Vùng trời

[Giangtvx]

        Chính ủy đã nhìn thấy vẻ mặt không vui của Hoàn, và ông cho rằng cần phải đi vào vấn đề một cách tuần tự, mạch lạc.

        Sáng nay, ra-đa bắt được một tốp máy bay địch đang tiến về mục tiêu cần được bảo vệ với một tốc độ không lớn lắm. Sở chỉ huy đoán đó là những chiếc cường kích F.105, và cho một biên đội Mic 17 cất cánh.

        Biên đội Mic 17 đi làm nhiệm vụ do Tạ chỉ huy. Hoàn bay số 3. Họ được sở chỉ huy dẫn về phía Đông Bắc. Đến khu vực X. theo hướng của nhà cho, họ phát hiện được một toán địch khá đông. Tạ ra lệnh cho biên đội công kích. Hoàn được phân công đánh chiếc máy bay đi sau cùng. Nhưng khi họ đang tiến vào thì những máy bay địch tách ra thành hai tốp. Chúng cũng đã nhìn thấy ta. Một tốp quay lại đối đầu với họ. Trong khi đó, tốp kia tiếp tục bay đi. Hoàn cho là chúng bay tới mục tiêu. Biên đội của Tạ tách làm hai. Hoàn và đồng chí số 4, đi bảo vệ cho anh, phải quần với bốn chiếc F.4. Trong lúc anh định bám một thằng địch thì thấy máy bay rung mạnh, khói lùa vào khoang lái, anh phải nhảy dù.

        Hoàn thuật lại trận đánh với một giọng bình tĩnh.

        Đồng chí trợ lý tác huấn nói:

        - Bọn bay đến ném bom vào mục tiêu mà đồng chí đã nói, Bộ tư lệnh đã nắm được, toàn là máy bay cường kích F.105. Tên lửa đã bắn rơi một chiếc. Tôi ngờ là các đồng chí đã đánh nhau với bọn F.105.

        - Tôi cũng đã nhìn thấy những chiếc bay đến mục tiêu là bọn F.105. Nhưng những chiếc đánh nhau với chúng tôi là F.4. Tôi đã quần nhau với địch ba vòng. Tôi không thể nhận dạng nhầm F.105 với F.4.

        - Từ trước đến giờ, chưa thấy địch dùng một đội hình hỗn hợp hai loại máy bay như vậy...
     
        - Nhưng có thể là lần này địch đã thay đổi thủ đoạn. - Chính ủy lên tiếng - Ông chuyển qua vấn đề khác:

        - Đồng chí đã suy nghĩ gì về việc tại sao mình bị bắn rơi chưa?

        - Tại tôi thôi...

        Câu nói của Hoàn như một tiếng thở dài.

        - Đồng chí số 4 lúc đó vẫn bám sát đồng chí?

        - Lúc đầu thì tôi nhìn thấy đồng chí ấy bám rất chặt. Nhưng khi đã có ý định phải dứt điểm thằng F.4 ở trước mặt, tôi không nghĩ gì đến phía sau nữa. Có thể vì tôi cơ động gấp nên số 4 bị mất liên lạc. Vì không chú ý phía sau nên tôi đã bị bắn rơi.

        Một kết quả thường là do nhiều nguyên nhân dẫn tới, chính ủy nghĩ. Điều cậu ta nói ra có thể là chưa đủ. Phải tìm hiểu thêm ở những cuộc kiểm điểm khác. Nhưng cái tốt ở đây là cậu ta chỉ suy nghĩ về thiếu sót của mình.

        - Đồng chí có ý kiến gì về dẫn đường không? Chính ủy lại hỏi.

        - Dẫn đường tốt. Ban nãy tôi đã báo cáo với đồng chí, chúng tôi tìm thấy địch đúng ở hướng nhà cho.

        - Nhưng cũng có thể có cái không tốt...

        Chính ủy muốn nói đến việc sở chỉ huy định đưa họ đi đánh bọn ném bom, nhưng họ đã phải đánh với tiêm kích. Ông biết mình chưa nên có sớm nhưng nhận xét. ông đã thấy không ít vấn đề mới qua trận đánh này. Nhưng còn phải tìm hiểu thêm trước khi có một kết luận. Điều mà ông đã rút ra được một cách rõ ràng là ông đã có thể đánh giá về người lái của mình. Anh sẽ trở thành một người lái tốt. Trong trận đánh đầu tiên này, vì sơ hở, anh đã bị địch bắn rơi. Nhưng anh đã tỏ ra kiên quyết đánh địch, tự chủ và không hề có vẻ dao động sau khi nhảy dù, không đổ lỗi cho công tác chỉ huy hay cho người khác, và anh đã thẳng thắn bảo vệ những gì mình cho là đúng.

        Trợ lý tác huấn nhắc chính ủy:

        - Đồng chí Bình Tâm hẹn hết giờ họp ở Bộ chiều nay sẽ đến nhà làm việc với anh.

        Chính ủy gật đầu. Ông không quên chuyện này, và tối nay ông còn nhiều việc phải làm ở nhà. Ông nói:

        - Bây giờ chúng ta ra gặp các đồng chí ở địa phương để cảm ơn. Sau đó, nếu xe của đơn vị chưa đến thì đồng chí Hoàn sẽ cùng đi với chúng tôi.

        Mọi người đứng lên.

        Chính ủy lại bên Hoàn:

        - Sẽ trao cậu lại cho bác sĩ. Thời gian này các nhà chuyên môn sẽ quản lý cậu.

        Hoàn hỏi ông:

        - Hùng đã sắp lên đơn vị chưa ạ?

        - Ngày mai, anh em cậu sẽ gặp nhau trên đó.

        Hùng là con trai của chính ủy vừa tốt nghiệp lái máy bay phản lực chiến đấu loại mới, về nước được một tuần nay.

        Hoàn ngập ngừng rồi nói nho nhỏ:

        - Đề nghị thủ trưởng đừng cho Tuyết biết. Cô ấy hay hốt hoảng. Lần trước, tôi rất khổ tâm vì cô ấy đã làm cho chị Thùy biết việc anh Đông.

        - Đồng ý.

        Có tiếng còi xe ở ngoài sân.

        - Có lẽ người của trung đoàn tới? - Đồng chí trợ lý nói.

        Có tiếng gõ cửa.

        - Mời vào! - Chính ủy nói.

        Đống chí chủ nhiệm chính trị và đồng chí bác sĩ của đoàn bay Sao Mai mặt đỏ tía vì gió lạnh, hiện ra ở khung cửa, giơ tay chào.

        - Báo cáo chính ủy, chúng tôi có mặt.

        - Các đống chí chậm rồi?

[Giangtvx]

       

3

        Chính ủy Viễn về nhà thì thấy tư lệnh trưởng đã ngồi ở phòng khách đang làm việc với một trợ lý tác huấn.

        - Anh đến đã lâu chưa?

        - Được chừng nửa giờ. Họp xong, tôi về thẳng đây. Tôi đã biết chuyện cậu Hoàn nhảy dù từ sáng. Có vấn đề gì không anh?

        - Có lẽ cũng có đấy!

        Chính ủy vừa trả lời vừa treo mũ lên mắc và tháo bỏ chiếc khăn quàng cổ đã trở thành không cần thiết trong cản phòng ấm áp.

        Tư lệnh trưởng nói:

        - Anh cứ thay quần áo đi. Tôi tranh thủ làm việc với ông này.

        Quay về phía đồng chí trợ lý, tư lệnh trưởng hỏi:

        - Như anh vừa báo cáo thì trong tháng này cả phòng không và không quân ăn gỏi thêm của chúng nó hai mươi ba chiếc nữa đủ các loại, có đúng không?

        Nét mặt đồng chí trợ lý tươi tỉnh.

        - Đúng ạ...

        - Có bảo đảm chính xác không?

        - Tôi đã trực tiếp kiểm tra ở từng nơi.

        - Liệu có anh nào thấy nó thả một cái thùng dầu phụ cũng báo cáo là một cái máy bay của nó rơi không?

        - Cái đó thì bảo đảm là không. Anh em bây giờ không thể lầm thùng dầu phụ với máy bay.

