Vùng trời

[Giangtvx]

CHƯƠNG XXVIII

1

        Ngày hôm qua, Hảo đã làm việc xong với các đồng chí lãnh đạo huyện. Bản báo cáo công tác điều tra của cô đã được cơ sở thông qua.

        Hảo cảm thấy nhẹ nhõm cả người. Cô biết rõ những nhận định, những con số của mình còn xa mới phản ánh được thật chính xác tình hình của địa phương. Nhưng vì công việc này trước đó chưa ai làm, người ta chưa có cơ sở để so sánh đánh giá, nên bản báo cáo đã được thông qua dễ dàng. Dù sao, kết quả này cũng làm cho Hảo rất phấn khởi. Công việc của cô được xác nhận là rất bổ ích cho địa phương. Cô biết rồi đây khi có khách tới thăm các đồng chí lãnh đạo ở huyện sẽ dùng chính bản báo cáo này để trình bày lại với khách. Buổi tối, Hảo được chiêu đãi một bữa hải sản ra trò. Đầy là huyện cuối cùng trong danh sách các địa phương mà đoàn điều tra phải tiến hành công tác...

        Sáng nay, Hảo đạp xe trở về cơ quan.

        Thấy mình về sớm sủa thế này, chắc anh, chị em trong tổ sẽ rất mừng. Phấn khởi nhất phải là cậu tổ trưởng. Cậu ấy có thể báo cáo với đoàn, tổ mình đã làm đúng giao ước thi đua. Hảo thấy hiện ra trước mắt mình cái cười đầy răng, rất cởi mở, dễ thương của tổ trưởng. Tự nhiên, cô cũng nhoẻn miệng cười. Sẽ không có ai bắt bẻ được gì về công việc mình làm. Mình cũng đã làm hết sức. Giống như mọi lần, sau một đợt công tác, cô lại cảm thấy nỗi buồn và lo cho trình độ non trẻ của ngành khoa học mình đang công tác, cùng với sự tự hào mình đang đứng trong đội ngũ những người khai phá. Rồi đây, khi có những điếu kiện làm việc khá hơn, chính mình sẽ lại phải phủ nhận kết quả công việc mình đã đạt được hôm nay. Cả ngày qua, trong lúc trình bày bản báo cáo, cô chỉ nghĩ cách chứng minh để các đồng chí lãnh đạo huyện tin rằng công việc điều tra được tiến hành rất nghiêm túc, các kết quả đạt được đều chính xác. Cô hoàn toàn đạt ý muốn, Hảo đã thu được những nhận xét tốt của đồng chí chủ tịch huyện cùng với cả con dấu hình vuông của ủy ban hành chính huyện. Giờ nhớ lại bộ mặt vui vẻ tin cậy của các đồng chí ấy, cô bỗng cảm thấy mình đã làm một công việc không thật thà. ít nhiều, mình đã đánh lừa họ. Đáng lẽ mình phải nói những con số này chưa thể tin cậy được, các việc mình làm kể cả những nhận định tổng quát đều mới chỉ là những kết quả bước đầu, rồi đây cần phải tiếp tục nghiên cứu. Nhưng mà... mọi tổ khác, có khi còn không cẩn thận bằng mình, người ta cũng đã làm như vậy. Họ cũng vẫn có được một sự chứng nhận của địa phương. Mình có bịa ra những con số này đâu! Mình đã mất công sức tới bao nhiêu cơ sở thu thập nó. Nếu nó chưa đúng thì không phải do mình. Mình không chủ tầm làm một điều dối trá. Mình chẳng nên cầu toàn. Đòi hỏi một kết quả hoàn toàn chính xác trong điếu kiện hiện nay chỉ là không tưởng... Hảo cố xua đuổi những ý nghĩ đã len vào niềm phấn khởi của cô.

        Chắc chắn lần này về sẽ có thư của anh ấy. Hai tuần trước, Loan chuyển xuống huyện một bức thư của Quỳnh. Hảo đã viết cho Loan báo tin mình sắp về, nếu có thư từ gì, Loan cứ giữ hộ. Hảo hẹn Quỳnh cứ mười ngày, phải viết thư một lần. Cô không nghĩ là anh xao lãng, nhưng cô biết anh bận và nhiều khi rất bận. Cô đã bảo anh chỉ cần viết vài dòng cũng được. Anh sẽ không bị trách móc nếu không sai hẹn. Hảo cần những tình cảm của anh nhưng cần hơn cả trong thời gian này là tin tức của anh.

        Một cô bạn gái của Hảo quê ở Quảng Bình, hiện đang học ở Lê-nin-grát, đã kể với Hảo trong một bức thư là mỗi lần nghe đài đưa tin địch đánh phá ở Quảng Bình, cô ta lại chấm một dấu đỏ vào cuốn lịch nhỏ. Cô mang theo một mối lo. Khi nhận được thư nhà, việc đầu tiên là cô xem ngày gia đình gửi thư và đem đối chiếu với những ngày đã đánh dấu trong cuốn lịch. Còn một chấm đỏ chưa được gạch đi thì nỗi lo vẫn còn. Gần đây, cô bạn đã viết cho Hảo là không có lá thư nhà nào giải quyết được hết những chấm đỏ lo âu trong cuốn lịch của mình. Trong khi bức thư được chuyển từ Quảng Bình tới Lêningrát thì máy bay Mỹ đã giội thêm nhiều trận bom mới xuống quê hương cô. Có một thời gian Hảo đã bắt chước bạn, chấm vào cuốn lịch nhỏ những ngày được tin địch ném bom. Cuốn lịch của cô dày đặc những chấm đen. Vì Hảo không thể chỉ chọn một tỉnh nào để đánh dấu. Những chiến sĩ lái máy bay không có quê hương. Quê của các anh là cả vùng trời miền Bắc. Họ phải đánh địch ở bất cứ đâu. Và nếu cô đánh dấu tất cả những trận oanh tạc của máy bay Mỹ trên miền Bắc, cũng vẫn chưa đủ. Vì những trận đánh trên không có thể diễn ra ngay lúc những trái bom chưa kịp rơi. Sau đó, Hảo không buồn làm công việc đánh dấu nữa. Những trận ném bom diễn ra hàng ngày... Anh ấy có hiểu là một dòng chữ tự tay anh ấy viết đến với mình có giá trị như thế nào không?

[Giangtvx]

        Chiếc xe lăn bon bon trên con đường nhựa chạy vào thị xã.

        Lâu nay, Hảo đã quen với cuộc sống di động. Cô đã bỏ được cái bệnh mất ngủ vì lạ nhà. Cô ăn uống dễ dãi. Nhưng cứ sau một thời gian công tác lâu lâu, Hảo lại nhớ và thèm cái không khí làm việc ở cơ quan. Điều kiện sinh hoạt vật chất ở đây cũng bình thường, không bằng tại nhiều cơ sở mà Hảo tới điều tra. Nhưng ở cơ quan có một cái mà Hảo không thể tìm được trong khi đi lưu động: đó là một cuộc sống ổn định. Chỉ ở đây Hảo mới có thời giờ và điều kiện nâng cao tất cả những gì cô đã thu lượm được trong thực tế . Phải phân tích các mẫu bằng những dụng cụ chuyên môn. Phải tra cứu các tài liệu về chúng. Phải trao đổi với các bạn, nhất là những người biết hơn mình, và phải trở lại nếp học tập đều đặn để nâng cao trình độ hiểu biết. Từ ngày ra trường đến giờ, Hảo ít đọc tiểu thuyết. Khi cầm các tờ báo văn học, cô chỉ dừng lại ở một số bài phê bình, giới thiệu để xem có cuốn sách nào đang được dư luận chú ý. Có lần thấy chung quanh khen một cuốn sách hay, Hảo mượn về đọc, nhưng đọc không vào. Một phần vì đòi hỏi cấp thiết hiện giờ đối với cô là những kiến thức khoa học. Một phần nữa, cô thấy những sách khoa học bắt đầu hấp dẫn, cuốn hút mình hơn. Mỗi cuốn sách khoa học với từng trang của nó, vén dần trước mắt cô một tấm màn bí mật, mở ra một thế giới kỳ lạ. Điều cô thu hoạch ở đây rất cụ thể. Nó nâng cô lên thêm một nấc thang nữa của sự hiểu biết. Nhiều tối làm việc khuya ở phòng phân tích, Hảo ghép mấy chiếc ghế nằm ngủ tại đó luôn. Có đêm, đi ngủ rồi, chợt nhớ đến một điều gì trong sách, Hảo lại vùng dậy, ra khỏi màn, đến bên bàn, lấy sách ngồi đọc.

