Bên bờ Hiền Lương

[dongadoan]

  Căn hầm chính dùng làm nơi hội họp, chiếu phim, biểu diễn văn nghệ là chỗ phình ra của " tổ mối " có sức chứa cả trăm người. Đội văn công xung kích của khu đội đang có mặt ở đó. Tiếng hát vang lên: "Vĩnh Linh ơi, vượt qua bao nhiêu gian lao ta đi giành thắng lợi...".
Tiếng hát đang hoà vào niềm hân hoan của mọi người. Dân quân xã T, xã H không ai nhận ra nhau, mặt mũi chân tay đen nhẻm, chỉ có ánh mắt và nụ cười là không bị muội khói ám đen, đang ánh lên niềm vui trước giờ phút thiêng liêng địa đạo của hai xã thông nhau. Họ bá vai nhau, nói nói cười cười, tưởng như sự cộng hưởng của những tiếng cười ấy sẽ làm sập cả địa đạo.
 
  Hầm bệnh xá cách hầm làm hội trường chỉ một ngách. Có phòng mổ, phòng điều trị. Lư, trạm trưởng y tế xã H đang cùng với Đảm, bác sĩ chuyên khoa ngoại của bệnh viện khu vực được cử xuống tăng cường, đang xem xét chuẩn bị triển khai tiếp đón bệnh nhân. Ngách hầm chỉ lưu được bốn người nhưng Đảm rất bằng lòng:

  - Mổ xong, mạch, huyết áp ổn là ta chuyển đi ngay. Như thế này là quá rộng...
 
  Buổi chiều, khi mọi công việc chuẩn bị tiếp đón bệnh nhân đã xong xuôi, người công dân đầu tiên đến "xông đất" trạm xá trong lòng đất chính là Tam. Cô đã chuyển dạ từ sáng và nhất định không cho Tú và Quyến khám cho mình. Tú gắt: "Không cho khám, làm sao biết thai thuận hay nghịch mà tiên lượng?". Tam đỏ mặt, cãi lại: "Có chết Út cũng không cho mấy eng khám". Tú đuối lý, lắc đầu, quyết định chuyển lên bệnh viện khu vực. Khi nghe ông Duệ báo tin trạm xá xã H mới được bệnh viện tăng cường cán bộ, có phòng mổ dưới địa đạo, Tú nghĩ ngay đến việc đưa Tam sang đó.

  Con đường từ trạm xá xã T sang địa đạo không xa nhưng suốt cả ngày pháo giặc bên bờ Nam bắn rát quá, mãi gần xế chiều Tam mới được gánh đi. Lần trước Nhị ra nghỉ dưỡng, biết tin Minh đã hy sinh, chị tâm sự với Tú nhờ anh chăm sóc Tam, nhất là khi cô sinh nở. Vì thế, lúc chuyển Tam đi, Tú xách gói đi cùng. Lúc chuyển xuống địa đạo, Tú đỡ Tam phía đầu, Thê đỡ chân, bước từng bước chậm chạp theo từng bậc đi xuống. Lối vào địa đạo chỉ cao quá đầu người, những giọt nước phía trên trần được lọc qua một lớp đá ong, thỉnh thoảng nhỏ xuống người Tam. Người cô nóng ran, những cơn đau gần nhau hơn nhưng cô cắn môi không dám lên tiếng. Vì vừa đi vừa dừng lại nghỉ, nửa giờ sau Tam mới xuống được hầm trạm xá.
 
  Chỉ Thê và bác sĩ Đảm là được Tam "cho phép" đứng cạnh mình. Tú và Lư đứng thập thò bên tấm màn bị Tam đuổi ra:

  - Mấy eng chi lạ rứa. Đứng đó là Út không sinh đâu!

  Đảm phì cười. Anh vừa khám cho Tam xong, đang tháo găng tay bên chiếc chậu tráng men đặt trên một chiếc ghế. Tự tay anh lấy thuốc, tiêm cho Tam:

  - Tôi cho một ống Oxytoxim, mười lăm phút sau là cô sinh. Ngôi thai thuận, thai cỡ ba ký, không có gì phải lo cả!

