Đường 5 anh dũng quật khởi - Tập 1

[quansuvn]

NIỀM VINH HẠNH NHẤT CỦA ĐỜI TÔI...
(Viết về trận đánh mìn điện tự động đầu tiên
trên đường sắt Kim Thành, ngày 28-12-1951)

Ngay từ những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đội du kích Kim Thành đã nổi tiếng về sở trường đánh mìn phá tàu địch trên đường số 5. Tháng 3 năm 1948, Hồ Chủ tịch đã gửi thư khen ngợi và căn dặn du kích Kim Thành: "Các chú phải luôn nhớ: du kích như cá, nhân dân như nước...". Và tháng 3 năm 1948, Bác Hồ lại có thư gửi cho các chiến sĩ đường số 5, Người viết: "... Nam nữ dân quân du kích đường số 5, năm ngoái đánh giặc khá. Sang năm 1949, anh chị em du kích đường số 5 phải cố gắng thêm, đánh nhiều hơn, mạnh hơn để lập công to lớn hơn nữa. Tôi chờ đón các trận thắng lớn của các bạn..."¹ (Thư Hồ Chủ tịch đăng Báo Cứu quốc tháng 3-1949).


Thư của Bác Hồ đã truyền cho du kích đường 5 tăng thêm sức mạnh và quyết tâm chiến đấu. Hồi đó, sau khi đọc thư của Bác, chúng tôi thường truyền miệng nhau mấy câu ca:
   "Trên đường 5 có trăm cái bốt,
   Dân đường 5 có một lòng son,
   Dù cho sông cạn đá mòn,
   Ngàn năm vẫn vững là dân Bác Hồ..."


Làm theo lời Bác, du kích Kim Thành đã liên tục bám đường đánh địch. Hàng chục trận phục kích, đánh mìn nổ ra trên đường 5, làm cho địch thiệt hại nặng nề, nhiều đoàn tàu chuyên chở binh lính, vũ khí của địch bị lật đổ. Con đường giao thông huyết mạch quan trọng bậc nhất của chiến trường Bắc bộ nhiều phen bị tê liệt, buộc quân đội Pháp phải tìm mọi cách đối phó!


Ngoài việc xây dựng thêm đồn bốt tháp canh, củng cố lại hệ thống tề dõng để bảo vệ đường, từ năm 1948, chúng cho rào dây théo gai dọc theo đường sắt; dùng vôi trắng quét trên mặt đá trong từng ô tà vẹt để đánh dấu mặt đường. Ban đêm chúng rải quân phục kích, cho xe goòng vũ trang chạy đi chạy lại trên đường tàu để ngăn cản việc chôn mìn của quân ta. Ban ngày chúng xua quân đi kiểm tra đường, xông vào sục sạo những bờ bụi ở ven đường để tìm diệt những chiến sĩ đánh mìn.


Mặc cho quân địch đối phó gắt gao, đội du kích Kim Thành quyết không chịu bó tay, đã phát triển cách đánh địch bằng "mìn giật dây" lên cách đánh địch bằng "mìn điện có người điều khiển". Hai cách đánh này đều có nhược điểm rất cơ bản là nhất thiết phải có vị trí gốc dây mìn ở những nơi ẩn nấp thuận lợi ở gần đường, để người đánh mìn ngắm mục tiêu điều khiển cho mìn nổ chính xác. Vì vậy, mỗi khi có mìn nổ, bọn địch thường tìm đến khu vực gốc dây mìn đốt phá nhà cửa, bắn giết nhân dân, khủng bố cơ sở của ta rất dã man!


Trong bối cảnh quân địch đối phó rất quyết liệt ấy, một vấn đề mới được Huyện ủy và Huyện đội Kim Thành đặt ra là "Đánh thắng địch nhưng phải bảo vệ được nhân dân và cơ sở kháng chiến của ta". Vậy đánh địch bằng cách nào để chiến thắng mà nhân dân và cơ sở kháng chiến của ta vẫn giữ được an toàn? Đây là một bài toán chưa có đáp số! May mắn cho chúng tôi, được cấp trên giao nhiệm vụ giải bài toán để tìm ra cách đánh mới.