        Lúc này Hảo cảm thấy hồi hộp vi sắp trở lại căn phòng nhỏ của mình. Cái cửa sổ trông ra sông Bạch Đằng. Cái bàn gỗ mộc được cô quét một lần sơn xanh với những nẹp trắng mà ai tới cũng khen là đẹp. Cái đèn bàn cô tự làm lấy bằng một chiếc cốc nhựa... Hàng tháng nay, mình đã phải xa những vật thân yêu ấy. Nhớ chúng cũng chẳng kém gì nhớ những người thân trong cơ quan. À... cũng phải rẽ vào cửa hàng mậu dịch mua cho các bạn ít kẹo bánh, chứ ai lại đi biển biệt mà khi về chẳng có một chút quà.

        Những ngôi nhà đầu tiên trên con đường chạy vào thị xã đều đóng cửa. Rồi cả dãy phố hiện ra trước mắt Hảo vắng ngơ vắng ngắt. Không một bóng người trên đường. Cái phố nhỏ quen thuộc như rộng hẳn ra và dài hun hút. Hảo có thể nhìn từ đầu đến cuối phố. Cơn gió mùa đông đang cuốn theo đám bụi vàng và những chiếc lá bàng màu đỏ tía. Các hàng mậu dịch cửa đều khóa trái. Cả những mẹt bánh phổng, bánh bỏng, những lọ kẹo vừng, kẹo bột của những bà cụ thường bày ở vỉa hè với những em nhỏ xúm quanh, hôm nay, cũng biến đâu cả.

        Hảo nhận ra thị xã đã triệt để sơ tán. Hôm trước, Loan viết thư cũng nói cơ quan sửa soạn chuyển về nông thôn. Nhưng Hảo không ngờ chuyện đó lại đến nhanh chóng như thế này. Những ngôi nhà vắng người lộ ra cái vẻ cũ kỹ của nó. Đường ra bến sông Bạch Đằng bạc trắng vì gió hanh giống như con đường chạy đến một sa mạc. Những con chim sẻ bay xáo xác.

        Chắc tình hình đã có một sự thay đổi lớn. Mấy ngày vừa qua ở dưới huyện, Hảo đã nghe tin máy bay địch đánh thị xã Uông Bí. Ở đó, có một nhà máy điện lớn. Còn cái thị xã Quảng Yên thanh bình này thì chắc chưa sao, Hảo đã nghĩ vậy. Chiến tranh đã mò đến đây. Bộ mặt đầy sát khí của nó đã lấp ló sau màn mây xám kia. Nó đang chực "ngoạm" một miếng vào cái thị xã êm đềm này. Điều đó không phải chỉ bất ngờ với mình mà còn bất ngờ với cả những cơ quan cấp trên. Trước khi đi công tác, Hảo đã nghe nói một số cơ quan trên Tổng cục dự định sơ tán về đây. Bọn Mỹ muốn gì ở cái thị xã này mới được chứ? Những cửa hàng mậu dịch, những cơ quan phục vụ đời sống nho nhỏ kia, những người bán hải sản, đánh cá, dệt cửi và những cô gái như mình đe dọa gì đến sự an ninh của những tòa nhà chọc trời bên kia Thái Bình Dương? Quảng Yên còn như vậy, thì Hà Nội lúc này ra sao? Một sự căm giận dâng lên trong người cô gái, làm cho đôi mắt của cô như muốn bốc lửa.

        Khu nhà của cơ quan ở phố Đoàn Kết không còn ai. Loan viết bằng phấn trên cánh cửa dặn Hảo nếu về thì tìm đến nhà cậu Thìn, một cán bộ của trạm, quê ở gần thị xã, sẽ biết địa điểm mới.

        Hảo đạp vòng xe về phía nhà bưu điện. Cơ quan bưu điện cũng đã sơ tán. Nhìn chiếc hòm thư, thấy sáng nay nó vẫn được mở, Hảo lấy trong túi ra phong thư cô đã viết để gửi cho Quỳnh.

        Cầu cho mày may mắn! Mày đừng có rơi vào tay một anh chàng vô trách nhiệm nào. Chiều thứ năm này, khi anh ấy đi trực về thì mày đã nằm trên tấm kính máy bay ở bàn của anh ấy nhé!

        Tiếng phong thư rơi nhẹ xuống đáy chiếc hòm trống rỗng. Cái nắp sắt che miệng thùng thư sập xuống một tiếng khô khan.

        Con chim nhạn của em lại bay về phía anh rồi đấy! Anh có nhìn thấy đôi cánh nhỏ xinh của nó ở phía mặt trời mọc sáng nay không? Thẳng đường mà bay, bay nhanh lên nhé, chim ơi...

[Giangtvx]

       

2

        Nơi Hảo đến tìm liên lạc chính là chỗ cơ quan sơ tán. Ban phụ trách trạm ở ngay nhà của Thìn. Hảo được sắp xếp ở chung với Loan. Cô bạn hay nhường nhịn, đã dành cho người về sau một chỗ tốt: Một cái giường cá nhân và một cái bàn làm việc kê giáp cửa sổ.

        Lại vẫn nhìn ra sông Bạch Đằng. Nếu không có những dây trầu không che khoảng một phần ba chiếc ô cửa, thì nơi làm việc mới này cũng giống như căn buồng của cô ở cơ quan. Hảo xem thời khóa biểu còn dán trên vách, biết mình đang thừa hưởng những đồ dùng của một cô học sinh lớp mười. Hỏi thăm, đó là cô gái út của ông bà chủ năm nay vừa vào trường đại học. Trong sinh hoạt riêng hàng ngày, nhiều lúc Hảo quăng tung bỏ vãi. Cô không nhớ thật rõ mình có bao nhiêu chiếc quần áo, mặc dù chẳng có nhiều. Lắm lúc để đâu quên đấy. Bánh xà phòng mới mua về, chưa dùng tới cất một chỗ, khi mang quần áo đi giặt lại tưởng hết xà phòng, hồi hả đạp xe ra cửa hàng mua bánh khác. Nhưng đối với công tác nghiên cứu thì lại rất nền nếp, ngăn nắp. Cái bàn làm việc nhỏ, rất nhiều sách, lúc nào cũng trật tự, gọn gàng. Hảo có một số thói quen. Cô không bao giờ chịu nằm mà đọc sách. Đã đọc sách là phải ngồi vào bàn với cuốn sổ tay và cái bút ở bên. Đọc sách ban đêm, dù chỉ có một ngọn đèn dầu nhỏ, cô cũng cố tạo cho nó một cái chao. Trong những điều kiện làm việc quen thuộc, Hảo có thể ngồi lì nhiều giờ liền, ai hét bên tai cô cũng không chú ý. Đồng chí tổ trưởng đã có lần nói với Hảo: "Giá chính phủ cho cô đi học công tác bảo tàng thì phải, cô sẽ trung thành với mọi hiện tượng lịch sử, khi phục chế các hiện vật, cô sẽ không quên một hạt bụi".

        Hảo kéo ghế, ngồi vào bàn. Cô bỗng nhìn thấy phía bên trái cửa sổ, qua khe hở của những chiếc lá trầu không to và xanh, một trận địa pháo cao xạ. Một đơn vị pháo 57 ly. Chiếc ra-đa ngửa mặt lên nhìn trời, tìm kiếm kẻ thù sau những màn mây. Những khẩu pháo nghển nòng giống như một bầy voi nằm phục đang vươn cao những chiếc vòi. Những chiến sĩ cao xạ đầu đội mũ sắt, ngồi canh trên mâm pháo. Nhìn từ xa, đã thấy những bộ mặt rám đen, có thể biết là họ vất vả suốt mùa hè vừa rồi.

