Vùng trời

[Giangtvx]

       

3

        Cuộc kiểm điểm diễn ra trong không khí thảo luận sôi nổi. Tư lệnh trưởng ngồi nghe với vẻ chăm chú vừa châm thêm một điếu thuốc lá mới.

        Đồng chí trực ban ở ngoài chạy vào, cắt ngang lời của một người lái đang phát biểu:

        - Báo cáo đồng chí tư lệnh Quân chủng: Trên Bộ mời đồng chí ra máy nói chuyện.

        Từ đầu tháng Chạp, Bộ Tổng tham mưu đã đặt một đường dây nói thẳng xuống trung đoàn bay.

        Tư lệnh giụi điếu thuốc lá vào chiếc gạt tàn, và lập tức đứng dậy đi ra.

        Giọng nói miền Trung ấm áp của đồng chí Tổng tư lệnh vang lên phía đầu kia đường dây:

        - Đồng chí Tâm đấy phải không?

        - Báo cáo: Tôi có mặt.

        - Hôm nay anh em làm ăn tốt?

        - Dạ....

        - Một giờ nữa, anh và đồng chí trung đoàn trưởng đoàn bay cùng tới gặp tôi được không?

        - Dạ, được.

        Tổng tư lệnh im lặng một chút rồi hỏi tiếp:

        - Anh em trên đó đang làm gì?

        - Báo cáo: anh em đang rút kinh nghiệm chiến đấu.

        - Đồng chí nói tôi có lời khen. Hôm nay, không quân đã cản phá được một đợt tấn công lớn của máy bay địch vào Thủ đô. Văn phòng của Bác mới điện sang hỏi tên những đồng chí lái vừa lập công để Bác khen thưởng. Các đồng chí đã làm cho kẻ địch phải suy nghĩ. Cần phải chỉ thị cho các đoàn bay nhanh chóng rút ra những bài học ngày hôm nay và cả đợt chiến đấu vừa rồi để phát huy lên. Các đồng chí đã buộc kẻ địch phải dành lực lượng và tâm trí để đối phó với không quân ta. Cần thường xuyên tạo cho kẻ địch một mối lo, không phải chỉ từ mặt đất mà ngay cả trên bầu trời mỗi lần chúng bay vào miền Bắc... Bộ đội và máy bay của đồng chí đã sơ tán chưa?

        - Đã bước đầu sơ tán.

        - Như vậy thì chưa được. Phải sơ tán người và máy bay rất cẩn thận. Lúc nào cũng phải sẵn sàng sửa chữa gấp sân bay nếu bị địch đánh hỏng. Cho anh em bàn ngay việc đối phó khi gặp lực lượng tiêm kích lớn của địch. Vì đợt vừa rồi các đồng chí chiến đấu tốt, nay mai thế nào địch cũng có những phản ứng mạnh đối với không quân ta. Tôi hẹn lui lại nửa giờ nữa để đồng chí bàn thêm với anh em về những điều tôi vừa nói.

        - Dạ. Đúng 20 giờ 30 phút, xin có mặt.

[Giangtvx]

       

4

        Buổi sáng. Quỳnh và Hùng đang ngồi ở nhà trực chiến tại sân bay.

        Quỳnh hỏi:

        -Tối qua cậu nhận được thư của ai?

        - Thư của cô Ngân.

        - Thư phương xa?

        - Vâng, rất xa rồi. Cô ấy đến nơi học đã một tháng... Sao hôm nọ anh để chị Hảo về sớm thế?

        Quỳnh biết Hùng muốn lảng sang chuyện khác, anh mỉm cười:

        - Mình áp dụng cái luận điểm làm giảm bớt sức cản của cậu... Nhưng mình hỏi thật... cậu có yêu cô Ngân không?

        - Tôi không có cảm tình với người con gái nào hơn cô ấy.

        - Thế thì mình không hiểu tại sao cậu lại cứ khăng khăng đòi cắt đứt!

        - Tôi đã có dịp tâm sự với anh.

        - Khi nghe cậu mình không hoàn toàn tin. Mình nghĩ có lẽ chủ yếu là vì cô ta chưa vừa ý cậu...

        Hùng liếm đôi môi khô nẻ vì nắng hanh, rồi đáp:

        - Không phải như vậy.

        - Nếu vậy thì cậu đã bỏ công sức làm một việc vô ích. Tình cảm con người không phải là một cánh đồng chỉ cần be bờ kỹ là muốn tháo nước ra hay ngăn nước vào đều được.

        - Tôi nghĩ sức mạnh của con người là ở nghị lực...

        - Cậu đừng đem đối lập những cái đều là chính đáng. Tình yêu đúng đắn không phải là một sức cản, mà là một động lực. Cả tình yêu, cả nghị lực đều thúc đẩy chúng ta giành chiến thắng.

        Hùng ngập ngừng rối nói:

        - Có lẽ tôi chưa nói hết với anh những điều tôi suy nghĩ. Tôi thấy tôi rất thật với mình. Tình cảm của tôi đối với Ngân gần đây có thể bị giảm sút nhanh không phải vì Ngân... Đó là vì tình yêu đối với tôi bỗng dưng mất sức hấp dẫn, ít ra cũng là trong tình hình hiện nay. Anh hãy tin ở lời tôi. Trong cuộc sống, có những lúc không phải tình yêu có thể đem đến cho con người hạnh phúc...

        Có tiếng còi xe phía dường cái. Hùng nhìn ra rồi nói:

        - Thủ trưởng Luân về kia rồi?

        Trung đoàn trưởng theo tư lệnh trưởng Quân chủng về Hà Nội từ tối hôm qua.

        Chiếc xe chạy qua xưởng sửa chữa định kỳ rồi rẽ vào sân bay. Nó đỗ lại trước cửa nhà trực. Không phải trung đoàn trưởng. Hai người mặc quần áo bay nhảy xuống. Hoa và Huấn đi vào. Hoa dận ủng thình thịch bước tới trước mặt Quỳnh, ưỡn bộ ngực nở nang, giơ tay chào:

        - Báo cáo: chúng tôi được lệnh ra thay ban. Mời hai đồng chí về ngay đoàn nhận công tác mới.

        Quỳnh nhìn cặp mắt nhấp nháy của Hoa, hỏi:

        - Cậu lại có trò gì vậy?

        Hoa buông tay xuống, nhoẻn miệng cười:

        - Các bạn ăn no bụng rồi. Hôm nay phải nghỉ nhường cho anh em chúng tôi chứ?

        Đông chí lái xe ngó đầu vào:

        - Mời anh Quỳnh và anh Hùng ra xe về ngay. Thủ trưởng Luân đang chờ.

        Quỳnh quay lại nhìn Hùng cũng đang ngơ ngác như anh. Hai người lại góc nhà lấy hộp đồ bay. Trước khi ra xe, Quỳnh ghé lại bên Hoa, hỏi nhỏ:

        - Có chuyện chi vậy cậu?

        Hoa làm ra vẻ nghiêm trang:

        - Chắc lại có đại hội phụ nữ hay thanh niên nào mời đoàn ta cử người đến báo cáo. Hay là thấy các bạn trực nhiều mệt nên ban chỉ huy đoàn cho đi an dưỡng ít lâu!

        - Mày là cứ phải cái Lan nó trị cho mới được!

        Suốt dọc đường, hai người im lặng. Quỳnh phân vân không đoán được vì sao bỗng dưng lại bị thay ban. Nếu đúng như lời Hoa vừa nói thì thật đáng chán. Mình sẽ phải đề nghị lại. Mặc dù thế nào, phải xa sân bay giữa lúc này thì không làm sao mà phấn khởi.

        Thấy hai người lái xách hộp đồ bay bước vào, mặt ỉu xìu, Luân hỏi:

        - Các cậu không muốn đi hả?

        - Anh cho biết đi đâu? - Quỳnh hỏi lại.

        - Cậu Hoa chưa nói à...? Có lệnh mới! Mình chọn hai cậu cùng đi Khu Tư với mình, kiểm tra mấy cái "bệ phóng" vừa hoàn thành. Nay mai, sẽ đưa các cậu vào đấy làm ăn. Ưng không?

