Vùng trời

[Giangtvx]

   
CHƯƠNG III

1

        Ban chỉ huy đoàn Sao Vàng triệu tập gấp cuộc họp rút kinh nghiệm trận đánh của biên đội Nhự - Quý.

        Cán bộ của các đại đội bay được mời đến. Khác với trao đổi về trận đánh của biên đội Đông ban nãy tại nhà trực, cuộc kiểm điểm lần này diễn ra căng thẳng và kéo dài.

        Trung đoàn trưởng nói:

        - Đồng chí Quý trình bày kỹ lại trường hợp đồng chí bắn tên lửa không ra.

        Quý ngồi bên Đông, cao vượt hơn anh một cái đầu. Cặp mắt sáng của anh sâu hẳn xuống, trái lại, đôi gò má nhô cao thêm sau trận đánh. Anh dường như không muốn nhắc lại lần thứ hai cái trường hợp anh đã trình bày. Anh đằng hắng mấy lần để dọn giọng rồi mới nói:

        - Sau khi bám được đuôi địch, nhìn ra-đa bắt mục tiêu tốt và nghe rõ tín hiệu tên lửa, tôi siết cò, không thấy tên lửa ra. Địch cơ động sang trái. Tôi chỉnh đường bay, lại bám được nó. Tôi bấm cò lần nữa, bắn quả thứ hai, nhưng tên lửa vẫn không ra, chỉ có vậy thôi.

        - Thời gian đồng chí ấn có đủ hai giây không? - Một người hỏi.

        - Tôi rất khó trả lời thật chính xác. Các đồng chí đã rõ vào lúc đó tinh thần căng thẳng. Nhưng bây giờ nhớ lại, tôi nghĩ là tôi bắn không vội lắm. Sau lần thứ nhất không được, lần sau tôi đã siết cò khá lâu, nhưng tên lửa vẫn không ra.

        Mọi người im lặng. Vẫn là cái vấn đề đau đầu ấy: những quả tên lửa không đối không. Một vấn đề ngày càng đẻ số. Tham mưu trưởng nói:

        - Tôi đã bảo đại đội trưởng đơn vị thợ máy phải kiểm tra ngay để báo cáo.

        Trung đoàn trưởng quay về phía đồng chí sĩ quan tác chiến:

        - Cho gọi trợ lý quân giới tiểu đoàn!

        - Có gọi phân đội trưởng cơ giới không ạ? - Đồng chí sĩ quan hỏi lại.

        - Không, ở đại đội cứ để anh em kiểm điểm.

        Cuộc họp tiếp tục.

        Hai mươi phút sau, đồng chí trợ lý quân giới của tiểu đoàn bước vào.

        ... Mấy tháng trước đây, đồng chí thượng sĩ tổ trưởng thợ máy, mười chín tuổi rưỡi này là một trong những giáo viên phụ trách loạt bài học vỡ lòng về máy bay mới cho phi công chuyển loại. Những người giáo viên cực chẳng đã phải giở lại những cuốn sổ tay đầy dầu mỡ của mình ra để soạn thành giáo án. Và họ chỉ mới hoàn thành công việc giảng dạy cách đây ít hôm. Tuần trước, trung đoàn trưởng Luân là người cuối cùng kiểm tra về lý thuyết bay. Vì bận công tác nên anh xin được sát hạch chậm hơn mọi người. Thượng sĩ Cư là người mở đầu cuộc kiểm ta. Vừa ngồi vào bàn, trung đoàn trưởng đã phải trả lời ngay một loạt câu hỏi. Luân thắc mắc:

        - Đề nghị đồng chí cho biết tại sao tôi lại không rút thăm như những đông chí khác?

        Theo thể lệ, mỗi người đến sát hạch chỉ cần trả lời năm câu hỏi mà mình bốc thăm được.

        Thượng sĩ Cư nói:

        - Ban giám khảo đã quyết định riêng trung đoàn trưởng phải kiểm tra toàn bộ.

        Luân ngạc nhiên. Anh nhìn Bút, chủ nhiệm chính trị ở ban giám khảo, ngồi bên Cư, thấy đồng chí này tủm tỉm cười tỏ vẻ xác nhận điều đồng chí giáo viên vừa nói. Cuộc sát hạch Luân đã kéo dài suốt mấy buổi...

        Bây giờ, Cư đã hoàn toàn quay về với công tác chính của mình. Bộ mặt thông minh nhưng rất non nớt của đồng chí thượng sĩ đỏ như uống rượu. Không hiểu anh đỏ mặt vì phải phóng vội xe đạp từ sân bay về hay vì thấy mình đang đứng trước một cuộc họp quan trọng.

        Trung đoàn trưởng hỏi:

        - Sáng nay, đồng chí có trực tiếp kiểm tra các tên lửa ở máy bay của đồng chí Quý không? Tại sao đồng chí Quý bấm nút phóng hai lần tên lửa đều không ra?

        Đồng chí thượng sĩ đưa mắt về phía Quý. Hai người nhìn nhau. Hồi còn ở trường, họ là một đôi bạn. Bây giờ cấp bậc của họ có khác nhau, nhưng họ vẫn là đôi bạn.

        Cặp mắt của Quý như đang nói:

        - Đúng thế đấy. Mình bóp cò mấy lần nó vẫn nằm im. Mình không hể có ý định đổ lỗi cho cậu!

        Cặp mắt của anh trợ lý trẻ cũng đang nói:

        - Không thể nào bọn mình lại sơ suất để lỡ thời cơ làm bàn của cậu.

        Trung đoàn trưởng lại hỏi:

        - Liệu có sai sót gì không?

        Đồng chí thượng sĩ vẫn đứng ngay như phỗng.

        - Thế nào?

        Dường như bây giờ anh mới nghe rõ câu hỏi của trung đoàn trưởng, anh đáp:

        - Xin thủ trưởng cho trả lời sau. Chúng tôi đang làm việc với đại đội.

        - Đồng chí hiểu rõ tầm quan trọng của việc này?

        -Rõ.

        - Cần báo cáo sớm. Và ngay bây giờ phải kiểm tra lại tất cả những tên lửa treo trên những máy bay trực chiến.

        -Rõ.

        - Được rồi. Đồng chí về.

        Đồng chí thượng sĩ giơ tay lên vành chiếc mũ cứng bạc màu, giây đầy dầu, chào rồi quay ra.

        Đông lẩm bẩm:

        - Tôi rất sợ mấy ông này?

        Chính ủy nói:

        - Đồng chí ấy nắm vững kỹ thuật và có tinh thần trách nhiệm. Nếu có chuyện gì ta sẽ rút kinh nghiệm.

        Trung đoàn trưởng tiếp lời chính ủy:

        - Trước khi đơn vị thợ máy báo cáo ta chưa nên có kết luận vội. Trung đoàn nhắc các đồng chí lái: Bắn tên lửa và rốc-két cần phải tuân theo đúng quy tắc...

        Khi mọi người đã về, ban chỉ huy đoàn bay ngồi lại im lặng.

        Trung đoàn trưởng bỗng quay sang chính ủy:

        - Anh cho tôi điếu thuốc.

        Chính ủy lấy bao thuốc lá trong túi, bỏ ra bàn nói:

        - Hôm nay trời đi vắng.

        Sau trận đánh vừa rồi, những khó khăn có chiều hướng càng phức tạp hơn. Chưa có tin tức gì về Nhự. Những quả tên lửa không ra. Sự căng thẳng còn ở chỗ là mọi vấp váp đều chưa được lý giải.

        Trung đoàn trưởng nói: .

        - Bây giờ phải điều một cán bộ về cho đại đội 2. Nếu đồng chí Nhự nhảy dù an toàn thì cũng phải nghỉ ngơi một thời gian. Đại đội 2 vẫn thiếu cán bộ. Trước đây, ta đã định điều cậu Đông về đấy.

        - Đông... không được. - Chính ủy nói - Cậu ấy mới đề nghị với tôi cho trở lại Mic 17.

        - Hoa được không?

        - Hoa tốt nhưng ý thức lãnh đạo hơi non. Cần để cậu ấy ở lại với những anh em đã hiểu biết mình từ trước. Tôi thấy nên để Hoa ở với đại đội 1.

        - Còn Đông ?

        - Có lẽ nên điều Đông lên đoàn bộ ít lâu. Không nên để cậu ấy phụ trách đại đội bay khi không tin vào vũ khí, vào cách đánh.

        - Vậy đưa ai về đại đội 2 ?

        - Tôi muốn điều Quỳnh. Quỳnh chuyển loại sắp xong. Quỳnh có thể phụ trách tốt những anh em lái trẻ... Các anh thấy thế nào?