Hồi đó, tiểu đội tôi do anh Nguyễn Xuân An¹ (Anh Nguyễn Xuân An quê ở Kim Anh, Kim Thành) làm tiểu đội trưởng, ém quân ở thôn Văn Dương và làng Bất Nạo. Tôi là tiểu đội phó. So với anh em trong tiểu đội thì trình độ học vấn của tôi cũng khá hơn anh em đôi chút. Nói như vậy nhưng am hiểu về điện đóm cũng còn rất i tờ - chỉ biết rằng, hòm điện có 2 đầu dây - một đầu nóng, một đầu lạnh - đầu lạnh nối liền vào mìn. Muốn cho mìn nổ, đem chặp ngòi nóng vào ngòi lạnh là mìn nổ ngay! Cứ nguyên tắc ấy mà suy ra rồi tìm ra cách đánh địch.


Là một thanh niên mới lớn² (Năm 1951 - tôi 19 tuổi), có tý chút chữ nghĩa, lại say sưa tìm hiểu cách đánh địch theo định hướng mới nên tôi được các đồng chí chỉ huy trong trung đội giao cho nhiệm vụ cùng anh Nguyễn Xuân An nghiên cứu áp dụng đưa mìn tự động vào đánh thí điểm trên đường sắt.


"Đưa mìn tự động lên đường sắt mà đánh địch" là một định hướng rất mới của ban chỉ huy Huyện đội, nhưng chúng tôi cũng chưa nhìn thấy quả mìn tự động hình thù ra sao. Hồi đó, chưa sử dụng mìn tự động ở chiến trường Kim Thành, kể cả mìn tự động đánh ở đường chạy xe cơ giới. Bây giờ lại phải tìm ra cách đánh mìn tự động trên đường sắt thì quả là một việc không đơn giản.


Để tìm ra đáp số cho cách đánh này, chúng tôi phải lần lượt giải quyết các công việc:

- Đánh mìn tự động có nghĩa là phải có một bộ phận thay người để điều khiển cho mìn nổ. Lúc đầu, chúng tôi tự tạo ra một dụng cụ làm bằng tre theo hình cái nạng, có chốt đẩy làm chặp ngòi điện để gây nổ. Qua nhiều lần thử nghiệm, dụng cụ này không thành công. Mô hình điều khiển tự động thứ hai ra đời bằng khúc gỗ nhỏ đục hình chữ U. Dụng cụ này "gây nổ" rất nhạy và đạt yêu cầu, được đặt tên là "cạm điện".

- Có "cạm điện" thay người gây nổ rồi, nhưng hai ngòi điện trong "cạm điện" đặt cách nhau bao nhiêu và đặt "cạm điện" vào đường sắt như thế nào thì mìn mới giữ được bí mật và mìn nổ trúng đầu tàu? Do vậy, một việc nữa được đặt ra là, hai ngòi điện trong "cạm điện" muốn chặp được vào nhau cho mìn nổ chính xác thì phải biết được sức lún xuống của đường ray khi tàu lăn bánh trên điểm đặt "cạm điện" - một dụng cụ đo sức nặng của đoàn tàu ép xuống đường ray được chế tạo bằng "củ chuối có mặt phẳng cắm đinh", đem đặt vào phía dưới thanh tà vẹt ở nơi định đặt mìn. Kết quả, sau hai đêm đặt dụng cụ đo, đã tìm được khoảng cách để đặt hai ngòi điện chỉ bằng một hạt gạo nằm ngang!


- Một việc tiếp theo phải tính toán là, địch thường bố trí một số toa chở đất đá đi phía trước để bảo vệ đầu tàu. Theo hướng tàu chạy, chúng tôi đặt "cạm điện" cách nơi chôn mìn băng cự ly của các toa tàu chở đá. Mọi việc được thí nghiệm thành công. Bước cuối cùng là chọn người đặt "cạm điện" và đấu điện vào mìn để đánh thí điểm thu được kết quả.


Sau những đêm điều tra nắm vững quy luật hoạt động của địch, đào hố chôn mìn giả và hoàn thành việc đo sức lún của đường ray, đêm 27-12-1951, mặc dầu trời mùa đông giá rét, tiểu đội tôi, do anh Nguyễn Xuân An chỉ huy bắt đầu trận đánh thí điểm bằng "mìn điện tự động" trên đường sắt Kim Thành ở đoạn Lương Xá - Phú Thái (gần mộ Ký Châu). Tại đoạn đường này, thời gian trước đây, trong một trận đánh "mìn điện có người điều khiển", do một sơ suất nhỏ về kỷ thuật, mìn đã cướp đi của chúng tôi cả một tổ chôn mìn!