        Cái thằng Hoa chết tiệt làm mình đau cả đầu, Quỳnh nghĩ. Mặt anh tươi tỉnh hẳn lên:

        - Chúng tôi sẵn sàng đi tới bất cứ nơi nào Tổ quốc cần đến.

        Anh ngoảnh sang thấy hàng ria xanh của Hùng đang đụng đậy. Đôi mắt nhiều lòng đen của người lái trẻ sáng hẳn lên.

        Trung đoàn trưởng nói:

        - Về chuẩn bị ba-lô ngay. Lát nữa, hậu cần phát thêm trang bị đi chiến trường. 3 giờ chiều xuất phát.

        Cho đến lúc ra xe, cả Quỳnh và Hùng đều không có một phút nghỉ ngơi. Nhận nhiệm vụ. Nhận trang bị. Chuẩn bị cá nhân. Người dặn dò công việc. Người nhắn nhe. Người kiểm tra. Và cả những người đến chia tay. Rõ ràng là một chuyến đi đặc biệt.

        Hai chiếc xe con, ngụy trang kín mít bằng những cành phi lao, đỗ trước cửa nhà tham mưu. Chính ủy đang đứng nói chuyện với trung đoàn trưởng, thấy hai người đi đến, hỏi:

        - Anh chàng Hùng, mũ sắt đâu?

        Hùng ngoái đầu nhìn chiếc ba-lô đeo trên lưng, rồi lại nhìn cái bọc cậu Cư gửi cho người bạn thợ máy anh đang ôm trong tay.

        - Quay lại thôi! - Chính ủy nói.

        Hùng vừa định trở về nhà thì cô y sĩ giữ lại:

        - Đồng chí cho tôi kiểm tra thuốc và bông băng cá nhân, nếu quên cái gì thì về lấy một thể.

        Đến lượt Quỳnh bị cô y sĩ kiểm tra.

        - Dấu chồng lạnh của anh đâu?

        Quỳnh sờ khắp các túi không thấy "tuýp" dầu cao vừa được phát sáng hôm nay. Anh ngẩn người ra. Cô y sĩ nhìn anh thương hại:

        - Thủ trưởng khuyết điểm nhé? Thôi tôi cho vay dầu của tôi, nếu anh tìm thấy khi về phải trả.

        Cô móc túi đưa cho Quỳnh hộp dầu con hồ màu đỏ xinh xinh.

        Xe sắp đi thì Đông chạy tới, giơ một đôi ủng, bảo Quỳnh:

        - Nên đem theo cái này, trong ấy còn mưa.

        Bút nhìn đôi ủng rồi nói:

        - Sáng kiến hay! ưu việt đấy, bạn Quỳnh ạ.

        Đông lại hỏi:

        - Có lấy không? Nếu không thì tao đem về.

        Quỳnh đón đôi ủng vừa cảm động vì sự săn sóc của bạn, vừa thương bạn. Anh biết Đông rất thèm chuyến đi của mình. Đông lại nói:

        - Thư nó gửi đến tao cứ giữ hộ. Nếu mày về chậm, chúng tao sẽ viết thư cho nó.

        Quỳnh thầm thì với bạn.

        - Viết khéo cho cô ấy khỏi lo.

        - Không phải dạy tao chuyện đó.

        Chính ủy từ phía xe của đoàn trưởng đi lại, thò tay qua cửa bắt tay cả mấy người. Anh nói:

        - Chúc các đồng chí đi mạnh khỏe, an toàn.

        Xe chuyển bánh rồi, lời chúc của anh vẫn còn vẳng bên tai Quỳnh. Lần đầu, anh nghe một cậu chúc như vậy. Con đường nhựa xám chạy dài trước mắt anh đêm nay là con đường ra trận, dẫn tới một miền đất rất thiêng liêng, ở đó có quê hương anh. Cũng phải một thời gian, mọi người mới hiểu ra những bom đạn chúng rải xuống khắp nơi trên miền Bắc là nhằm cắt đứt con đường này. Cuộc chiến đấu chống bọn giặc trời diễn ra suốt mấy năm nay trên miền Bắc cũng chính là để gìn giữ cái mạch máu nối liền cơ thể Tổ quốc. Cô ấy đã có lần nói tới con đường này. Cũng chính cô ấy đã nói những con đường trên đất nước đang nhập lại với nhau, cùng chạy về một hướng, đã dẫn cô ấy đến với mình... Đêm nay, cuộc chiến đấu của các anh đang chuyển về phía Nam để gìn giữ con đường cả nước đang đi, con đường máu chảy về tim...

[Giangtvx]

       

4

        Buổi sáng. Quỳnh và Hùng đang ngồi ở nhà trực chiến tại sân bay.

        Quỳnh hỏi:

        -Tối qua cậu nhận được thư của ai?

        - Thư của cô Ngân.

        - Thư phương xa?

        - Vâng, rất xa rồi. Cô ấy đến nơi học đã một tháng... Sao hôm nọ anh để chị Hảo về sớm thế?

        Quỳnh biết Hùng muốn lảng sang chuyện khác, anh mỉm cười:

        - Mình áp dụng cái luận điểm làm giảm bớt sức cản của cậu... Nhưng mình hỏi thật... cậu có yêu cô Ngân không?

        - Tôi không có cảm tình với người con gái nào hơn cô ấy.

        - Thế thì mình không hiểu tại sao cậu lại cứ khăng khăng đòi cắt đứt!

        - Tôi đã có dịp tâm sự với anh.

        - Khi nghe cậu mình không hoàn toàn tin. Mình nghĩ có lẽ chủ yếu là vì cô ta chưa vừa ý cậu...

        Hùng liếm đôi môi khô nẻ vì nắng hanh, rồi đáp:

        - Không phải như vậy.

        - Nếu vậy thì cậu đã bỏ công sức làm một việc vô ích. Tình cảm con người không phải là một cánh đồng chỉ cần be bờ kỹ là muốn tháo nước ra hay ngăn nước vào đều được.

        - Tôi nghĩ sức mạnh của con người là ở nghị lực...

        - Cậu đừng đem đối lập những cái đều là chính đáng. Tình yêu đúng đắn không phải là một sức cản, mà là một động lực. Cả tình yêu, cả nghị lực đều thúc đẩy chúng ta giành chiến thắng.

        Hùng ngập ngừng rối nói:

        - Có lẽ tôi chưa nói hết với anh những điều tôi suy nghĩ. Tôi thấy tôi rất thật với mình. Tình cảm của tôi đối với Ngân gần đây có thể bị giảm sút nhanh không phải vì Ngân... Đó là vì tình yêu đối với tôi bỗng dưng mất sức hấp dẫn, ít ra cũng là trong tình hình hiện nay. Anh hãy tin ở lời tôi. Trong cuộc sống, có những lúc không phải tình yêu có thể đem đến cho con người hạnh phúc...

        Có tiếng còi xe phía dường cái. Hùng nhìn ra rồi nói:

        - Thủ trưởng Luân về kia rồi?

        Trung đoàn trưởng theo tư lệnh trưởng Quân chủng về Hà Nội từ tối hôm qua.

        Chiếc xe chạy qua xưởng sửa chữa định kỳ rồi rẽ vào sân bay. Nó đỗ lại trước cửa nhà trực. Không phải trung đoàn trưởng. Hai người mặc quần áo bay nhảy xuống. Hoa và Huấn đi vào. Hoa dận ủng thình thịch bước tới trước mặt Quỳnh, ưỡn bộ ngực nở nang, giơ tay chào:

        - Báo cáo: chúng tôi được lệnh ra thay ban. Mời hai đồng chí về ngay đoàn nhận công tác mới.

        Quỳnh nhìn cặp mắt nhấp nháy của Hoa, hỏi:

        - Cậu lại có trò gì vậy?

        Hoa buông tay xuống, nhoẻn miệng cười:

        - Các bạn ăn no bụng rồi. Hôm nay phải nghỉ nhường cho anh em chúng tôi chứ?

        Đông chí lái xe ngó đầu vào:

        - Mời anh Quỳnh và anh Hùng ra xe về ngay. Thủ trưởng Luân đang chờ.

