng mình trên mặt nước vỡ ra. Những con sóng lan mãi sang cả vạt rau muống bên kia bờ. Từ trong lán, Tam cất tiếng gọi:

  - Chị Nhị ơi!
 
  Nhị lội ra xa, đưa tay chao rổ rau hai ba lần rồi bước lên bờ. Không nghe tiếng chị trả lời, nhưng biết chắc Nhị ở ngoài giếng, Tam chạy ào ra:

  - Luộc mấy quả trứng hở chị?
 
  Nhị hỏi lại:

  - Trứng mô mà luộc?

  - Trứng eng Minh trên trạm xá gửi xuống. Eng Minh hôm rồi xuống nhà mình chơi gặp eng Thắng về bị cạo cho một trận nên thân. Khu đội đồng ý cử xuống giúp đội văn nghệ xã mình nhưng eng Minh nhắn, nhà mình có tang nên để thư thư rồi tập.
 
  Nhị khó chịu:

  - Rứa mi định bỏ đội văn nghệ?

  - Không, bỏ thì Út không bỏ. Nhà mình đang có chuyện buồn, Út mà đi tập hát ngó không được.

  - Rứa mà cũng nói. Tập văn nghệ cũng là nhiệm vụ. Nói với mấy đứa bên xã đoàn tranh thủ mà tập đi chớ nước đến chân mà còn trù trừ là hỏng chuyện!

[dongadoan]

  Hai chị em đi vào bếp. Tam bỏ hai quả trứng vào nồi cơm đang sôi, ghế thêm ít sắn lát rồi vần bên bếp. Theo tục lệ, ngày nào hai chị em Nhị cũng đặt lên trang thờ mẹ và Tứ một bát cơm trắng và một quả trứng luộc. Tam ghế sắn vào nồi cơm nhưng khi xới cơm cúng phải nhặt mấy lát sắn ra. Người sống và người chết ăn chung một nồi, một nồi cơm cõng sắn.
 
  Nhị đặt hai bát cơm có hai quả trứng ở trên lên trang thờ, giục ông Duệ:

  - Bọ ơi, bọ khấn đi!
 
  Ông Duệ sửa lại cúc áo, phủi tay, bật lửa châm hai cây hương, đứng nghiêm trước trang thờ. ảnh thờ bà Duệ là tấm ảnh chụp lúc Mỹ chưa ném bom miền Bắc, trông trẻ và tươi tắn hơn nhiều so với lúc bà mất. Anh họa sĩ trên ty văn hoá hình như cũng thêm thắt vài ba đường nét nên ông Duệ thấy không khác lúc hai người mới cưới nhau là mấy. Nhìn tấm ảnh ấy, ông Duệ như không cảm thấy bà đã đi xa. Bà hiện diện trong ngôi nhà này với bố con ông khuya sớm. Còn ảnh Tứ trên tấm thẻ học sinh ông không nhìn rõ. Ông Duệ nhắm mắt để nhớ lại những hình ảnh của Tứ. Và một đoạn băng quay chậm hiện lên: bà Duệ dúi vào tay con mấy đồng bạc trong đêm xe chở học sinh đi học ngoài Tân Kỳ. Một thằng Tứ còm nhom cao lêu nghêu chìa tay ra khỏi thành xe ken đầy lá ngụy trang, níu lấy tay ông, ríu lưỡi: "Con nhớ bọ mạ lắm...". "ừ, ráng mà học cho giỏi, con nhé...!". Hai năm sau, Tứ đột ngột trở về đã là một chàng trai chững chạc, ăn nói ra dáng người lớn. ở với ông chưa đầy một tháng, Tứ lại nắm tay ông lên đường sang bờ Nam đánh giặc. Mỗi chuyến ra đi là mỗi lần thắc thỏm, cha nhớ con và con da diết nhớ cha...
 
  Nén nhang cháy rơi tàn xuống cả tay mà ông Duệ không hay biết. Dòng suy tưởng của ông đang trôi về những nẻo đường quá khứ xa xăm. Ở đó, ông gặp lại biết bao kỷ niệm, đủ sưởi ấm tâm hồn chai sạn của ông...Mãi khi bên ngoài có tiếng của Minh cất lên chào: "Bọn em chào chị Nhị ", ông mới bừng tỉnh, cắm hai cây nhang vào chiếc vỏ đạn ba bảy bằng đồng sáng loáng.
 
  Nhị giục Mình vào lán:

  - Vô đi hai em! Bọ ở trong lán.