        Từ bao giờ, hình ảnh của họ đối với mình trở nên gần gũi. Đúng là cách đây không lâu, Hảo còn cảm thấy những anh bộ đội mặc áo màu lá cây đó có một cuộc sống thật xa lạ. Luật nghĩa vụ quân sự đã quy định những thanh niên đến tuổi trưởng thành phải có mặt trong quân đội một thời gian là ba năm. Nhưng có những người được miễn, hoãn. Luật đó những năm qua chưa đụng đến giới sinh viên, và đặc biệt là phụ nữ. Thời gian ở trường đại học, Hảo đã được học tập quân sự. Cô học môn này không miễn cưỡng nhưng cũng không hào hứng. Cô thấy nó không trực tiếp giúp gì cho mình trong công tác sau này. Cô nghĩ mặt trận mới ngày nay là khoa học. Chính ở mặt trận này đang đòi hỏi mọi người phải hết sức khẩn trương, vì chúng ta là những người đi sau. Cô cho rằng những người như mình mới là chiến sĩ. Thậm chí đôi lúc, Hảo còn cảm thấy ái ngại cho những ai không có được cái may mắn tham gia vào cuộc chiến đấu trên mặt trận của mình. Mọi hoạt động khác đối vối cô đều chỉ là trước mắt, tạm thời. Công việc lâu dài, mãi mãi của con người là phải đi sâu vào những bí mật của thiên nhiên, hiểu thiên nhiên, bắt thiên nhiên phục vụ những đòi hỏi ngày càng nhiều của con người. Quan niệm đó bắt đầu lung lay từ ngày có những báo hiệu của chiến tranh trên miền Bắc. Nhưng không phải nó đã thay đổi ngay tức khắc. Một hôm ở đảo Cô Tô, Hảo đi thu mẫu trên một bãi hải sản thì gặp mấy anh bộ đội. Các anh này hình như đang nghiên cứu những vị trí đặt pháo cơ động bắn tàu chiến địch. Họ hỏi thăm công việc của mấy cô gái. Họ tỏ vẻ rất ngạc nhiên khi nghe một người trong bọn Hảo trình bày vế công tác điều tra của đoàn. Một anh bộ đội đeo kính cận, nói với vẻ châm biếm: "Thời chiến rồi mà vẫn còn những công việc của thời bình". Suýt nữa thì Hảo bật lên vì tự ái. Cố kìm giữ, nhưng trên đường về, Hảo vẫn trách bạn: "Việc gì mà mày phải khai đầu cua tai nheo công tác của mày với mấy ông ấy!

        Nhưng rồi chiến tranh đã dấn thêm những bước quyết liệt. Và như cô viết cho Quỳnh trong một lá thư, Hảo đã thấy rõ có những việc hiện nay cần hơn, cấp bách hơn nhiều so với công việc mình đang làm. Cái bức tường ngăn cách giữa những người làm những công việc rất khác nhau đó mất hẳn đi, trước sự xuất hiện của kẻ thù.

        Hảo bắt đầu lấy sách trong hòm ra, xếp thành những hàng ngăn nắp trên mặt bàn.

        Có tiếng người gõ cửa. Cô hơi giật mình quay lại. Tổ trưởng đứng ở bậc thềm với một cuốn sổ nhỏ trong tay. Cửa ra vào vẫn mở. Không biết anh ta đến từ lúc nào. Hảo hơi bối rối vì tưởng như anh đã đọc hết những suy nghĩ của mình.

        - Tôi muốn gặp cô để trao đổi công việc, có được không?

        - Tất nhiên là được.

[Giangtvx]

        Hảo mỉm cười đáp lại câu hỏi làm ra vẻ lịch sự của tổ trưởng, rồi cô đứng lên, ra giường ngồi, nhường lại chiếc ghế độc nhất cho khách.

        - Cô về thế này chắc là đã hoàn thành công việc rồi. Tài liệu đã được địa phương thông qua chưa?

        - Nếu chưa được thông qua thi sao lại có thể nói là đã hoàn thành?

        Tổ trưởng nhoẻn miệng cười. Cái cười mà Hảo đã chờ đợi từ buổi sáng.

        - Rất tốt! Cô sẽ trao tài liệu cho tôi để tôi làm bản tổng hợp. Chắc là tháng vừa rồi cô rất vất vả. Nhưng lần này về, cô cũng không được nghỉ ngơi. Trạm vừa cho biết sắp có một hội nghị lớn về thủy sản tại Quảng Ninh. Đồng chí bí thư tỉnh ủy ở đây đã đề nghị ủy ban Khoa học Nhà nước tổ chức hội nghị này và ủy ban đã đồng ý. Trạm đã quyết định cô sẽ báo cáo tại hội nghị.

        - Tôi ấy à? - Hảo hỏi lại.

        - Chính là cô.

        - Báo cáo về cái gì?

        - Về công việc đã làm.

        - Về những con số?

        - Về những con số. Những con số nói lên sự giàu có của sông, biển vùng này và những triển vọng về khai thác trong tương lai. Cô sẽ trình bày toàn bộ công trình điều tra của cô từ hơn một năm nay.

        Vấn đề đặt ra đột ngột làm cho Hảo vẫn chưa hết ngỡ ngàng:

        - Công trình? Tôi nghĩ là các anh đã chỉ định lầm.

        - Cũng không có điều gì đáng ngạc nhiên đâu, bà bạn ạ (lần đầu tổ trưởng gọi Hảo như vậy; tiếng gọi của anh làm cho Hảo bật cười)... Các đồng chí lãnh đạo đang muốn biết mình có trong tay những của cải vật chất nào. Riêng với ngành thủy sản này thì các đồng chí ấy không thể dựa một số tài liệu do người Pháp để lại mà phải dựa vào chúng ta. Cô không biết là công việc của chúng ta đang rất được hoan nghênh à?

        - Tôi vẫn thấy là mình làm chưa đâu ra đâu.

        - Tôi cũng không đánh giá nó quá cao. Chỉ có điều là ngoài chúng ta ra, chưa có ai làm, thì chúng ta vẫn phải là chuyên gia thôi... Cô bắt tôi giải thích hơi dài đấy. Bây giờ mời cô mở sổ ra, tôi xin phổ biến lại các đề tài trạm phân cho tổ và cá nhân chuẩn bị báo cáo. Ngoài ra, còn những việc khác nữa, khẩn trương lên, bà bạn.

        Đồng chí tổ trưởng nhìn Hào tủm tỉm. Hai tiếng "bà bạn" của anh lần này không làm Hảo bật cười. Bao nhiêu là công việc đã mở ra trong óc cô gái. Cô cảm thấy mình đang bước vào một giai đoạn rất nghiêm trang của cuộc đời.

        Anh tổ trưởng vừa đi khỏi, kẻng đã báo giờ ăn chiều. Sau bữa cơm, Hảo định ra giếng giặt giũ thì đồng chí phân đoàn trưởng thanh niên đến. Thời gian Hảo đi vắng, ở nhà đã xảy ra bao nhiêu là chuyện. Chuyện đoàn kết nội bộ. Chuyện Loan báo cáo với chi đoàn sắp sửa xây dựng gia đình. Chuyện học tập. Nay mai, sắp có rất nhiều cuộc học tập: học chính trị, học triết học, học nghị quyết Trung ương thứ 11, học chuyên môn, học sinh ngữ. Chuyện dân vận ở địa điểm mới. Chuyện thể thao, thể dục, văn nghệ...

        Phân đoàn trưởng nói:

        - Đồng chí không về thì tôi có lắp thêm vào mỗi chân một cái mô-tơ chạy cũng không kịp.

        - Phải lồng các việc đó lại với nhau, chứ cứ chạy theo từng việc thì không bao giờ xong. Rồi phải phân công cho nhiều người chuẩn bị chứ chỉ có anh và tôi thì ôm sao xuể?