        Quỳnh quay lại nhìn Hùng cũng đang ngơ ngác như anh. Hai người lại góc nhà lấy hộp đồ bay. Trước khi ra xe, Quỳnh ghé lại bên Hoa, hỏi nhỏ:

        - Có chuyện chi vậy cậu?

        Hoa làm ra vẻ nghiêm trang:

        - Chắc lại có đại hội phụ nữ hay thanh niên nào mời đoàn ta cử người đến báo cáo. Hay là thấy các bạn trực nhiều mệt nên ban chỉ huy đoàn cho đi an dưỡng ít lâu!

        - Mày là cứ phải cái Lan nó trị cho mới được!

        Suốt dọc đường, hai người im lặng. Quỳnh phân vân không đoán được vì sao bỗng dưng lại bị thay ban. Nếu đúng như lời Hoa vừa nói thì thật đáng chán. Mình sẽ phải đề nghị lại. Mặc dù thế nào, phải xa sân bay giữa lúc này thì không làm sao mà phấn khởi.

        Thấy hai người lái xách hộp đồ bay bước vào, mặt ỉu xìu, Luân hỏi:

        - Các cậu không muốn đi hả?

        - Anh cho biết đi đâu? - Quỳnh hỏi lại.

        - Cậu Hoa chưa nói à...? Có lệnh mới! Mình chọn hai cậu cùng đi Khu Tư với mình, kiểm tra mấy cái "bệ phóng" vừa hoàn thành. Nay mai, sẽ đưa các cậu vào đấy làm ăn. Ưng không?

        Cái thằng Hoa chết tiệt làm mình đau cả đầu, Quỳnh nghĩ. Mặt anh tươi tỉnh hẳn lên:

        - Chúng tôi sẵn sàng đi tới bất cứ nơi nào Tổ quốc cần đến.

        Anh ngoảnh sang thấy hàng ria xanh của Hùng đang đụng đậy. Đôi mắt nhiều lòng đen của người lái trẻ sáng hẳn lên.

        Trung đoàn trưởng nói:

        - Về chuẩn bị ba-lô ngay. Lát nữa, hậu cần phát thêm trang bị đi chiến trường. 3 giờ chiều xuất phát.

        Cho đến lúc ra xe, cả Quỳnh và Hùng đều không có một phút nghỉ ngơi. Nhận nhiệm vụ. Nhận trang bị. Chuẩn bị cá nhân. Người dặn dò công việc. Người nhắn nhe. Người kiểm tra. Và cả những người đến chia tay. Rõ ràng là một chuyến đi đặc biệt.

        Hai chiếc xe con, ngụy trang kín mít bằng những cành phi lao, đỗ trước cửa nhà tham mưu. Chính ủy đang đứng nói chuyện với trung đoàn trưởng, thấy hai người đi đến, hỏi:

        - Anh chàng Hùng, mũ sắt đâu?

        Hùng ngoái đầu nhìn chiếc ba-lô đeo trên lưng, rồi lại nhìn cái bọc cậu Cư gửi cho người bạn thợ máy anh đang ôm trong tay.

        - Quay lại thôi! - Chính ủy nói.

        Hùng vừa định trở về nhà thì cô y sĩ giữ lại:

        - Đồng chí cho tôi kiểm tra thuốc và bông băng cá nhân, nếu quên cái gì thì về lấy một thể.

        Đến lượt Quỳnh bị cô y sĩ kiểm tra.

        - Dấu chồng lạnh của anh đâu?

        Quỳnh sờ khắp các túi không thấy "tuýp" dầu cao vừa được phát sáng hôm nay. Anh ngẩn người ra. Cô y sĩ nhìn anh thương hại:

        - Thủ trưởng khuyết điểm nhé? Thôi tôi cho vay dầu của tôi, nếu anh tìm thấy khi về phải trả.

        Cô móc túi đưa cho Quỳnh hộp dầu con hồ màu đỏ xinh xinh.

        Xe sắp đi thì Đông chạy tới, giơ một đôi ủng, bảo Quỳnh:

        - Nên đem theo cái này, trong ấy còn mưa.

        Bút nhìn đôi ủng rồi nói:

        - Sáng kiến hay! ưu việt đấy, bạn Quỳnh ạ.

        Đông lại hỏi:

        - Có lấy không? Nếu không thì tao đem về.

        Quỳnh đón đôi ủng vừa cảm động vì sự săn sóc của bạn, vừa thương bạn. Anh biết Đông rất thèm chuyến đi của mình. Đông lại nói:

        - Thư nó gửi đến tao cứ giữ hộ. Nếu mày về chậm, chúng tao sẽ viết thư cho nó.

        Quỳnh thầm thì với bạn.

        - Viết khéo cho cô ấy khỏi lo.

        - Không phải dạy tao chuyện đó.

        Chính ủy từ phía xe của đoàn trưởng đi lại, thò tay qua cửa bắt tay cả mấy người. Anh nói:

        - Chúc các đồng chí đi mạnh khỏe, an toàn.

        Xe chuyển bánh rồi, lời chúc của anh vẫn còn vẳng bên tai Quỳnh. Lần đầu, anh nghe một cậu chúc như vậy. Con đường nhựa xám chạy dài trước mắt anh đêm nay là con đường ra trận, dẫn tới một miền đất rất thiêng liêng, ở đó có quê hương anh. Cũng phải một thời gian, mọi người mới hiểu ra những bom đạn chúng rải xuống khắp nơi trên miền Bắc là nhằm cắt đứt con đường này. Cuộc chiến đấu chống bọn giặc trời diễn ra suốt mấy năm nay trên miền Bắc cũng chính là để gìn giữ cái mạch máu nối liền cơ thể Tổ quốc. Cô ấy đã có lần nói tới con đường này. Cũng chính cô ấy đã nói những con đường trên đất nước đang nhập lại với nhau, cùng chạy về một hướng, đã dẫn cô ấy đến với mình... Đêm nay, cuộc chiến đấu của các anh đang chuyển về phía Nam để gìn giữ con đường cả nước đang đi, con đường máu chảy về tim...

[Giangtvx]

CHƯƠNG X

1

        Trọng và hai người bạn cùng đi đã vượt sông Bến Hải được gần một tuần.

        Họ đi suốt ngày giữa những khu rừng trụi lá. Ở đây dường như không còn sự sống. Những sinh vật chính của núi rừng đã bị hóa chất độc loại trừ. Cây cối chết bệnh chỉ còn là những bộ xương khô. Chim chóc và những loài thú rừng đã rời khỏi vùng đất chết. Không nghe thấy cả tiếng côn trùng. Không còn cả tiếng rì rào của lá mỗi khi có gió thổi. Những chiếc lá lìa cành, rải thành lớp dầy trên đường đi, chưa tiêu hủy được hình hài của nó dưới những vũng nước mưa. Lần đầu lội trong những vũng nước này, Trọng có cảm giác khi bước ra khỏi, đôi bàn chân anh sẽ héo úa đi. Cái vẻ bệnh tật của nó khiến cho anh ghê ghê. Nhưng rồi anh cũng quen.

        Những trận mưa dầm dề không dứt. Không mấy lúc nhìn thấy vòm trời. Tấm màn mưa giăng phủ bốn phía. Thỉnh thoảng lại xuất hiện một đám mù màu xám, quay cuồng dữ dội, như khói mới từ mặt đất phụt lên.

        Nếu không có những loạt đại bác ầm ầm sôi réo dưới chân núi thì Trọng đã tưởng mình đang lạc vào xứ sở của những huyền thoại.

        Họ nhìn thấy trên dọc đường những vỏ đồ hộp và mảnh giấy bóng gói kẹo. Quân Mỹ mới rút khỏi đây được ít ngày.

        Các chiến sĩ giao liên đã tạo ra con đường này. Người vạch tuyến đường lựa tránh những vùng có dân cư. Những cuộc di chuyển cần được giữ bí mật. Đồng bào miền núi tại địa phương cũng ngại ở gần con đường, vì nó là mục tiêu thu hút những trận ném bom tàn khốc. Những chiến sĩ giao liên tìm mọi cách giấu kín công trình của mình. Nhưng cứ sau một thời gian, nó lại bị máy bay địch tìm thấy. Người đi đường mặc dù được dặn dò cẩn thận, vẫn không khỏi có lúc nghĩ rằng mình chỉ qua đây một lần, đã chặt cây làm quang rừng, đun nấu không chịu che đậy, trong khi địch rình rập đêm ngày và rất thính hơi. Mỗi lần đưa một tuyến đường vào sử dụng, người chiến sĩ giao liên đã phải tính ngay đến chuyện chuẩn bị một con đường mới. Địch dồn mãi họ về phía tây. Những con đường làm về sau, chạy lên cao hơn, tuyến đường kéo dài ra, và người đi càng vất vả thêm vì phải vượt qua nhiều đèo cao, dốc đứng.