        - Đồng ý. - Trung đoàn trưởng đáp.

        Chính ủy nhìn Tú đang ngồi mân mê cây bút chì bi, hỏi:

        - Ý kiến anh Tú?

        Tú mấp máy vành môi có vẻ phân vân, rồi nói một cách dè dặt:

        - Tôi muốn các anh cho xuống lại đại đội một thời gian. Khi nào tình hình tương đối ổn định, sẽ quay về trung đoàn.

        - Không được. Chúng ta không thiếu cán bộ đại đội. Sau một năm trời chiến đấu, nguồn bổ sung của ta khá dồi dào. Phương hướng của chúng ta là phải nâng cán bộ lên phụ trách những cương vị mới chứ không phải là đưa xuống.

        Chính ủy nhìn trung đoàn trưởng giay lát rồi nói tiếp:

        - Chúng tôi đã bàn với nhau, thấy cần trao cho đồng chí Tú một nhiệm vụ đột phá rất quan trọng...

        Trung đoàn trưởng lẳng mẩu thuốc lá ra trước cửa rồi nói tiếp:

        - Chúng tôi muốn đồng chí Tú sẽ dẫn một biên đội xuất kích.

        - Đó chính là đề nghị của tôi từ lâu.

        - Đồng chí tự chọn anh em lái cùng đi với đồng chí ngày mai.

        Tú ngẫm nghĩ rồi nói:

        - Ít lâu nay, tôi vẫn bay với Hùng. Các anh cho Hùng cùng đi với tôi.

        - Tùy ý đồng chí. Tối hôm nay, đảng ủy trung đoàn sẽ thông qua phương án tác chiến mới trước khi báo cáo với Bộ tư lệnh Quân chủng, đồng chí hãy chuẩn bị ý kiến.

[Giangtvx]

       

2

        Trong đoàn bay người ta có những nhận xét khác nhau về Tú.

        Có người coi anh là ít cởi mở. Đúng là đôi lúc anh ưa trầm lặng, thích những phút sống riêng tư. Cái cá tính đó có lúc đã tách anh ra khỏi những người chung quanh.

        Trong công tác, khi gặp một người có ý kiến chưa đúng, anh thích chờ đợi bạn sẽ nhận ra vấn đề hơn là tìm mọi lý lẽ để thuyết phục. Anh ít tham gia vào các cuộc tranh cãi. Nhưng không phải anh không chú ý lắng nghe. Anh cố gắng đánh giá chỗ đúng, chỗ sai trong từng ý kiến, và rút ra từ đó những kết luận riêng cho mình. Người ta đã trách oan anh là có ý kiến đúng mà không chịu nói ra sớm. Thực ra, những ý kiến này chỉ hình thành dần dần trong lúc anh ngồi lắng nghe mọi người tranh cãi.

        Tú ít khi nóng với ai hay trước bất cứ vấn đề gì. Anh không ghét ai. Nhưng người ta cũng thấy anh không yêu thích cái gì một cách thật rõ rệt, trừ cái thú ham đọc sách. Anh rất ít bị chê trách. Nhiều người thấy dễ gần anh. Nhưng cũng có người cảm thấy phải dè dặt đối với anh.

        Đa số coi anh là một cán bộ chững chạc, có trình độ, chiến đấu dũng cảm. Nhưng trước khi Tú lập được những chiến công xuất sắc, vẫn còn những người không tin là anh sẽ chiến đấu giỏi, thậm chí còn nghĩ rằng anh không đánh nhau được. Có người nhận xét anh là một cán bộ chỉ huy không có cá tính rõ rệt.

        Tú không nghĩ như Đông là loại máy bay mới không thích hợp với cách đánh và chiến trường của ta. Anh em đi học bay về đều nói giáo viên đã dạy họ, với loại máy bay . siêu thanh, phải tận dụng tốc độ lớn, bắn tên lửa tiêu diệt mục tiêu từ xa. Nhưng khi đánh địch theo cách đó thì luôn luôn gặp trở ngại. Vì vậy, có những người chủ trương phải đánh quần với kẻ địch. Nhưng cho đến nay, sau nhiều chuyến quần nhau với địch bằng máy bay mới, ta chưa hề bắn rơi được chúng. Trong cuộc họp đảng ủy tối hôm đó, trung đoàn trưởng nêu một ý kiến mới: "Quần với địch bằng loại Mic mới này là không nên, nhưng cứ lẵng nhẵng theo địch trên một đoạn đường dài cũng là không nên. Ta sẽ chuyển cách đánh, dùng tốc độ lớn, nhanh chóng công kích địch ở một cự ly không quá xa như trước. Phải tìm cho được tầm hiệu quả tối đa của tên lửa ở cự ly còn an toàn trong thực tế chiến đấu...

        Tú tán thành những ý kiến đó và nêu thêm, sở chỉ huy sẽ cho biên đội dùng tốc độ lớn, bí mật tiến vào sau địch với một cự ly gần hơn và một góc lớn hơn thường lệ.

        Sau hai giờ thảo luận sôi nổi, phương án tác chiến mới được thông qua.

        Ở cuộc họp đảng ủy ra về, Tú rẽ vào sở chỉ huy tìm đồng chí dẫn đường.

        Đồng chí trung úy lộ vẻ vui mừng khi biết Tú ngày mai trực chiến. Đồng chí sĩ quan nói:

        - Ban nãy, anh Đông vừa vào đây bảo tôi, nếu ngày mai lại dẫn anh ấy đi thì phải dẫn vào bán cầu phía trước. Anh ấy muốn chặn cứng địch lại, buộc nó phải quần với mình.

        - Anh Đông đánh như vậy vì anh dùng Mic 17. Mình sẽ không quần với địch. Mình sẽ cố bắn rơi nó ngay từ lúc nó chưa phát hiện ra mình.

        - Nếu các thủ trưởng quyết định đưa vào bán cầu phía sau ở một cự ly gần và góc độ lớn hơn, tôi sẽ dẫn anh đi êm như ru.

        - Mình rất mong như vậy...

        Tú trở về doanh trại tìm Hùng. Sau ngày Nhự không về, Tú đã tới ở cùng phòng với Hùng. Hùng mừng rỡ khi được Tú thông báo ngày mai sẽ được cùng trực chiến với anh. Tú vừa trao đổi nhiệm vụ với Hùng vừa nhìn bộ mặt có thể gọi là đẹp trai với nước da hơi tai tái, cặp lông mày đen như vẽ, đôi mắt tinh anh và một hàng ria phơn phớt xanh trên đôi môi mỏng, chợt nhớ đến Xuân. Lòng anh se lại...

        Hôm ấy Tú tới nơi thì Xuân đã hy sinh, ủy ban hành chính xã đã đến bệnh viện, xin đưa đồng chí phi công về làm lễ mai táng. Tú rất ngạc nhiên khi thấy có một cô gái và mấy em nhỏ đầu quấn khăn trắng, đứng quanh quan tài, mắt đỏ hoe. Đồng chí chủ tịch xã giới thiệu với anh, một gia đình trong xã biết bố mẹ Xuân đều ở trong Nam, đã xin nhận anh làm con nuôi. Bố nuôi của Xuân mở tờ giấy bản cho Tú nhìn mặt người bạn đồng đội. Xuân nằm như ngủ. Đôi gò má cao nhô lên. Cặp môi mỏng mím chặt, vẻ mặt anh vẫn đầy nghị lực như thường ngày, chỉ riêng có cặp mắt sắc sảo của anh là đã nhắm lại. Xuân đã hy sinh quá sớm. Nếu không có những viên đạn tàn ác của kẻ thù bắn theo một đối thủ của chúng đã rời máy bay, thì rồi đây chắc anh sẽ còn cống hiến được cho đất nước nhiều hơn. Cả gia đình mới của Xuân, từ bố mẹ nuôi đến các em đều òa lên khóc. Tú không muốn khóc trước mặt mọi người, nhưng anh đã phải lấy khăn mặt lau nước mắt...