[dongadoan]

  Tam thấy yên lòng. Thực ra, trong ba tháng gần đây, không đêm nào Tam ngủ được. Phần cái thai trong bụng cứ đạp liên tục. Phần thì phải lo may áo quần, tã lót. Thời gian không có nhiều, một chiếc áo bé xíu nhiều khi cô phải may hai ba đêm mới xong. Trải chiếc áo của con ra, Tam cứ ngồi cười. Chiếc áo bé xíu của thằng bé (Tam đoán là con trai vì nó cứ thúc vào thành bụng bên phải làm cô đau điếng) bên cạnh chiếc áo Tô Châu thơm mùi vải mới của Minh để lại trước lúc lên đường sao mà chênh lệch nhau đến thế. Phải mất bao nhiêu cót lúa con cô mới lớn bằng cha? Những lúc ngồi khâu vá trong hầm, bàn tay Tam lần theo từng đường kim mũi chỉ nhưng tâm hồn cô cứ nghĩ về Minh. Anh đi đã bảy tám tháng rồi mà không có lấy một lá thư. Người đâu mà tệ thế. Nhưng rồi, Tam lại nhớ lời Thắng có lần nói: "Đơn vị của Minh đang ở rất sâu, liên lạc bằng thư từ khó lắm". Tam lại tự bằng lòng, không trách Minh nữa. Giờ đây, khi đang nằm trên giường sinh, phút hệ trọng nhất của những bậc làm cha làm mẹ, chuẩn bị đón đứa con đầu lòng ra đời thì anh lại không có mặt.

  Tam đang mơ màng nghĩ về Minh thì một cơn co ập đến. Một tay cô phải bíu chặt thành giường, tay còn lại nắm chặt tay Thê. Đảm đang chuẩn bị đón đứa bé ra đời. Và một cảm giác nhẹ hẫng đến với Tam, như gánh nặng trên vai được người khác đỡ hộ. Và một tiếng khóc của trẻ thơ cất lên. Đảm cười, nói với Tam:

  - Mừng cho cô, một quý tử khôi ngô!
 
  Không nhìn thấy mặt con nhưng nghe tin mình có con trai, Tam nở nụ cười trên khuôn mặt mồ hôi nhễ nhại. Cảm giác đau đớn như biến mất, thay vào đó là một niềm vui không sao tả nổi: "Minh ơi, anh ở xa có biết không, con trai của chúng ta đã ra đời...". Thê lau mình cháu bé bằng tấm gạc mềm, quấn cho cháu chiếc tã được cắt ra từ chiếc võng, đặt nằm bên Tam. Phía bên ngoài, Tú nói vọng vào:

  - Chúc mừng Út nghe! Anh phải về trạm đây. Hôm nay súng nổ nhiều bên bờ Nam, chắc quân ta đánh mạnh. Anh phải về đón thương binh đây...
 
  Trước lúc về, Tú ghé tai Lư :

  - Nhớ chăm sóc Tam thật chu đáo cho mình. Tôi về anh Đảm nhé!
 
  Lư cười, vỗ vai bạn:

  - Cứ yên tâm đi. Có bệnh nhân cần mổ cấp cứu, các ông cứ cho chuyển sang đây!

  - Được rồi. Có trạm phẫu đặt ở đây, mình tin tỷ lệ tử vong sẽ giảm.

[dongadoan]

  Khi Tú và Thê về đến trạm xá xã, trời cũng vừa sẩm tối. ở nhà Quyến cứ đi ra đi vào trước đoạn giao thông hào trước trạm. Điện của khu đội báo xuống, chiều nay sẽ nhiều thương binh. Bệnh xá khu đội đã cử thêm người xuống từ chiều. Vậy mà Tú vẫn chưa về. Quyến trở nên bực bội. Từ dạo Quyến bị Tam mắng xơi xơi vào mặt rồi đến việc Quyến trả thù bắt quả tang Minh và Tam đang ăn nằm với nhau trong hầm, Quyến bị Tam coi khinh, không thèm nhìn mặt. Nhưng Tam được sự ủng hộ, giúp đỡ của Tú, của Thê, đặc biệt của Liễm làm Quyến phát tức. Như chiều nay chẳng hạn. Cho hai cáng thương gánh Tam đi là đủ. Việc gì mà một y sĩ trạm trưởng, một y tá phải đi theo? Làm gì mà quan trọng đến thế. Chẳng qua là vì con gái ông bí thư đảng ủy xã mà Tú phải quan tâm?

  Bực thì bực nhưng khi Tú về, Quyến phải đổi mặt giận làm lành:

  - Không đi thêm chặp nữa?

  Tú không nói gì, đi thẳng vào trong hầm bằng. Tuổi tác sàn sàn như nhau, cùng học với nhau một lớp ở trường y sĩ Quảng Bình nhưng tác phong của Tú chín chắn hơn nhiều. Không phải do anh là đảng viên, là trưởng trạm mà tính tình của anh ảnh hưởng sâu sắc từ người cha quá cố. Cha anh là một ông giáo trường làng, một ông giáo nghèo luôn dạy anh: "giấy rách phải giữ lấy lề". Nền tảng luân lý của gia đình mấy đời là nhà nho đã bắt rễ trong anh và chỉ nhìn cách đi, cách đứng, cách nói, cách ăn, người ta thấy có một điều gì đó rất dễ mến. Về chuyên môn, có thể Tú không hơn Quyến nhưng nhờ cái "uy" của mình, mọi việc trong trạm xá cho đến lúc này cũng tạm ổn.
 