        - Trong tháng qua có mấy cái rơi xuống biển?

        Đồng chí trợ lý xem lại bản báo cáo rồi nói:

        - Bốn chiếc ạ. Thủ đoạn của bọn giặc lái bây giờ là mỗi lần trúng đạn, chúng cố lao ra biển rồi mới nhảy dù để máy bay trực thăng đến cứu.

        - Bốn cái..., hơn một phần năm số máy bay địch bị bắn rơi là rơi xuống biển. Thế có anh nào báo cáo mình đã mò xuống biển, sờ thấy đúng có máy bay rơi không?

        - Không ạ - Trợ lý tác huấn đưa mắt nhìn tu lệnh trưởng với vẻ dè chừng.

        - Vậy thì tôi căn cứ vào đâu để tin là các anh không báo cáo láo!

        Trợ lý tác huấn bắt đầu ngồi im.

        - Hôm nay đã có người nói trước mặt tôi: "Nếu bây giờ mà tát cạn Biển Đông thì khối anh đi tù!". Tôi làm cách mạng, tôi không sợ những anh đứng ngoài bình phẩm. Nhưng khi người ta nói có lý thì mình phải nghe... Từ nay trở đi, nếu đơn vị nào không tìm thấy xác máy bay, không lấy được mảnh của nó đưa về, thì dù cả khẩu đội có trông thấy nó đâm đầu xuống đất, cũng không được báo cáo lên là đã bắn rơi. Nó rơi xuống sông, xuống hồ thì phải cho người lặn xuống, mò thấy nó, và báo cáo rõ nó nằm ở đâu. Quân chủng sẽ có người tới kiểm tra. Còn hãy thôi tất cả những chiếc bị bắn rơi xuống biển! Cùng lắm thì tôi cùng chỉ coi là các anh đã bắn nó bị thương.

        Chính ủy Viễn đặt trước mặt mỗi người một chén trà đặc sánh:

        - Xin mời các đồng chí.

        Ông tự rót cho mình một chén nước trắng, rồi nói tiếp:

        - Anh Tầm ạ, ta sẽ phát động một phong trào bắn rơi thật nhiều máy bay địch tại chỗ trong toàn Quân chủng.

        - Phải như thế. - Tư lệnh trưởng gật đầu - Phải nói rõ nếu không bắn nó rơi tại chỗ, không sờ mó được nó, thì đừng có báo cáo là bắn rơi.

        Đồng chí trợ lý tác huấn đứng dậy, xin phép ra về. Trước khi bắt tay anh, tư lệnh trưởng nói:

        - Chác là hôm nay anh có hơi rát mặt. Bây giờ anh về chuẩn bị lại. Chiều mai, anh mang lên hội nghị của Bộ cho tôi. Cung cách làm ăn này không sửa nhanh thì không đánh nhau với Mỹ được đâu!

[Giangtvx]

       

4

        Tư lệnh trưởng cầm chén nước trà nhỏ xíu màu da lươn đưa lên miệng, nhấp một ngụm nhỏ, gật gù:

        - Trà mộc Thái Nguyên đây. Anh không uống trà nhưng lại có trà ngon và biết pha trà.

        Chính ủy Viễn tiếp tư lệnh trưởng bằng một ngụm nước trắng.

        Tư lệnh trưởng nói:

        - Nhìn anh uống nước trắng tôi thấy chán như nhìn người ăn chay. Ở đời, thỉnh thoảng phải có cái chất kích thích, không thì cũng buồn. Hôm qua, ở hội nghị, có một ông tư lệnh vừa ở chiến trường ra nói với tôi: "Mấy cái Mic lèm nhèm của anh, hắn chưa đụng đến đó. Hắn mà đưa độ một trăm cái tiêm kích đến, quần cho các anh vài ngày, thì anh thành tư lệnh "không quân". Tôi nói: "không quân" hay "có quân" thì rồi các anh xem. Khối anh củng đã nói như kiểu anh. Phương châm của chúng tôi là cái kiềng ba chân, anh nào nói ngả nói nghiêng, chúng tôi cũng bất chấp. Không biết anh thì như thế nào, nhưng tôi, mỗi lần nghe nói ra nói vào như vậy, càng bị chọc tức thì lại càng thấy mình phải động não, suy nghĩ thêm để làm ăn cho tốt. Những chất kích thích như vậy đối với tôi cũng có ích... Anh thấy trận đánh sáng nay thế nào...

        Chính ủy Viễn cân nhắc rồi nói:

        - Còn phải gặp thêm những anh em đi đánh hôm nay và trao đổi vói cơ quan, nhưng qua nói chuyện với cậu Hoàn thì tôi thấy có mấy vấn đề cần đặt ra. Có lẽ địch đã thay đổi thủ đoạn. Chúng bắt đầu dùng một đội hình mới, hỗn hợp giữa máy bay cường kích và tiêm kích để đi đánh phá. Chúng bay cùng một tốc độ để đánh lừa ra-đa của ta. Khi ta tưởng chúng là cường kích, tung máy bay lên đánh chặn, thì bọn tiêm kích tách ra đối phó với ta, trong khi đó, những máy bay mang bom tiếp tục bay đến đánh vào mục tiêu. Một vấn đề khác, những máy bay Mic 17 của ta không thể cản phá hoàn toàn các đội hình cường kích của địch. Bọn F.105 sáng nay đã trườn qua các máy bay đánh chặn của ta mà đi. Nếu chúng không chịu quần với ta mà cứ bay thẳng vào mục tiêu, thì ta cũng khó cản vì máy bay ta chậm hơn chúng. Rồi đây địch còn thay đổi thủ đoạn nữa.

        - Phải làm thế nào đưa sớm máy bay mới vào chiến đấu. Không thể để chúng nó cứ tiếp tục đè mình bằng tốc độ. Đánh không được mà đuổi cũng không xong. Cậu Hùng nhà anh đâu rồi...?

        - Cháu chuẩn bị sang mai lên sân bay, nên vừa chạy đi đâu đó.

        - Có cháu ở nhà ta hỏi xem, chừng nào thì máy bay mới làm ăn được?

        - Họp ở Bộ xong, anh lên đoàn Sao Mai ta sẽ bàn với anh em. Để đối phó ngay với địch bây giờ, tôi nghĩ vẫn là phải sử dụng cho tốt loại Mic 17. Lại vừa có một cậu hạ cánh lao ra ngoài đường băng. Ngay với loại máy bay cũ này anh em đã sử dụng thành thạo đâu. Cháu nói, thời gian huấn luyện ngắn, bạn chỉ huấn luyện cho ta làm quen và bước đầu nắm được kỹ thuật sử dụng được máy bay, để khi trở về tiếp tục rèn luyện thêm. Khi làm chủ được máy bay rồi, còn phải qua một thời kỳ mò mẫm nữa để tìm ra cách đánh. Bạn có loại máy bay này nhưng đã dùng nó đánh nhau bao giờ đâu! May mà ta đã kịp thời tung ra các đơn vị tên lửa, không thì dạo này có thể bị lúng túng.

        - Anh có định lên đoàn Sao Mai dự kiểm điểm với anh em không?

        -Tôi phải đi. Ngày kia tôi sẽ lên đó.

        Tư lệnh trưởng vụt đứng dậy. Ông đi đi lại lại trong căn buồng, mắt đăm đăm nhìn xuống nền nhà. Rồi ông nói:

        - Ngày mai tôi đề nghị vói Bộ cho về sớm và sẽ lên đó với anh.

[Giangtvx]

   
CHƯƠNG XXIII

1

        Chính ủy Viễn đi đi lại lại nhiều lần trên con đường từ khu tập thể chạy ra phố. Con đường vừa mới được rải thêm một lớp than xỉ để chống lại những trận mưa dầm. Những tiếng rào rạo dưới chân làm ông cảm thấy khó chịu trong lúc cần được yên tĩnh.