        Tú bỗng nghĩ ngày mai đây Hùng cũng có thể hy sinh. Cuộc chiến tranh này đòi hỏi những người trẻ tuổi như Hùng, như Xuân phải làm những việc quá sức mình. Tú đã biết trong chiến đấu bằng không quân ở nước bạn, người ta tổ chức cho những người lái mới dần dần làm quen với không chiến. Lần đầu chỉ là đi rồi về trong một đội hình lớn. Lần thứ hai, là để nhìn thấy kẻ thù xuất hiện trên bầu trời. Sau đó, họ mới tập làm quen với những trận chiến đấu thực sự... Nhưng ngày mai, Tú phải yêu cầu người lái trẻ tuổi ra trận lần đầu kia, cũng sẽ làm những công việc như mình làm. Anh sẽ cùng Tú xông thẳng vào những kẻ định nhiều lần đông hơn, có những trang bị mạnh hơn, và thành thạo tay nghề hơn. Anh sẽ phải bảo vệ cho Tú trước những bầy ó lao tới cắn trộm phía sau. Anh cũng sẽ phải cố gắng bắn rơi lấy một hai thằng địch như Tú phải làm...

[Giangtvx]

       

3

        Trợ lý quân giới tiểu đoàn và phân đội trưởng quân giới của đại đội cùng đi vào nhà trực.

        Thấy Tú đang ngồi nói chuyện với Hùng, Cư chào, rồi nói:

        - Báo cáo anh: chúng tôi muốn gặp trung đoàn trưởng.

        - Anh Luân vừa trở về sở chỉ huy rồi.

        Cư quay lại phân đội trưởng quân giới:

        - Mình và cậu vào trong ấy. Trung đoàn trưởng chỉ thị báo cáo càng sớm càng tốt.

        Hai bộ mặt cùng thông minh, vẫn còn phảng phất hình dáng những ngày niên thiếu của họ dưới mái trường. Họ quấn quít như đôi chim cu, Tú thấy thèm cái tuổi trẻ của họ. Anh hỏi:

        - Các đồng chí tìm ra vì sao tên lửa không ra chưa?

        Cư nói:

        - Báo cáo anh: rõ rồi.

        - Hôm nay, tên lửa của bọn mình bảo đảm chứ?

        Phân đội trưởng quân giới cướp lời đồng chí trợ lý:

        - Hôm nay bảo đảm, hôm qua cũng bảo đảm, hôm nào cũng bảo đảm ạ.

        Anh quay về phía Hùng, nói tiếp:

        - Lát nữa, cậu có bóp cò thì mất công bóp lâu lâu cho bọn mình một chút... Cậu Quý làm bọn mình toát mồ hôi hột, mất ngủ suốt đêm hôm qua.

        Tú hỏi:

        - Vậy thì nguyên nhân là tại đâu?

        Cư mở gói giấy nhỏ anh vẫn cầm trong tay, lấy ra một đoạn phim:

        - Sáng nay có kết quả rửa phim, chúng tôi có thể kết luận được một cách chính xác là đồng chí Quý bấm nút phóng vội quá, động cơ nguồn điện của tên lửa chưa làm việc. Khi đồng chí Quý chuyển sang bắn lần thứ hai, thì lại không đổi công tắc nên quả tên lửa thứ hai cũng không ra nốt.

        Anh đưa cuốn phim cho Tú. Tú xem thấy những bức hình ghi lại thời gian bắn quá ngắn.

        Trợ lý quân giới nhắc bạn:

        - Chúng mình lên sở chỉ huy đi.

        Tú nói:

        - Vấn đê đã rõ rồi thì không cần vội vàng lắm. Ngồi chơi một lúc, mình muốn tranh thủ ý kiến các thầy giáo trẻ để lát nữa đi làm ăn.

        Hai người ngồi xuống tấm phản gỗ trước mặt Tú. Hùng đi lại bàn rót cà-phê vào hai chiếc ca mang lại cho các bạn.

        Tú hỏi:

        - Hồi các đồng chí giới thiệu ở lớp học về tính năng của tên lửa, bọn tôi nhớ rất kỹ. Nhưng tại sao bắn theo đúng cự ly các đồng chí đã nói thì lại không có hiệu quả? Nếu vào gần hơn một chút thì không bắn được nữa vì đèn báo hiệu nguy hiểm đã bật sáng.

        Hai người trẻ tuổi im lặng. Tú khuyến khích:

        - Các đồng chí suy nghĩ thế nào cứ nói.

        - Vấn đề quan trọng quá, có ý kiến khác thì sợ trách nhiệm - Trợ lý quân giới nói.

        - Khi giới thiệu tài liệu lại cho chúng tôi thì phải trung thành với từng câu, từng chữ, nhưng bây giờ là trao đổi, các đồng chí nghĩ gì cứ mạnh dạn nói, tất nhiên là có thể đúng, có thể sai.

        Hùng giục các bạn:

        - Các cậu uống nước đi. Để mình chạy đi kiếm cho Lực mấy điếu thuốc.

        Lực, phân đội trưởng quân giới của đại đội, nhìn Hùng nháy mắt, miệng tủm tỉm:

        -Vẽ!

        Anh quay sang bảo Cư:

        - Trung đoàn phó đã yêu cầu như vậy, cậu có ý kiến gì cứ "phát" đi.

        Cư ngẫm nghĩ một lát rồi mới nói:

        - Máy bay mới này của bạn sản xuất chưa lâu. Từ ngày bạn sản xuất đến giờ không có điều kiện sử dụng trong chiến tranh. Các số liệu bạn đề ra là dựa trên cơ sở những cuộc thí nghiệm. Trong thí nghiệm, bạn dùng tên lửa bắn vào những máy bay không người lái. Nhưng nay ta bắn máy bay có người lái, địch cơ động, tôi nghĩ là phải khác. Còn cự ly nguy hiểm đã được xác định cũng rút ra từ những thí nghiệm. Có thể bạn đã cho một cự ly tương đối xa để bảo đảm an toàn. Bây giờ ta đánh nhau với địch ở độ cao trung bình và độ cao thấp, máy bay có thể cơ động được dễ dàng, nên tôi nghĩ cự ly nguy hiểm này cũng có thể cần được xác định cụ thể thêm...

        Hùng cầm bao thuốc lá từ nhà bên chạy về đưa cho Lực, thấy Tú đang reo lên:

        - Ban nãy đồng chí Hùng cũng nói với tôi tương tự như vậy... Theo ý đồng chí thì nên bắn ở cự ly nào?

        - Chúng tôi không dám có ý kiến cụ thể. Cái đó phải do các anh rút ra từ các trận đánh...

        - Mình đã bỏ qua mất bao nhiêu thời gian, đáng lẽ có thể nghe được từ lâu những điều này, - Tú tự trách mình.

        Anh nuôi đã đưa ra bữa ăn sáng. Tú bảo Hùng: "Chén thực no vào!" Nhưng cả hai người đã không ăn hết suất ăn thường lệ. Tú cầm ca nước chanh, bảo Hùng đi theo mình lại một góc nhà.

        Tú nói:

        - Sau khi trao đổi với đồng chí Cư và đồng chí Lực, mình rất yên tâm về vấn đề tên lửa. Bây giờ ta ôn lại với nhau một lần nữa phương án tác chiến.

        Từ tối hôm qua đến giờ, anh đã hai lần làm việc này. Hùng đoán anh muốn kiểm tra mình thêm một lần cuối cùng.

        Tú đột ngột hỏi:

        - Đồng chí có tin rằng đánh như ta đã bàn, nhất định sẽ thắng không?

        - Tôi rất tin - Hùng đáp.

        - Đồng chí đi số 2 phải yểm hộ cho tôi, nhưng yểm hộ trong không chiến không có nghĩa là cứ bám cho chặt đằng sau, số 1 bảo gì làm nấy. Cả hai người đều phải tìm địch. Khi nhìn thấy chúng đừng có hốt hoảng kêu lên: Địch! Mà phải nói rõ phương hướng, góc độ, cự ly, số chiếc, địch đi từ đâu sang đâu. Nếu đồng chí thông báo địch rồi mà tôi vẫn chưa nhận ra, thì đồng chí phải có động tác chỉ huy tôi ngay. Đồng chí cần bảo tôi vòng trái hay vòng phải hoặc cải bằng chuyển sang thế có lợi để nhìn rõ địch và đánh địch. Nếu bất thần thấy địch bám sát phía sau mình rồi, thì không cần đợi lệnh của số 1, quay lại phản kích ngay, đồng thời báo cáo. Ta đánh rất nhanh, khi cần rút, ta cũng sẽ rút rất nhanh. Chúng mình không được phép thua, không được để địch bắn rơi mà phải bắn rơi máy bay địch. Làm được không?

        - Được.

        Chính ủy Khang bước vào. Anh nói to với mọi người:

        - Địch vừa chối là hôm qua chúng không đánh Hà Nội? Trong một ngày bị mất bảy chiếc máy bay, Giônxơn cũng phải nghĩ là nên nhận hay nên chối. Hôm nay, có triệu chứng địch đổi cách hoạt động. Chúng có thể không đánh những đội hình lớn như hôm qua, mà sẽ vào liên tiếp từng tốp nhỏ. Các đồng chí phải chuẩn bị cất cánh liên tục.