  Tú lấy thêm ít bông băng rồi ra ngoài cửa hầm, trao đổi với Quyến:

  - Ty y tế vừa tăng cường cho bên xã H một bác sĩ và hai y sĩ. Hầm mổ tươm tất lắm, đặt ngay trong địa đạo. Có bệnh nhân nặng, cần mổ ngay, ta cho sang đó. Nếu không cần mổ, ta cho chuyển ngay lên bệnh viện khu vực.
 
  Quyến ngạc nhiên:

  - Địa đạo mà đặt được hầm mổ?

  - Ừ có cả chỗ chiếu phim, hội họp. Rộng lắm!
 
  Tú và Quyến vừa đi vừa trò chuyện. Ra đến bến đò, hoàng hôn chỉ còn một khoảng sáng màu hồng chín trên mặt sông. Chưa có thuyền sang. Tú đang tìm một hòn đá để ngồi xuống thì Thảo và hai chiến sĩ của trạm xá khu đội cũng vừa tới. Đã tăng cường cho trạm xá xã T hai cáng thương, nay đích thân bác sĩ bệnh xá trưởng lại xuống, Tú nghĩ sẽ có nhiều thương binh. Những lần trước, khi ta đánh mạnh bên bờ Nam, trên khu đội và cả bệnh viện khu vực đều tăng cường thêm nhân lực cho các trạm xá vùng tuyến. Thảo nắm tay Tú, cười hể hả:

  - Em vợ thủ trưởng Thắng sinh rồi à?
 
  Tú ngạc nhiên:

  - Sao anh biết?

  - Bọ Duệ vừa điện lên cho thủ trưởng Thắng.

[dongadoan]

  Câu chuyện giữa hai người dừng lại khi một con đò cập bến. Tú và Quân xắn quần, lội ra tận đò. Thương binh phần lớn bị thương nhẹ, vết thương phần mềm ở đầu, tay chân và đã được băng bó. Chỉ có một tử sĩ nằm trên võng, hai chiến sĩ đang khiêng trên vai vì lòng đò đầy nước. Tú hỏi:

  - Có ai nặng không các đồng chí?
 
  Một anh chiến sĩ trở chiếc đòn tre sang vai khác, trả lời:

  - Chỉ mỗi đồng chí này. Nhưng đã hy sinh trên đường khiêng từ trận địa ra bến đò.

  Thảo ra hiệu cho hai chiến sĩ của trạm xá khiêng tử sĩ lên. Anh nghiêng vai, bảo một thương binh:

  - Đồng chí ôm lấy cổ tôi!

  Các thương binh lần lượt được đưa về trạm xá. Quân và Tú ngồi trên một gốc bần để chờ đò. Chuyến thứ hai, rồi chuyến thứ ba cũng chỉ có bộ đội và dân quân Do Linh sang nghỉ bên bờ Bắc. Thảo sốt ruột hỏi cô lái đò:

  - Còn thương binh bên đó nữa không em?

  Cô lái đò nhanh nhảu đáp:
- Hết rồi anh ạ!

  Nỗi ám ảnh của một buổi tối phải đón nhiều thương binh qua mau. Thảo chia tay Tú, giục mấy chiến sĩ xuống giúp tải thương cùng về.
Anh buông lời trách:

  - Vậy mà mấy ông trên khu đội cứ cuống cà kê. Bắt phải xuống đây cho bằng được.

  Tú còn chần chừ chưa muốn về trạm, đứng nhìn trăng thượng tuần mọc sớm, hắt ánh bạc xuống lòng sông. Mặt sông phủ một lớp bụi mờ. Càng ngược lên phía trên, lớp bụi trắng ấy càng dày thêm. Gió ở đâu về lành lạnh. Tú đưa tay cài khuy áo, rùng mình nhìn sang bên kia sông. Trong đám lau lách một con đò lao ra. Tiếng mái chèo khua mau, mũi thuyền như một chiếc lưỡi cày rạch một đường thẳng băng, nhắm bờ Bắc lao sang. Tú tự nhủ, may mà mình còn chưa về. Vẻ hối hả của con đò như mách bảo Tú, trên đó có một bệnh nhân nặng. Đò chưa ghé bến, Tú đã sốt ruột hỏi:

  - Có thương binh nặng phải không?

  Tiếng người trên đò hỏi lại:

  - Anh Tú đó phải không?

  - Ừ, Tú đây! Ai đó?