        - Vì thế cho nên phải cần đến tài tổ chức khoa học, khéo léo của phân đoàn phó.

        9 giờ tối, anh phân đoàn trưởng mới ra về. Hảo vơ vội mớ quần áo chạy ra giếng

[Giangtvx]

CHƯƠNG XXIX

1

        Vào mùa gặt hái của đoàn cán bộ ngành thủy sản làm công tác điều tra thì chiến tranh phá hoại ở vùng này trở nên gay gắt. Thị xã Quảng Yên, cái thị xã xinh xẻo và êm ả như một nơi để điều dưỡng những người mắc bệnh phổi, có ngày báo động đến mười lần.

        Mỹ đã điều chiếc tàu chở máy bay thứ ba vào Vịnh Bắc Bộ. Johnson ra lệnh cho tàu chiến Mỹ đi tuần suốt dọc bờ biển của ta.

        Cái lý do đánh trả đũa đã không thể biện bạch được cho việc Mỹ mang máy bay ném bom miền Bắc hàng ngày. Nhà Trắng tuyên bố tiến hành "chiến dịch gây sức ép" để đưa đối phương đến bàn thương lượng. Lầu Năm Góc cũng đổi tên gọi cho các trận đánh phá. Cái tên Mũi lao lửa (Flaming Dart) kèm theo số thứ tự 1, 2 để gọi các trận đánh lẻ tẻ đã trở nên không thích hợp. Những trận đánh mới ồ ạt mang tên: Sấm rền (Rolling Thunder). Máy bay đi đổ bom đạn đã vượt qua vĩ tuyến 20, lên đến cả vĩ tuyến 22. Những mục tiêu đánh phá cũng được mở rộng. Tỉnh Quảng Ninh ở miền ven biển này với một vài cơ sở công nghiệp than và điện, đã trở thành một mục tiêu trong những chiến dịch đánh phá gây sức ép.

        Trận địa pháo cao xạ ở ngay gần cơ quan đã làm cho số lần báo động máy bay hàng ngày dường như tăng gấp đôi hoặc hơn thế.

        Những chiến sĩ cao xạ với loại pháo bắn bằng khí tài này, phải có phương tiện để phóng cái nhìn của mình ra nhiều lần xa hơn tầm mắt. Khi bầu trời màu xám của mùa đông tỏ ra rất dịu dàng, không gian yên tĩnh, có thể nghe rõ tiếng thở của một làn gió nhẹ hoặc tiếng ríu rít của mấy con chim chìa vôi ngoài bãi bồi ở ven sông, thì họ đã nhìn thấy bóng dáng dữ dội của kẻ thù xuất hiện. Những tiếng kẻng khua gấp. Trong nháy mắt, các chiến sĩ pháo thủ đã nhảy vào đúng vị trí của mình. Chúng từ phía Đà Nẵng ra, Thái Lan sang hay Biển Đông vào? Bất kỳ chúng từ đâu đến, bất kỳ chúng bay ngoắt ngoéo thế nào, củng không thể để chúng thoát khỏi màng lưới của ta. Không được để một thằng nào lọt lưới. Cuộc chiến đấu của họ bắt đầu từ khá lâu trước khi viên đạn ra nòng.

        Trong lúc đó, trên sông Bạch Đằng, những con thuyền vẫn lững lờ. Chiếc xe ca chở khách từ Hà Nội xuống, vẫn bon bon trên con đường chạy quanh co giữa những rừng thông.

        Những người ngồi trong thuyền, trên xe đang nghĩ tới một mẻ cá, một câu chuyện riêng, hoặc không nghĩ ngợi gì. Họ chưa hề biết là kẻ thù đang mỗi lúc một tới gần họ.

        Cuộc sống của Hảo những ngày gân đây đã gắn liền với cái trận địa pháo cao xạ không phải chỉ về mặt tình cảm. Cô cũng theo dõi hoạt động của máy bay địch với các chiến sĩ theo vòng quay của chiếc ra-đa. Cô cùng với họ chuẩn bị đón máy bay địch. Cô lao ra cái hầm ở bụi tre khi nghe tiếng thét của đồng chí chỉ huy từ trận địa vọng lại. Cô rất yên tâm. Mình sẽ không bao giờ bị bất ngờ. Cơ quan mình về đây vừa không phải cử người canh máy bay lại có người bảo vệ. Nhưng đôi lúc Hảo nghĩ giá cứ không biết gì như những người đi trên thuyền, trên xe kia lại hơn. Những cuộc báo động ngoài trận địa đã làm phân tán sự suy nghĩ của cô. Và thực ra, nhiều lần cũng không có chuyện gì. Những chiến sĩ cao xạ này quá nhanh nhạy. Họ có phản ứng ngay khi kẻ địch xuất hiện. Nhưng không phải lần nào máy bay địch cũng bay về phía họ.

        Hai hôm nay, ngoài những hồi kẻng báo động trên trận địa, thỉnh thoảng lại bất thần nổi lên một tiếng rít ngay trên đầu. Hảo đã nhiều lấn nhìn thấy máy bay địch và nghe tiếng động cơ của nó gầm. Khi ở trên tầng cao, máy bay địch chỉ là một vật bằng kim khí sắc trắng, di động. Người ta không thấy nó nhanh và kỳ quái lắm. Nhưng chiếc máy bay địch trở nên rất khác khi nó bay sát mặt đất. Cái vật bằng kim khí đó tuy không bắn phá gì, nhưng vẫn như muốn nạt nộ mọi người bằng sức mạnh, sức nhanh và hình thù kỳ dị của nó. Bầu không khí bình yên bỗng chốc như có một mũi khoan khổng lồ xoáy tít. Cả không gian sôi réo lên, tưởng như có vô vàn chiếc bong bóng vỡ tung, bốc khói trên đường chiếc máy bay địch bay qua.

        Hảo phải cố quên tất cả những thứ đó để tập trung vào công việc. Công việc thật là nhiều. Khi bắt tay vào chuẩn bị bản báo cáo, cô mới nhận thấy còn bao nhiêu chỗ trống trong vốn liếng của mình. Có nhiều điều phải hỏi các bộ phận khác, phải tiếp tục thu thập ở cơ sở, phải tìm hiểu ở phòng phân tích, phải tra cứu ở các sách vở.

[Giangtvx]

        Nhưng những bận rộn, vất vả này là bận rộn, vất vả của ngày mùa. Cô gái rất phấn chấn, về mặt đời sống tình cảm riêng tư, khoảng thời gian từ khi cô rời nhà trường đến nay thật là dài. Nhưng đối với công tác chuyên môn, bao giờ cô cũng có cảm giác mình chỉ mới rời nhà trường ngày hôm qua. Cô vẫn thấy mình đúng là một sinh viên đang ở thời kỳ tập sự... Không ngờ chuyện đó đã đến với mình nhanh như thế? Bộ máy xã hội to lớn đã cần đến những đóng góp của mình. Cô phấp phỏng nửa tin, nửa ngờ công việc mình đang làm. Có đúng là trạm mà hình như đó chính là Tổng cục, đã phần công cho mình làm báo cáo không? Báo cáo của mình liệu có giúp ích được gì cho cuộc hội nghị lớn ấy không? Thật khó tin nó lại có nhiều giá trị khoa học. Nếu mà nó sẽ được đánh giá là tốt thì điều đó càng đáng buồn hơn. Vì đó là cái buồn chung cho ngành khoa học này của nước nhà... Nhưng cô thấy dù sao vẫn phải mang hết sức mình để chuẩn bị bản báo cáo. Và không phải cô không hề nuôi một chút hy vọng nó sẽ được hoan nghênh. Hoàn toàn không phải như vậy. Cái hy vọng ấy còn đôi lúc làm nảy trong đầu cô ý nghĩ: cô sẽ nổi bật lên giữa hội nghị, nhiều người sẽ phải trầm trồ: "Một sinh viên mới ra trường! Lớp trẻ đấy!". Có nhiều lúc cô thấy bằng lòng mình, rất yêu mình. Nhưng cũng chính là trong những lúc đó, cô tự bảo: "Mày đang bốc lên đó! Đúng mày là một con bé chẳng hay hớm gì?".