        Chính ủy quay sang Hùng:

        - Cậu là đấu thủ bóng bàn đã biết trận đấu không bao giờ kết thúc ở ván thứ nhất. Sớm là ở ván thứ hai. Bình thường phải sang đến ván thứ ba.

[Giangtvx]

        

4

        Nghe tiếng pháo hiệu, Tú vùng dậy, chụp vội mũ vào đầu, chạy ra máy bay. Anh vừa ngồi vào khoang lái đã có lệnh của sở chỉ huy mở máy gấp, cất cánh ngay. Tú nhìn sang phải, thấy Hùng cũng chuẩn bị xong và bắt đầu mở máy. Hai chiếc máy bay nổi nhau xuyên qua trần mây ở phía cuối sân bay.

        Rời đường băng một lát, anh được lệnh bay về hướng 200. Anh biết mình sẽ chiến đấu ở khu vực nào. Và anh cũng biết mình sẽ gặp những máy bay của không quân Mỹ chứ không phải là những máy bay của hải quân, vẫn chưa được lệnh tăng tốc độ. Chắc là bọn chúng đang ở trên đường tiến vào biên giới ta. Nếu gặp chúng, mình không có quyển để lỡ thời cơ...

        Tú được lệnh tăng tốc độ. Những đám mây nho nhỏ bay đi từng đàn trên nền trời xanh trong như những bầy vịt lông cánh trắng toát đang bơi trên mặt hồ yên tĩnh. Sao vẫn chưa thấy sở chỉ huy thông báo về địch? Hay vì mình xuất kích sớm nên địch đã phát hiện được, đang cho những máy bay của chúng lảng ra?

        - Đông Đô gọi 054 - Sở chỉ huy bỗng lên tiếng.

        - Nghe tốt.

        - Hàng đường 230, da gấu bên trái bốn mươi nhăm độ, ba mươi cây.

        Tú điều chỉnh đường bay. Anh bắt đầu dồn tinh lực về phía trước. Cặp mắt anh muốn chọc thủng những đám mây khó chịu và cả cái màu xanh bí hiểm kia để tìm ra những con rận trời nhơ bẩn nhỏ xíu.

        Vẫn chưa nhìn thấy chúng. Mỗi giây phút lúc này dài đằng đẵng. Những ý nghĩ lo ngại bắt đầu nảy ra trong óc anh. Hay là chúng đang ở trên đầu mình? Hay là chúng vừa chìm xuống dưới? Hay là chúng đã lỏn về phía sau?

        - Da gấu bên trái ba mươi độ, hai mươi cây.

        - Nghe rõ.

        Tú giữ giọng nói chậm rãi, bình tĩnh. Anh không muốn để sở chỉ huy đoán được sự căng thẳng của mình trong lúc này. Có thể là chúng đang rúc trong những ổ kén trắng bông bềnh phía xa kia. Chưa bao giờ anh thấy những đám mây “ti” này làm mình khó chịu đến thế. Mấy lần Tú toan bật ra-đa, nhưng anh lại thôi vì sợ đánh động kẻ địch.

        - 056 phát hiện... - Tiếng Hùng bỗng vang lên một cách rành rọt - Bên trái, bốn mươi nhăm độ, mười lăm cây, từ phải qua trái, bốn da gấu.

        Dứt lời báo cáo của Hùng, Tú đã nhìn thấy bốn máy bay địch theo đội hình bàn tay xòe, vừa chui ra khỏi một đám mây. Chúng đang tiến về phía bên trái. Tú lập tức ra lệnh:

        - Vứt thùng dầu phụ! Tăng lực toàn phần!

        Chiếc máy bay đã đạt được tốc độ lớn nhất. Nhưng khoảng cách giữa ta và địch chỉ được rút dần.

        - 054 vào công kích, 056 cảnh giới phía sau. - Tú ra lệnh tiếp.

        - Nghe tốt - Hùng đáp lại một cách rắn rỏi.

        Họ chỉ còn cách địch khoảng bốn, năm ki-lô-mét. Tú đặt tay vào vòng cò tự bảo mình sẽ thử quả tên lửa đầu tiên ở một cự ly mới.

        Không hiểu tại sao những thằng địch ở phía trước bỗng đổi hướng. Chúng vòng lại và rúc xuống một đám mây. Cả bốn chiếc F. 105 đã mất hút. Nhưng chỉ ít giây sau, Tú thấy chúng xuất hiện ở phía dưới. Những chiếc máy bay địch lao tới với một tốc độ rất lớn, úp bụng vào máy bay anh, kéo theo những vệt khói ở đầu cánh. Rõ ràng chúng đã nhìn thấy ta và quay lại đối phó. Chúng thấy mình ít hơn, nên muốn một cuộc thử sức. Có thể quanh đây còn những tốp địch khác vì bốn thằng địch này không ở đúng hướng nhà đã cho, Tú nghĩ. Tiếp nhận chiến đấu với chúng, mình sẽ lao vào một cuộc đánh quần... Điều đó có nên không...? Tú quyết định theo đúng phương án tác chiến, anh ra lệnh cho Hùng:

        - Giữ tăng lực toàn phần! Hàng đường 300!

        Anh cho máy bay vòng sang phải để ra khỏi thế đánh quần với địch. Nhưng vừa đổi hướng bay xong, anh bỗng nhìn thấy bốn chiếc F.105 khác. Tú lập tức thông báo cho số 2:

        - Da gấu bốn chiếc bên phải, bốn mươi nhăm độ, mười hai cây.

        Hùng vẫn bám chặt phía sau anh, đáp:

        - Nghe tốt.

        - Theo tôi!

        Máy bay của Tú lao về phía những con mồi vừa xuất hiện.

        - 054 chuẩn bị vào công kích. 056 cảnh giới phía sau!

        - Nghe tốt.

        Sở chỉ huy bỗng lên tiếng:

        - Đông Đô gọi 056! Chú ý cảnh giới tốp thấp phía sau.

        Những chiếc máy bay địch hiện rõ dần trước mặt. Đội hình của chúng vẫn ổn định. Chúng dường như chưa hay biết gì. Tú hỏi Hùng:

        - Quan sát phía sau tốt chưa?

        - Phía sau không có gì.

        - 054 công kích thằng bên trái. 056 yểm hộ.

        Tú lựa một đường bay ngắn nhất, lao đến mục tiêu đã chọn.

        Chợt Tú nghe tiếng Hùng hô gấp:

        - Da gấu ! Phía sau, bên phải hai chiếc!

[Giangtvx]

        Tú ngoái đầu nhìn lại, thấy hai chiếc "ép" đang lao theo anh với tốc độ khá lớn. Người anh lạnh hẳn đi. Bây giờ anh có thể tránh khỏi những quả tên lửa của những thằng cắn trộm một cách không khó khăn gì, vì chúng đã bị lộ mặt. Nhưng nếu cơ động, anh sẽ phải bỏ những con mồi ở phía trước. Chúng đã giơ đuôi cho trái tên lửa của anh. Quả tên lửa bắt được luống nhiệt phát ra từ máy bay địch đã bắt đầu kêu. Nếu bỏ lỡ cơ hội hiếm hoi này anh sẽ phải làm lại từ đầu. Tất cả những ý nghĩ đó diễn ra trong óc anh gần như cùng một lúc. Một ánh chớp khác lóe lên trong đầu. Những thằng địch ở phía sau không thể có tốc độ lớn hơn anh. Chúng còn ở cách xa anh ít ra là hai lần so với những mục tiêu trước mắt anh...

        - Phía sau, hai chiếc! - Tiếng Hùng lại vang lên rất gấp.

        - Mặc nó!

        Tú đáp lại lời Hùng một cách lạnh lùng. Anh đã tính mình còn đủ thời gian để phóng quả tên lửa dưới cánh vào mục tiêu. Sau đó ra sao? Anh nghĩ mình còn đủ thời giờ cơ động, tránh những quả tên lửa xanh lẹt của kẻ địch sẽ phóng ra. Cũng có thể là không kịp. Chiếc máy bay của Tú tiếp tục lao thẳng vế phía tên địch đã nằm gọn trong máy ngắm.

        Những tín hiệu của tên lửa mỗi lúc một sôi sục, nóng nảy.

        Hùng nhắc Tú:

        - Bắn đi!