Chờ cho bọn địch phục kích kéo nhau về bốt, các tổ bảo vệ của ta được đặt vào vị trí cảnh giới, công việc chôn mìn và đặt "cạm điện" được tiến hành khẩn trương. Tôi được đơn vị phân công đặt "cạm điện" và trực tiếp đấu điện vào mìn. Mười hai giờ đêm, mọi việc chủ yếu của trận đánh đã xong xuôi, chỉ còn việc cuối cùng là đấu điện vào mìn. Hôm nay, tôi được phân công đảm nhiệm công việc này.


Để tránh sự cố bất ngờ xảy ra, trước khi thực hiện động tác không kém phần nguy hiểm trong công đoạn cuối cùng của trận đánh, tôi đề nghị anh An cho tất cả tổ chôn mình ra khỏi phạm vi mình có thể gây nguy hiểm. Còn lại một mình, tôi ngồi trên quả bom 50 cân với tâm trạng băn khoăn khó tả! Hình ảnh cả tổ chôn mìn của tiểu đội đồng chí Ốp bị nổ tung và hy sinh ở đoạn đường này cứ hiện lên trong trí nhớ của tôi. Không thế chần chừ, tôi lần lượt nối từng dây điện vào bom. Nối dây thứ nhất, không có điều gì phải đắn đo suy nghĩ, dây thứ hai mới là quyết định. Nếu buộc vào mà an toàn thì trận đánh "mìn điện tự động" thí điểm coi như đã thành công. Nếu sự cố bất ngờ xảy ra thì kết quả ngược lại - mìn nổ, người đấu điện chết, trận đánh thí điểm thất bại!


Ngôi trên quả bom, trời thì giá buốt, vỏ bom lạnh toát, hai chân tôi cứ run lên, mà lạ thay trên trán tôi lại rớm ướt mồ hôi, cổ tôi thấy nghèn nghẹn! Thời gian không cho phép kéo dài thêm nữa, dù thế nào cũng phải hoàn thành nhiệm vụ được giao trong trận đánh thí điểm này! Nghĩ vậy, tôi nhớ đến Bác Hồ và Đảng. Tôi khẽ hô: "Hồ Chủ tịch muôn năm! Đảng Lao động Việt Nam muôn năm!". Nhờ có sức mạnh tinh thần ấy, tôi chặp nhanh ngòi điện vào ngòi bom. "An toàn rồi! Thành công rồi!". Tôi nghĩ vậy và thở phào nhẹ nhõm. Đứng thẳng người trên quả bom, tôi phát tín hiệu cho anh em vào lấp hố ngụy trang. Tôi đã cùng anh em trong tiểu đội hoàn thành bước cuối cùng của trận đánh "mìn điện tự động" đầu tiên trên đường sắt Kim Thành.


8 giờ sáng ngày 28-12-1951, đoàn tàu chở vũ khí, lương thực của địch từ Hải Phòng lên Hà Nội, đang nhả khói lao vào nơi chúng tôi đặt mìn. Một tiếng nổ vang trời! Quả "mìn điện tự động" chúng tôi đặt đêm qua, đã nổ tung, hất tung đầu tàu ra vệ đường, đổ theo 18 toa, có 8 toa lật xuống ruộng, mãi 6 ngày sau địch mới giải quyết xong hậu quả.


Sau khi mìn nổ, bọn địch ở Phú Thái và Lương Xá cùng với những tốp lính gác đường xua nhau ra truy đuổi người đánh mìn! Nhưng lạ thay, cả một cánh đồng trống trải, không hề có một người nào rút chạy! Địch không tìm đâu ra gốc dây mìn. Và từ đó, chúng không có cớ gì khủng bố nhân dân, đánh phá cơ sở của ta. Cán bộ và nhân dân rất phấn khởi trước thắng lợi của trận đánh. Cụ Chắt, một gia đình cơ sở của kháng chiến ở làng Bất Nạo, đã sắm một chiếc áo đẹp để tặng cho người có công đầu của trận đánh. Và cũng sau 20 ngày của trận đánh ấy, tôi được trở thành đảng viên Đảng Lao động Việt Nam - là một trong những đồng chí đầu tiên của Đảng bộ Kim Thành được kết nạp trong thời kỳ có chỉ thị của Trung ương tạm ngừng phát triển đảng viên mới. Trận đánh thắng lợi này là niềm vinh hạnh lớn nhất của đời tôi!