        Bữa cơm chiều nay, mặc dù có thêm khách, nhưng không vui. Bà vợ ông đã có vẻ khang khác mà có lẽ chỉ riêng ông mới cảm thấy. Sau khi khách đã ra về, bà vẫn cứ lẳng lặng đi ra, đi vào làm mọi việc như một cái bóng. Phải có một chuyện gì quan trọng lắm nên vợ ông mới có thái độ như vậy. Đã có kinh nghiệm, ông không gạn hỏi ngay. Ông chỉ lặng lẽ tìm hiểu nguyên nhân. Hay là thằng Hùng sắp lên sân bay, bà ấy lo lắng cho con. Người mẹ nào chả vậy. Nhưng ông tin ở bà trong chuyện này. Vợ ông đã làm công tác phụ vận từ hồi kháng chiến, nay lại phụ trách công đoàn của một nhà máy. chính bà đã đến giải thích, động viên những gia đình có con, em đi chiến đấu.

        Chắc chỉ là một chuyện hiểu lầm. Trong đời sống vợ chồng khó mà tránh khỏi những chuyện hiểu lầm nho nhỏ. Những chuyện đó có khi chỉ cần một câu là giải quyết xong. Nhưng cũng có khi phải mất hàng giờ, hàng buổi. Dù sao, hãy cứ để lại đó. Tối nay, ông chưa có thời giờ đụng đến nó. Sau bữa cơm chiều, ông khoác chiếc áo ấm, cầm cái tăm, nói với vợ: "Tôi đi quanh một lát". Đây chỉ là một thói quen sau mỗi bữa ăn.

        Đáng lẽ Hùng còn được ở nhà thêm ít ngày nữa. Nhưng nó lại muốn đi sớm. Vậy thì ông chỉ còn tối nay để chuyện trò với con trước khi nó thực sự bước vào cuộc chiến đấu mà ông biết rõ là đầy gian nan, thử thách.

        Mình sẽ nói gì với nó? Cùng với tháng, năm, đứa con đã bớt cấn đến sự săn sóc, chú ý quá nhiều của cha mẹ. Nó dần dần có ý thức về mỗi lời nói, mỗi việc làm của mình. Nó không còn phụ thuộc vào cha mẹ. Huống chi ngày nay, nó còn có cả những hiểu biết hơn mình. Không thể trách nó không làm theo lời cha mẹ nếu nó nhận thấy những lời khuyên răn, dạy bảo đó là không đúng.

        Mình sẽ nói chuyện với nó trên tình cha con. Nó là con của đồng chí chính ủy, lại về chiến đấu tại chính cái đơn vị mà bố nó đang công tác. Tinh thần chiến đấu, tư cách của nó hay, dở đều ít nhiều ảnh hưởng tới công việc hiện nay của mình. Cũng như những việc làm hay, dở của mình, là cha nó, ở đơn vị này không phải là không ảnh hưởng ít nhiều đến công tác của nó nay mai.

        Mình sẽ nói chuyện cùng nó với tư cách một người lính già nói chuyện với một anh lính trẻ. Không phải là những bài lên lớp về bản chất quân đội ta... Mình không làm thay chính trị viên của nó. Mình sẽ nói với nó những kinh nghiệm. Mình sẽ góp với nó nên có thái độ như thế nào trong cuộc sống chung ở đơn vị, trong cuộc chiến đấu với kẻ địch. Sẽ bảo nó hãy chớ nghĩ đến chuyện làm cho anh em phục mình là tài, là giỏi, mà phải làm sao cho mọi người tin cậy, yêu thương, từ đồng chí biên đội trưởng, đến người thợ máy, người lái xe, các anh chị nuôi...

        Mỗi lần thấy bóng một anh bộ đội đi xe đạp từ phía đường cái vào, chính ủy Viễn lại chú ý nhìn xem có phải là Hùng không. Không hiểu tại sao anh em nó đi chơi mãi chưa về.

        Một cô gái dừng xe đạp trước mặt ông.

        - Bác ạ.

        Chính ủy Viễn ngước mắt lên nhìn, nhận ra Tuyết, vợ Hoàn.

        - Chào cháu... Hùng và Quyên có lại chơi đằng nhà cháu không?

        - Không ạ. Anh Hùng và em Quyên đi hồi nào?

        - Chúng nó đi cả chiều nay. Bác tưởng nó đến nhà cháu.

        - Cháu mới từ nhà đến thẳng đây.

        Tuyết đứng bần thần, rồi hỏi:

        - Bác ạ, trên sân bay có chuyện gì không?

        Chính ủy chăm chú nhìn cô gái. Bóng một cành dương chập chờn trên bộ mặt vừa tối lại. Vợ Hoàn đã nghe ngóng được điều gì chăng...?

        - Tại sao cháu lại hỏi bác như vậy?

        - Suốt ngày hôm nay cháu thấy nóng ruột. Linh tính báo cho cháu có chuyện gì xảy ra hay sao ấy? Cháu là con cá heo đấy bác ạ. Trong người cháu có cái máy thu.

        - Thế thì máy thu của cháu hỏng rồi. Bác vừa gặp Hoàn ngày hôm nay, cách đây vài tiếng đồng hồ. Máy thu của cháu hỏng theo chu kỳ. Cứ vài tuần cháu lại đến thắc mắc với bác về chuyện ấy.

        - Có thật bác vừa gặp anh Hoàn cháu chứ?

        - Bác có nói dối cháu bao giờ!

        Tuyết nhìn cặp mắt của ông. Sự lo lắng trên mặt cô dịu lại.

        - Bác thông cảm cho cháu. Bác không hiểu được tâm trạng của những người vợ như cháu mỗi lần thấy máy bay ta bay qua bầu trời Hà Nội... Cháu không bao giờ nói điều ấy với anh Hoàn. Nhưng cháu muốn nói với bác.

        - Để làm gì hả cháu?

        - Cháu đề nghị với bác nếu có chuyện gì vê anh Hoàn thì bác cho cháu biết tin ngay. Nếu bác hứa với cháu như vậy thì cháu sẽ yên tâm... Hay là bác nhận cháu vào bộ đội, bác cho cháu lên sân bay, cháu có thể làm gì cũng được, đánh máy chữ, giữ điện thoại hoặc nấu cơm cho các anh ấy.

        - Chuyện cháu vào bộ đội thì bác chưa quyết định được. Cháu cần suy nghĩ nữa đi, nếu vào bộ đội chỉ cốt để sớm biết tin chồng cháu thì chưa ổn. Nhưng bác có thể hứa với cháu, có chuyện gì về Hoàn, bác sẽ cho cháu biết tin ngay, được chưa?

        - Nếu được như thế thì cháu sẽ không luôn luôn đến quấy rầy bác nữa.

        - Bây giờ bác có thể báo cho cháu biết tin này... Khoảng vài ngày nữa, Hoàn sẽ về viện để kiểm tra sức khỏe thường kỳ, bác sẽ nói Hoàn báo tin cho cháu để cháu tới thăm.

        Mắt cô gái sáng lên.

        - Linh tính của cháu không bao giờ sai mà! Đấy, cháu đã biết là cứ gặp bác thế nào cháu cũng có tin về anh Hoàn...

        Chính ủy nhìn theo cô gái vui vẻ ra về. Trước đây, gặp một người có những lời lẽ như vậy, chắc ông sẽ khó chịu. Nhưng lúc này ông cảm thấy ái ngại. Gia đình ông cũng đang rơi vào hoàn cảnh này. Vợ ông và con gái ông sẽ ra sao mỗi lần thấy máy bay của ta bay qua? Sẽ rất khác khi người đang lái chiếc máy bay đó lại chính là con, là anh, em của mình. Không còn là tình cảm trừu tượng giữa người đi chiến đấu và người ở hậu phương. Vợ con ông sắp phải sống những giờ phút mà cô gái này đã trải qua...

        -Bố!

        Hai anh em Hùng đèo nhau về nhà chợt nhận ra người đứng ở bên đường chính là bố mình, cùng kêu lên. Ông đứng bên cây bạch đàn đã bị bác thường trực chém cụt cả cành để nó khỏi vướng vào những đường dây điện trong mùa bão vừa qua.

        - Sao bố lại đứng ở đây? - Hùng hỏi.

        - Bố đợi con.

        Hùng và Quyên xuống xe..