        Ngọn đèn đỏ bật sáng báo hiệu máy bay Tú đã vào cự ly nguy hiểm nếu phóng tên lửa. Con quạ đen đã hiện hình trên máy ngắm quang học. Tú nghĩ tới một tiếng nổ dữ dội phát ra từ buồng đốt phía sau khiến cho anh không kịp phóng quả tên lửa đang thôi thúc anh cho lao đi tìm mồi.

        - Bắn đi thôi! - Tiếng Hùng rít lên.

        Tú nghiến chặt răng cho máy bay tiếp tục lao tới cự ly mà anh đã xác định cho phát tên lửa đầu tiên trong cuộc đời.

        Anh bắt đầu siết chặt vòng cò ấn vào cái nút phóng. Miệng anh đếm một cách chậm rãi: Một, hai, ba, bốn... Chiếc máy bay của anh rung nhẹ. Quả tên lửa đã rời bệ phóng. Anh thấy nó từ khoảng không phía dưới, ngóc đầu lên trước mũi máy bay anh, hướng về phía mục tiêu. Anh có cảm giác nó nặng nề và quá chậm chạp. Nhưng ngay sau đó, anh nhìn thấy một luồng khói phụt ra từ máy bay địch. Chiếc máy bay địch chúc hẳn xuống. Một chiếc thập ác bạc trắng xuất hiện giữa trời. Từ trong đám khói xám đã bật lên những tia lửa đỏ.

        Tú kéo nhẹ cần lái, vọt qua tốp máy bay địch bắt đầu nhốn nháo phía trước. Anh nhìn thấy một đám cháy to dưới cánh máy bay.

        Cùng lúc, Tú nghe Hùng reo:

        - Hoan hô...! 054 bắn rất tốt? Cháy rồi...!

        Tú lại nhớ đến những thằng địch ở phía sau. Anh đã nhận thấy biên đội mình lúc này không còn lo những quả tên lửa của hai thằng địch đang đuổi theo. Những tên đồng bọn của chúng mà máy bay anh vừa vượt qua, đã trở thành một hàng rào che chở cho anh.

        Giọng Tú vang lên trong vô tuyến điện một cách tỉnh táo:

        - Giữ tăng lực toàn phần. Cắm xuống! Hàng Đường 300.

        Xuyên xuống khỏi mây, Tú cho máy bay cải bằng rồi ngoảnh lại tìm Hùng. Anh thấy Hùng ở cách mình một quãng không xa, đang lựa đường bay đuổi theo anh.

        Tú nghe tiếng nói của sở chỉ huy:

        - 054! Giao thừa! 017 đang tới yểm hộ cho anh.

        Biên đội của Quý và Huấn đã tới đón các anh trên đường về.

[Giangtvx]

       

5

        - Hôm nay các đồng chí làm ăn thế nào?

        Giọng nói của tư lệnh trưởng Quân chủng trong máy điện thoại tối nay rất đầm ấm. Luân biết tư lệnh trưởng đã theo dõi tất cả những trận đánh tại sở chỉ huy của Quân chủng. Không trả lời thẳng vào câu hỏi của đồng chí, anh nói:

        - Chúng tôi có thể chính thức báo cáo với đảng ủy và bộ tư lệnh Quân chủng: Qua những trận đánh ngày hôm nay, tuy hiệu suất chiến đấu chưa cao, nhưng chúng tôi đã bước đầu tìm ra cách đánh địch bằng loại máy bay mới.

        - Bước đầu... Các anh sẽ đều bước đi tiếp hay thủng thỉnh đi bước một?

        - Chúng tôi sẽ đều bước...

        - Tôi báo cho các anh biết một tin mừng: Bác Hồ vừa có điện khen Quân chủng đợt chiến đấu này, Bác có nhắc đến Không quân.

        - Đề nghị anh cho tôi ghi ngay nội dung điện của Bác để kịp thời động viên đơn vị.

        - Việc đó lát nữa Cục Chính trị sẽ làm... Xem chừng thời gian qua, các anh cũng có phần nào bảo thủ, phần nào hữu khuynh đấy! Các anh chưa tận dụng được những vốn quý đã có trong tay.

        - Đảng ủy chúng tôi sẽ kiểm điểm về vấn đề này.

        - Riêng tôi không yêu cầu biết anh nào đúng, anh nào sai, tôi chỉ muốn biết đúng sai ở chỗ nào và các anh định khắc phục cái sai, phát huy cái đúng đó như thế nào?

        - Tôi đã nghe rõ.

        Mãi đến chiều hôm sau, Bút mới gọi điện thoại về báo cáo với trung đoàn đã tìm thấy Nhự. Nhự bị thương ở chân khi dù rơi xuống giữa rừng. Anh đã đi suốt hai ngày định tìm về một làng bản nào đó. Tự vệ nông trường Quyết Thắng tìm thấy anh đang tập tễnh bên bờ một con suối với đôi nạng do anh tự làm lấy. Họ bắt anh phải lên cáng rồi đưa anh về trạm xá của nông trường.

[Giangtvx]

CHƯƠNG IV

1

        Hảo đứng ngắm những bảng biểu, đổ thị chăng trên tường. Những bảng này Lý đã kẻ giúp cô và mới mang qua chiều nay. Công việc chuẩn bị thế là xong.

        Ở Hà Nội về, Hảo bỏ thêm nửa tháng nữa để hoàn thành báo cáo và thông qua trạm. Cô tưởng đã nhẹ nhàng. Nhưng những khó khăn trở lại với cô một cách dồn dập hơn khi đoàn cán bộ từ trên ủy ban Khoa học Nhà nước xuống. Hội nghị sắp tới tuy là một hội nghị khoa học của địa phương nhưng do tính chất quan trọng của nó nên đã được ủy ban đứng ra tổ chức. Ban chỉ đạo hội nghị rà lại báo cáo. Không bản nào được coi là xong. Tuyến đã tính trung bình mỗi bản báo cáo phải viết đi viết lại bốn lần. Có buổi nghe xong những nhận xét, Hảo mang tập báo cáo về nhà ném xuống bàn, ngồi thừ người. Cô cảm thấy ngấy nó đến tận mang tai. Cô cho là mình không còn tinh thần, sức lực để làm hơn nữa. Người cô mệt mỏi, đầu óc mụ đi. Nhưng nửa đêm, một ý nghĩ bật ra trong đầu, Hảo vùng dậy, chui ra khỏi màn, chong đèn ngồi viết. Cô nhận thấy cứ mỗi lần viết lại thế này, đúng là nó có chặt chẽ hơn và hay hơn.

        Hạn cuối cùng phải nộp báo cáo đã đến vì cuộc hội nghị sắp khai mạc. Tối hôm kia, sau khi nghe Hảo đọc liền một mạch mười trang viết tay, đồng chí cán bộ trong ban chỉ đạo bảo Hảo:

        - Nội dung tạm được.

        Hảo nói:

        - Trình độ mới đến đó. Ban có yêu cầu hơn cũng đành chịu vì như vậy là tận khả năng rồi.

        - Cô trau chuốt thêm một chút vế hình thức. Cố sửa câu văn cho hay. Không chỉ nội dung mà hình thức trình bày cũng có tác dụng lớn đến người nghe.

        - Em tiếc rằng không có mấy năng khiếu về văn học, vì thế nên đã theo nghề nghiên cứu khoa học.

        - Nếu thực tình cô không thể viết hay hơn thì ít nhất cũng phải nhờ người kẻ lại những bảng biểu, bảng đồ thị này cho sáng sủa, đẹp đẽ. Nhìn nó tôi không thấy con số, đường biểu diễn ở đâu, mà chỉ thấy toàn những con giun, con dế...

        Cái đó thì không khó, ở trạm này cô dễ dàng tìm được người giúp mình việc ấy. Lý vốn nổi tiếng là tay trình bày bích báo đẹp... Nhưng lúc này đứng trước những bảng biểu và bảng đồ thị, Hảo không chỉ thấy nó được trình bày đẹp. Nó đang thì thầm nói với Hảo rất nhiều. Những con số và những đường đổ thị kia đang nhắc nhở Hảo những ngày nắng cháy lang thang trên bãi hải sản. Những đêm trăng con thuyền buông neo giữa những mỏm núi đá ở vịnh Bái Tử Long. Rồi những ngày trú bão trên đảo vắng, nghe biển gào, gió hú, nhìn mây trời vỡ ra từng mảng, nhìn đại dương sủi thành bọt trắng, tưởng hòn đảo mình đang trú chân cũng sắp tan ra cùng với biển và trời... Cô thấy yêu mến những con số và những đường biểu diễn đồ thị này! Đầy là những hạt lúa vàng óng, nặng trĩu, người lao động vừa gặt về sau một vụ mùa vất vả. Hay đây là những nụ đào vừa nở rộ sau những ngày dài sương giá mùa đông....