        Gần đây, với việc Mỹ đưa quân ra đường 9 và rải hóa chất độc làm trụi lá, phạm vi mở đường của ta bị thu hẹp lại nhiều. Các chiến sĩ giao liên đã làm xong một con đường mới nhưng thấy quân Mỹ vừa tạm rút, họ lại tiếp tục sử dụng đường cũ. Họ cần dành dụm vốn liếng cho những cuộc chuyển quân quan trọng nghe đâu sẽ bắt đầu khi mùa khô tới.

        Người dẫn đường nói cho bọn Trọng yên lòng là kẻ địch sẽ bị bất ngờ khi ta cứ đi theo đường mà chúng đã biết rõ, và thời tiết xấu này là một thứ ngụy trang lý tưởng đối với máy bay.

        Thường thường trời sắp tối, họ mới rẽ vào một khu rừng rập rạp không có dấu chân người. Có những lần, chợt nhận ra mình đang đứng dưới một mái nhà, họ mới biết cuộc hành trình trong ngày đã chấm dứt. Bộ đội ở các trạm thường rất ít. Họ không đủ người để tổ chức canh gác. Các trạm giao liên không có gì bảo vệ ngoài cách cố gắng giữ bí mật địa điểm của mình

        Những người chủ nhà không hỏi họ là ai và từ đâu tới. Họ ăn cơm chiều do trạm nấu, ngủ lại một đêm trên tấm sàn nứa trong căn nhà hầm. Đây là chê độ ưu tiên đối với khách đặc biệt, những đoàn cán bộ ít người. Các đơn vị bộ đội đi đông, phải căng lều, mắc võng nghỉ ngoài rừng và thổi nấu lấy. Sớm hôm sau, họ được đánh thức từ khi còn tối đất, ăn cơm sáng và nhận thêm một nắm cơm trưa. Họ chia tay với người đưa đường bữa trước và lại cùng một chiến sĩ trẻ khác tiếp tục hành trình. Vẫn không có ai nói gì về những khó khăn, nguy hiểm họ có thể gặp trên chặng đường mới.

        Sau chặng đường đầu tiên, đồng chí trợ lý tuyên huấn hỏi Trọng và anh họa sĩ là từ khi nhận súng ngắn đã bắn thử lần nào chưa. Anh tròn mắt khi thấy họ đều lắc đầu. Ngay hôm sau, anh đã buộc hai người, anh gọi chung là "các nhà văn nghệ", phải tập bắn vào một bướu cây trên đường đi.

        Người dẫn đường tỏ vẻ ngạc nhiên, vì các "thủ trưởng" đều bắn quá kém. Hai viên đạn không để lại chút dấu vết gì trên mục tiêu.

        Trọng thấy anh chiến sĩ bỗng đưa mắt nhìn xuống khẩu AK. Có lẽ cậu ấy nghĩ nếu hôm nay gặp bọn biệt kích, thì chỉ còn trông đợi vào khẩu tiểu liên của mình.

        Anh bắt đầu hiểu là mình đang ở giữa chiến trường và mình không thể không trở thành chiến sĩ.

[Giangtvx]

       

2

        Từ lúc rời Hà Nội, giữa ba người đã diễn ra một cuộc thi đua ngầm. Không ai nói với ai nhưng cùng tự bảo sẽ không chịu mang tiếng là hèn nhát trước bom đạn của kẻ thù.

        Mỗi đêm đi đường, họ phải vượt qua một vài trọng điểm. Một bến phà, một chiếc cầu, một ngã ba, một đoạn đường lầy mà máy bay địch luôn đánh phá. Đó là không kể bất cứ lúc nào máy bay cũng có thể thả pháo sáng trên đầu, và lao xuống bắn vào chiếc xe nếu chúng nhận ra.

        Đồng chí trợ lý tuyên huấn tỏ ra mình là người thông hiểu tình hình và từng trải bom đạn. Anh vốn làm công tác phái viên nên thường phải đi các đơn vị chiến đấu nắm tình hình. Mỗi lần Trọng bàn cách đổi phó với những khó khăn ở phía trước, anh hay nói: "Không có gì đâu! Cứ đi thôi!". Anh muốn lấy thái độ coi thường sự nguy hiểm, dùng một cách giải quyết đơn giản để làm yên lòng những người bạn văn nghệ cùng đi.

        Thái độ của đồng chí trợ lý được anh họa sĩ đồng tình. Anh không thăm hỏi tình hình địch đánh phá ra sao như mọi người thường làm, không tham gia bàn bạc, và còn có vẻ không thích nghe nói đến những chuyện đó. Về sau Trọng mới biết đồng chí họa sĩ rất tin vào sự may rủi. Anh cho rằng tìm hiểu kỹ lưỡng mọi chuyện chỉ làm cho mình thêm bận tâm, lo lắng, ảnh hưởng đến tinh thần phấn chấn trong chuyến đi. Mặt khác, anh tin là mình luôn luôn gặp may, vì nếu không như vậy anh đã chết từ lâu ngay trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất. "May hơn khôn", đó là triết lý của anh.

        Trọng có một cá tính khác với những người cùng đi. Anh hay cả nghĩ. Những chuyện có quan hệ tới cuộc sống của mình, tới thành công của chuyến đi lại không thể làm anh không suy tính. Anh hỏi kỹ cách đánh phá của địch. Anh suy nghĩ, cân nhắc, nêu ý kiến về lựa tuyến đường, chọn giờ xuất phát, chọn thời cơ vượt qua những trọng điểm. Trọng hơi ngỡ ngàng khi nghe các bạn nói: "người ta đi được thì mình cũng đi được". Lập luận này không phải là không có những cơ sở vững chắc của nó. Trọng cũng cảm thấy có lẽ mình nhút nhát, nên luôn luôn lo lắng, tính toán.

        Rồi nhiều trường hợp nguy hiểm đã đến với họ trên dọc đường. Có những lúc họ cần phải có ngay quyết định để đối phó kịp thời. Trong lúc có người hót hoảng, Trọng lại tỏ ra bình tĩnh. Ý kiến anh đưa ra lập tức được các bạn đồng tình. Trọng nhận thấy những suy nghĩ trước đó của mình không phải vô ích. Từ đó, những lúc Trọng trao đổi với giao liên để thăm hỏi tình hình hay nêu vấn đề bàn bạc cách đối phó với khó khăn trên dọc đường đã được các bạn chấp nhận.

        Mỗi cung đường đưa họ nhích lại gần nhau hơn. Họ bắt đầu cởi mở với nhau và tâm sự cả những điều không nên nói. Mỗi người có một sự thúc đẩy riêng trong chuyến dị.

        Đồng chí trợ lý nói mình đã đòi đi chiến trường bằng được vì tự ái. Ở cơ quan anh, không mấy cán bộ đi nhiều bằng anh. Nơi nào có đánh nhau là anh có mặt. Anh đã chết hụt mấy lần ở Khu Tư. Nhưng anh vẫn bị xếp vào loại chưa có "mác". Trong khi đó, nhiều anh chàng lười đi, xuống đơn vị năng lực phát hiện vấn đề cũng xoàng, nhưng tình cờ được giao công tác vào Nam vài ba tháng để phổ biến một nghị quyết mới của trên, khi về lại được tiếng là người xông pha vì đã có mặt ở chiến trường. Anh phải đi một chuyến thật sâu để kiếm cái "mác" làm ăn lâu dài. Cái "nhãn hiệu" của chiến trường chính là nguồn thúc đẩy anh vượt qua mọi khó khăn của chuyến đi.