[quansuvn]

NHỮNG NĂM THÁNG CHIẾN ĐẤU Ở ĐƠN VỊ GIAO THÔNG CHIẾN "S20"

Năm tháng trôi qua, mỗi khi hồi tưởng lại những ngày chiến đấu sôi nổi trên chiến trường Hải Dương trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, hình ảnh cán bộ chiến sĩ "S20" lại hiện ra trước mắt tôi. Những câu hát trong bài hát truyền thống của đơn vị lại ngân vang trong lòng tôi:

   Anh em ta trong đoàn giao thông chiến,
   Là những lớp dân cày nghèo kết đoàn.
   Quê hương ta, có sông dài, đường cải rộng,
   Bọn giặc Tây kéo nhau về chiếm.
   Này xe tăng, kia tàu chiến, lũ quân thù quét càn dân ta.
   Ta xung phong, cùng xung kích,
   Ghi chiến công đường số 9 oai hùng...

Những câu hát trong bài hát do nhạc sĩ Huy Thanh (văn công Tỉnh đội) sáng tác hồi đó, đã ghi lại một cách sinh động và khái quát về những chiến công vang dội của một đơn vị chiến đấu dũng cảm, sáng tạo, đã nhiều phen làm cho quân thù khiếp sợ.


Từ những năm 1951, 1952 - phong trào đánh phá giao thông địch đã phát triển rộng khắp trên chiến trường Hải Dương. Cùng với những trận đánh tàu trên đường sắt, bộ đội địa phương và dân quân du kích đã tổ chức nhiều trận đánh mìn trên đường bộ, nhằm phá hủy phương tiện vận tải, tiêu hao sinh lực và chặn bước tiến của địch trong các cuộc hành quân càn quét. Trước sự phát triển ngày càng lớn mạnh của chiến tranh du kích, xét thấy cần phải có một đơn vị chiến đấu làm nòng cốt cho phong trào đánh phá giao thông địch, ngày 22-12-1952, Tỉnh ủy và Tỉnh đội Hải Dương đã quyết định thành lập đội "Giao thông chiến" có nhiệm vụ vừa đánh địch, vừa dìu dắt dân quân du kích đánh mìn trên các đường giao thông trong tỉnh.


Từ chủ trương ấy, hơn 30 cán bộ chiến sĩ được tuyển lựa từ các đơn vị có nhiều kinh nghiệm đánh mìn thuộc bộ đội Kim Thành, Cẩm Giàng, Gia Lộc..., tổ chức thành một đơn vị độc lập trực thuộc ban tham mưu Tỉnh đội. Cán bộ chỉ huy, lúc đầu gồm 3 đồng chí: Nguyễn Văn Tuy (tức Tân), bộ đội Cẩm Giàng làm đội trưởng¹ (Nguyễn Văn Tuy (Tân) đại tá, nghỉ hưu ở xã Tân Trường (Cẩm Giàng)); Trần Hồng Nguyên, bộ đội Cẩm Giàng làm chính trị viên² (Trần Hồng Nguyên nghỉ hưu tại Văn Thai, Cẩm Giàng); Nguyễn Huy Trường, bộ đội Kim Thành làm đội phó.


Để mở đầu chặng đường chiến đấu của một đơn vị mới thành lập, vào khoảng trung tuần tháng 2 năm 1953, dưới sự chỉ huy của đồng chí Tân - đội trưởng, chúng tôi đã tổ chức trận đánh đầu tiên tại quãng đường 20 từ Kẻ Sặt đi Phủ Vạc (xã Thái Học ngày nay).


Trận này dùng mìn vỏ bằng kim loại. Để đối phó với máy dò mìn của địch và nắm chắc phần thắng, chúng tôi đã đánh theo chiến thuật "hố không mìn", nghĩa là hố mìn được đào từ đêm trước, được đặt vào đó một vật rắn không có chất kim loại với kích thước tương tự như quả mìn định đánh, rồi ngụy trang như có mìn thật. Sau khi toán quân dò mìn của địch đã đi qua, không phát hiện thấy mìn giả đã chôn, một chiến sĩ hóa trang thành đàn bà đi chợ, mang theo một thúng cám, có giấu quả mìn thật trong đó. Lúc đến hố mìn, người đó giả vờ làm động tác đánh để thúng cám tung tóe trên mặt đường, phải ngồi xuống hót lại, dùng dao găm đem sẵn bên mình, nhanh chóng gạy hố mìn, lấy mìn giả ra, đặt mìn thật vào, ngụy trang lại như cũ và rút về nơi quy định. Trong khoảnh khắc, quả mìn đã được đặt vào vị trí sẵn sàng chờ địch.