        - Cô Hảo ơi! Có khách... - Tiếng bà chủ nhà đang làm vườn ở trước cửa vọng vào.

        - Dạ...

        Hảo vừa đáp, vừa quay đầu nhìn ra. Cô hết sức ngạc nhiên khi nhận thấy trong hai người đang đi vào, có thầy giáo cũ của mình. Người kia là "cái ông ở Bộ" mà đến lần Hảo về Hà Nội vừa rồi, Phi vẫn còn nói là "ông ấy luôn luôn hỏi thăm chị".

        Hảo vội chạy ra.

        - Chào thầy ạ... Chào anh.

        Thầy giáo hỏi Hảo:

        - Thấy chúng tôi đến, em có ngạc nhiên không?

        - Em không dám mong được thầy xuống.

        - Tôi không báo trước vì muốn dành cho em một bất ngờ... Tôi xuống hội nghị để học tập thêm và ngoài ra, tôi muốn chứng kiến kết quả công việc của em. Nhưng được xuống sớm một ngày thế này đối với tôi cũng là một chuyện bất ngờ. Vì may mắn gặp anh Tùng, biết anh cũng đi hội nghị và có xe, nên tôi đã xin đi nhờ. Nếu em vui vì tôi xuống sớm thì em phải cảm ơn anh Tùng.

        Hảo quay lại mỉm cười với cái ông ở Bộ:

        - Xin cảm ơn anh.

        Tùng không cười, chỉ hơi nhếch mép, đáp lời cô một cách nhẹ nhàng:

        - Có gì đâu.

        Cô nhìn Tùng, thấy ông ta không quá già như trước kia mình đã nghĩ. Không biết vì ông ta trẻ ra hay vì mình đã lớn lên hơn trước, Hảo tự hỏi.

        Tùng hơi ngập ngừng rồi nói:

        - Tôi biết nếu thầy giáo xuống sớm, thầy có thể giúp chị chuẩn bị báo cáo cho tốt hơn. Thầy giáo cũng cần bảo vệ sự thành công của những sinh viên do trường đào tạo.

        Thầy giáo của Hảo xua tay:

        - Không đâu, tôi đã hoàn thành nhiệm vụ này ở Hà Nội rồi. Hội nghị này do ủy ban Khoa học Nhà nước tổ chức, phải không em?

        - Thưa vâng.

        - Vậy thì đã có các ông ở ủy ban giúp các báo cáo viên chuẩn bị. Tôi tới cơ quan trước một ngày là để thăm em. Và anh Tùng nói xe rộng, nếu cơ quan em thiếu phương tiện ra Hồng Gai, em có thể cùng đi với chúng tôi ngày mai.

        - Trạm không có xe, nhưng chúng em không thiếu phương tiện. Chúng em đã chuẩn bị cùng nhau đi xe đạp, chỉ có bốn chục cây số.

        - Chỉ có bốn chục cây... - Thầy giáo Hảo nhún vai nhắc lại - Có phải đó là sự khoe khoang của những người còn trẻ!

        - Thưa thầy không. Chúng em vẫn thường đi những chặng đường như vậy.

        Tùng nói:

        - Xin mời chị Hảo và một anh, chị nào nữa đi cùng chúng tôi. Xe còn khá rộng. Và chúng tôi cũng muốn nó được giúp ích cho những người sẽ bảo đảm sự thành công của hội nghị.

        - Xin cảm ơn anh. Mời thầy và anh vào nhà.

[Giangtvx]

       

2

        Những bảng biểu và đồ thị ghim tạm bằng những chiếc đinh con trên tường đã đập vào mắt khách. Thầy giáo Hảo đứng nhìn, rồi hỏi cô:

        - Em kẻ đấy à?

        - Không ạ. Em nhờ một người bạn. Em nhớ rõ thầy dặn kỹ em cần có biểu và đồ thị.

        Hảo vừa đáp, vừa kéo ghế mời khách ngồi. Cô mang ấm chén đi rửa. Khi Hảo ở dưới nhà lên, thấy thầy giáo đang ngồi ngó quanh căn buồng làm việc của mình, còn Tùng thì vẫn đứng chăm chú đọc các bảng biểu.

        Hảo đã pha trà xong và mời khách uống nước. Hảo phải mời đến lần thứ hai, Tùng mới quay đầu lại, đi đến bàn nước. Anh nhìn cô rồi hỏi:

        - Chị đã tìm được những số liệu này ở đâu? Có những cơ sở của Tỉnh hay của Pháp ngày xưa để lại không?

        Hảo đáp:

        - Khi đoàn điều tra mới về đây, Tỉnh chưa làm công việc này. Còn các con số của người Pháp để lại thì theo ý các anh ở đây, mình chưa thể tin cậy. Chúng... em (Hảo rất cân nhắc trước khi xưng hô như vậy) phải tổ chức việc lấy số liệu. Chúng em đề ra yêu cầu với các huyện và trực tiếp đi tới những vùng có các bãi hải sản lớn tiến hành điều tra.

        Tùng gật gù, rồi lẩm bẩm: "Rất quý! Rất quý!". Anh quay lại nói với Hảo:

        - Cách làm việc như vậy thật công phu, thật nghiêm túc và thật dũng cảm. Hơn một năm trời mà chị làm được bao nhiêu là việc! - Giọng nói của anh đầy vẻ thán phục.

        Hảo hơi ngượng với những lời khen đó, cô nói:

        - Mức độ chính xác của những con số này mới là tương đối thôi. Vì còn có nhiều nơi chúng em chưa tới, nên không thể theo dõi địa phương làm ra sao, cách làm có thể chưa tốt. Coi như kết quả bước đầu.

        - Có được như thế này là quý lắm rồi. Chắc chị không biết rằng với những con số này của chị, người ta có thể viết được không phải là một bản báo cáo, mà cả một cuốn sách rất độc đáo, rất giá trị... Chỉ cần tham khảo thêm ít tài liệu nước ngoài, thế là xong.

        - Nếu anh cần, sau hội nghị này, xin biếu anh tất cả.

        Tùng cười, mặt đỏ hồng; anh có nước da nhẵn bóng và mỏng như da con gái. Rõ ràng là anh rất sung sướng vì câu nói của Hảo.

        Hảo quay lại mời thầy giáo uống nước. Cô hơi ngạc nhiên, thấy thầy đang ngồi lặng thinh đôi mắt nhìn xuống bàn.

        Thầy đáp nho nhỏ, rồi cấm chén nước đưa lên miệng. Không hiểu thầy đang nghĩ gì.

        Lát sau, thầy nói:

        - Vừa rồi em có nhắc đến những con số của một vài người Pháp. Tôi nghĩ rằng công tác nghiên cứu khoa học bao giờ cũng có tính kế thừa. Không ai đạt được thành tựu mà không dựa trên những thành công hoặc thất bại của những người đi trước. Ta cần phân biệt bọn quan cai trị và thực dân trước đây với số ít người Pháp làm công tác khoa học. Nếu cần, em hãy đưa những số liệu của họ ra cùng với những số liệu mình đã tìm được, để mọi người so sánh, đánh giá. Nhưng em chưa nên có nhận xét vội vàng về những trường hợp, những công việc của người khác khi em chưa có điều kiện hiểu kỹ càng.

        Hảo nóng bừng mặt.

        - Có những lúc em nói những điều mà em chưa có thời giờ suy nghĩ. Em xin ghi nhớ lời bảo ban của thầy hôm nay.

        Thái độ phục thiện của cô học trò cũ làm thầy giáo vui lên. Thầy nói:

        - Tôi chưa được xem bản báo cáo mà em đã hoàn thành. Nhưng sao tôi vẫn cứ tin là lần này em sẽ thành công.

        - Thưa thầy, ban chỉ đạo đánh giá bản báo cáo em đã chuẩn bị là tạm được về nội dung, còn câu văn thì chưa hay. Như vậy là chất lượng báo cáo chỉ ở trên dưới mức trung bình.

        - Tôi đã biết quá trình chuẩn bị báo cáo của em. Tôi thấy em đến với khoa học một cách say mê và chân thành. Điều đó sẽ giúp em thành công khi em trình bày công việc mình làm trước mọi người. Em sẽ không phạm vào những cái giả tạo mà một số người thường mắc lúc đứng ra báo cáo. Nếu công trình nghiên cứu của em còn chưa hoàn hảo, thì người ta sẽ chờ đợi ở em một lần sau, vì người ta sẽ tin em. Một lý do nữa tôi nhận thấy em rất yêu công việc mà em đang làm, em rất yêu vùng biển này... Chỉ với hai lý do đó, em cũng sẽ được cảm tình của hội nghị..