        Đồng chí họa sĩ có một tâm sự khác. Những năm kháng chiến chống Pháp, anh vẽ cho một tờ báo của đại đoàn và đã trở thành một họa sĩ có tên tuổi. Sau mấy năm hòa bình, anh mới nhận thấy không thể vẽ chỉ với một năng khiếu từ nhỏ. Anh xin đi học vẽ lâu dài, bắt đầu từ lớp trung cấp. Anh đã học tới năm cao đẳng cuối cùng, và đang chuẩn bị làm tranh tốt nghiệp. Các thầy nhận xét nét vẽ của anh quá cứng vì anh học cơ bản muộn. Giữa lúc đó, đơn vị cần có một họa sĩ đi vào Nam. Anh xin đi. Nhà trường quyết định cấp cho anh bằng tốt nghiệp. Một số bạn bè nhận xét tấm bằng này chỉ là sự chiếu cố với người đi xa. Anh từ chối không nhận bằng, và hẹn lúc trở về sẽ nộp một bức tranh không phải chỉ xứng đáng với bằng tốt nghiệp mà còn xứng đáng với nghề nghiệp của mình.

        Với Trọng thì lại là nguồn thúc đẩy khác. Cuộc kháng chiến lần thứ hai này mang lại cho anh nhiều suy nghĩ. Anh thấy cần phải có một cuốn tiểu thuyết. Anh nghĩ là mình sẽ không thể hiểu về con người, về cuộc chiến tranh này nếu anh không có mặt ở chiến trường chính. Dù mình chỉ viết về những chiến sĩ lái máy bay hay những anh bộ binh ở đảo Cồn Cỏ, mình cũng phải đi tới đó. Sẽ không có cuộc chiến tranh trên miến Bắc nếu không có cuộc chiến đấu ở trong kia. Cũng còn những lý do khác thúc đẩy anh, đó là những điều có tính chất đạo lý...

        Họ đã tới chiến trường. Con đường phía trước còn rất dài. Họ chưa biết những gì sẽ tiếp tục thử thách họ.

        Cuộc thi đua không tuyên bố ngày ngày giữa họ vẫn âm thầm diễn ra.

[Giangtvx]

        

3

        Người dẫn đường hôm nay là một cán bộ của đường dây.

        Buổi sáng, đồng chí trưởng trạm dẫn đến căn nhà hầm của bọn Trọng, một người cao lớn, mặc quần áo bà ba, đầu đội chiếc mũ cứng, tay đeo đồng hồ có đệm một miếng nỉ đỏ. Anh chỉ mang một gùi gạo lớn trên lưng. Trưởng trạm nói:

        - Các thủ trưởng đi theo đồng chí tê.

        Anh đeo gùi gạo hỏi lại:

        - Vũ khí thế nào? Cho mượn khẩu tiểu liên chứ?

        - Ba cây súng ngắn của ba thủ trưởng đủ rồi còn chi! Hỏa lực mạnh quá đó! - Trưởng trạm đáp.

        Anh đeo gùi gạo ngần ngừ rồi nói với bọn Trọng:

        - Thủ trưởng nào cho tôi mượn tạm cây súng.

        Trưởng trạm nói thêm:

        - Trạm hết người, tiện có đồng chí cán bộ trên đoàn cùng đi vô, chúng tôi nhờ dẫn các đồng chí luôn.

        Trọng tháo khẩu súng của mình trao cho anh cán bộ chưa già nhưng đã có những vết rạn chân chim ở đuôi mắt.

        Họ đã đi khá xa bờ sông Bến Hải. Rừng phía trong này nhiều quãng chưa bị máy bay thả hóa chất độc. Mây vẫn phủ đầy trời, nhưng không mưa. Con đường nằm dưới vòm cây kín đáo. Từ hôm đi mới được một ngày tạnh ráo. Bớt được tấm ni-lông choàng trên người, ai nấy cảm thấy thoải mái, dễ chịu.

        Anh cán bộ ít nói, đeo gùi gạo nặng, trèo dốc băng băng. Từng quãng, anh phải dừng lại, đứng chờ bọn Trọng. Khi mọi người đuổi tới gần, anh lại vùn vụt bước tiếp.

        Những ngày gần đây, Trọng đã tạm bỏ thói quen thăm hỏi đường sá và những khó khăn trên cung đường. Người dẫn đường ở các trạm phía trong toàn là những anh lính quá trẻ. Kể ra nếu mình lấy vợ sớm thì con mình cũng gần bằng tuổi họ. Chẳng tiện hỏi họ những chuyện đó khi hàng ngày họ vẫn qua lại trên đường này, và còn gắn bó với nó chưa biết tới bao giờ. Thậm chí có lúc đôi chân đã rất mỏi, Trọng cũng cố kìm không hỏi đường vế trạm còn bao xa.

        Không biết có gì trên đoạn đường này mà anh cán bộ đeo gùi gạo khá nặng cứ đi như bị ma đuổi? Trọng và các bạn thỉnh thoảng lại nhìn nhau. Nhưng không ai bảo ai, cả ba người cùng nghiến răng, cố gò lưng đuổi theo người cán bộ.

        Cứ mỗi giờ, người cán bộ để họ nghỉ đúng mười phút, rồi lại đi tiếp với tốc độ không thay đổi.

        Buổi trưa, trời quang hẳn. Qua kẽ lá, họ nhìn thấy vòm trời cao và xanh. Một mảng biển màu lục hiện ra ở chân trời phía sau những cồn cát trắng mịn mà.

        Đồng chí trợ lý tuyên huấn nói:

        - Bạn giao liên ơi! Bọn mình “đọa” rồi (anh cố dùng một tiếng địa phương cho vui vẻ). Cho anh em nghỉ chân làm bữa trưa chứ?

        Người cán bộ quay lại nhìn họ, vẻ mặt cau có. Đồng chí trợ lý nhạy cảm, cho là mình đã lỡ lời gọi anh là "giao liên", nhoẻn miệng cười, xoa dịu:

        - Chỗ này mát mẻ quá, đồng chí ạ.

        - Mát chết đấy! Trời nắng rồi, ngồi đây mà ăn B.52!

        Nói xong, anh quay đầu đi tiếp.

        Bọn họ đành cắm cổ đuổi theo. Anh nói thực hay chỉ dọa? Rừng cây yên tĩnh và đẹp như thế này!...

[Giangtvx]

       

4

        Thoạt đầu, Trọng nhìn thấy một đám khói đen bùng lên ở khu rừng trước mặt. Những đám khói đen khác liên tiếp phụt lên, chạy xô về phía anh. Những tiếng rít xé không khí ập đến cùng lúc với tiếng nổ mỗi lúc càng lớn. Rồi tai anh điếc đặc, và rừng cây bắt đầu nhảy múa làm mắt anh hoa lên.

        Người cán bộ dẫn đường quay lại, nét mặt hoảng hốt, vừa vung tay ra hiệu cho các anh vừa lao người nằm xuống mặt đất.

        Trọng chợt hiểu nguy hiểm đang trực tiếp đến với mình. Anh đã lọt vào giữa thảm bom B.52. Anh lao mình ép ngực xuống đất, nhưng thấy đất liên tiếp đẩy mình lên và nghẹt thở. Ánh sáng bỗng chói lòa trên đầu. Trọng ngước mắt nhìn lên, thấy những cây cối ở gần đó vừa bị một lưỡi dao vô hình khổng lồ chém đứt, đang ngả nghiêng đổ xuống. Những hình ảnh đảo lộn dữ dội đó diễn ra không tiếng động, như trong một giấc mơ. Chợt nhận thấy một thân cây lớn đang lừng lững lao tới, anh thét lên, lăn vội đi mấy vòng để tránh cái chết đang tìm đến mình.

        Một vật gì cản lại anh. Đó là một tảng đá. Anh đã nằm ở một khe suối. Trọng bò quanh tảng đá định tìm một khe hở nép người vào. Cũng lúc đó, anh nhìn thấy hai bạn đồng đội ở không xa. Đồng chí trợ lý chúi đầu vào một hốc cây. Có lẽ anh ta nghĩ chủ yếu là phải bảo vệ lấy cái đầu. Còn đồng chí họa sĩ thì nép mình dưới một hòn đá cheo leo bên sườn dốc. Cậu ta chắc chắn sẽ chết bẹp nếu hòn đá vì chấn động của bom mà tách khỏi sườn núi lăn xuống.