        Ông Viễn quay lại bảo con gái:

        - Con về nói với mẹ cứ đi ngủ trước. Bố nói chuyện với anh Hùng để ngày mai bố còn đi công tác.

        Quyên đáp một tiếng nho nhỏ rồi lủi thủi đi về nhà. Cô bé biết rằng trong câu chuyện giữa bố và anh tối nay, mình không được phép có mặt.

[Giangtvx]

       

2

        Mảnh trăng cuối tuần đâ lên, soi rõ những hạt sương bay múa trong đêm. Mỗi hạt sương nhỏ li ti đó là một mũi kim chích vào da thịt. Các ô cửa của những ngôi nhà tập thể nhiều tầng đã trở nên tối đen. Chỉ còn lại ngọn đèn bảo vệ ở lối lên xuống cầu thang gác, những ngọn đèn về khuya sáng trong hơn. Hùng chợt nhận ra là cha anh ngồi quá lâu ngoài trời lạnh. Hai cha con đã có một cuộc nói chuyện kéo dài và hào hứng.

        - Bố ạ, nên về nhà thôi.

        - Ừ, mai con cũng đi sớm.

        Tiếng bước chân của hai cha con trên con đường rải xỉ vang lên trong đêm đông tĩnh mịch. Người cha bỗng lại lên tiếng:

        - Còn con chưa biết bố đến vói Cách mạng như thế nào. Rất đơn giản thôi con ạ. Bố biết Cách mạng trước ngày khởi nghĩa, nhờ cuộc vận động phá những kho thóc của Nhật. Đời sống của mình còn nghèo, nhưng ngày nay, các con không thể hiểu được thế nào là cái đói đâu! Cách mạng lúc đó là con đường sống. Bố theo Cách mạng khi bố còn chưa biết chữ... Ngày bố được đoàn thể điều động vào bộ đội, sự giác ngộ của bố chỉ gói gọn trong một câu: Một lòng một dạ đi theo Đảng. Bây giờ con bắt đầu cuộc đời chiến sĩ với cả một kho tri thức về văn hóa, xã hội, quân sự... Nhưng dù có như vậy, không phải là mọi điều con đã hiểu sâu sắc hơn bố trước kia. Con người nếu lúc nào cũng chỉ nghĩ đến quá khứ thì sẽ chẳng còn làm nên được công việc gì. Nhưng nếu. hoàn toàn không nghĩ đến cội nguồn, thì cũng không hiểu được công việc mình đang làm hôm nay đâu...

        Lên giường nằm rối. Hùng còn thao thức mãi. Đầu óc anh bị kích thích...

        Đúng là chưa bao giờ giữa hai cha con lại có một cuộc nói chuyện nghiêm trang và phong phú như vậy. Từ khi bắt đầu lớn, Hùng quen bộc lộ tình cảm với bố mẹ một cách im lặng. Anh muốn để bố mẹ hiểu mình qua thái độ và việc làm hơn là những lời nói. Anh chịu không thể nào nói được với cha mẹ những lời lẽ dài dòng về chí hướng, nguyện vọng của mình, về sự biết ơn hay sự kính yêu. Anh rất ngạc nhiên khi thấy một người bạn viết cho mẹ một bức thư dài, bộc lộ tình cảm của mình theo kiểu các nhà văn viết ra trong sách. Anh không thể nào làm điều đó mà không cảm thấy xấu hổ.

        Ở đơn vị, chính ủy Viễn thường lên lớp, nói chuyện với bộ đội. Có những người đã nhận xét ông nói hay. Nhưng ở nhà thì ông nhường lời cho vợ. Khi không vừa ý ông im lặng, tư lự. Khi vừa lòng, ông cũng im lặng; nếu khác chăng là đôi lúc có thêm một nụ cười. Có lẽ chính cái nếp cư xử đó của ông trong gia đình, đã ảnh hưởng đến Hùng.

        Nhưng buổi tối hôm nay, cái nếp sống quen thuộc đó đã bị hoàn toàn phá vỡ. Hai bố con đã trò chuyện rất nhiều. Bố anh đã nói với anh như một người cha, một người đồng chí, một người bạn chiến đấu. Anh cũng mạnh dạn tâm sự với bố nhiều điều mình đã nghĩ. Đôi lúc anh dùng đến cả những ngôn từ to tát. Vì anh nhận thấy nếu cứ tránh những tiếng đó, anh sẽ không sao diễn đạt đúng ý nghĩ của mình. Bố còn hỏi về tính năng của loại máy bay mới, mà anh thấy ông cũng đã biết khá rõ, hỏi về trình độ kỹ thuật của anh, rồi ông bàn bạc với anh vế cách dùng nó trong không chiến. Ông hỏi Hùng nghĩ gì về việc một số người lái hiện nay thích dùng rốc-két hơn là dùng tên lửa. Ông nhắc đến truyền thống đánh gần của quân đội ta, nêu ra một số trường hợp những người lái đánh gần đã thành công... Hùng tranh luận với bố. Anh cảm thấy bố khuyến khích mình tranh cãi. Ông như thúc đẩy anh phải suy nghĩ thêm nhiều nữa, phải mài sắc thêm những ý kiến của mình. Cuối cùng, Hùng đã nói với cha một lời hứa. Trước kia, mỗi lần cha mẹ khuyên bảo, anh chỉ trả lời bằng việc làm. Sự thay đổi bất thường đó chính là vì anh đang đứng trước một bước ngoặt cực kỳ quan trọng của cuộc đời. Những giây phút đặc biệt này đã chi phối anh, đến nỗi anh không còn nhận ra mình đã thay đổi, mình đã từ bỏ những thói quen trước đây.

        Chặng đường từ mai đây sẽ là một chặng đường đầy chông gai. Mỗi giây phút của nó đều có thể đặt mình trước ranh giới của cái sống và cái chết. Mình sẽ là một người biết trọng danh dự, biết sống cho xứng đáng. Tại sao mình lại không làm được những việc như cha, anh đã làm? Mình đã cắt đứt mọi mối dây rợ có thể làm vướng víu mình. Mình đã để lại bên trường cây đàn ghi-ta mà mình rất thích. Chiều hôm nay, anh đã đi đến một quyết định rất quan trọng. Đáng lẽ anh cùng em gái sang gặp người bạn gái cùng học trước khi đi. Nhưng khi đến gần nhà thì Hùng quyết định quay lại. Qua buổi nói chuyện với bố tối nay, anh càng thấy quyết định đó là đúng.

        Mình có thể bỏ qua giai đoạn bỡ ngỡ của một người lái lần đầu ra trận không? Nếu mà mình lập được một chiến công ngay từ buổi đầu...

        Hùng đã ngủ được một lúc khá lâu. Anh tỉnh giấc vì tiếng nói ở buồng bên vọng sang. Không hiểu sao bố mẹ lại nói chuyện khuya như vậy. Chắc là chuyện không vui. Giọng mẹ có vẻ dằn dỗi. Giọng hình như đang giảng giải. Anh vẫn chưa nhận ra bố mẹ tranh cãi chuyện gì. Bỗng anh nghe giọng mẹ gay gắt: “Có được năm, bảy gì cho cam! Ấy là chỉ có một mống!”. Anh nghe rõ tiếng bố: “Trai gái gì chả là con? Cuộc chiến đấu còn lâu dài. Nếu sau này, con Quyên nó lớn lên, nó đòi đi, mình cũng sẽ không ngăn được nó”.

        Hùng tỉnh ngủ hẳn. Anh bỗng cảm thấy người lạnh hẳn đi. Anh đã hiểu bố mẹ to tiếng là do việc anh ra đi sớm mai. Hùng rất ngạc nhiên. Suốt cả ngày mẹ anh vẫn vui vẻ. Mẹ còn hỏi Hùng thích ăn gì buổi sớm trước khi đi. Xưa nay, mẹ là một người rất tiến bộ. Lúc này, mẹ đã trở thành một con người khác. Mẹ anh lặng thinh được một lát. Chắc là mẹ thấy mẹ sai rồi. Nhưng rồi anh lại nghe tiếng mẹ bật lên: “Bây giờ vẫn còn ông đấy, ông không phải là bộ đội, không chiến đấu à?”. Bố can mẹ: “Mình nói to, các con biết thì còn ra sao!”