        Hảo dọn chiếc giường của mình và Loan vẫn nằm hàng ngày cho thầy giáo và Tùng nghỉ tạm. Cô ra mời đồng chí lái xe vào nhà, nhưng đồng chí này nhất định từ chối, lấy cớ phải ở lại trông xe.

[Giangtvx]

       

3

        Thầy giáo đến làm Hảo rất vui. Nhưng cô không thích sự có mặt của Tùng. Anh làm công tác nghiên cứu ở Bộ, không có liên quan lắm đến ngành nghề của Hảo hiện nay. Kể ra thì anh vẫn cần mở rộng kiến thức. Việc anh cất công từ Hà Nội đi xuống đầy giữa thời chiến, để dự một hội nghị như thế này, không thật bình thường. Hảo không biết Phi đã nói lại với anh những gì sau lần Hảo phản ứng về chuyện anh có ý định kiếm cách đưa Hảo về công tác gần chỗ của mình. Cô cảm thấy khó trong việc đối xử với Tùng lần này.

        Hảo xuống nhà bếp báo cơm trở về, thấy Tùng đang đứng ở ngoài vườn. Anh khoanh tay trước ngực, ngước mắt nhìn lên những cành bưởi. Cô hỏi:

        - Anh không nghỉ à?

        - Xuống đến đây rồi, không thấy cần phải nghỉ ngơi. Có lẽ vì gió biển.

        Hảo tò mò nhìn lên những cành bưởi. Cô đoán ít nhất cũng có một con chim sâu đang nhảy nhót trên đó. Nhưng cô chẳng thấy gì trừ những con kiến đen đang lũ lượt kéo nhau đi.

        - Rất tiếc tháng trước tôi không được biết chị về Hà Nội. Mãi sau gặp cô Phi tôi mới rõ - Tùng nói.

        - Cũng gọi là về Hà Nội, nhưng thực ra không biết phố xá ra sao. Suốt ngày vùi đầu vào đọc sách và ghi chép ở thư viện.

        - Thời gian qua tôi cũng bận quá! Và ngay dạo này cũng không rỗi hơn. Chất lượng giảng dạy và học tập ở các trường năm nay sút. Không hiểu có phải vì nguyên nhân chiến tranh? Các đồng chí lãnh đạo đang thúc chúng tôi đi xuống phát hiện vấn đề.

        - Địch đánh mạnh thế này, phải sơ tán nhiều, nhất định là ảnh hưởng đến công việc giảng dạy và học tập. Tháng trước về gặp các bạn, em thấy chúng nó học thi tơi bời.

        - Cũng có thể còn những nguyên nhân khác... - Giọng Tùng nhỏ hẳn đi; anh lặng thinh một chút với vẻ kín đáo - như vấn đề đội ngũ giảng dạy chẳng hạn..., nhiêu đồng chí đã lớn tuổi, nhiệt tình kém, lại bảo thủ... không còn thích hợp. Chúng tôi thấy một vấn đề khá cấp bách hiện nay là phải làm trẻ đội ngũ giáo viên.

        Thấy câu chuyện có thể còn kéo dài. Hảo bảo anh:

        - Mời anh, ta cùng vào nhà. Đứng chỗ này hơi hắt nắng.

        - Bác Công đang ngủ. Tôi muốn góp với chị vài kinh nghiệm về công việc trình bày báo cáo hôm này.

        - Em đang mong được nghe.

        Tùng nhìn con đường chạy sang đồi thông trước mặt rồi bảo Hảo:

        - Ta đi dạo trên con đường kia một lát được không? Tôi không muốn vào nhà làm mất giấc ngủ của bác Công.

        Hảo hơi ngần ngừ. Cô đã có ý định dành cho người yêu của mình cuộc dạo chơi trên con đường đẹp mắt và yên tĩnh này. Lần trước, anh ra đây, Hảo và anh đã không có thời giờ. Nhưng cô thấy mình khó từ chối. Cô đáp một cách lễ phép và hơi miễn cưỡng:

        - Cũng được ạ.

        Cái ý nghĩ đó càng làm cho Hảo khó chịu hơn khi thấy mình và Tùng đi giữa những hàng thông đang vang lên những tiếng tỉ tê. Cô có cảm giác như là mình đang phản bội người yêu. Có lúc, cô tự đặt mình vào địa vị anh đang đứng ở một chỗ nào đó bên xóm nhìn sang, và ghen hộ anh. Cô tự trách mình sao lại thiếu suy nghĩ, nhận lời cuộc đi dạo chơi vô lý này. Cô cố tình đi xa Tùng, nhưng con đường đồi quá hẹp không sao giúp cô bứt khỏi đầu cái cảm giác đang đi sánh vai một người đàn ông.

        Tùng trình bày những kinh nghiệm của mình một cách say sưa.

        - Một bản báo cáo dù chuẩn bị rất chu đáo, dù có nêu được những vấn đề hay, nhưng đưa ra trước một hội nghị vẫn có thể bị thất bại một cách thảm hại. Vì trong bất cứ một bản báo cáo nào, người báo cáo cũng phải đụng tới nhiều vấn đề mà mình không chuyên sâu. Chị có bao giờ nghĩ đến trường hợp một vị nào đó, nhất là một vị đã có tiếng tăm, chỉ cần lẩy ra một sơ suất nhỏ, châm biếm cái điều sai sót đó một câu, là cả bản báo cáo sẽ bị nghi ngờ?

        Tùng quay sang nhìn Hảo. Cặp mắt cô mở to. Cô đã nhận thấy vấn đề anh nêu lên rất có lý.

        Anh nói tiếp:

        - Như ban nãy chẳng hạn, chị đã nhắc tới việc làm của một số những nhà nghiên cứu khoa học người Pháp trước mặt đồng chí Công. Câu nói của chị không có sai sót gì nhưng đồng chí Công lại khó chịu.

        Hảo cãi:

        - Em nhận thấy thầy giáo khó chịu là phải, vì em chỉ lặp lại lời của người khác mà chưa có suy nghĩ... Nhưng em đồng ý với anh là ở hội nghị đông, không thể chiều lòng tất cả mọi người. Ta không thể lường hết những trường hợp ngẫu nhiên đó mà tính chuyện tránh trước.

        - Vậy mà tôi đã tránh được tất cả những trường hợp ngẫu nhiên đó, suốt từ ngày tôi ra trường tới giờ.

        - Anh làm thế nào? - Hảo ngước cặp mắt đẹp nhìn Tùng một cách tò mò.

        Tùng hơi mỉm cười, cái nụ cười duyên dáng, nửa như khiêm tốn, nửa như tự hào. Anh nói:

        - Bản báo cáo của tôi bao giờ cũng được đánh thành nhiều bản. Trước khi đưa nó ra hội nghị, tôi điểm lại hết những vị tai to mặt lớn, đem đặt ở nhà mỗi vị một bản để xin ý kiến. Thực ra, nhiều vị chẳng có thời giờ đoái hoài đến nó, nhưng khi thấy mình đã "bái sư học đạo" rồi, thì chả lẽ ra đến hội nghị, các vị lại cho mình ăn roi ăn vọt!

        Câu nói của Tùng làm cho Hảo phì cười. Tùng phấn chấn hẳn lên. Anh càng thêm vẻ tự tin.

        - Có một lần tôi đã bước lên bục diễn đàn mới nhìn ra một vị tai to trong ngành ngồi ngay ở hàng ghế đầu, đang chăm chú chiếu đôi mục kỉnh vào mình. Tôi lạnh cả người. Suốt thời gian chuẩn bị báo cáo, tôi quên mất vị này. May quá, tôi chợt nhớ ra tên một cuốn sách của ông này vừa xuất bản, tôi liên ứng khẩu thêm luôn một câu: "Trong quá trình nghiên cứu của chúng tôi, cuốn sách X., một công trình nghiên cứu rất có giá trị của giáo sư z, đã đem lại cho chúng tôi nhiều gợi ý hay, giúp chúng tôi vượt qua những khó khăn tưởng chừng như không thể vượt được". Và chị có hiểu kết quả như thế nào không? Sau khi tôi báo cáo xong, một anh chàng nêu lên một câu hỏi để chọc tôi, đã bị chính vị giáo sư này đứng lên chỉnh cho một mẻ.