Hơn 9 giờ sáng ngày hôm đó, một chiếc xe díp chở hai tên sĩ quan từ Kẻ Sặt chạy về Phủ Vạc vừa tới nơi đặt mìn. Quả mìn do đồng chí Đoàn Văn Ninh  vừa đặt, đã nổ tan tác chiếc xe này, diệt gọn 3 tên địch.


Trận đầu đánh thắng, cả đơn vị phấn khởi mừng công. Tỉnh đội gửi tặng bằng khen. Và từ đó, để ghi nhớ trận đánh mở đầu truyền thống chiến đấu của đơn vị, đội "Giao thông chiến" được đặt phiên hiệu "S20". (S là con đường, 20 là đánh thắng trận đầu tiên trên đường 20).


"S20" ra đời trong bối cảnh của phong trào chiến tranh du kích đang phát triển rộng khắp trên địa bàn Hải Dương. Vừa xây dựng, vừa chiến đấu, chẳng bao lâu vai trò nòng cốt của nó đã nổi bật trên mặt trận đánh giao thông địch. Nó đã giải quyết thành công nhiều vấn đề chiến thuật, kỹ thuật đánh mìn; đối phó có hiệu quả với mọi thủ đoạn dò mìn, kể cả máy tìm mìn hiện đại của địch và đã lập nhiều chiến công vang dội trên đường số 5, số 9, 17 và 20.


Chặng đường chiến đấu của một đơn vị mới thành lập, đánh giặc chưa trọn 600 ngày, cán bộ chiến sĩ "S20" đá đánh gần 200 trận mìn lớn nhỏ trên các đường giao thông, diệt và phá hủy 145 xe, có 20 xe tăng, xe bọc thép, lật đổ 17 đầu tàu và 85 toa xe địch trên đường số 5, diệt và làm bị thương hàng ngàn binh lính địch.

Lá cờ Quyết chiến quyết thắng của đơn vị sáng ngời hai tấm huân chương "Quân công hạng 3" và "Chiến công hạng nhất".

Chúng tôi không thể nào quên từng trận đánh, từng chiến công của cán bộ, chiến sĩ "S20” và mãi mãi tự hào đã góp phần cùng quân dân tỉnh nhà viết nên những trang sử vẻ vang trong cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược, bảo vệ quê hương.

[quansuvn]

ĐÁNH TRÚNG CHIẾC XE TĂNG ĐI ĐẦU

Giữa lúc cán bộ, chiến sĩ "S20" đang sôi nổi hường ứng đợt thi đua "lập công mừng sinh nhật Bác" thì chúng tôi được lệnh của Tỉnh đội, đem đơn vị phối hợp với đại đội 75 tổ chức trận đánh phục kích xe tăng địch trên đường số 9, với mục đích châm ngòi nổ cho phong trào đánh tiêu diệt "hộ binh có cơ giới yểm trợ" của địch trên chiến trường Hải Dương.


Là chiến sĩ đánh mìn, chúng tôi đã tìm đến hầu hết những con đường có tàu, xe địch qua lại trong tỉnh. Mỗi lùm cây, mô đất trên những đoạn đường có điều kiện đặt mìn đánh địch, chúng tôi đều nắm vững. Và để những trận đánh thu được kết quả, chúng tôi còn tìm hiếu để biết rõ về đặc điểm cấu tạo của mặt đường.


Hôm ấy, trong cuộc họp cán bộ bàn kế hoạch đánh địch, đứng trước sa bàn trận địa, tôi đã thấy ngay đặc điểm của đoạn đường được chọn cho trận đánh sắp tới. Đường có độ cao gần 2m, cấu tạo của mặt đường làm bằng đá lèn đất, do đó sẽ gặp khó khăn cho việc ngụy trang mìn. Hàng ngày địch thường xua quân đi kiểm tra đoạn đường này bằng máy dò mìn. Bộ binh địch lùng sục hai bên đường dưới sự yểm trợ của xe tăng, xe bọc thép.


Trận địa phục kích được bố trí ở một đoạn đường năm giữa hai con sông - sông Luộc và sông An Thổ. Sau khi kết thúc trận đánh, bộ đội phải vượt qua hai con sông này rút về căn cứ.