        Trong lúc say sưa lao vào công việc, bất chấp những hiểm họa của một cuộc chiến tranh đã gầm thét ngay trên đầu mình, cô vẫn cảm thấy một nỗi buồn vì trong công việc của mình, còn len lỏi vào những ý nghĩ không lấy gì làm trong sáng lắm.

        - Báo cáo đồng chí tiểu đội trưởng tự vệ!

        Tiếng choang choang của cậu Lý từ ngoài sân vọng vào. Lý đã nổi danh người thì bé tiếng thì to. Cậu ấy lại đến quấy rầy gì mình. Hảo ngoảnh ra thấy Lý đi vào cùng một anh bộ đội cao lớn, mặc bộ quân phục mùa đông cũ đỏ quạch.

        Lý nói:

        - Đống chí tham mưu trưởng tiểu đoàn cao xạ đến gặp đồng chí để thảo luận công tác.

        - Sao lại gặp tôi nhỉ? - Hảo nói nho nhỏ với Lý. Nhưng Lý vẫn choang choang:

        - Tất cả ban chỉ huy trung đội đều đi vắng. Cấp bộ cao nhất ở nhà bây giờ là đồng chí. Mời đồng chí tiếp khách. Báo cáo hết.

        Lý quay mặt vội để giấu một nụ cười, rồi ra về.

        Hảo mời anh bộ đội ngồi và đi lấy nước.

        Anh bộ đội nhìn những cuốn sách bằng tiếng Nga, tiếng Hoa, tiếng Pháp xếp thành chồng và tập giấy nháp dày đặc chữ, nhiều chỗ dập xóa trên mặt bàn. Rồi anh lại nhìn cô gái mặc chiếc áo bông xanh, đi đôi dép cao su đen cái quần cộc ngông. Anh nghĩ mình đang tiếp xúc với giới trí thức. Anh xốc lại cái quai xà-cột và nắn chiếc cổ áo.

        Hảo rót nước mời anh, nói:

        - Các đồng chí phụ trách trung đội đi vắng cả. Có điều gì anh cứ nói, tôi sẽ báo cáo lại.

        Trái ngược với thân hình to lớn của anh, giọng nói của đồng chí thượng úy nhẹ nhàng:

        - Chúng tôi được thị đội cho biết cơ quan ta vừa sơ tán vào đây là một lực lượng tự vệ mạnh của thị xã. Chúng tôi đến để bàn với các đồng chí việc phối hợp chiến đấu ở khu vực.

        Hảo nhận thấy vấn đề quan trọng quá. Cô toan nói mình không biết gì về chuyện này, nhưng tự ái vì vừa được giới thiệu là người thay mặt cho trung đội, nên lại thôi. Cô nói một câu cho vui để che đậy sự lúng túng của mình:

        - Chúng tôi tưởng về đây có bộ đội rồi thì không phải chiến đấu nữa.

        - Hoàn toàn không phải như vậy. Lưới lửa tầm thấp hiện nay và sau này, bao giờ cũng giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Không phải đã có súng lớn rồi thì thôi không cần đến súng nhỏ nữa mà ngược hẳn lại, đồng chí ạ. Khi ta đã có nhiều súng lớn thì súng nhỏ lại càng cần.

        Thấy cô gái chăm chú nghe, đồng chí thượng úy như được khuyến khích, tháo chiếc xà-cột đang làm vướng vai mình, đặt lên bàn, rồi nói tiếp:

        - Máy bay Mỹ thay đổi thủ đoạn đánh phá rất nhanh. Hồi đầu, mới đánh miền Bắc, thấy ta dùng nhiều 37 ly, nó nâng độ cao lên một chút, vừa bỏ bom, vừa bắn phá. Đã có một thời chúng nó làm xiếc trên tầm súng của ta. Gần đây, chúng ta có những phương tiện khống chế được chúng ở độ cao rồi, thì chúng lại sà xuống thấp. Đấy, các đồng chí xem, nó cứ bay sát mặt biển mà vào chúng tôi nhiều lần không kịp báo động...

        - Pháo của các đồng chí chắc là để đánh máy bay ở tẩm cao? - Cô gái hỏi.

        - Không đâu. Tầm trung bình thôi.

        - Thế còn tầm cao? - Hảo vẫn tò mò hỏi.

        - Tẩm cao là nhiệm vụ của đại cao, của pháo không nòng.

        - Pháo không nòng? - Hảo nhắc lại, tỏ vẻ không hiểu.

        - Vâng... đối với các đồng chí thì không cần giữ bí mật, đó là tên lửa. Gần đây, nó kêu trời về tên lửa của ta. Vì vậy, bọn chỉ huy đã ra lệnh cho những tên giặc lái phải hạ độ cao, bay càng thấp bao nhiêu càng hay. Nó bay thấp thế này, thì ra-đa của chúng ta khó nhận ra. Nhìn thấy nó, chưa kịp điều chỉnh các phần tử bắn, nó đã biến mất rồi. Giải quyết máy bay địch bay thấp là nhiệm vụ của lưới lửa tầm thấp...

        Anh cán bộ im lặng rồi mỉm cười nói tiếp:

        - Chúng tôi đến đây hôm nay không phải chỉ để mách nước các đồng chí đang có thời cơ lập công mà còn muốn nhờ vả các đồng chí... Các đồng chí hãy đẩy cao chúng nó lên một chút cho anh em cao xạ chúng tôi làm ăn. Chắc đồng chí rõ rồi... Tôi đề nghị trao đổi với đồng chí về kế hoạch chiến đấu.

        Yêu cầu của tiểu đoàn pháo cao xạ là: cùng với trận địa trung liên của dân quân xã bố trí ở vùng đồi bên trong, trung đội tự vệ của trạm hải sản sẽ lập một trận địa ở bờ sông, đón lõng máy bay địch bay thấp.

        Hảo nhận sẽ báo cáo lại ban chỉ huy trung đội tất cả những điều cô vừa được nghe. Cô biết rằng với số người ít ỏi của trạm, anh chị em đi công tác luôn, nhiệm vụ này sẽ choán thêm của cô và của các bạn khá nhiều thời giờ làm chuyên môn.

        Tối hôm đó, trung đội tự vệ của trạm họp. Một cuộc tranh luận rất hăng đã nổ ra giữa Hảo và Tuyến quanh vấn đề có nên trực chiến cùng với bộ đội không. Từ ngày về trạm đến giờ, lần đầu cô gái mới dùng đến lối lập luận sắc bén của mình. Không riêng Tuyến mà cả mấy người đồng tình với Tuyến đều bị ngẩn ra trước những lý lẽ của Hảo... Trong công tác hiện nay của trạm, Hảo là người được trao đề tài nặng nhất, nếu Hảo có thể trực chiến được thì mọi người đều có thể trực.

        Cuối cùng, cả trung đội đồng ý sẽ nhận với bộ đội, trực một khẩu súng máy bắn máy bay bay thấp ở bờ sông.

[Giangtvx]

        

3

        Hảo và Loan ở cuộc họp về thì cả gia đình nhà chủ đã mắc màn đi ngủ.

        Thấy Hảo ngồi vào bàn và lắp cái chao bằng giấy thiếc lên chiếc đèn dầu, Loan hỏi:

        - Cậu vẫn làm việc kia à?

        - Mình ghi chép một chút thôi.

        Hảo rút từ đáy ngăn kéo ra một cuốn sổ nhỏ có ghi bên ngoài hai chữ rất đậm: Sổ từ. Hai chữ này chỉ là một thứ ngụy trang. Đây chính là cuốn nhật ký mới của Hảo.