  Minh khẽ "Dạ!" rồi bước vào. Từ lần Minh xuống chơi "chạm trán" với Thắng, Nhị ngầm thừa nhận mối quan hệ giữa Tam và Minh. Ông Duệ thì không nói gì. Bởi nhiều anh bộ đội hành quân ghé qua nhà, cứ nhất định "Bọ cho con làm rể bọ, bọ nhá". Thời chiến bom rơi đạn lạc sinh tử là chuyện thường, ông Duệ không biết đâu mà tính. Thành ra ông chỉ cười trừ. Bây giờ lại đến anh chàng Minh người Hà Nội. Con cái nhà ai ngoài đó mà mặt mũi khôi ngô, ăn nói nhỏ nhẹ thế. Nội chuyện ấy đã làm cho người nghe, dù là đàn ông cũng đã rất cảm tình. Huống hồ lại hát hay đàn giỏi. Con Tam nhà ông tiếng là kén mà đã phải xiêu lòng, đủ thấy Minh dễ thương, dễ mến biết chừng nào. Ông có cảm giác Minh sinh ra nên làm một thầy giáo là làm một anh lính cầm súng vào chiến trường. Thôi thì trai thời loạn, biết sao chừ!

[dongadoan]

  Ông Duệ đón Minh và anh bạn nơi cửa lán. Minh cầm chặt tay ông, líu ríu:

  - Con chào bọ!

  - Vô, vô đi mấy chú!

  Minh nhìn Nghĩa, thương binh cũng đang điều dưỡng với mình. Nghĩa ra hiệu cho Minh rút ba cây hương trong thẻ để đốt cắm lên trang thờ. Hai anh chàng cứ lóng ngóng, mãi mới thắp được nhang. Minh và Nghĩa cùng lạy ba lạy. Lạy xong, Minh ngồi xuống chiếc thùng đạn đối diện với chỗ ông Duệ đang ngồi, lễ phép thưa:

  - Thưa bọ, chúng con xuống chia buồn với bọ.

  Ông Duệ chưa kịp trả lời thì Tam thập thò bên ngoài, đưa tay ra hiệu cho Minh. Minh đứng dậy đi ra. Tam hỏi nhỏ:

  - Mấy anh đã ăn cơm trưa chưa?
 
  Minh im lặng, cười tủm. Tam nhăn mặt:

  - Chưa phải không? Để em bắc thêm cơm.

  - Thôi, đừng nữa em ạ. Các anh về đây.

  - Eng xuống gặp bữa mà không ăn, chị Nhị chị tế cho chừ! Thôi anh vô với bọ đi!
 
  Minh ngoan ngoãn bước vào. Ông Duệ đang hỏi chuyện Nghĩa:

  - Mấy chú ở trên trạm xá khu đội xuống à?
 
  Nghĩa:

  - Dạ, con và Minh đang an dưỡng trên đó. Con sắp trở lại đơn vị. Minh được các thủ trưởng cho ở thêm hai tuần để giúp cho đội văn nghệ xã ta. Nghe bọ có tin buồn, bọn con tranh thủ xuống.
 
  Ông Duệ lảng sang chuyện khác:

  - Mấy chú ở lại ăn cơm với cha con tui.
 
  Rồi ông đứng dậy, gọi sang lán bếp:

  - Tam ơi, dọn cơm ra đi con!

[dongadoan]

  Có tiếng dạ của Tam ở phía sau. Thấy Nhị bê mâm cơm sang, Nghĩa vội chặn đường đi của chị:

  - Chị để em giúp!
 
  Nghĩa bê mâm cơm vào lán, đặt lên một chiếc thùng đạn dùng làm bàn. Tam lại thập thò trước cửa, ra hiệu cho Minh. Trong tay cô là một hộp thịt. Tam nói:

  - Eng khui ra cho Út đi!
 
  Minh đi cùng Tam sang bếp, dùng chiếc mở hộp dính trên chùm chìa khoá ra mở. Mấy lát thịt nấu nhừ, sền sệt trông đến ngon lành. Tam nhìn Minh cười:

  - Eng Thắng cho mấy hộp chỉ để dành khi có khách...
 
  Minh trêu:

  - Nhưng em không được nói là đưa ra đãi anh và Nghĩa đâu nhé.

  - Anh yên tâm!

  - Nhân tiện, anh trao đổi với bọ hoãn chuyện tập văn nghệ lại. Nhà mình đang có chuyện buồn.

  - Không được đâu, chị Nhị vừa la em.
 
  Tam bê đĩa thịt hộp, suy nghĩ một lúc rồi giục Minh:

  - Ừ, anh cứ thử nói với bọ. Em vừa khóc hết nước mắt, không lẽ giờ lại ngồi tập hát...
 
  Nhị thấy hai em cứ chùng chình, vội giục:

  - Hai đứa vô đi chớ!
 