Hiểu rõ khó khăn của trận đánh, nên cuộc họp ngay từ phút đầu đã sôi nổi. Vấn đề được mọi người quan tâm nhất và cho đó là quyết định của trận đánh, là: "Làm sao đánh trúng chiếc xe tăng đi đầu". Nhiều đồng chí đã nêu ý kiến: Nếu chiếc xe tăng đó không bị tiêu diệt ngay từ phút đầu thì các mũi xung kích của ta rất khó xông lên mặt đường đánh địch, và khi bộ đội rút qua sông, sẽ bị pháo trên xe tăng truy kích, không tránh khỏi tổn thất.


Sau khi lắng nghe ý kiến của mọi người, anh Đỗ Trọng Khoát¹ (Đỗ Trọng Khoát, đại tá, nghỉ hưu tại phường Trần Thành Ngọ, quận Kiến An, Hải Phòng), chỉ huy trưởng của mặt trận - trao đối với chính trị viên Tính, rồi quay lại phía tôi: "Chiến sĩ Trường! Anh em nêu vấn đề như vậy, đồng chí thấy thế nào?"


Tôi nghĩ ngay, chiếc xe tăng đi đầu là cái nút của trận đánh, cái nút này không tháo gỡ sẽ ảnh hưởng đến quyết tâm của các mũi xung kích.


Hai tiếng "Chiến sĩ” mà anh Khoát gọi tôi, làm tôi nhớ lời hứa của tôi với Bác kính yêu tại Đại hội chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất: "Cháu xin hứa với Bác, dù khó khăn gian khổ, dù phải hy sinh cả tính mạng, cháu quyết tâm làm tròn nhiệm vụ của người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam". Như có thêm sức mạnh, tôi bình tĩnh đứng dậy xin phát biểu ý kiến. Một vài đồng chí nói nhỏ: "Chúng tôi tin tưởng ở chiến sĩ Trường".

- Căn cứ vào tình hình đã nắm được về địch, những kinh nghiệm bản thân và đơn vị tôi đã có, tôi xin đảm bảo với các đồng chí, chúng tôi sẽ đánh trúng chiếc xe tăng đi đầu mà các đồng chí quan tâm. Tôi sẽ trực tiếp chỉ huy diệt chiếc xe tăng đó.


Tôi vừa nói dứt lời, cả cuộc họp đã ào lên tiếng hoan hô, xen lẫn tiếng nói "Chúng tôi tin tưởng, rất tin tưởng ở chiến sĩ Trường". Cảm động trước lòng tin của đồng đội đặt vào mình, tôi bối rối ngồi xuống, mà thấy như trách nhiệm được giao phó nặng nề hơn. Lời hứa liên quan đến thành bại của một trận đánh, đến sinh mạng của hàng trăm cán bộ, chiến sĩ, làm tôi không khỏi lo lắng. Vừa lúc, anh Khoát yêu cầu tôi nói rõ để anh em biết kế hoạch bố trí các cụm mìn.


Nhìn vào sa bàn, tôi thuyết trình cách thức bố trí trận địa mìn:

- Để đánh trúng chiếc xe tăng đi đầu, chúng tôi đặt một cụm mìn liên hoàn - kết hợp giữa "mìn điện có người điều khiển" với "mìn điện tự động". Tại cụm mìn này, sẽ đặt quả mìn có người điều khiển có sức công phá 17 cân thuốc nổ. Cách quả mìn nói trên 30m, bố trí một mìn điện tự động 15 cân để đề phòng quả thứ nhất, vì một lý do nào đó mà không nổ, hoặc nổ không trúng mục tiêu thì xe tăng vẫn bị quả mìn tự động tiêu diệt. Chắc chắn hơn nữa, cách quả mìn thứ hai 30m theo hướng xe đi, chúng tôi đặt thêm một quả mìn tự động 15 cân ở vị trí so le với vết xe lăn trên quả mìn thứ hai. Như vậy, xe tăng địch sẽ không thoát khỏi tiêu diệt ở cụm mìn này. Để giải quyết các xe đi sau, căn cứ vào cự ly đội hình của địch hành quân hàng ngày, chúng tôi đặt cụm mìn thứ hai. Tại đây bố trí 3 quả mìn điện đấu nối tiếp, có người điều khiển. Nhiệm vụ của cụm mìn này là tiêu diêt những xe đi sau đã dừng lại khi chiếc xe đi đầu trúng mìn. Mìn nổ, nếu không trúng các xe ấy, thì cũng có sức mạnh uy hiếp địch, tạo điều kiện cho các mũi xung kích xông lên mặt đường, dùng bộc phá tiêu diệt chúng.