  Người trên đò không đáp, lặng lẽ cầm cây sào đỡ mũi đò khỏi lao vào bờ. Trong ánh trăng suông, người đó đội mũ mềm, khẩu AK khoác sau lưng. Tú không nhận ra ai nhưng biết chắc đó là người quen của mình. Tú dang chân ra, đỡ mui thuyền lại. Người trên đò nhảy xuống, ôm lấy Tú:

  - Anh Tú ơi, chị Nhị...!

  Nhận ra tiếng Tuấn, Tú hốt hoảng:

  - Nhị, Nhị làm sao?
 
  Tuấn không đáp, nấc lên khóc. Trên đò, Nhị ngồi dựa lưng vào Hải, một dân quân cùng trung đội. Đầu chị được băng bằng một dải băng trắng phủ xuống tận mũi. Tú lao đến, cầm tay Nhị, lắc mạnh:

  - Nhị ơi, Nhị ơi...!
 
  Giọng Nhị bình tĩnh:

  - Đỡ Nhị lên đi!

  - Không, để mình bế Nhị lên!
 
  Nhị cười nhạt:

  - Không sao đâu mà! Để Nhị lên cũng được.
 
  Hải và Tú đỡ Nhị lên bờ. Tuấn giục:

  - Đưa chị Nhị lên ngay bệnh viện khu vực. Vết thương vào mắt phải, nặng lắm!

[dongadoan]

  Trong giây lát, Tú nghĩ ngay đến hầm mổ trong địa đạo xã H. Từ đây đến đó chưa đầy cây số. Còn lên bệnh viện khu vực phải đi mất bảy tám cây số. Nhưng bên địa đạo, Tam đang ở đó. Cô vừa sinh xong. Trong chớp mắt, Tú phải làm một con tính lựa chọn. Anh kéo Tuấn ra một góc:

  - Bên xã H có phòng mổ, có bác sĩ, ta đưa Nhị ngay tới đó. Nhưng các cậu phải kín miệng, không được gọi tên Nhị vì Tam cũng đang ở đó. Tam vừa sinh cháu trai. Mai bọn mình sẽ đón Tam về.

  Dù Tú cố gắng nói rất nhỏ nhưng Nhị vẫn nghe được tin vui ấy. Chị mừng cho em. Niềm vui chưa được giãi bày, Nhị định nói với Tú điều gì đó thì đột nhiên chị cảm thấy như đang rơi từ trên cao xuống. Chị không sao mở được miệng, hai chân hai tay nhũn ra rồi không còn biết gì nữa. Hải hốt hoảng, ú ớ:

  - Chị Nhị, chị Nhị ơi! Anh Tú ơi, sao chị Nhị thế này...?

  Tú luống cuống, đặt Nhị lên băng ca rồi anh một đầu, Tuấn một đầu, khiêng Nhị về trạm xá. Quyến và Thê đang thay băng cho bệnh nhân, thấy Tú khiêng một người vào, vội lên tiếng:

  - Có thương binh mới hả Tú?
 
  Tú nói như gắt:

  - Dọn ngay cho tôi một chiếc giường!

  Thấy Tú có vẻ hối hả, Thê băng nhanh cuộn băng lên đầu anh thương binh rồi trải chiếu xuống chiếc giường bên cạnh. Thê không nhận ra ai đang nằm trên cáng, nhưng là một bệnh nhân nặng, cô giúp Tú đỡ lên giường. Tự tay Tú đo huyết áp. Anh bóp quả bóp cao su hai ba lần, mắt dán vào chiếc đồng hồ hình tròn, lắc đầu bảo Quyến:

  - Cho truyền dịch ngay. Huyết áp thấp lắm. Cho thêm một ống Mocphin nữa.
 
  Quyến nhận xét:

  - Kiểu này là choáng do đau. May mà trạm ta vừa lĩnh thêm được mấy ống.
 
  Huyết thanh đã chảy thành dòng vào cơ thể Nhị. Tuấn thở phào, kéo Tú và Quyến ra một góc:

  - Tôi không hiểu chuyên môn nhưng có lẽ do quá đau đớn mà chị ấy ngất đi.
 
  Quyến tò mò hỏi:

  - Nhưng thương binh là ai mới được?
 
  Tú đáp gọn lỏn:

  - Chị Nhị!

[dongadoan]

  Quyến sửng sốt, không ngờ người đang nằm kia là Nhị, chị ruột của Tam. Từ lúc Tú đưa Tam đi sinh, Quyến nhận ra một sự chăm sóc rất khác thường của anh đối với một nhân viên trong trạm. Quyến thấy sự thù ghét của mình đối với Tam bỗng nhiên vô lý. Và, bây giờ, chị của Tam đang nằm đây, Quyến muốn làm một việc gì đó như để giảm đi sự mặc cảm của Tam đối với mình. Quyến nói với Tú:

  - Anh cho tôi đưa Nhị sang bên trạm xá xã H. Nhân tiện tôi thăm mẹ con Tam.
 