        Cả khu rừng chung quanh Trọng đang bốc khói. Nhìn khắp nơi, chỗ nào cũng thấy cây đổ. Không biết cái thân cây ban nãy đã bay đến chỗ Trọng giờ nằm ở đâu!

        Trên trời vẫn còn những dải khói dài của máy bay B.52 để lại.

        Anh không hiểu tại sao mình và các bạn lại có thể nhanh đến như thế, lao từ trên kia xuống đây. Họ đã làm những động tác mà lúc bình thường không bao giờ họ làm được.

        Rồi anh nhận thấy không phải bom chỉ rơi trên dốc mà còn có nhiều trái rơi dọc con suối này. Biết đâu chính dòng suối lại là mục tiêu chính của trận ném bom...?

        Trọng chợt nhớ đến người cán bộ dẫn đường. Anh ấy sổng hay chết? Anh ấy còn ở trên đó hay đi đâu rồi?... Nếu không gặp lại anh thì cuộc hành trình hôm nay tiếp tục ra sao...? Đường đi chắc đã bị trận bom xóa mất rồi! Và nếu tìm ra đường, họ sẽ đi đến đâu? Bọn địch ở cách đây không xa. Điều anh vẫn thường lo ngại từ khi sang bờ Nam này đã xảy ra.

        Chợt nghe có tiếng người ở xa xa. Trọng nhỏm dậy nhìn lên dốc. Tiếng gọi từ trên đó vọng xuống. Đã nghe đúng tiếng anh cán bộ:

        - Các đồng chí ơi...! Ba ông đi đâu rồi...?

        Anh cán bộ đang gào mỗi lúc một to. Cùng lúc, cả ba người đều lên tiếng:

        - Đây rồi! Chúng tôi đang ở đây...

        - Ba ông ở cả dưới đó phải không? - Giọng người cán bộ mừng rỡ.

        - Cả ba chúng tôi ở đây - Đồng chí họa sĩ có tiếng nói to trả lời.

        - Có ai việc gì không?

        - Không ai việc gì cả.

        Người cán bộ như vừa thở phào. Anh im lặng một lúc, rồi lại đổi giọng:

        - Lên nhanh! Đi thôi!... Không thoát ly nhanh, nó đến đợt nữa chết cả nút bây giờ!

        Ba người vội rời chỗ ẩn náu, chạy lên dốc. Họ không hiểu tại sao lúc xuống đây nhanh như vậy mà bây giờ đi mãi không lên tới nơi.

        Vừa nhìn thấy họ, anh cán bộ hấp tấp nói ngay:

        - Chạy! Nó sắp tới đợt hai...

        Lần này, anh chạy thật.

        Cả bọn Trọng cắm cổ đuổi theo. Những thân cây, cành cây bết đầy đất đá, đổ ngang đường cản họ lại. Có những trái bom đã nổ ngay trên mặt đường buộc họ phải đi vòng. Họ đánh vật với tất cả những gì đang muốn níu áo, níu ba- lô họ lại. Lúc chồm lên, lúc luồn qua dưới những thân cây. Ai nấy như có lửa đốt trong người. Mỗi phút ở giữa thảm bom kéo dài như một thế kỷ. Họ sợ B.52 lại kéo tới. Họ sợ mất liên lạc với người dẫn đường, vì như vậy cũng nguy hiểm không kém. Không một ai nhớ là trước trận bom đôi chân mình đã mỏi, bụng đã đói cần được ăn...

        Cuối cùng, họ đã đến rừng cây xanh.

        Họ muốn dừng lại, nhưng anh cán bộ dẫn đường vẫn tiếp tục chạy. Họ nhớ lại lời anh nói, những khu rừng còn xanh tốt thế này chính là nơi B.52 thường tới thả bom. Họ lại cố bám theo anh.

        Đến lúc tới được khu rừng trụi lá, mọi người đều mệt tưởng như đứt hơi.

        - Nghỉ!

        Người dẫn đường ra lệnh. Anh ngồi xuống tảng đá cạnh đường, bỏ gùi gạo nặng, cầm chiếc mũ cứng quạt vào bộ mặt đỏ gay, bết bụi đỏ và mồ hôi.

        Họ bắt đầu nhìn nhau.

        Đông chí trợ lý đầu không mũ, một ống quần bị xé toạc làm hai.

        Mọi vật trên người đồng chí họa sĩ đều nhuốm màu đất đỏ. Anh nhìn xuống bàn chân, rồi kêu lên:

        - Gay quá! Tôi mất dép rồi!

        Nhưng anh không mất dép. Điều lạ lùng là không hiểu đôi dép cao-su đen đó đã bằng cách nào, từ đôi bàn chân, qua cẳng chân, bò lên bám chắc quanh vế đùi trên to lớn của anh.

        Trọng cũng nhận thấy chiếc bi-đông nước đeo ở thắt lưng không còn, và một ống tay áo của anh bị rách. Nếu bây giờ có tấm gương soi, anh sẽ thấy mình cũng kỳ dị không kém gì các bạn.

        Họ cố nuốt cho xong nắm cơm lạo xạo đất và sạn. Nắm cơm nguội lạnh vào tới dạ dày làm cho họ rét run. Anh cán bộ lại giục lên đường.

        Trên đoạn đường này, anh đi chậm vừa đi vừa nói chuyện.

        - Vừa rồi các thủ trưởng làm tôi lo chết cha! Nếu chẳng may bị mất một hai "cụ" thì tối nay về trạm không biết ăn nói thế nào!...

        Lúc này, anh mới hỏi tên ba người và họ công tác ở đâu. Thảo nào ban nãy, họ cứ nghe anh gọi mãi: "Ba ông đâu?". Họ không ngờ người cán bộ có thái độ dửng dưng này tưởng như rất dễ bỏ rơi họ dọc đường, lại gắn bó với họ đến như vậy.

        Ở đoạn đường đi tiếp. Trọng bỗng cảm thấy người nhẹ lâng lâng. Anh có một niềm vui mới. Không phải chỉ vì anh vừa thoát khỏi một trận B.52 rải thảm khủng khiếp. Nhưng anh đã hiểu cái bóng ma ghê gớm ở miền Nam này, suốt những ngày qua vẫn đe dọa anh, cũng chỉ là như vậy. Anh thấy mình đã hành động đúng khi lăn mấy vòng để tránh cái cây bị bom phát quang chém đứt, nhằm chỗ mình lao tới. Anh phân vân không hiểu hành động của đồng chí dẫn đường bắt mọi người cắm đầu chạy ra khỏi bãi bom là đúng hay sai? Anh cho rằng nếu B.52 lại đến ném bom, làm như vậy họ sẽ bị nguy hiểm. Anh nghĩ trong trường hợp này, nơi tương đối an toàn là xuống ngồi giữa một hố bom, chờ cho đến khi biết là trận oanh tạc đã chấm dứt, hãy tìm cách rời khỏi khu rừng. Anh tự bảo: "Nếu lần sau lại gặp trường hợp này, chắc là mình sẽ đỡ hoảng hốt và biết cách đối phó tốt hơn".

        Trọng nhìn các bạn thấy họ cũng có vẻ vui hơn mấy ngày trước khi không có chuyện gì xảy ra trên dọc đường.

[Giangtvx]

CHƯƠNG XI

1

        Giờ phút khoan khoái nhất trong những ngày đi đường là lúc họ đã gột hết lớp bùn đất trên người ở một khe suối, treo chiếc võng trong căn nhà hầm của trạm, nằm cong người trên võng sạch sẽ, đốt một điếu thuốc chờ đến bữa ăn. Không có những cung đường nào con người vượt qua trên trái đất này lại quý giá như những cung đường trên dải Trường Sơn trong những năm đánh Mỹ. Vì mỗi cung đường đó là thước đo sức khỏe, nghị lực của con người. Và nhất là, nó được đo bằng cái sống và cái chết. Mỗi ngày, họ vượt qua thêm một cửa ải của bom đạn. Mỗi ngày, họ lại nhận thấy số phận hôm nay vẫn dành cho mình những điếu may mắn. Mỗi ngày, họ lại thấy mình đã dấn thêm được một bước trên đường đi tới đích. Mỗi ngày, họ lại thấy con người mình đã lớn thêm lên.