Vừa trình bày xong, anh Khoát vui vẻ bắt tay tôi và nhắc tôi nói cụ thể về cách thức chỉ huy quả mìn phát hỏa.

Địa hình ở đây rất trống trải, hai bên đường là cánh đồng lúa nước, không có địa điểm ẩn nấp quan sát ngắm mục tiêu.


Để khắc phục khó khăn đó, chúng tôi đặt trạm điều khiển cách đường 70 mét. Tại đây, đào một hố sâu giữa ruộng lúa, bố trí một chiến sĩ cùng hòm điện để điều khiển mìn, còn tôi chỉ huy phát hỏa sẽ hóa trang làm phụ nữ đi gặt. Đề nghị ban chỉ huy mặt trận liên hệ với địa phương nơi xảy ra trận đánh - cho tôi một nữ du kích để cùng đi ra vị trí chỉ huy.

Nghe nói đến đây, mọi người đêu cười ồ lên, có người nói:

"Đề nghị ban chỉ huy tìm cho chiến sĩ Trường một cô du kích xứng đáng và có duyên ạ!".

Chính trị viên Tính cười vui vẻ:

- Không những có duyên mà còn dũng cảm nữa!

Tất cả lại cười và vỗ tay hoan hô. Mặt tôi nóng ran trước những câu nói vui của mọi người.


Để đảm bảo chắc chắn cho trận đánh và do khối lượng mìn đặt vào trận địa khá nhiều, tôi đề nghị ban chỉ huy mặt trận cho "S20" đặt mìn trước 3 ngày, cung cấp cho chúng tôi số mìn có sức công phá như đã nói ở trên, vỏ mìn làm bằng gỗ, đóng đinh đồng để chống máy dò mìn của địch. Ngay tại cuộc họp, anh Khoát đã yêu cầu anh Phạm Sĩ Cới1 (Phạm Sĩ Cới người Cổ Châm, Thanh Hà) chủ nhiệm cung cấp của Tỉnh đội giải quyết đủ và đúng yêu cầu về mìn trước ngày 16-5 để trận đánh diễn ra đúng dự kiến.


Có cán bộ chỉ huy đơn vị bộ binh chưa thông thạo về các loại mìn điện, nên trong cuộc họp có một vài ý kiến nêu thắc mắc:

- Đặt mìn tự động trước 3 ngày, trong khi các bộ phận xung kích chưa có mặt ở trận địa, trận đánh chưa bắt đầu, nếu xe địch đi qua mìn nổ thì sao?

- Mìn điện tự động có hai bộ phận - mìn và bộ phận gây nổ thường gọi là "cạm điện". Chúng tôi sẽ đặt "cạm điên" vào đêm cuối cùng.

Thế là mọi vướng mắc thuộc công việc bố trí trận địa mìn đã được giải quyết. Mọi người an tâm, phấn khởi, sôi nổi thảo luận vè nhiệm vụ của các mũi xung kích.

[quansuvn]

Tại đơn vị tôi, chi bộ đã ra quyết định các biện pháp lãnh đạo hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của cấp trên giao cho. Đồng chí Trần Hồng Nguyên - bí thư chi bộ, Nguyễn Văn Tân - đội trưởng, đã phân công tôi đặc trách chỉ huy một bộ phận của "S20" tham gia trận đánh phối hợp này. Các cán bộ, chiến sĩ đã được thử thách, có nhiều kinh nghiệm đánh mìn, ai cũng xung phong nhận nhiệm vụ điều khiển mìn, ghi chiến công cho đơn vị, lập thành tích mừng ngày sinh Bác 19-5.


Đêm 17-5, chúng tôi đặt quả mìn đầu tiên vào trận địa với tâm trạng náo nức đánh địch. Mọi công việc được tiện hành nhanh gọn, bảo đảm kỹ thuật.

Đêm 18-5, chúng tôi lại vác mìn lên đường, đặt thêm 3 quả nữa. Rồi đêm 19-5, hai quả còn lại cũng được chúng tôi đặt vào vị trí đã định.