        Hảo đã ghi nhật ký từ ngày còn học ở phổ thông. Hồi đó Hảo giấu nó rất kỹ vì trong đó cô thường ghi những chuyện xích mích với bạn bè, và nhất là một vài điều suy nghĩ về dượng. Nhưng đến khi cô vào đại học, thì cuốn nhật ký thường bị vứt lăn lóc lúc ở đầu giường, lúc ngay trên bàn làm việc. Chả có người bạn tò mò nào buồn xem trộm nó. Trong đó toàn là những kế hoạch ôn động vật, thực vật, những lời căn dặn của thầy hoặc một vài câu hay hay Hảo đã đọc được trong sách.

        Bây giờ, Hảo lại chăm sóc cuốn nhật ký một cách cẩn thận vì nó bắt đầu chứa đựng toàn những chuyện riêng tư. Trong số những bạn trai hay đến nhà, có mấy cậu quá quẩn. Một lần cuốn nhật ký của Hảo biến đâu mất. Hảo tìm khắp nơi không thấy. Nhưng mấy hôm sau, Hảo lại thấy nó nằm ở khe giường. Kẻ xem trộm láu cá định đánh lừa Hảo, làm cho Hảo tưởng lầm mình đã đánh rớt vào đó. Hắn không biết suốt mấy hôm, để tìm cuốn sổ nhỏ, Hảo đã lục lộn cả va-li, đảo hết sách vở trên bàn, nhấc cả giường chiếu lên, soi kỹ từng ngách trong nhà. Chắc hắn còn muốn có dịp xem tiếp. Qua cách nói xa xôi của cánh con trai, Hảo biết họ đã nắm được một vài điếu tâm sự của mình. Từ đó, Hảo phải nghĩ cách đối phó. Cô mua cuốn sổ này và ngụy trang thành một cuốn sổ học ngoại ngữ. Ngay cả lúc ghi nhật ký, Hảo cũng không để cho ai biết. Cô mở một cuốn sách tiếng Anh đặt trước mặt, làm như mình đang ghi chép những gì học được trong đó. Như vậy, cũng mất thoải mái. Nhưng biết làm thế nào? Chuyện xem trộm nhật ký này có thể đưa ra chi đoàn được. Pháp luật đã đề ra điều khoản bảo vệ bí mật về thư tín cơ mà! Nhưng làm căng như vậy để làm gì? Họ đều là anh, chị em và không phải họ có ý xấu đối với mình. Họ chỉ là những kẻ có tính tò mò. Cái tính tò mò đáng ghét đã gây khó chịu cho mình. Nhưng ngay khi ở gia đình, mình cũng phải giấu kín cuốn nhật ký đi.

        Ngày nay, cuốn nhật ký không còn là dành riêng cho mình. Anh ấy có thể biết hết cả những gì là bí ẩn trong cõi lòng của mình. Mình cần để cho anh biết. Có một việc làm của Quỳnh mà Hảo không bằng lòng lắm: anh đã đưa một số bạn bè xem những lá thư của cô. Mình cũng đưa thư của anh ấy cho Thùy, cho Loan xem. Nhưng cũng có những lá thư mình sẽ không bao giờ cho ai xem. Nhưng anh ấy thì có thể đưa bất cứ lá thư nào của mình cho bạn bè, không phải chỉ là anh Đông, anh Tú... mà cả anh Trọng nữa. Hảo đã không đả động đến chuyện ấy với Quỳnh. Cô tự bảo chớ nên viết ra trong thư gửi cho Quỳnh những chuyện mình không muốn cho một người thứ ba biết... Anh ấy có biết là có những chuyện người ta không nên nói với nhau, mà chỉ nên viết ra cho nhau xem thôi? Cũng như có những chuyện nếu nói quanh thì hay, chứ nói trắng ngay ra thì chẳng còn gì là hay nữa... Và Hảo đã tìm được cách giải quyết những điều cô không thể viết cho Quỳnh trong những lá thư bằng việc biến cuốn nhật ký của cô thành một lá thư dài.

        Ngày nào gặp nhau, mình sẽ đưa lá thư này cho anh ấy. Nó sẽ thay lời mình mà thủ thỉ với anh. Nó sẽ nói được những điều sâu sắc, vì đó là những gì mình đã chắt ra từng ngày trong cuộc sống. Anh đọc xong, mình lại cầm lấy cuốn sổ bỏ vào trong cái túi xách của mình. Anh ấy sẽ đòi mình để cho anh giữ nó ít lâu. Khi đó, mình sẽ nói: "Không được đầu anh. Cái này chỉ để dành cho anh và em. Em đã có lần nói với anh là riêng với tình yêu, em rất ích kỷ".

[Giangtvx]

        Tối nay, mình lại viết tiếp lá thư dài đó. Nếu anh ngủ rồi thì hãy thức giấc đi, em đang nói với anh đây...

        "Tối nay lạnh. Cửa sổ đã đóng chặt rồi mà gió vẫn lùa qua khe như những lưỡi dao. Tiếng gió rất trầm như thanh âm phát ra từ một cây contrehasse, phải là khổng lồ. Có phải vì tiếng gió biển như đêm nay mà con người đã làm ra loại đàn cực trầm này không?

        Loan đã mắc màn đi ngủ rồi. Con bé ngoan quá, nó đã im lặng mắc hộ màn cho mình. Mọi người và cả cảnh vật chung quanh đều đi ngủ. Chỉ còn mình thức với gió thôi. Mỗi đêm đi ngủ người ta có thấy sợ là giấc ngủ này sẽ chiếm đi một phần ba đời sống của con người?

        Mình muốn nhìn lại công việc trong một ngày qua, nhưng đã thành lệ, hễ mở cuốn sổ này là lại nghĩ đến anh. Anh đã theo đuổi em bất cứ em đi đâu, bất cứ em làm việc gì. Nhưng anh ạ, nếu cẩn trách anh, thì phải trách anh quấy em nhiều những lúc mọi người chung quanh em đã được yên tĩnh, nghỉ ngơi.

        Ngày hôm nay, em có những giờ phút xao lãng đối với anh. Em đã có những lúc bực bội. Tối nay trong cuộc họp tự vệ, em không tự chủ được và em đã dùng những lời lẽ gay gắt. Kết quả cuối cùng là tốt. Nhưng giá em giữ được bình tĩnh thì kết quả cũng vẫn như thế, mà mọi người đều vui vẻ. Lâu lâu, em mới gặp một dịp "nóng đầu ". Những lúc dó, em hoàn toàn không nghĩ đến anh. Giá mà nghĩ tới anh em sẽ dịu dàng hơn. Chắc anh không bao giờ có những lúc nóng nảy như vậy? Nhưng anh ạ, lúc nóng nảy là lúc người ta thành thật nhất. Đó là biểu hiện của tỉnh cảm khi chưa có sự can thiệp của lý trí. Em đã lộ nguyên hình trước mọi người ở đây. Rồi đây, sẽ có những người quý em hơn, nhưng cũng có những người sẽ kiềng em hoặc ghét em. Chán quá, anh nhỉ! Lúc đó, em cũng có vẻ đáng ghét thật. Nhưng đây chỉ là em tự nhận xét về mình, chứ anh thì không khi nào được có ý nghĩ như thế... Không khi nào, anh nhớ nhé!

        Điệu nhạc trầm của gió vừa hùng tráng lại vừa buồn buồn. Cuộc chiến đấu còn lâu dài và ngày càng ác liệt. Mình không sợ nó khi mình đã thấy rõ hình thù của nó hàng ngày. Giờ này cha đang yên nghỉ với các bạn đồng đội ở chân đồi Độc Lập giữa núi rừng miền Tây, cha có biết rằng đứa con gái của cha nay mai sẽ có dịp trả thù cho cha? Nếu con có hy sinh ở đây thì lại thêm một giọt máu của cha tưới cho vùng biển xinh đẹp này, đêm đêm, trong tiếng gió trầm, sẽ có thêm những âm thanh cao vút như tiếng chim sơn ca của con. Đối với mình, chuyện ấy sẽ nhẹ nhàng. Cuộc sống tinh thần của mình còn được định đoạt ở cái vùng đồi núi trung du kia với bao nỗi phấp phỏng. Anh ấy sẽ không hiểu mình được bao nhiêu, nếu anh ấy không biết đến nỗi lo lắng dai dẳng hằng ngày của mình...