        Đầu óc anh căng hẳn lên. Anh rất lo câu chuyện sẽ trở nên ầm ĩ trong đêm khuya. ít nhất, anh cũng không muốn bé Quyên biết... Nhưng may sau đó là sự im lặng. Sự im lặng kéọ dài khá lâu. Chợt anh lại nghe tiếng nấc. Hai vành tai anh căng ra. Đúng rồi, mẹ đang khóc. Mặc dù, không bằng lòng thái độ của mẹ, mỗi tiếng nấc từ buông bên vẳng sang lúc này vẫn làm tim anh đau nhói.

[Giangtvx]

       

3

        Hùng thức giấc vì hồi chuông đồng hồ báo thức.

        Có tiếng động cửa. Anh nhìn ra, thấy mẹ cầm phích nước đi vào. Mẹ đã dậy từ sớm chuẩn bị cho mình đi sáng nay. Anh không dám nhìn mắt mẹ. Đầu óc anh trở lại căng thẳng như đêm qua.

        Mẹ lại bên giường, lay con gái:

        - Quyên, dậy đi, dậy ăn uống xong còn đi với anh.

        Hùng tung chăn, vén màn ngồi dậy. Mẹ quay lại nhìn anh rồi nói:

        - Em Quyên ra ga với con. Sáng nay, mẹ phải đi làm.

        Như thế là mẹ sẽ không đưa chân mình. Mình cũng đang định nói với mẹ ở nhà. Mình rất sợ mẹ khóc ở nhà ga.

        Bữa sáng, ngoài phở mẹ mới mua về, còn một đĩa cốm và mấy quả chuối tiêu, món quà ngày xưa ở nhà Hùng rất thích. Quyên ngồi bẻ chuối chấm cốm ăn, xuýt xoa khen ngon.

        Mẹ đứng rót nước pha trà, hỏi Quyên:

        - Hôm nay, chị Ngân có đi tiễn anh mày không?

        Quyên im lặng rồi nói với vẻ bực bội:

        - Chị ấy có biết anh Hùng đi hôm nay đâu!

        Bà mẹ ngạc nhiên:

        - Hôm qua hai anh em đèo nhau sang nhà nó cơ mà?

        - Đến gần nhà, anh Hùng thay đổi ý kiến. Chị Ngân biết chuyện này sẽ giận con. Chị ấy dặn đi dặn lại sẽ báo cho chị biết trước khi anh Hùng đi.

        Bà mẹ nói:

        - Ý thằng Hùng thế nào tao chưa biết, nhưng con Quyên thì muốn nhận làm chị lắm rồi đấy!

        Hùng ngạc nhiên vì mẹ anh đã trở lại vui vẻ như mọi khi.

        Bà mẹ đứng ngắm Hùng một lát, rồi nói:

        - Tối hôm qua, bố con nói chuyện với con nhiều rồi. Bây giờ con lên trên đó, mẹ chỉ dặn một câu: ăn ở, công tác thế nào cho được bằng anh, bằng em, không rồi người ta sẽ nói bố anh chỉ đi giáo dục người ngoài, còn chính con mình thì mình không biết dạy.

        Nếu không thấy cái quầng thâm quanh mắt mẹ, Hùng sẽ nghĩ tất cả những điều anh đã nghe đêm qua chỉ là trong một giấc mơ. Nhưng chính vì vậy, anh bỗng thấy rất thương mẹ.

[Giangtvx]

CHƯƠNG XXIV

1

        Hai dãy đèn đánh dấu đường bay ban ngày nằm lần giữa thảm cỏ bắt đầu rực sáng lên trong đêm.

        Dưới con mắt của đồng bào địa phương, đó là những chuỗi hạt cườm tuyệt đẹp, có những hạt màu đỏ tươi màu xanh cây, màu vàng như hồ phách và màu hoa cà duyên dáng. Nhưng đối với những chiến sĩ lái máy bay phản lực ban đêm đó là đường ranh giới rất nhỏ không thể vượt qua được trên tấm thảm nhung đầy cạm bẫy hiểm nghèo.

        Từ tháng Tám, những buổi huấn luyện chiến đấu ban đêm được tiến hành ráo riết. Địch đã cho máy bay bắt đầu đánh đêm. Chắc chắn là những hoạt động loại này sẽ càng tăng khi những trận đánh ban ngày đem lại cho chúng nhiều thiệt hại và chúng thấy xe ta chạy nhiều trong đêm.

        Trên căn gác gỗ của đài chỉ huy ở sân bay, những mái đầu đang chụm lại quanh một tấm bản đổ trải rộng đặt dưới một tấm mi ca. Hai chiến sĩ tiêu đồ bịt kín tai bằng đôi ống cáp đang ngồi kiên nhẫn kéo dài những đường chì xanh đỏ trên tấm bản đổ. Đồng chí trợ lý dẫn đường đứng cạnh họ chăm chú theo dõi từng vạch chì nhỏ. Tú ngồi ở một góc bàn với chiếc mi-cơ-rô, vẻ mặt như đang chờ đợi. Anh mới được đề bạt làm trung đoàn phó và là người chỉ huy buổi bay huấn luyện tối nay.

        Giờ này trong không gian mênh mông mù mịt, hai chiếc máy bay phản lực như hai chiếc kim nhỏ đang đi tìm nhau. Đường bay của người lái được chỉ huy và kiểm soát chặt chẽ từ mặt đất. Máy bay mục tiêu được tung lên trước; nó đi theo một đường đã quy định. Người săn mục tiêu bay sau theo chỉ thị của người dẫn đường để đuổi bắt mục tiêu. Khi anh tới gần mục tiêu ở một cự ly nhất định, đài chỉ huy báo cho biết. Người lái đi săn mở con mắt thần của máy bay để tìm "địch". Mục tiêu hiện lên màn ra đa. Anh phải điều khiển máy bay đặt nó vào giữa màn hiện hình. Khi "con chim" đủ lông đủ cánh, anh bấm cò súng. Máy chụp hình sẽ ghi kết quả xạ kích vào phim. Và cuộc bay hoàn thành.

        Chiếc loa phóng thanh nhỏ đặt tại đài chỉ huy bỗng vang lên một giọng nói xa xăm:

        - 302 gọi Hồng Hà.

        Tú vội cầm mi-cơ-rô để lên miệng. Nét mặt anh trở nên nghiêm trang.

        - Hồng Hà nghe rõ.

        - 302 xin phép hạ cánh.

        - 302 có thể hạ cánh. Anh nhìn rõ sân bay chưa?

        - Đã nhìn rõ sân bay.

        - Độ gió... mét giây. Kiểm tra tốt các động tác trước khi hạ cánh.

        Màn trời vẫn đen đặc với vô vàn vì sao không chuyển động. Không gian rất yên tĩnh. Nghe rõ điệu nhạc ì uôm của ếch nhái từ những vũng nước trên bãi cỏ chung quanh sân bay. Tú nhìn về phương trời phía đông qua những khung cửa trống của đài chỉ huy. Tay anh vẫn không rời mi-cơ-rô. Động tác hạ cánh là động tác của mỗi người lái nhất định phải làm mỗi lần lên máy bay từ khi mình bắt đầu được thả bay đơn. Nhưng đây lại chính là những trường hợp chiếm tỷ lệ cao nhất trong các tai nạn máy bay. Tú đã nhìn thấy ngôi sao cặp đôi bay rất nhanh trên màn trời.

        - 302, tốc độ của anh còn lớn đấy!

        - Nghe rõ.

        - Nhớ thả càng?

        - Ro... o.. õ! - Tiếng "rõ" kéo dài. Người lái như đang mỉm cười trước lời nhắc nhở quá cẩn thận của đồng chí chỉ huy.

        Những chiếc đèn pha lớn đặt dọc đường hạ cánh bắt đầu bật sáng. Đường băng hiện lên vằng vặc như một con sông trăng. Đã nhìn thấy rõ những chiếc đèn ba màu xanh, đỏ, trắng trên máy bay. Tiếng động cơ tuyết bin phản lực réo ầm ầm làm rung chuyển căn gác gỗ. Hai ngọn đèn ở cánh máy bay đã nằm ngang trước mặt như đôi mắt một con cá vàng.