  Tú từ chối:

  - Cậu và Thê ở nhà trực. Huyết áp lên, tôi sẽ đưa Nhị đi.
 
  Quyến thấy có nói thêm, Tú cũng không đổi ý. Anh quay sang với bệnh nhân cần thay băng đang ngồi đợi.
 
  Tuấn và Hải khiêng Nhị đến cửa địa đạo thì gặp ông Duệ từ trong cửa đang bước ra. Thấy Tú, ông Duệ mừng rỡ:

  - Tui không biết lấy chi để tạ ơn chú. Thằng cháu kháu quá, cứ mở mắt thao láo nhìn tui...
 
  Tú lạnh người. Anh không biết sẽ nói với ông Duệ ra sao. Anh không thể thông báo người đang nằm trên cáng kia là Nhị, không thể dội vào niềm vui của ông một gáo nước lạnh. Và như đã thống nhất với Tuấn và Hải phải giấu kín chuyện Nhị bị thương với Tam, hai người cũng không hé răng nói gì với ông Duệ. Tú giục Hải:

  - Vào đến cửa hầm, Tuấn phải bê... (Tú định nói bê Nhị đi nhưng anh kìm lại được) bệnh nhân đi từng bước một. Hải đi trước rọi đèn pin.
 
  Lúc này, ông Duệ mới nhận ra trước mặt mình là Tuấn và Hải, hai người bạn của con gái mình. Một phần vì trời tối, một phần vết thương ở mắt của Nhị được băng kín, ông Duệ không để ý đến chị. Ông hỏi Tuấn:

  - Hai cháu mới ra chiều nay à? Con Nhị nhà bác có ra không?
 
  Tuấn ấp úng:

  - Dạ, dạ... Nhị không ra bác ạ.
 
  Tuấn thận trọng lần theo từng bậc hầm. Hải rọi đèn pin đi trước. Tú khéo léo chia tay ông Duệ:

  - Thôi, bác về trước đi, mai bọn cháu sẽ đưa Tam về trạm.
 
  Tú bước vội, nhảy lò cò hai bậc một lần và đã đuổi kịp Tuấn. Ông Duệ đứng trên miệng địa đạo, soi đèn cho Tú đi. Sự vội vã của Tú, vẻ úp mở của Tuấn khiến ông Duệ băn khoăn. Ông đứng lặng một lúc trên miệng địa đạo, nửa muốn về nhà, nửa không.

[dongadoan]

  Mẹ con Tam đã được chuyển sang bên hầm hậu phẫu, cách nơi đặt bàn mổ dăm mét, trong một ngách hầm khác. Vừa thấy Đảm, Tú đã kéo anh ra một góc, thì thầm. Đảm gật đầu lia lịa.

  Đảm đọc qua hồ sơ do Tú chuyển, trong khi đó một y sĩ đang đo huyết áp. Dưới ánh sáng của chiếc đèn gù chạy bằng ac- quy, mái tóc Nhị rối bù, tấm băng phủ kín khuôn mặt chị. Đảm dùng kéo cắt lớp băng, rưới lên đó một ít huyết thanh mặn để dễ gỡ vết thương. Lớp gạc thấm máu đã bong ra, một vết thương lớn xuyên từ xương trán bên phải xuống mắt làm nhãn cầu vỡ tung. Chiếc nhãn cầu bị xẹp, còn lại như một cùi nhãn được tách hột. Đảm nói với Tú:

  - Nhãn cầu phải bị nát. Phải mổ lấy mắt ra ngay, không thì mắt trái cũng không giữ được.

  Tận mắt nhìn thấy vết thương của Nhị, Tú đau đớn khi biết không thể giữ con mắt dập nát kia lại cho bạn. " Giàu hai con mắt, khó hai bàn tay". Nếu người ta có đến ba mươi hai con mắt như có ba mươi hai chiếc răng, chắc Tú không tiếc gì khi đồng ý với Đảm phẫu thuật lấy ngay con mắt ấy ra. Và, nếu mổ lấy con mắt ấy ra, ai là người ký giấy đồng ý mổ? Nhị đang mê man. Tú và Đảm không được quyền. Phía bên kia hầm, một người có thể làm việc ấy, đó là Tam. Nhưng cô vừa mới sinh, vừa trải qua một cơn chuyển dạ đầy đau đớn, cô lại đang ngất ngây với niềm vui sướng của đứa bé mới ra đời, cô cũng không thể làm việc đó. Tú ân hận lúc gặp ông Duệ đã không nói gì, giờ cần đến sự giúp đỡ của ông thì ông đã không có mặt ở đây.
 
  Tú lưỡng lự một lúc với tờ giấy đồng ý mổ trên tay, nói với Đảm:

  - Anh Đảm, hay ta cứ mổ rồi giải thích với gia đình sau!
 