  Tam và Minh bước vào. Năm người quây quần bên mâm cơm. Nhị gắp đồ ăn cho ông Duệ và Nghĩa. Chợt thấy ông trở đầu đũa gắp rau, Nhị cười:

  - Bọ coi hai chú là bộ đội chính quy mà có ăn đũa hai đầu đâu...
 
  Ông Duệ cười:

  - Bọ là bộ đội thời chống Pháp...
 
  Minh chột dạ, vội trở đũa để cầm hai đầu. Nhưng anh không quen, lóng ngóng làm rơi chiếc đũa xuống đất. Tam hơi bực mình:

  - Eng mà cũng bày đặt ăn đũa hai đầu.
 
  Cô chạy ra lán bếp, lấy cho Minh chiếc đũa khác. Minh và Nghĩa không dám đụng đũa vào đĩa thịt hộp, chỉ ngồi ăn rau. Tam ghé sát tai Nhị, thì thầm. Nhị cười:

  - Hai em cứ ăn tự nhiên, anh Thắng thương chiến sĩ của mình lắm đó. Ai lại đi phê bình chuyện vặt.
 
  Nhị gắp thịt lên bát cho Minh. Minh nhìn ông Duệ, lưỡng lự:

  - Thưa bọ...!
 
  Ông Duệ ngẩng đầu lên:

  - Có chuyện chi rứa chú?
 
  Minh lại nhìn Tam, bắt gặp ánh mắt đồng tình, khuyến khích của cô:

  - Bọn con muốn xin bọ hoãn tập văn nghệ. Nhà ta vừa có tin buồn.
 
  Ông Duệ bỏ bát cơm xuống, nhẹ nhàng nói với Minh:

  - Bọ hiểu ý mấy chú... Nhưng chuyện nào ra chuyện đó. Còn nửa tháng nữa là hội diễn toàn khu vực. Hoãn là không kịp đâu.
 
  Tam chen vào:

  - Hay đợt này con tạm nghỉ, giao việc này cho con Thê hả bọ?
 
  Nhị quắc mắt nhìn em:

  - Mi mà nghỉ thì cả đội giải tán. Đừng có lấy lý do này nọ mà người ta cho mình tự kiêu.
 
  Tam im lặng và suốt bữa cơm, cô không nói thêm câu nào.

[dongadoan]

Chín

  Buổi chiều, Tam về sớm. Cô nhóm lửa, nấu vội nồi cơm để chút nữa ông Duệ tạt về ăn. Nhị được khu đội bổ sung sang bờ Nam đã được ba ngày. Tam vẫn chưa quen mỗi lần đong gạo phải bớt đi phần của Nhị. Chỉ có hai cha con mà không mấy khi ngồi ăn chung mâm. Ai về sớm thì bắc cơm, ăn xong thì vùi lại bên bếp. Nhà ông Duệ đã vắng lại càng thêm vắng.
 
  Ba ngày Nhị vắng nhà cũng là ba ngày Tam túi bụi với công việc. Ban ngày lo bệnh nhân ở trạm. Ban đêm tập văn nghệ. Đến nỗi Nhị lên đường sang bên nớ mà Tam cũng không ăn được với chị bữa cơm chia tay.
 
  Nồi cơm sôi lục bục trên bếp. Mùi cơm mới thơm thơm làm Tam lại nhớ đến mẹ. Cả nhà ba người thoát ly, ông Duệ, Nhị và Tam được ăn gạo tiêu chuẩn. Số gạo ấy của ba người, độn thêm khoai sắn dư sức nuôi thêm một, hai người nữa. Vậy mà mẹ vẫn cấy cày cùng hợp tác. Đến mùa cũng được chia vài tạ thóc. Gạo mậu dịch mua về còn để trong bì, những lúc rảnh rỗi, cha con ông Duệ giã dăm ba ký thóc để nấu cơm cúng. Hai ngày nay, không chạy mua đuợc trứng gà, bát cơm cúng cho mẹ và em Tứ, Tam phải thay bằng rau mùng tơi leo trên mấy cành rào sát miệng hố bom với khuyết khô dưới biển. Nhị vắng nhà, Tam như thấy mình lớn lên, làm thay những việc mà có chị ở nhà không khi nào cô đụng tay.
 
  Đang xới nồi cơm để chuẩn bị vùi, tự nhiên Tam có cảm giác là lạ xâm chiếm lòng mình. Một cảm giác mơ hồ nhưng hình như có thật như đang hiện diện trong căn lều chật chội. Mọi khi ở nhà một mình, Tam thấy hơi sờ sợ. Một không khí lành lạnh tỏa lan, nhất là khi cô thắp hương cúng mẹ. Bây giờ cũng có một luồng không khí không biết từ đâu thổi vào nhưng Tam cảm thấy vui vui, cảm thấy vơi đi trống vắng. Và không kìm được, cô khẽ cất tiếng hát" Mẹ bảo con, nghe câu hò trên bến Hiền Lương, nhớ thương con đừng khóc..." Ừ, thì mình có khóc đâu. Nước mắt phải nén vào trong lòng để thời giờ mà lo chuyện khác. Tam tự nói với mình, định hát tiếp câu sau thì có tiếng vỗ tay sau cánh cửa lán. Tam ngước mắt về phía ấy, hỏi:

  - Ai đó?