        Bao giờ em có thể nói để anh biết thế nào là cái nhớ. Bài thơ em đã chép cho anh trong lá thư hồi nào vẫn chưa nói hết được cái nhớ đó đâu. Cái nhớ của em không còn là cái nhớ của nỗi nhớ thương chung. Em nhớ cả cái nhìn, cả hơi thở của anh. Em nhớ anh không chỉ bằng óc, bằng tim...

        Gió mùa đông, hãy thổi nỗi nhớ thương của ta về cái sân bay khô hanh ấy. Có lẽ đêm nay anh đang trực. Hãy ấm lên, khi về đến đó, gió ơi!".

[Giangtvx]

        

CHƯƠNG XXX

1

        Từ sáng đến giờ, máy bay địch hoạt động ít. Bầu trời yên tĩnh. Mấy anh chiến sĩ trắc thủ ra-đa ngồi trong buồng máy nghe rõ tiếng cuốc kêu từ những thửa ruộng dưới chân đồi vọng lên. Các anh chàng có cặp mắt điện tử nhìn được những chiếc máy bay ẩn náu sau màn mây ở cuối chân trời này, lại là những chàng cận thị. Họ không thấy được gì ngoài cái màn hiện sóng hình tròn trong buồng máy. Đôi lúc họ thêm nhiệm vụ của người chiến sĩ trinh sát đứng trên một quả đồi cao với cái ống nhòm. Tầm nhìn của anh chàng này tuy không xa lắm, nhưng anh ta có thể nhìn được mọi vật với hình thù trọn vẹn của nó chứ không phải chỉ là những chấm nhấp nháy trên màn huỳnh quang. Anh ta có thể nhìn thấy những cánh buồm nâu, những mỏm núi lô nhô trên vịnh. Anh ta cũng có thể nhìn rõ mấy cô thủy sản buổi sáng lúi húi lấy mẫu trên đầm hay cười ngặt nghẽo bên khẩu súng máy ngoài bờ sông.

        Một anh trắc thủ mắt sáng long lanh, miệng rộng, nói:

        - Chiều hôm qua mình ra sông, gặp mấy cô thủy sản đang tập bơi...

        - Cậu ra sông làm gì? - Một người nói chen ngang.

        Anh mồm rộng:

        - Làm gì à...? Cái đó không bận gì đến cậu!

        - Nghề lính ra-đa là nghề bắt mục tiêu, việc gì phải hỏi điều đó! - Anh thứ ba thích nghe chuyện giải thích - Có một cô thủy sản rất hay. Hồi tớ học ở Cao đẳng mỹ thuật chưa bao giờ thấy một "mô-đen" nào hay như thế. Giá mà tớ chưa khoác áo lính ra-đa thì tớ xin cô ta cho phép được vẽ ngay.

        Anh nói chen ngang:

        - Mình biết cô ấy rối, cái cô ở nhà cố Quảng, tham mưu trưởng tiểu đoàn ngày nào chả vào đấy!

        Anh chàng mổm rộng:

        - Trật tự! Tớ kể tiếp chuyện chiếu hôm qua cho mà nghe... Thấy các cô ấy đang vận động cho nóng người để xuống sông, tớ hỏi: "Trời lạnh thế này mà các chị cũng bơi à?" Cái cô ở nhà cố Quảng đáp: "Nghề chúng tôi là nghề sông nước các anh ạ, phải rèn luyện để nếu sóng có lật thuyền thì đừng làm mồi cho cá?" Mình nghĩ, cá chẳng làm gì được cô đâu, cứ thấy cái lông mày của cô thì cá sông, cá biển cũng đều phải chết. Mình nói:

        - Tôi với các chị cũng là đồng nghiệp.

        - Đồng chí chứ, không phải đồng nghiệp đâu!

        - Đồng nghiệp hẳn hoi, trăm phần trăm.

        - Các anh là chiến sĩ cao xạ, chúng tôi thì làm công tác thủy sản.

        - Thế mà lại đúng là đồng nghiệp. Tôi xin phép các chị tôi giải thích. Tôi biết công việc của các chị hàng ngày là đi thu mẫu, lấy mẫu thủy sinh, thủy hóa để đem về phòng thí nghiệm nghiên cứu, phân tích, có phải không?

        - Chắc trước kia anh cũng học về sinh vật?

        - Tôi chỉ học về sinh vật khi còn ở phổ thông.

        - Tôi chưa hiểu tại sao anh lại nói công việc của các anh giống công việc phân loại mẫu của chúng tôi?

        - Rất giống nhau. Nghề chúng tôi cũng là nghề nghiên cứu sinh vật. Hàng ngày, chúng tôi cũng phải phát hiện, phải phân loại. Chỉ có điều là các chị thì nghiên cứu về những sinh vật phù du, các loài tôm cá, còn chúng tồi thì chỉ nghiên cứu riêng một chuyên đề: loài đom đóm. Đom đóm của chúng tôi là một loài bọ nguy hiểm, sức tàn phá của nó rất ghê gớm! Và làm nghề nghiên cứu đom đóm này chúng tôi cũng phải làm quen với sóng gió như các chị.

        - Anh nói khó hiểu quá?

        Mình bèn chỉ cho người đẹp cái ra-đa pháo ở trên đồi:

        - Các chị hãy xem cái vợt bắt đom đóm của chúng tôi

        kia kìa. Chúng tôi phải bắt đom đóm cả ban đêm và ban ngày trên màn huỳnh quang để nghiên cứu. Chúng cũng là những sinh vật đấy. Chúng còn tự coi là những sinh vật thượng đẳng kia... Vậy chị đã đồng ý coi lính ra-đa chúng tôi là đồng nghiệp chưa?"

        Cô ấy cười ngất một hồi, rồi nói:

        - Đồng nghiệp thì không thể nhận được. Nhưng có thể nhận các anh là người trong gia đình vì chồng tôi cũng là lính trong Quân chủng Phòng không và Không quân, lính lái máy bay.

        - Chuyện của cậu bao giờ mở đầu cũng hay, nhưng kết thúc thì dở òm - Anh trắc thủ thích nghe chuyện nhận xét

        - Ấy chớ... - Anh chàng nói chen ngang giơ tay làm bộ như ngăn người vừa bình phẩm - chúng ta phải biết tôn trọng những giờ phút đau khổ của người khác.

        Anh mồm rộng không chịu thua:

        - Người đau khổ nhất ở đây chưa chắc đã là mình. Ấy là chưa kể rộng ra cả tiểu đoàn. Mình mà tung cái tin này ra thì khối ông...

        Chuông điện thoại réo lên ngắt lòi anh.

        Đồng chí trắc thủ số 1, người miệng rộng vừa kể chuyện vội chụp lấy cái ống nghe. Tiểu đoàn thông báo tất cả các ra-đa pháo tập trung quét từ hướng Đông Nam đến Đông Bắc. Bên ngoài, tiếng kẻng báo động dồn dập nổi lên, tiếp theo là tiếng nổ bình bịch của chiếc máy phát điện.

        Sợi tơ vàng xuất hiện trên màn hiện sóng hình tròn. Nó giống như những tia sáng từ một ngọn đèn cực mạnh được hội tụ bằng một thấu kính. Luồng ánh sáng vàng đó quét đi quét lại trên cái bầu trời thu nhỏ là màn huỳnh quang. Những chấm sáng trắng bắt đầu nhấp nháy.

        Anh trắc thủ chưa tìm thấy bóng dáng của chúng nó. Trên màn huỳnh quang chỉ có những sóng về cố định. Những chấm sáng không di động quen thuộc và hiền lành này, không phải là những con đom đóm dữ mà anh có nhiệm vụ phải tìm kiếm cho bằng được.

        Ngoài trận địa, những khẩu pháo nghếch cao nòng quay đi quay lại. Lá ngụy trang chạm vào nhau rào rào. Vòm dây trời như mắt của một chú cá vàng lồi lên, cố tìm kiếm trong nước đục những con thủy trần nhỏ xíu.