        - 302! Anh hơi cao đấy!

        -Rõ.

        - Tiếp tục giảm tốc độ... Thấp chút nữa... Tốt rồi!

        Máy bay tiếp đất chạy vụt về cuối đường băng, ánh bạc loang loáng.

        Ít phút sau, đến lượt máy bay săn mục tiêu hạ cánh.

        Một chiếc com-măng-ca từ đầu tây chạy về, rẽ vào bãi cỏ, lăn đến chân đài chỉ huy. Cầu thang gác bằng gỗ rung chuyển dưới những chiếc ủng nặng. Huấn và Phương bước vào báo cáo về chuyến bay vừa hoàn thành và đứng chờ nhận xét. Tú tươi cười nói:

        - Các đồng chí hạ cánh tốt. Mời các đồng chí về nghỉ.

        Một đôi bay khác lại lên đường, ánh lửa đỏ lừ ở đuôi máy bay nhỏ dần rồi mất hút vào màn đêm. Không gian yên tĩnh trở lại. Hai anh chiến sĩ tiêu đổ lại cặm cụi với công việc nghiêm trang và khiêm tốn của mình dưới cặp mắt theo dõi sít sao của người trợ lý dẫn đường.

[Giangtvx]

         
        Ngoài hành lang nhỏ hẹp của đài chỉ huy, Trọng ngồi với đồng chí phái viên quân chủng và một anh thượng sĩ làm công tác điều độ. Đồng chí phái viên đang rì rầm nói với Trọng về loại máy bay mới ta sắp có nay mai, về những sân bay được triển khai thêm và những cán bộ mới được đề bạt để chuyển đi phụ trách các đơn vị vừa thành lập. Nhiều điều Trọng đã biết. Nhưng anh vẫn vui vẻ ngồi nghe để khẳng định thêm tính chất "người nhà" của mình. Đúng như lời đồng chí chủ nhiệm chính trị nói bữa trước, gần đây cán bộ của cơ quan chính trị đã đôi lúc trao đổi với anh tình hình tư tưởng của anh em lái và hỏi về những điều Trọng đã thu lượm. Anh đã được coi như người có một phần trách nhiệm phải lo cho việc trong gia đình. Đây cũng là ý muốn và nếp làm việc quen thuộc của anh, vẫn thường bị một số bạn cùng nghề nhận xét là "hơi mất nhiều thời giờ". Anh muốn những con người trước khi đi vào các bài viết của mình phải là những người bạn trong cuộc đời, anh phải được chia sẻ những vui buồn, lo ầu, băn khoăn của họ.

        Bỗng có tiếng xôn xao trong nhà. Họ tạm ngừng câu chuyện nghe xem có gì vừa xảy ra. Tiếng Tú bảo một đồng chí thông tin ngồi thường trực ở tầng dưới đài chỉ huy:

        - Đồng chí ra nhà trực ban mời chính ủy về đây.

        Trọng theo đồng chí phái viên vào trong nhà. Đồng chí phái viên lại bên Tú, hỏi:

        - Có chuyện gì thế?

        - Đồng chí Lục bay mục tiêu vừa báo cáo về là có một chiếc máy bay lạ bổ nhào xuống bắn mình. Đồng chí ấy đã phải cơ động để tránh đạn.

        - Cậu ấy đâu rối?

        - Tôi đã ra lệnh cho bay trở về.

        - Anh nên hỏi xem có sân bay nào cho máy bay cất cánh không?

        - Đã báo cáo Bộ tư lệnh Quân chủng để hỏi các nơi rồi, hỏi cả ra-đa nữa xem có thấy thằng địch nào bay vào vùng đó không?

        Buổi huấn luyện tạm gừng. Những bước chân êm nhẹ, nhanh nhanh phía cầu thang. Chính ủy vội vã bước vào. Đôi mắt anh căng thẳng khi nghe Tú báo cáo lại tình hình chuyến bay. Anh nói:

        - Phải chờ đồng chí ấy về hỏi kỹ xem sao?

        Cũng lúc ấy, máy bay của Lục trở về xin hạ cánh.

        Lát sau, Lục bước lên đài chỉ huy. Chiếc sơ mi của anh ướt đẫm mổ hôi. Tú hỏi, giọng dẽ dàng:

        - Đồng chí thấy thế nào?

        - Tôi đang bay ở khu vực X. thì thấy một vệt sáng xanh ở phía sau, bên tay phải lao xuống, đâm bổ thẳng vào máy bay của tôi. Tôi phải lập tức cho máy bay lao xuống, cơ động về phía trái để phòng địch bắn hay phóng tên lửa và quay đầu lại tìm địch, nhưng không thấy nó nữa.

        Chuông điện thoại réo. Tú cầm ống nghe lêu. Chỉ thấy anh chốc chốc lại gật đầu buông một tiếng "rõ". Không ai biết anh đang nghe chuyện gì. Tú đặt máy xuống, rồi lại quay lại hỏi Lục:

        Cái máy bay lạ đó có đèn à?

        - Đúng. Nó có đèn. Ở Quảng Bình, máy bay địch bay đêm vẫn dùng đèn.

        - Đống chí có xác định được đó là loại máy bay gì không?

        - Tôi không rõ. Nhưng phải là một loại siêu âm. Vì tôi thấy tốc độ của nó rất lớn.

        - Nhưng lỡ là một ngôi sao đổi ngôi? - Tú lại hỏi.

        - Không thể thế được. Vì tôi trông rõ nó đâm bổ vào máy bay.

        Tú quay sang chính ủy:

        - Anh có cần hỏi gì đồng chí Lục nữa không?

        - Đủ rồi. Để đồng chí ấy về nghỉ.

        - Bây giờ đồng chí về nhà trực ban nghỉ tạm - Tú bảo Lục - Lát nữa, trung đoàn sẽ có ý kiến là tiếp tục bay hay không.

        Lục lịch bịch đi xuống cầu thang. Chờ anh đi khỏi, Tú nói vói chính ủy:

        - Vừa rồi cơ quan Bộ tư lệnh Quân chủng cho biết là đã hỏi tất cả các sân bay, không nơi nào cho máy bay cất cánh. Đài ra-đa của ta báo cáo có những tốp máy bay địch hoạt động trên Biển Đông, nhưng không thấy có tốp nào bay vào đất liền.

        - Chiều nay quân y nói là đêm hôm qua cậu Lục thiếu ngủ, xin chỉ thị trung đoàn có nên cho bay hay không. Tôi gặp Lục hỏi tình hình sức khỏe, Lục nói vẫn bình thường nên tôi đã đồng ý cho bay. - Chính ủy tiếp lời Tú.

        - Cũng có thể là một chiếc máy bay địch đã lọt vào. Nhưng cũng có thể là không phải. Ta cứ nên tiếp tục bay. Anh em lái đã biết chuyện này chưa?

        Tú chưa kịp trả lời chính ủy thì có tiếng ủng đi lên phía cầu thang. Mọi người trông ra. Quỳnh đầu trần bước vào. Từ ngày Tú chuyển lên trung đoàn, Đông thay anh phụ trách đại đội 1 và Quỳnh thì chuyển sang chỉ huy đại đội đánh đêm.

        Quỳnh đứng nghiêm nhìn mọi người.

        Bỗng dưng anh nở một nụ cười. Nụ cười làm cho nét mặt anh tươi vui lạ lùng. Mọi người đều phải cười theo với anh. Chính ủy hỏi:

        - Đồng chí Quỳnh có chuyện gì mà vui vẻ thế?

        Quỳnh cũng không hiểu sao mình lại cười. Đúng là trong lòng anh đang vui. Chiều nay anh vừa nhận được lá thư của Hảo. Nhưng không phải là lúc nói chuyện đó.

        - Tôi muốn trung đoàn cho biết tại sao đang bay lại ngừng?

        Tú kể lại cho anh nghe sự việc đã xảy ra trong chuyến bay của Lục.