  Có tiếng ồm ồm giọng mũi vọng vào:

  - Tui đây!

  - Ai đó thì vô đi!
 
  Không có tiếng trả lời. Thường thì bạn bè Tam chưa thấy người đã nghe tiếng. Vậy mà có giọng ai lạ hoắc, đến nhà rồi mà không chịu vô. Ai hè? Tam đã bắt đầu thấy hơi sờ sợ. Cô đứng dậy, hét to:

  - Ai?
 
  Tiếng ồm ồm lại vọng vào:

  - Tui đây! Có cơm cho ăn với...!

[dongadoan]

  Mấy tiếng sau, người nói hình như không đủ hơi bịt mũi, Tam nhận ra đó là giọng Minh. Cô chạy ra, trách:

  - Anh làm em hết hồn! Sao hôm nay anh xuống sớm thế?
 
  Minh lục túi áo, lấy ra mấy tờ giấy kẻ ngang, vuốt ra cho thẳng thớm:

  - Anh có trao đổi với mấy anh bên đoàn văn công khu vực. Họ góp ý cho một số chỗ cho gọn lại. Còn nội dung hoạt cảnh này, họ khen được.
 
  Tam:

  - Họ có hỏi hoạt cảnh này là ý của ai không?
 
  Minh cười:

  - Anh nói của một o y tá kiêm dân quân, o Tam đó!
 
  Tam cầm lấy vạt áo Minh, giật mạnh:

  - Em không chịu đâu. Khi biểu diễn phải nói hoạt cảnh này là của anh và em. Em lấy tên tác giả là Minh Tam.
 
  Minh:

  - Vậy thì khác chi lạy ông tui ở bụi này. Lỡ tiết mục này dở, không đoạt giải thưởng gì mấy đứa bạn em nó cười cho chết.

  - Anh không tin vào giọng hát của em?

  - Tin chứ. Nhưng anh vẫn sợ.
 
  Tam xới hai bát cơm đầy, múc ra hai bát canh nhỏ. Cô đặt lên trang thờ và giục Minh:

  - Anh thắp hương và khấn cho em đi!
 
  Minh lúng túng:

  - Khấn sao, anh đâu biết!
 
  Tam dẩu môi:

  - Thế mà cũng đòi làm rể nhà em!

  - Ở ngoài Hà Nội, có giỗ chạp gì bố anh lo tất. Thôi, em chỉ cho anh đi.
 
  Tam gãi tai:

  - Mọi ngày bọ em làm. Bọ đi vắng có chị Nhị. Còn bây giờ, anh cứ nói đại đi: "Chúng con là Tam và Minh, con của mạ, chị và anh của em Tứ, có bát cơm cúng mạ và em...".
 
  Minh thắp hương, chắp trước ngực, lẩm nhẩm. Khi anh định cắm ba cây nhang vào chiếc vỏ đạn, Tam níu áo anh, thì thầm:

  - Có điều này em quên dặn anh, anh xin mạ làm con trong gia đình, xin làm anh thằng Tứ...

  - Mạ có la cho không?

  - Khi còn sống, mạ cưng em lắm. Anh cứ thưa với mạ đi!
 
  Minh lại rì rầm khấn. Anh cắm hương vào vỏ đạn, bước lại định ôm Tam vào lòng. Tay Tam đầy lọ nghẹ, cô khẽ đẩy khuôn mặt của Minh đang nghiêng lên má mình, để lại trên má Minh mấy vệt dấu tay. Tam nhìn ra ngoài cửa lán. Ông Duệ chưa về. Minh vẫn nắm chặt tay Tam làm cô bối rối. Má cô nóng bừng như lần đầu tiên cô rửa vết thương cho Minh. Tim đập gấp, Tam ngẩng mặt, môi mở ra như hai cánh hoa, đón nhận nụ hôn của Minh. Minh đặt vội lên môi Tam nụ hôn nồng nàn. Bên ngoài, nắng chiều đã nhạt. Trong lán, trời tối rất nhanh. Tam đê mê trước nụ hôn đầu đời nhưng một quả pháo nổ gần làm cô giật bắn người. Cô khẽ đẩy Minh ra:

  - Anh lên trên xã trước đi!