  Đảm đang rửa tay trên vòi nước chín, vội dừng lại:

  - Không, thời chiến hay thời bình, việc ký giấy đồng ý mổ phải do chính bệnh nhân hay thân nhân ký...

  - Nhưng chúng ta đang rơi vào trường hợp khá éo le...

  Hai người đang đôi co thì phía bên ngoài, ánh đèn pin loang loáng. Tú vội chạy ra thì ông Duệ hỏi trước:

  - Chú tìm ai...?

  - Dạ, con không tìm ai cả...

  Ông Duệ muốn đi tiếp vào trong nhưng Tú ngăn ông lại. Đây là lúc thuận lợi nhất để anh nói với ông sự thật về Nhị. Nhưng anh chưa kịp nói thì ông Duệ đã nói trước:

  - Chú đừng có giấu tôi. Giấu cũng không được đâu. Có phải người mà các chú vừa đưa vào đây là con Nhị nhà tôi...?

  Tú đứng im như cậu học sinh bị thầy giáo vạch lỗi. Đằng nào thì ông cũng biết chuyện Nhị bị thương rồi. Có hai điều, Tú hy vọng ông sẽ giúp anh, không cho Tam biết Nhị đang ở cạnh mình và ông sẽ ký vào tờ giấy đồng ý mổ thay Nhị. Như một sự sắp xếp tình cờ, Tú nêu khá rành rọt từng vấn đề một:

  - Thưa bác, Tam đang nằm trong đó...!

  Ông Duệ cười, vỗ vai anh:

  - Chú muốn tôi kín miệng không cho nó biết chứ gì?

  - Dạ vâng. Còn chuyện này nữa, bác ạ...

  Tú bỏ lửng câu nói. Anh biết, nếu nói ra tình trạng vết thương, nói rằng phải mổ để múc bỏ đi một con mắt của Nhị, chắc ông Duệ sẽ choáng váng. Song anh đâu biết, ông Duệ quay lại đây là vì chuyện đó. Vẻ ấp úng của Tú làm ông càng thêm nghi ngờ:

  - Chú cứ nói đi, đừng có ngần ngại...

  Được ông khuyến khích, Tú mạnh dạn:

  - Thưa bác, vết thương của Nhị nặng lắm. Một con mắt phải bị hỏng. Bác sĩ Đảm nói, cần phải mổ ngay để cứu con mắt trái.

  - Việc chuyên môn, các anh cứ định đoạt, sao lại phải hỏi tôi.

  Tú đưa tờ giấy "đồng ý mổ" ra:

  - Nhưng mổ để khoét bỏ đi một con mắt, dù là mắt bị hỏng, phải được sự đồng ý của chính Nhị hay thân nhân.

  Ông Duệ cầm lấy tờ giấy, đeo kính lão đọc qua nội dung. Ông kê lên chiếc xà cột, ký ngay và đưa cho Tú.

  Trong phòng mổ, Đảm đang cho truyền thêm dịch và bắt đầu gây tê vào hố mắt phải của Nhị. Tú trao tờ giấy đồng ý mổ do ông Duệ ký cho anh.
 
  Đứng bên ngoài, chỉ cách nhau một tấm ri-đô ông Duệ thấy rõ những động tác mổ của Đảm. Khi đến giai đoạn gắp con người dập nát ra, ông Duệ nhắm nghiền mắt lại. Trong ngách hầm phía bên trong, tiếng khóc oe oe của thằng cháu ngoại ông thỉnh thoảng lại vang lên.

[dongadoan]

Mười bốn

  Khoa mắt của bệnh viện khu vực gồm những hầm bằng nằm rải rác trong vườn dương. Hầm nọ nối hầm kia bằng giao thông hào. ở đây đất cát, chỉ đọng nắng không đọng mưa, đường hào vì thế khô ráo, dễ đi, không vất vả như ở dưới mấy xã vùng tuyến.
 
  Nhị được chuyển từ dưới trạm xá xã H lên từ năm ngày nay. Khi tiếp nhận hồ sơ của Nhị, bác sĩ Khâm, chủ nhiệm khoa thầm khen cách ứng xử kịp thời của Đảm: loại bỏ con mắt dập nát và tiêm kháng sinh liều cao. Sáng sớm ngày thứ sáu, Thắng tranh thủ sang thăm Nhị. Nhị đã tỉnh, vết thương đã đỡ nhức nhưng chưa ăn được. Bốn ngày qua, hoặc sáng sớm, hoặc tối mịt, Thắng luôn có mặt bên chị. Anh nhờ các mạ bên thôn Thu Trường nấu cháo, đun nước sôi cho vào phích nước để anh ghé lấy. Thắng tuyệt nhiên tránh nói đến chuyện vết thương với Nhị. Anh nói rất ít, phần lớn là những chuyện trạng Vĩnh Hoàng. Ví như chuyện một anh nông dân đi bứt bổi quá sớm, bứt cả đuôi một con hổ, khi về đến nhà xổ bổi ra mới biết. Hay chuyện dưa hấu Vĩnh Tú có những quả to đến nỗi cả một trăm con quạ chui vào...