        Quỳnh nói:

        - Có thể là địch, mà cũng có thể là một cảm giác sai. Tôi đề nghị ta cứ tiếp tục bay. Nếu gặp địch thật thì là một dịp cho anh em thực tập.

        - Không phải “tập” nửa mà "thực” luôn - Tú quay sang đồng chí chính ủy: “Tiếp tục chứ anh?”

        - Tiếp tục - Chính ủy gật đầu.

        Tú hỏi đồng chí trợ lý tác huấn đang cầm bản kế hoạch bay trong tay:

        - Sau cặp cậu Lục đến ai?

        - Báo cáo: Đến tôi - Quỳnh rập ủng vào nhau, đứng ngay người nói bằng một giọng vui vẻ.

        Quỳnh vừa quay người định chạy đi thì chính ủy gọi lại hỏi:

        - Đồng chí Quỳnh này, vừa rồi lên đấu tranh cho đơn vị hay là cho cá nhân đấy?

        - Báo cáo chính ủy: Cái riêng nằm trong cái chung và trong cái chung có cái riêng.

        - Một phạm trù triết học...

        Chính ủy nhìn theo anh chạy xuống cầu thang.

[Giangtvx]

        

2

        Sức hút của trái đất vốn không cho phép một nhà lực sĩ nhảy cao dù là ưu tú nhất có thể vượt qua được một tầm với của bản thân mình. Hơn hai thế kỷ trước đây, lần đầu con người đã cưỡng lại được sức hút đó với một thứ khí nhẹ hơn không khí. Con người đã đạt được một chiều cao cách xa mặt đất bằng cách chế tạo một quả cầu chứa khí nhẹ, chiếc phao nổi đầu tiên trong không gian. Nhưng kỷ nguyên của những vật nặng hơn không khí có thể đưa con người đi lại trên khoảng không chỉ mới mở ra cách đây chưa đẩy một trăm năm. Chiều cao mà con người ngày nay đạt được không còn gọi là chiều cao vì nó đã vượt ra ngoài phạm vi của trái đất, nó đã vươn tới những vì sao.

        Loài người biết ơn người đầu tiên đã chế tạo ra chiếc máy bay thực hiện cho ta ước mơ từ bao đời nay là có thể bay lượn trên bầu trời giống như những con chim. Nhưng người đầu tiên chinh phục khoảng không đó, khi từ trên chiều cao mới đạt được của mình, nhìn xuống thành phố, làng mạc, ruộng đồng thu nhỏ lại như trong một bức tranh, có nghĩ rằng một ngày kia những trái bom sẽ từ đây rơi xuống, phá hủy mọi công trình đẹp đẽ của thiên nhiên và của loài người đang hiện ra dưới cánh bay của mình?

        Vào kỷ nguyên con người mở ra cuộc chinh phục khoảng không, đã bay lượn được ở trên đó khéo léo và tài giỏi hơn mọi loài chim, thì nhân dân ta bị mất nước. Bọn cướp nước không chỉ cướp đất, chúng cướp luôn cả vùng trời của ta. Chúng ghìm chặt nhân dân ta dưới bùn đen. Những chiến sĩ lái máy bay của ta ra đời một cách muộn màng. Khoảng không đã trở thành con đường gần nhất, nhanh chóng và thuận lợi nhất cho bọn xâm lược. Đó chính là nơi kẻ thù đi trước ta hàng thế kỷ, có thể phát huy một cách mạnh mẽ những nanh vuốt của chúng. Chính là từ những sức mạnh chúng đã có được trên khoảng không này, kẻ thù đã nảy ra mơ ước ngông cuống: Muốn đưa dân tộc ta trở về thời kỳ đồ đá. Khi các chiến sĩ lái máy bay của ta tung đôi cánh bạc trên vùng trời của Tổ quốc, lần đầu nhìn thấy dòng sông Hông đỏ quánh phù sa nằm giữa hai dải Hoàng Liên Sơn và Tây Côn Lĩnh đầy những đám mây tích điện, là lúc một cuộc chiến đấu mới trên miền Bắc đã mở ra. Anh lính năm xưa gác búa, gác cày, cầm gậy tầm vông, bom ba càng lao vào đánh đạo quân viễn chinh Pháp gồm toàn lính lê dương trên các đường phố Sài Gòn, Hà Nội. Mười năm sau, cũng anh lính ấy gột lớp bùn của những chiến hào, xếp lại khẩu súng trường, ngồi vật vã với những con toán khó, rồi chui vào buồng lái làm quen với những kim đồng hồ và chiếc cần lái. Cuộc chiến đấu hôm nay của họ đã chuyển từ hàng rào kẽm gai bên đồn địch trong đêm tối lên những tầng mây trên vòm trời cao rộng, giữa ban ngày. Những người học sinh vừa ra trường đã phải đương đầu với những tên gian ác lọc lõi trong nghề. Cuộc chiến đấu không cân sức giữa không quân non trẻ của ta với không quân hiện đại già đời của một đế quốc mạnh nhất đã diễn ra trên vùng trời của Tổ quốc. Các chiến sĩ lái máy bay đã trải qua những thử thách đầy khó khăn nhưng chưa phải là những thử thách gay go nhất. Vào mùa thu năm ấy, một năm sau khi hồi còi báo động đầu tiên nổi lên trên miền Bắc xã hội chủ nghĩa, cuộc chiến đấu của không quân ta mới chỉ là bắt đầu.

        Tối hôm đó, các chuyến bay huấn luyện kết thúc vào mười một giờ đêm. Cán bộ tham mưu và những người lái lên xe trở về doanh trại. Không khí sân bay trở lại im ắng. Trên đài chỉ huy chỉ còn lại bộ phận trực chiến. Anh chiến sĩ tiêu đồ ngồi im lặng, chốc chốc lại kéo dài thêm những nét chì xanh trên tấm bản đồ. Những top máy bay địch vẫn lượn vòng ngoài biển. Xem những hoạt động của địch xong, Quỳnh rời sở chỉ huy trở về nhà trực ban. Sân bay vắng lặng. Những chiếc máy bay đánh đêm trực chiến nằm xoải cánh âm thầm tại sân đậu. Quỳnh thong thả đi dọc theo dãy đèn đánh dấu đường bay nằm dán mình trên bãi cỏ tỏa lên một thứ ánh sáng màu hoa cà huyền hoặc. Lòng anh vẫn còn đang vui với chuyến bay săn đuổi của mình ban nãy. Quỳnh đã bắt được mục tiêu rất nhanh sau khi có lệnh của người dẫn đường. Anh tin rằng kết quả xạ kích đêm nay sẽ rất tốt. Trên đầu anh, một trời sao chi chít. Những ngôi sao lung linh đang tắm mát trên biển trời sâu thẳm. Cô ấy đã có lần nói với mình về chuyện bay đêm và những vì sao...

[Giangtvx]

        