        Tiếng đại đội trưởng trong máy điện thoại:

        - Góc... độ cao... sục sạo!

        - Thấy chưa? - Đại đội trưởng lại lên tiếng hỏi như quát.

        Anh trắc thủ miệng rộng nhíu đôi lông mày, nói líu ríu:

        - Đang tiếp tục phát hiện.

        - Không được để lọt.

        -Rõ.

        Luổng sáng vàng mảnh như sợi tơ lại quét trên màn hiện sóng những vòng ngược theo chiều kim đồng hồ một cách kiên nhẫn. Mắt anh trắc thủ vụt sáng. Anh vừa nhận thấy trong những đốm sáng chi chít một đốm sáng rất trong nhấp nháy đều đều.

        - Nó đây rồi! - Anh kêu lên - Kẹp góc vào! Không được để lọt các cậu ơi.

        Trắc thủ số 1 báo cáo:

        - Mục tiêu bay vào, phương vị... cự ly...

        Những chấm sáng lạ vụt biến. Không biết chúng chui vào đâu mất rồi! Luồng sáng vàng lại tiếp tục quét lúc vội vã, lúc từ từ.

        Đầu dây đằng kia tiếng đại đội trưởng có vẻ sốt ruột:

        - Báo cáo tiếp tục đi!

        Anh trắc thủ ra-đa căng mắt nhìn màn huỳnh quang. Những con đom đóm nguy hiểm đã mất hút. Anh đành nói vào máy điện thoại?

        - Báo cáo: Mất mục tiêu.

        - Các cậu làm ăn thế nào đấy?

[Giangtvx]

       

2

        Theo phương án tác chiến đã bàn với tiểu đoàn pháo cao xạ, khẩu thượng liên bắn máy bay của tổ tự vệ trực chiến trạm hải sản được bố trí hướng dọc theo dòng sông, đón lõng những máy bay địch từ phía biển vào.

        Nghe tiếng kẻng báo động trên đổi Hảo vứt vội cuốn sách trên thành công sự, đứng vào bên giá súng. Nòng súng đã được hướng sẵn về phía một cái cây, không biết là cây gì, tán tròn như mâm xôi ở cách đó khoảng dăm trăm mét. Cô gái bật thước ngắm, điều chỉnh đầu ruồi chấm vào ngọn cây, tập trung tinh lực nhìn về phía chân trời mầy phủ kín, chờ một chấm đen hiện ra. Hảo nghe thấy trái tim mình đập mạnh.

        Từ hôm bố trí ở đây các anh chị tự vệ cơ quan chưa có dịp nổ một phát súng nào. Không biết có phải vì những chiếc máy bay trinh sát Ư.2 đã nhòm thấy ta đưa về một tiểu đoàn pháo, nên bọn chỉ huy ra lệnh cho những tên giặc lái đổi đường bay vào đánh khu công nghiệp mới xây dựng tại Uông Bí? Trong giờ trực chiến, Hảo có những cảm giác khác nhau về khẩu súng của mình. Có lúc cô thấy nhờ nó mà đôi cánh tay bé nhỏ đã có một sức mạnh mới. Nó đang vươn dài. Nó sẽ thọc một lưỡi gươm sắc, mảnh như lá lúa vào đúng ức kẻ thù. Có lúc cô lại thấy khẩu súng của mình bé bỏng quá! Những viên đạn đồng như chiếc kẹo này dù có được đưa tới trúng đích, cũng chỉ gây được vài vết sây xát xoàng trên cái thân hình thép của con thú kỳ quái có sức mạnh ghê gớm. Và việc cô đang làm đây chỉ là một trò giải trí hay một thứ trang sức trong thời chiến.

        Không có gì ở phía xa đó cả. Dù nếu chỉ là một con chim nhạn đang bay ở cuối trời, mình cũng nhận ra. Đôi mắt long lanh của cô gái bắt đầu rời khỏi cái vòm cây, rồi lướt trên những cánh buồm màu nâu, màu trắng no gió trên sông. Chắc là lại giống như mọi lần, chúng vào theo hướng khác. Lại sắp nghe thấy tiếng uỳnh uỳnh như tiếng mìn của những người thợ phá đá từ Uông Bí vọng về.

        Hảo nói:

        - Chúng mình cũng "ác" ra trò! Ra quân chưa thèm nổ một phát súng mà máy bay Mỹ đã phải lẩn.

        - Thôi xin bà, bà đừng chủ quan mà Giôn-xơn đến xin bà cái hộ khẩu. - Lý đứng cảnh giới không quay lại, nói.

        Phía đồi pháo, vòm dây trời vẫn quay đều. Cái cậu tán như khướu chiều hôm qua chắc là vẫn chưa bắt được những con đom đóm. Hảo bất ngờ mỉm cười. Cô cảm thấy tự hài lòng về vai trò gái có chồng mình đã đóng từ hôm cơ quan chuyển về đây. Cô tin là nó đã tiết kiệm cho mình được khá nhiều thời giờ. Mà cũng chẳng phải là mình nói dối. Bây giờ đó là chuyện thật rồi.

        - Đông chí Hảo để mắt vào súng nhé? - Lý nhắc.

        -Rõ.

        Hảo xua các ý nghĩ tản mạn và quay về với cái tán cây giống như hình mâm xôi.

        Bỗng có tiếng Lý thét:

        - Mục tiêu! Vật chuẩn số 1. Máy bay địch bay thấp.

        Một vật đen trùi trũi như vừa từ dưới lòng sông chui lên. Nó làm cho cái vòm cây mâm xôi màu xanh tối sầm lại và to hẳn ra. Không gian vẫn hoàn toàn yên tĩnh. Quái, sao không hề có tiếng động nào? Cái bóng đen vừa hiện ra đó giống như một ảo ảnh. Nhưng không phải. Nó to lên rất nhanh. Nó lao về phía Hảo với vẻ cực kỳ hung dữ.

        Một con cá mập biết bay? Nó dường như không thể nào nâng thân hình nặng nề lên khỏi các lùm cây ở ven sông. Cảm giác đó là một con cá dữ càng rõ khi cái khối đen to bè bay đến gần Hảo mà không gian vẫn không hề vẩn lên một tiếng rung nhẹ của động cơ.

        Bất thần có những tiếng nổ như xé màng tai. Những đường lửa đỏ và sáng lao thẳng về phía con vật. Hảo biết là trận địa của bộ đội trên đồi cao đã nổ súng. Trước mặt mình, chính là máy bay địch! Cô ghì báng súng thượng liên vào vai và nghiến răng bóp cò. Lý vừa kêu lên một câu gì nhưng Hảo nghe không rõ. Mặc kệ cậu ta? Hảo vẫn siết chặt cò súng. Trước mắt Hảo lúc này chỉ còn con quái vật đang tiến lại.

        Khẩu thượng liên rung lên phun những viên đạn về phía máy bay địch. Thấy những đốm lửa nhỏ tắt ngấm khi còn chưa bay tới con vật, Hảo biết mình bắn hơi sớm. Nhưng nó đang ập lại. Phải tiếp tục bắn. Phải duy trì đường lửa mảnh như một lưỡi kiếm và đường như rất yếu ớt đó cho tới lúc con vật chạm vào nó. Nòng súng rung lên. Hảo cố ghì cái báng gỗ áp chặt vào vai. Đôi cánh tay cô cũng rung lên bần bật. Khẩu súng muốn nhảy khỏi tay. Cô không biết mình có giữ được nó cho đến khi con vật tới gần không. Tiếng nổ ran trên đầu. Cô không nghe thấy khẩu súng của mình kêu nữa; và chỉ biết ghì chặt cò súng đến đau cả đầu ngón tay.

        Cái bóng đen của con quái vật trườn qua mũi súng của Hảo. Một ý nghĩ vụt đến rất nhanh. Không ăn thua rồi, mình đã biết là khẩu súng này bé bỏng quá mà!