        Trọng đã hút đến điếu thuốc thứ hai. Từ ngày qua bờ Nam, mỗi lần anh chỉ hút nửa điếu khi thật thèm. Dự trữ thuốc lá của họ gần cạn. Anh đã phải tập hút thứ thuốc lá sừng bò của địa phương. Hôm nay, Trọng buông thả mình, hoang phí một chút, vì anh đã đặt chân trên đất Thừa Thiên. Anh nghĩ tới một ngày hòa bình nào đó, mình sẽ có mặt ở thành phố Huế, đứng bên bờ sông Hương, ngắm những cô gái mặc áo tím đi trên cầu Tràng Tiền, và nghe những tiếng hò vang trên dòng sông. Những giây phút ấy sẽ có ý nghĩa thêm bội phần vì trong những năm chiến tranh anh đã qua đất Thừa Thiên trên đỉnh Trường Sơn này.

        Đồng chí họa sĩ lại quay sang nhìn anh. Nụ cười anh lóe sáng giữa bộ râu đen trong căn nhà sắp tràn đầy bóng tối. Anh thì thầm với Trọng:

        - Nhớ vợ quá ông ạ!

        Không biết đây là lần thứ mấy anh tâm sự với Trọng điều này.

        Trọng chưa có vợ. Chuyện tình duyên của anh đã chấm dứt. Anh không có cô gái nào trên miền Bắc để nhớ để thương. Những năm còn trẻ, đã có lần anh yêu một người bạn học. Ngày đó, anh nghĩ rằng mình có thể đổi tất cả hạnh phúc trên cõi đời này để có được cô. Chỉ cần thoáng thấy cô, là đầu óc anh bối rối. Nhưng tình yêu của anh không được đáp lại. Cô gái đi lấy chồng. Một thời gian dài, anh quên cả tình yêu. Đến những năm gần đây, anh nghĩ đã đến lúc cần lập gia đình. Nhưng anh bắt đầu có sự,tính toán, cân nhắc những cô gái mà anh có ý định lựa chọn. Đó là vì tuổi tác hay là vì tình yêu trong người anh đã khô héo đi? Và như vậy có phải cũng là một sự thiệt thòi cho anh trong chuyến đi này...?

        Đồng chí họa sĩ lại hỏi:

        - Có thật đúng là ông không có người yêu?

        - Đúng như vậy.

        - Lạ thật!... Vậy thì ông chưa thể hiểu như thế nào là tình vợ chồng!

        Trọng im lặng. Nhưng anh nghĩ là người bạn mình nói không sai.

        - Ồng có hiểu không, - người bạn nói - khi yêu người ta mất đi một ít nhưng lại thu về được một ít. Ông nghèo đi thứ này nhưng ông lại giàu thêm thứ kia. Theo tôi, thì được nhiều hơn mất. Người vợ là thế nào, ông có biết không..., là một cái gì không bao giờ rời khỏi tư tưởng, tình cảm của mình. Mình đi đâu hình như cũng thấy cô ấy đi theo, không rời nửa bước...

        Anh ấy có nói quá không, đó có phải là trường hợp của tất cả các cặp vợ chồng không, Trọng tự hỏi. Anh vẫn nằm im nghe bạn nói.

        - Tất nhiên là lấy nhau lâu ngày, có con cái, những khó khăn trong gia đình đôi lúc lấn át đi, cũng phải cãi cọ, cũng phải giận dỗi nhau... Nếu vợ chồng cứ sống gần nhau thì cũng cần có những lúc phải giận nhau ông ạ. Có giận nhau như thế mới giữ được tình yêu. Ông chưa hiểu cái giận nhau của vợ chồng. Không giống như ông và tôi giận nhau đâu! Sau mỗi lần giận nhau, lại càng thương yêu nhau hơn... Ở gần nhau luôn, tình yêu cũng có giảm đi. Nhưng xa nhau như thế này thì nó sống trở lại, mãnh liệt như những ngày đầu.

        Mắt đồng chí họa sĩ lơ mơ theo làn khói. Anh nói như chỉ để mình nghe. Anh bỗng lại quay sang Trọng với cặp mắt hóm hỉnh:

        - Chắc mỗi lần gặp đàn bà, con gái, ông vẫn còn hay lúng túng, bối rối lắm thì phải?

        - Cũng có như vậy. - Trọng thú nhận.

        - Như vậy là ông ít tiếp xúc với đàn bà. Khi nào ông đã tiếp xúc nhiều, lúc gần phụ nữ ông sẽ cảm thấy bình thường.

        Rồi anh nói với Trọng bằng giọng ái ngại:

        - Về chuyến này, ông cố kiếm một cô người yêu đi... Tôi thương ông đấy! Ông có người vợ bên cạnh thì sống giữa rừng, giữa sa mạc hay giữa đài nguyên, vẫn cảm thấy đầm ấm. Còn khi ông chỉ có một mình... thì ở ngay giữa thủ đô ông vẫn cứ cô đơn.

        Đồng chí trợ lý cầm trong tay bộ quần áo lót mới giặt, đi vào. Cặp mắt to và cái miệng có một chiếc răng răng viền vàng đều cười.

        - Mình vừa xuống chỗ anh nuôi xong. Hôm nay có đại tiệc các bạn ạ.

        - Chu cha! - Đồng chí họa sĩ kêu lên với giọng hài hước, rồi hỏi tiếp - Có thêm hộp thịt lợn chăng?

        Bữa nào cũng ăn toàn rau rừng, nghe nói đến thịt, Trọng bỗng thấy nước miếng ứa ra chân răng.

        - Thịt hộp thì đi đến đâu!... Đồng chí trạm trưởng vừa ra soát mấy cái bẫy đặt ngoài rừng, vớ ngay một lúc, một con sóc và một con chim rừng sập bẫy. Tối nay, bác ấy sẽ cho mình ăn món chim xáo và sóc rang.

        Cặp mắt của họ đều sáng lên.

[Giangtvx]

       

2

        Bữa "đại tiệc" không diễn ra như họ chờ đợi. Con chim rừng, chắc là quá nhỏ, mất biến đi giữa chảo canh lớn đầy "môn thục" và "tai nai". Khách đông, món thịt sóc rang, mặc dù đã được chặt rất nhỏ, mỗi người mới gắp một lần đã hết.

        Sau bữa cơm, ai nấy vẫn thấy người nhẹ lâng lâng.

        Họ lên võng nằm, và buông màn. Từ hôm nghe nói ở dọc đường có nhiều ổ sốt rét ác tính, ba người bảo nhau hết sức đề phòng muỗi rừng.

        Anh trợ lý như cảm thấy có lỗi vì đã làm các bạn chờ đợi hụt. Anh nói:

        - Bao giờ về Thủ đô, mình sẽ đền hai bạn vài bữa cơm rượu. Tôi sẽ tự đi chợ và nấu nướng cho các bạn ăn. Khiêm tốn mà nói, nếu được phân công làm nghề nấu nướng, mình có thể trở thành một người bếp giỏi. Chỉ cần xin vợ năm đồng, tôi và hai bạn sẽ có một bữa cơm rượu đàng hoàng.

        - Năm đồng hay năm chục? - Đồng chí họa sĩ hỏi lại.

        - Năm đồng có nghĩa là ba đồng cộng với hai đồng.

        - Nói trạng! Với năm đồng bạc, ông có làm nghề vẽ như tôi thì mới thành một bữa cơm rượu đàng hoàng... Ông phải mất hai đồng rượu rồi, còn lại ba đồng, ông mua cái gì? Với giá tự do, ông không mua nổi nửa con gà!

        - Đúng như vậy! Biết đặt câu hỏi đó, là ông nắm vững vấn đề. Đã gọi là cơm rượu, thì không thể thiếu rượu. Đã có rượu, nhất thiết phải đi kèm món nhắm. Và khi rượu xong, phải tiếp theo cái món gì cho êm, cho dã rượu... Có đúng thế không ông?

        - Đúng!