3

        Đêm nay anh đang ngồi ở nhà trực chiến. Anh vừa hoàn thành một chuyến bay đêm về và nhớ tới em. Trong lá thư đầu tiên viết cho anh, em đã kể chuyện một người lái máy bay đi tìm trong đêm tối một ngôi sao biết nhấp nháy ba lần. Em đã hỏi anh khỉ bay như vậy có cảm thấy cô đơn không. Bây giờ, anh sẽ trả lời em. Có thể là trong những hoạt động trên không, có những lúc người ta thấy cô đơn. Nhưng với anh và chiếc máy bay cánh én này thì chưa bao giờ anh cảm thấy điều đó. Ngay cả những lúc không gian thiếu ánh sáng mặt trời chỉ còn một màu xám vắng lặng, anh ngồi trong buồng lái một mình, anh cũng không hề thấy cô đơn. Em biết không, trước mặt anh là một màn trời sao rực sáng của những chấm, những kim dạ quang. Những vì sao nho nhỏ này đối với anh không hề xa xôi bí hiểm, nó rất gần gũi, nó giúp cho anh từng phút, từng giây hiểu mọi hoạt động nhỏ nhặt nhất của chiếc máy bay như hiểu chính nhịp đập của trái tim mình. Anh không cảm thấy cô đơn vì lúc này trên đất mẹ bao nhiêu người đang theo dõi từng đoạn đường anh bay, anh gắn bó với những người trên mặt đất không phải bằng những âm thanh "tạch tè" lạnh lẽo mà bằng chính tiếng nói mang hơi ấm, mang sắc thái riêng biệt của từng con người. Anh không cảm thấy cô đơn vì trên đầu anh là một trời sao và dưới cánh anh là những trời sao của đất nước. Trời sao của vũ trụ thì vẫn xa xôi nhưng trời sao của con người thì không chỉ gần gũi mà còn là những gì thân thiết như em, như chính bản thân anh... Đây là một dòng sữa đục, một dải ngân hà kéo dài trên mặt đất, một chuỗi sao nằm ngang dòng sữa như cái nhẫn cườm trên một ngón tay. Cạnh dòng sữa đục đó là một mảng sao dày. Đó là khu công nghiệp Việt Trì nằm bên sông Hồng. Kia lại là một trời sao khác lóe lên ánh sáng xanh như ngọc của những ngọn lửa hàn. Anh đang bay trên những lò cao của Khu gang thép Thái Nguyên. Anh bỗng cảm thấy ấm áp. Ngọn lửa gang của chủ nghĩa xã hội đang sưởi ấm lòng anh... Còn bao nhiêu những vì sao rải rác kia. Mỗi vì sao đều nói lên với anh những lời tha thiết. Vì sao của một trạm bơm đang đưa nước về đồng. Vì sao trên một sân phơi của hợp tác xã, bà con ta sau giờ lao động, đang ngồi bàn chuyện làm ăn. Vì sao nho nhỏ, lẻ loi kia chắc là vì sao của một con người, như em hai năm trước hay như em bây giờ, đang cặm cụi bên đèn với những pho sách dày, vừa làm việc cho ngày nay vừa nghĩ đến thế kỷ tương lai... Đó, em xem, tất cả đều là những gì thân thiết mà anh, em và bao nhiêu con người đang phải bảo vệ không tiếc đến cả máu xương mình... Lại còn đám tinh vân kia... Nó đang bay về phía Nam. Lòng anh rộn ràng biết bao! Đó là những đoàn xe đang thẳng đường ra tiền tuyến mà em đã gặp đêm nào. Anh bay trên một vùng trời như vậy, nếu trái tim anh vẫn còn một dòng máu nóng mẹ cho thì có lẽ nào anh lại cảm thấy cô đơn.

        Anh không giống như người lái máy bay những năm xưa mà em đã nhắc đó, trong đêm đen đi tìm những vì sao biết tắt rồi lại sáng ba lần. Khoa học ngày nay đã tiến xa rồi. Anh có thể lúc nào đó mất phương hướng nếu kim la bàn chẳng may bị hỏng. Nhưng anh không phải lang thang đi mò trong đêm để tìm một vì sao biết nhấp nháy đâu. Anh chỉ cần bật một công tắc nhỏ. Đất mẹ sẽ dẫn anh trở về. Em yên trí nhé, đi đêm trong không gian bây giờ, các anh đã có biết bao nhiêu sợi dây ràng buộc với mặt đất. Đất mẹ chắp cánh cho anh bay đi thì đất mẹ sẽ dang rộng cánh tay đón anh trở về.

        Anh cũng muốn nói với em một chuyện này... Trong khi bay, nhất là bay đêm, ở giữa không gian mênh mông tối đen, người lái có thể lầm trời sao của con người với trời sao của vũ trụ, hoặc ngược lại cũng vẫn là như thế. Đó là trường hợp trong nghề bay người ta gọi là: cảm giác sai. Trường hợp này sẽ đem lại hiểm nghèo. Nhưng em đừng ngại, trên màn trời sao thu nhỏ ngay trước mặt anh, có một chiếc đồng hồ gọi là đồng hồ chân trời. Nó chỉ cho anh đâu là trời, đâu là đất. Nó giúp cho người bay thoát ra khỏi những phút "say" nguy hiểm. Tuy vậy, sự nguy hiểm vẫn còn. Đó chính là những giây phút tuy hiếm hoi thôi, người ta bỗng không tin ở đường chân trời ngay trước mắt mình. Em chớ lo cho anh. Anh vốn có một hệ thần kinh đã dược rèn luyện. Anh sẽ không bao giờ gặp trường hợp đó vì anh luôn luôn tin ở đường chân trời đã được xác định.

        Anh sẽ chăm chút và giữ vững lòng tin của mình trong mỗi chuyến bay cũng như trong cuộc đời. Vì mỗi chuyến bay cũng như cả cuộc đời ta không phải là những chuyến ngao du. Chúng ta không phải là những người khách vãng lai. Vì cuộc chiến đấu của chúng ta chỉ mới bắt đầu và trước mắt còn nhiều khó khăn. Nếu cần chúng ta sẽ dành những hạnh phúc êm ấm cho thế hệ tương lai. Chúng ta đi tìm hạnh phúc của mình ngay trong những khó khăn ngày nay đang thử thách chúng ta. Anh có thể kể cho em nghe niềm vui của anh sau trận đánh đầu tiên. Đó là anh đã nhìn tận mắt vẻ mặt hốt hoảng của tên giặc lái Mỹ khi nó bị máy bay ta đuổi bắn. Trước kia anh tưởng lầm là với những chiếc máy bay hiện đại hơn ta, với sự tin tưởng mù quáng vào sức mạnh của số đông, vào trình độ kỹ thuật, kẻ địch bao giờ cũng hung hăng. Nhưng bây giờ anh đã thấy là nó cũng biết sợ. Giặc lái Hoa Kỳ cũng biết sợ... Niềm vui đó của anh đã trở thành niềm tin chiến thắng mỗi lần về sau anh cất cánh ra đi.

        Em đã viết cho anh về niềm vui nho nhỏ khi em tìm thấy những đốt xương hình bánh xe trong một con đỉa bể. Em ra biển chưa phải là để lọc nước mặn lấy vàng tuy chúng ta đều biết kho vàng lớn nhất của loài người là ở trong nước biển. Ngành sinh vật học với những phát minh to lớn và những triển vọng trong thế kỷ tương lai hôm nay đến với em bắt đầu từ những con hầu, con vẹm... Và niềm vui của em bắt đầu từ đó. Anh cũng muốn nói với em về một niềm vui nho nhỏ như thế đã đến với anh trong buổi bay đêm tối nay. Anh bay lên khoảng không không phải là đề tìm đến các vì sao, tuy con người ở thời đại chúng ta đang làm chuyện đó. Đêm nay anh chỉ bay đi để tìm một mục tiêu rất nhỏ cũng như em ra biển để tìm đến chỗ ở cửa những con trai, con sò... Các đồng chí ở mặt đất vừa báo cho anh: "Mục tiêu đã ở trước mặt". "Con mắt thần "đã sáng lên rồi! Nó đây kia. Nó là một chấm đen mờ nhạt trên góc trái màn hiện hình. Anh đặt tay vào cò súng. Bây giờ anh phải đưa nó vào tâm. Xong rồi! Một đêm mai đây thằng địch cũng sẽ hiện ra như thế kia. Anh bấm cò súng như bây giờ. Và nó sẽ biến thành một bó đuốc lửa. Đó là niêm vui nho nhỏ đã giục anh viết thư này cho em.

        Một ngày kia, nhà sinh vật tương lai của chúng ta sẽ lấy được từ trong nước biển những sinh vật phù du mà hàng ngày em nhìn thấy đầy dẫy qua kinh hiển vi, sẽ biến nó thành những món thức ăn mới và quý cho loài người. Cũng trong thời gian đó, nhà du hành của chúng ta sẽ mở đầu một chuyến bay vào vũ trụ tới một hành tinh nới: sao Hỏa hay sao Kim. Có thể lúc đó, con cháu của chúng ta sẽ không nghĩ đến ngày hôm nay em ra biển trên một chiếc thuyền buồm nhỏ bé, anh bay trong đêm chỉ để tìm trên màn hiện hình bóng dáng chiếc máy bay thù địch ở phía trước. Niềm vui và hạnh phúc của chúng ta là ở chỗ chúng ta hiểu rằng: Ngày mai đang bắt đầu từ hôm nay...