        Hảo lại cười. Nhưng tiếng cười của cô lạ hẳn đi..,

        Trên đường về nhà, Tùng giới thiệu với Hảo một bản danh sách các nhân vật quan trọng sẽ có mặt tại hội nghị, mà anh nhận thấy Hảo nhất thiết phải nhắc tới tên và cảm ơn khi mở đầu báo cáo. Anh khuyên Hảo nên giữ lại một phần những số liệu đã nêu lên trong các bảng biểu. Anh nói nếu cô muốn, anh sẽ giúp cô viết một cuốn sách có giá trị bằng những số liệu này. Chốc chốc Hảo lại bật cười. Cô biết là mình không thể có thái độ gì khác hơn là những tiếng cười, vì nếu không cười thì cô phải nổi nóng.

        Tùng đã cảm thấy có cái gì là lạ trong tiếng cười của cô. Nhưng rồi anh lại nghĩ đến cái tính hay cười của nhiều cô gái ở vào lứa tuổi này. Không, những điều mình nói chắc là rất bổ ích đối với cô ấy, còn tiếng cười không bình thường kia chỉ là một hiện tượng sinh lý, anh nghĩ như vậy và lại yên tâm.

[Giangtvx]

       

4

        Vịnh Hạ Lòng mờ ảo trong bóng đêm.

        Hảo và Tuyến ngồi hóng gió ở cầu tàu bên bờ vịnh. Thủy triều lên ngập kín những bãi tắm ban chiều. Gió biển nồng nàn từ ngoài khơi thổi đến. Sóng vỗ dạt dào vào bờ đá dưới chân họ. Trước mắt họ, thị xã Hòn Gai nổi lên như một ốc đảo. Một thành phố thứ hai rực rỡ hơn xuất hiện dưới biển. Các tòa lâu đài tráng lệ dưới nước luôn luôn bị những đợt sóng xóa nhòa đi, vì thế càng thêm huyền ảo.

        Tàu Liên Xô, Trung Quốc, Ba Lan đậu nối nhau trên bến rót than. Xa xa, những con tàu không biết của nước nào, với những ngọn đèn màu, nhỏ li ti như những con đom đóm, đứng chờ heo hút giữa vịnh. Dưới ánh sáng bàng bạc của vầng trăng đầu tuần mảnh như một vết bấm móng tay, rặng núi đá lô nhô trên vịnh chỉ còn là những bóng đen trập trùng đang muốn hòa tan vào sóng nước và chân mây.

        Thành phố công nghiệp bên bờ vịnh này như muốn quên đi là nó đang đứng giữa chiến tranh, nó đang nằm không phải chỉ dưới sự đe dọa của những trái bom, mà ngay trong tầm pháo hạm của địch. Hảo cũng không ngờ ở đây vẫn bình tĩnh đến như thế. Những ngày ở Quảng Yên, nghe tiếng bom rền từ phía này vọng về, cô cứ tưởng Hòn Gai tan hoang rồi. Tất cả hầu như vẫn còn nguyên vẹn, trừ người nghỉ mát có vắng đi. Những hàng dừa non vẫn tiếp tục được trống thêm trên con đường chạy theo bờ vịnh. Người dân đã có một cách suy nghĩ mới đối với cuộc chiến tranh. Trong một thành phố bị bom đạn địch trút xuống, chỉ nơi nào trái bom lao xuống thì nơi đó là chiến tranh. Khi máy bay địch cút khỏi, mọi chuyện đều trở lại bình thường. Một người lạ tới đây sau trận ném bom, nhiều khi không biết là thành phố vừa bị máy bay địch đánh phá.
   
        Bác có tuổi mặc bộ quần áo xanh, ngôi câu cá gần chỗ hai người, vừa giật chiếc mồi câu. Lúc nãy Hảo hỏi thăm, biết bác là công nhân ở nhà máy điện Cọc Năm, một nơi thường bị máy bay địch đánh phá. Bác ở bên thị xã, tối tối, đạp xe sang bên này, vừa ngồi hóng gió, vừa thả mồi câu, kiếm ít cá về cải thiện bữa cơm trong gia đình. Bác nói có hôm trở về không, nhưng cũng có hôm kiếm được vài cân cá.

        Hảo đã nghe tiếng một con cá quẫy mạnh ở đâu đây.

        - To không, bác? - Tuyến sốt sắng hỏi.

        Bác cẩn thận gỡ món quà của biển cả vừa tặng cho mình, rồi đáp:

        - Khoảng vài lạng. Được bữa riêu sớm mai...

        Họ lại ngồi im lặng thở hít gió biển. Gió biển ở đây đậm đà hơn ở Quảng Yên vì nó gắn liền với mặt sóng.

        Bỗng nghe Tuyến cười khanh khách, Hảo hỏi:

        - Cậu cười cái gì thế?

        - Mình vừa nhớ lại một câu nói của ông bác mình...

        Hảo cũng bật cười vì cái tiếng cười vui vui của Tuyến.

        - Con em họ mình cũng học sinh vật - Tuyến kể. - Một hôm, đang ăn cơm, nó nói: "Trong thế giới động vật, loài người chỉ là thiếu nhi". Cậu mình hỏi: sao lại như vậy?". Mình đáp: "Em nó nói đúng cậu ạ. Loài người chỉ mới xuất biện trên trái đất khoảng một, hai triệu năm, còn con cá trong bát riêu này thì đã có mặt trên trái đất hàng trăm triệu năm. So với người, cá thuộc vào loại ông Bành Tổ". Bác mình nói: "Đúng rồi! Con cá nó thông minh hơn chị em chúng mày...".

        Hai người lại phì cười.

        Tuyến lại nói:

        - Đúng đấy cậu ạ... Chúng mình ngày mai báo cáo về chuyện này có khác gì thiếu nhi nói chuyện về ông Bành Tổ.

        - Biết làm thế nào?

        Vấn đề quả là rất khó, mọi công việc chỉ mới bắt đầu, Hảo nghĩ. Ngày mình xuống con thuyền nhỏ rời khỏi chỗ này ra khơi, chỉ mới cách đây hơn một năm. Nếu kết quả mình làm hôm nay chưa tốt thì mình cũng không có gì đáng trách.

        - Thầy Công nhận xét bản báo cáo của cậu như thế nào? - Tuyến hỏi.

        Hảo ngập ngừng rồi đáp:

        - Thầy nói tạm được nếu so với những điều kiện của mình. Thầy hiểu hoàn cảnh của mình, nên hạ thấp yêu cầu. Còn những người đến dự hội nghị chắc không nghĩ như thầy.

        - Báo cáo của cậu thì phải tốt rồi. Bao nhiêu là người giúp đỡ. Chỉ mình là gay thôi.

        Hảo biết Tuyến muốn ám chỉ việc Tùng, hai ngày nay, luôn luôn tìm cách theo sát mình.

        - Nếu ai cần người giúp đỡ thì mình xin nhường ngay.

        Tối nay, cũng vì muốn tránh Tùng, nên Hảo đã rủ Tuyến cùng ra ngồi hóng gió bên bờ biển. Anh đã chuyển từ việc giới thiệu với Hảo những bí quyết thành công trong hội nghị này, sang việc khuyên nhủ Hảo nên có phương hướng chuyển về một công tác tĩnh tại, như là nghiên cứu hay giảng dạy. Anh đã nói rõ hơn là ở các nhà trường đang cần có một đội ngũ cán bộ giảng dạy trẻ. Nếu Hảo báo cáo thành công ở hội nghị này thì con đường Hảo về nhà trường sẽ rất thuận tiện... Hảo nhận thấy quả là Tùng có nhiều kinh nghiệm sống. Anh dường như có thể làm chủ được mọi chuyện sẽ xảy ra trong cuộc đời mình. Có người bạn nào đã tâm sự với cô, muốn có một người chồng như vậy, một người biết lo lắng giải quyết hết cho mình mọi khó khăn trong cuộc sống. Nhưng càng nghe anh nói, Hảo càng thấy cuộc sống mà anh đang vẽ ra cho cô sao đáng ngán một cách lạ thường.

        Những đám mây vừa vén khỏi chân trời để lộ ra một khoảng xanh huyền ảo. Những quả núi đá đã tạo nên kỳ quan cho vùng biển này, hiện lên rõ hơn một chút dưới ánh trăng. Gió từ ngoài khơi thổi về nhiều hơn, dồn những con sóng nối nhau vỗ vào thành đá. Những đốm sáng lân tinh xanh biếc tung lên dưới chân họ.

        Cuộc đời này vẫn đẹp như tất cả những hình ảnh đang ở trước mặt mình kia. Mình sẽ không nhìn nó bằng cặp mắt của người khác, mà phải nhìn nó bằng chính cặp mắt của mình...