  Nhị không chịu ăn từng thìa sữa do Thắng đút cho mình, đòi cầm cả ly uống. Thắng phải nhượng bộ. Chiếc băng băng mắt phải nhỏ hơn, vừa vặn che kín hố mắt. Nhị đeo chiếc kính màu đen nên mắt trái vẫn nhìn khá rõ. Chị uống xong ly sữa, ăn một chén cháo và nói với Thắng:

  - Anh cho em ra ngoài một chút, được không? Cả tuần lễ nằm trong hầm rồi...
 
  Thắng do dự:

  - Em chưa tiêm thuốc...

  - Anh Khâm bảo, ngày hôm qua là ngày tiêm kháng sinh cuối cùng. Hôm nay chỉ uống thuốc bổ.

  - Nhưng em còn yếu lắm.

  - Thì em chỉ đi ra ngoài một chút thôi. Sau đó anh phải về đơn vị.

  - Anh đã trao đổi với Mẫn, anh về muộn một chút.

  Thắng đỡ Nhị đứng dậy. Bàn chân Nhị rụt rè chạm đất sau sáu ngày không đi lại. Một cảm giác lạ lẫm, khang khác bất chợt ập đến. Mặt đất hình như cũng không nhận ra Nhị, một người đã in hàng triệu dấu chân lên mảnh đất này. Trong giây lát, Nhị chợt nhận ra rằng, việc mất đi một con mắt đã làm mất đi sự thăng bằng giữa chị và mọi vật chung quanh. Mọi vật như nhoà nhạt, như mờ ảo sau mặt kính màu đen. Nhị vịn vào vai Thắng, nhích từng bước ra ngoài. Ra khỏi hầm bằng là giao thông hào, là màu xanh của hàng dương, là cát trắng đến chói chang. Thắng không muốn Nhị đi xa, níu tay chị lại. Mặt trời cũng vừa mới lên. Những tia nắng mùa đông xuyên qua lớp lá xanh của hàng dương, rắc bụi vàng lốm đốm lên bờ cỏ trên hào. Hơi nước từ những hạt sương bốc lên, bay lởn vởn trước mặt họ. Nhị muốn bỏ kính, muốn nhìn cảnh vật với con mắt thật của mình. Chị muốn làm quen với cách nhìn bằng một con mắt. Và nhè lúc Thắng mải nhìn bóng những tà áo trắng thấp thoáng bên giao thông hào đối diện, Nhị đưa tay bỏ kính. Chị phải nhắm mắt lại ngay vì luồng ánh sáng quá mạnh ùa vào. Mạnh đến chói chang, nhức nhối. Khi mở mắt ra, sau lớp kính mờ màu đen, Nhị nhận ra, đó chỉ là ánh nắng nhàn nhạt, bị nhoà đi như nhìn qua một lớp sương mỏng. Lúc đầu, chị nghĩ sau năm sáu ngày không nhìn bằng mắt thường, khi bỏ kính chị sẽ có cảm giác như vậy. Chị lại thử bỏ kính ra lần nữa. Lần này, chị nhíu mắt lại, ráng chịu đựng thứ ánh sáng ma quỷ kia. Sau vài lần chớp mắt, Nhị nhìn ra màu xanh của lá cây, bờ cát nhưng tất cả đều không rõ nét, đều hư hư ảo ảo. Chị không dám thú nhận với Thắng những gì xảy ra với con mắt còn lại của mình.

[dongadoan]

  Gần trưa, bác sĩ Khâm đi buồng. Anh khám rất kỹ cho Nhị. Người thầy thuốc nhãn khoa này coi việc khám xét là việc phụ. Anh dành nhiều thì giờ tâm sự với người bệnh. Có ăn được không, có ngủ được không, gia đình có ai đến thăm chưa. Vốn quen biết Thắng từ trước, anh dành cho Nhị một sự chăm sóc kín đáo. Người bệnh không biết, lúc anh hỏi chuyện này, chuyện nọ cũng là lúc anh thực hiện một phần của việc thăm khám. Ví dụ, anh hỏi Nhị có nhìn thấy đôi chim sẻ đang làm tổ trên mái hầm không. Nhị trả lời, chỉ nghe thấy tiếng chim, còn không nhìn rõ đôi chim. Khâm lại bảo y tá chỉ cho Nhị những con chữ sấp ngửa, trái phải trên bảng thị lực. Thị lực mắt trái của Nhị chỉ còn lại bốn phần mười. Nói chuyện với Nhị một lúc nữa, Khâm biết thị lực hai mắt của Nhị lúc chưa bị thương là mười phần mười. Với kinh nghiệm của một người thầy thuốc chuyên khoa, anh biết mắt trái của Nhị sẽ bị mù vì nhãn viêm giao cảm một ngày không xa nữa.