        - Bây giờ tôi sẽ giải phương trình bài toán khó đó cho hai bạn. Hóc búa đấy! Các bạn chịu cả rồi phải không?

        - Ông cứ nói đi! - Anh họa sĩ còn phân vân, cho đây là một cách đố mẹo.

        Bác Thắng, người cán bộ lớn tuổi đã nhập bọn vói họ từ khi vượt sông Ba Lòng, lúc này đang nằm bên lắng nghe câu chuyện của họ cũng lên tiếng:

        - Tôi làm nghề hậu cần khá lâu rồi. Với năm đồng bạc ở giữa Thủ đô mà anh giải quyết được một bữa cơm rượu thì tôi chịu tài. Tôi cho là ít ra, chị ấy ở nhà cũng phải bí mật phụ vào cho anh thêm hai chục...

        Trọng và đồng chí họa sĩ đều phì cười.

        - Không. - Đồng chí trợ lý nói to để át đi những tiếng cười - không có bàn bay bí mật nào! Tôi sẽ làm tài chính công khai đàng hoàng. Đồng chí chủ nhiệm hậu cần (anh chưa rõ chức vụ của bác Thắng, nhưng cứ tố lên như vậy) sẽ dùng chuyên môn kiểm tra cho... Tôi sẽ mua đồng rưỡi rượu. Rượu quốc doanh, như vậy cũng không quá ít. Còn lại ba đồng rưỡi. Tôi ra chợ mua ba lạng thịt lợn, loại thịt có cả nạc và mỡ, vì thiếu tí mỡ thì không giải quyết được các món khác. Tôi phải chi tiếp một đồng. Còn lại hai đồng rưỡi. Phải để ra năm hào mua rau và các món gia vị như vậy chỉ còn hai đồng. Với hai đồng, tôi không thể mua một con cá ngon, nhưng có thể kiếm được một cái đầu cá to. Như vậy là tôi đã có đủ rượu, thịt, cá để mời các bạn. Bây giờ tới nghệ thuật sử dụng các chất liệu (anh quay sang đồng chí họa sĩ) như cách anh bạn thường nói... Chỗ thịt nạc, tôi sẽ băm ra làm một ít chả xương sông. Nhắm rượu với chả xương sông, được đấy chứ, phải không các bạn? Tôi sẽ lạng từ cái đầu cá ra hai khúc, mỡ có rồi, rán luôn. Thế là có thêm một đĩa cá rán ngon lành. Có chả xương sông, cá rán, kèm thêm ít hột lạc rang, như vậy không đến nỗi thiếu món nhắm. Với cái đầu cá to, tôi sẽ làm một bát canh chua, phải là ngon tuyệt! Vừa rối các bạn còn chưa hỏi tiền mua gạo nấu cơm lấy ra ở đâu? Tất nhiên, cũng phải nằm trong số năm đồng này. Nhưng "nhậu" xong, mà lại ăn cơm thì chán quá! Tôi sẽ chắt từ nổi cá ra một bát canh, cho thêm chanh, ớt để mời các bạn, rồi đổ thêm nước sôi vào nổi, ninh thật nhừ cái đầu cá, và cho vào đó một nhúm gạo. Thế là sau khi dùng hết rượu, thịt, cá, mình sẽ hậu tiếp hai ông bạn quý những bát cháo cá thật ngon, không để khách phải lửng dạ khi ra về...

        - Chịu thầy... - Đông chí họa sĩ thán phục ra mặt.

        Tất cả người nghe đều phải mỉm cười.

        Bữa tiệc phụ này rõ ràng cũng đem lại hào hứng không kém bữa tiệc chính chiều nay.

[Giangtvx]

       

3

        Những hạt mưa nhỏ rơi nhè nhẹ, đều đều trên mái lá. Thỉnh thoảng lại có từng loạt tiếng rào rào, tưởng như trời đổ mưa to, nhưng đó chỉ là gió làm rót nhưng giọt nước mưa đọng trên lá cây. Những trận mưa kéo dài suốt ngày này sang ngày khác làm cho Trọng cảm thấy tất cả núi rừng lúc này đều tan thành hơi nước.

        Nhiều nhà địa chất đã ngạc nhiên về cấu tạo của thiên nhiên tại đây. Một dãy núi cao sừng sững chạy dài gần một ngàn ki-lô-mét dọc theo một bờ biển nhỏ hẹp. Tại sao sườn dốc núi gần như dựng đứng này lại không trở thành hoang mạc? Người ta đã tìm ra nguyên nhân, đó là nhờ có gió mùa. Gió mùa hàng năm đưa một lượng nước lớn từ biển vào. Nhưng không phải riêng nước mưa đã giữ gìn được sự sổng cho vùng đất này. Mà còn nhờ có cây cối. Cây rừng đã giữ nước lại, nuôi sống cho mình và nuôi sống cho đất. Đất núi cũng như đất trên dải đồng bằng nhỏ hẹp.

        Những người đang bực bội vì mưa gió sẽ gây trở ngại cho chặng đường đi ngày mai có ai nghĩ là chính gió và mưa đã nuôi sống dải đất này?

        Với việc Mỹ đưa quân vào, bộ đội ta dường như chỉ còn làm chủ có dãy Trường Sơn. Tối nay, bác Thắng vừa nhắc lại với Trọng lời một đồng chí lãnh đạo: "Có Trường Sơn là có tất cả!" Bác tin rằng dù Mỹ có đưa quân vào nhiều bao nhiêu nữa, chúng ta vẫn cứ làm chủ dải Trường Sơn. Bác nhận xét: "Đất này chỉ có những người Việt Nam cách mạng như mình mới sống nổi!". Câu đó vừa nói lên những gian khổ ghê gớm mà mọi người phải chịu đựng trên đỉnh núi cao này, vừa nói lên niềm tự hào.

        Mỗi người Trọng gặp ở đây đều góp phần khuyến khích các anh trong chuyến đi. Và phải chăng, chính các anh cũng mang lại cho họ một sự cổ vũ...?

        Trọng nằm nghĩ vẩn vơ về câu chuyên tình yêu đồng chí họa sĩ đã nói với anh. Ở ngoài đó, lúc này những ai đang nghĩ tới mình, anh tự hỏi. Vi? Có thể cô ấy còn đôi chút ân hận về thái độ đối với mình. Cả cô ấy và mình đều đã hành động theo lý trí. Cô ấy không nhớ mình nữa đâu! Và mình cũng không nên oán trách cô. Mình nhiều lúc đã quên cô. Như vậy, mình không thực yêu cô ấy... Mẹ mình?... Chắc chắn rồi. Bà cụ đang lo lắng lắm đây... Cha mình? Điều đó cũng rất rõ ràng. Anh nhớ lại thái độ gan góc của cụ trước khi anh lên đường. Cụ đã lấy hết gân sức của tuổi già để làm việc đó... Em gái mình? Nó rất thương mình, nhưng nó cũng có chồng đi xa, nó còn bận bịu con cái... Anh còn những người bạn tuy mới quen nhưng khá thân thiết trên sân bay? Nhưng họ có bao nhiêu chuyện phải lo toan trong cuộc chiến đấu hàng ngày, cái chết lúc nào cũng gần họ trong gang tấc. Không chắc lúc này có ai nghĩ đến anh...

        Trong ký ức của anh, chợt lóe lên ánh mắt của một cô gái. Đó là cái nhìn của Hảo trong buổi anh ra tiễn cô ở sân ga. Ngày hôm đó, anh chưa phải là người ra đi. Người lên đường rời Hà Nội bữa ấy là cô. Nhưng cô đã biết, cô chẳng còn dịp gặp lại anh trước ngày anh lên đường. Cái nhìn của cô nói rõ điều đó. Cái nhìn pha trộn một chút luyến tiếc, một chút buồn rầu và cả những lo lắng... Cô ấy sẽ có những phút nghĩ tới mình, vì mình đã có mặt trong tình yêu của cô ấy với Quỳnh. Cô ấy cũng sẽ lo lắng vì những khó khăn nguy hiểm mà mình chắc chắn sẽ phải đương đầu trên dọc đường. Có đúng hay không? Anh tin là đúng. Anh bỗng cảm thấy mình vừa được an ủi, vừa có những giây phút dịu dàng...