  Trở về phòng, Khâm bốc điện thoại, xin tổng đài số của khu đội rồi từ máy khu đội xuống máy tiểu đoàn. Phía đầu dây bên kia, Thắng nhận ra tiếng Khâm:

  - Khâm phải không? Nghe tiếng ông gọi là tôi cứ sởn tóc gáy. Có chuyện gì rồi phải không?

  Khâm chần chừ. Không biết có nên nói toàn bộ sự thật về tiên lượng con mắt trái của Nhị cho Thắng biết không? Khâm biết, Nhị là vợ chưa cưới của Thắng. Nếu Thắng biết con mắt trái của Nhị sẽ bị mù, anh sẽ vô cùng đau đớn. Nghĩ như vậy nên Khâm thông báo một cách chung chung với Thắng:

  - Tôi xin báo với ông, khi một mắt đã bị thương, mắt còn lại là rất khó giữ!
 
  Thắng cũng là người khá tinh ý. Không dưng mà Khâm lại gọi điện thoại cho anh, nói chuyện vu vơ như đọc một trang sách chuyên môn về nhãn khoa cho Thắng nghe. Khâm đã nói với anh như vậy có nghĩa là Nhị đang gặp rắc rối với con mắt trái. Thắng chặn đầu, hỏi ngay Khâm:

  - Có nghĩa là mắt Nhị không còn triển vọng?
 
  Khâm chột dạ:

  - Không... không... không, tôi đâu có nói như vậy. Tôi chỉ nói, có khả năng là như vậy!

  - Ông cứ nói thật đi, tôi chịu đựng được.
 
  Khâm đành thú nhận:

  - Sáng nay kiểm tra thị lực, mắt trái Nhị còn bốn phần mười... Bọn tôi sẽ tìm mọi cách chữa chạy. Nhưng tôi không dám đảm bảo...

[dongadoan]

  Thắng buông máy, sững sờ. Những ngày sắp tới đây là những ngày cuối cùng Nhị còn nhìn thấy ánh sáng, thấy hình ảnh của những người thân, thấy cảnh vật quê hương. Sau đó, màn đêm sẽ bao phủ. Bao phủ vĩnh viễn. Vậy thì, anh phải làm tất cả những gì có thể làm được trước khi Nhị bị mù. Phải làm ngay!
 
  Thắng đi sang hầm bên, gọi Mẫn ra giao thông hào tâm sự. Hai người thì thầm với nhau khá lâu. Cuối cùng, Mẫn nói:

  - Ông nghĩ thế là phải. Chiều nay tôi với ông ta sẽ xuống dưới đó, trao đổi xin ý kiến bọ Duệ và Liễm trước rồi sáng mai ta sang bệnh viện bàn với Nhị.
 
  Hôm sau, mới sáu giờ, ông Duệ và Liễm đã chờ trước hầm của Thắng. Suốt đêm trằn trọc, Thắng cũng vừa chợp mắt. Vinh bê cơm sáng vào, thấy hai người đứng thập thò trước cửa hầm, vội giục:

  - Bọ và anh vào đi. Thủ trưởng Thắng ở nhà đấy!

  Nghe tiếng xì xào bên ngoài, Thắng bật dậy, ra cửa đón ông Duệ và Liễm vào. Thấy cách ăn bận của hai người, Thắng cười thầm. Ông Duệ mặc bộ đại cán của bộ đội. Vì không được là, những nếp nhăn còn nguyên trên áo, như mách bảo với người khác rằng bộ quần áo ấy bấy lâu nay để trong đôn, nay có việc mới đem ra mặc. Liễm mặc chiếc quần bộ đội, áo sơ mi, vai mang xà cột, trông rất nghiêm chỉnh.
 
  Vinh xới cơm ra bốn bát, đứng ra trước cửa hầm, gọi to:

  - Mời thủ trưởng Mẫn sang ăn cơm sáng.

  Ông Duệ và Liễm lấy cớ đã ăn sáng từ nhà nhưng Thắng nhất định không chịu. Anh ấn bát cơm vào tay Liễm:

  - Mời bọ và anh Liễm cứ tự nhiên, con có báo thêm cơm sáng mà!
 
  Mẫn từ ngoài vào, vừa đi vừa cài cúc áo. Ông Duệ đứng dậy chào:

  - Mời chú ngồi ăn luôn!

  - Bọ cứ mặc con!