Công việc đặt mìn trôi chảy. Riêng tôi, liên tục trong ba ngày, sáng nào cũng cùng một cán bộ ở lại gần trận địa để quan sát bọn lính dò mìn. Nhìn chúng đưa đẩy chiếc máy dò mìn trên những vị trí đã đặt mìn, tim tôi có lúc tưởng như ngừng đập. Mặc đầu tin tưởng vào cách ngụy trạng của mình nhưng tôi vẫn lo, có thể có sơ suất nào đó để địch phát hiện thấy mìn thì trận đánh sẽ diễn ra vô cùng phức tạp. Khác với những trận đánh mìn thông thường có mục đích tiêu hao sinh lực địch, trận này đánh với yêu cầu tiêu diệt, bắt tù binh, thu vũ khí. Vì vậy, ngoài những quả mìn chôn ở đường, còn có một đại đội xung kích bố trí ở xung quanh.


Để đảm bảo bằng được yêu cầu đặt ra, chúng tôi đã tổ chức cho anh em ôn luyện cấp tốc phương pháp đào hố mìn trên đường đá, không phát ra tiếng động; cách thức quan sát mặt đường trong đêm tối, để sau khi chôn mìn, ngụy trang mặt đường giống hệt như cũ. Việc đặt dây mìn sâu dưới đất cũng đòi hỏi phải thực tập hết sức tỉ mỉ. Những yêu cầu kỹ thuật quan trọng như: đặt "cạm điện" mìn tự động, dùng dòng điện kiểm tra kíp nổ của những quả mìn đã chôn, đều được ôn luyện một cách chu đáo. Do vậy, việc đặt mìn được đảm bảo bí mật. Máy dò mìn của địch mất tác dụng. Đến ngày 20-5, cả trận địa mìn còn nguyên vẹn - 6 quả ở trận địa chính chỉ còn chờ lắp điện và bộ phận điều khiển.


Công việc bước đầu đạt kết quả, tôi như trút bớt gánh nặng, thấy lòng thảnh thơi nhẹ nhõm, tin tưởng nhất định diệt được xe tăng địch.

Đùng một cái, mười hai giờ trưa ngày hôm ấy, ban chỉ huy mặt trận quyết định giao thêm cho đơn vị tôi nhiệm vụ dùng mìn chặn quân tiếp viện của địch từ thị trấn Ninh Giang kéo ra ứng cứu cho đồng bọn khi trận đánh nổ ra.


Khó khăn lại đến với chúng tôi. Trong trường hợp này, dùng mìn điện có người điều khiển là kết quả nhất. Nhưng rất tiếc, chúng tôi không có loại mìn đó, nguồn điện cũng đã hết, yêu cầu cấp trên giải quyết thì không kịp thời gian vì trận đánh đã quyết định vào sáng 21-5-1953.


Làm thế nào bây giờ? Nếu dùng mìn tự động thì không được - mìn sẽ nổ vào các xe tuần tiễu của địch trước khi chúng vào trận địa chính! Đầu óc tôi như muốn vỡ ra trước bao nhiêu giả thiết đánh địch. Tôi triệu tập ngay những anh em có nhiêu kinh nghiệm chiến đấu của đơn vị bàn cách giải quyết. Có đồng chí đề xuất dùng súng BADOKA thay mìn chặn viện. Nhưng địa hình không cho phép, hỏa lực địch mạnh, không thể chặn chúng lại bằng phương pháp này. Bàn đi tính lại, cuối cùng chúng tôi quyết định dùng loại mìn mà chúng tôi đã đạt cho nó cái tên "chiến thuật hố không mìn" để chặn viện binh của địch.


Khi nghe tôi trình bày về những khó khăn và kế hoạch đánh quân tiếp viện, các đồng chí trong ban chỉ huy đều bật cười. Một đồng chí hỏi tôi:

- Hố không mìn là loại mìn gì mà chúng tôi nghe mới thế ?

Vâng, đúng là cách đánh mới, do cán bộ, chiến sĩ "S20" tìm ra, đã đánh thử một vài trận đều thu được kết quả tốt. Cũng có thể gọi loại mìn này là "mìn tự động theo ý muốn"! Tại địa điểm chặn quân tiếp viện, chúng tôi đặt hai ổ mìn kiểu này - ở đó, sẽ đào trước hai hố mìn theo "chiến thuật hố không mìn". Chọn một nơi thích hợp, bố trí hai chiến sĩ mang theo hai quả mìn chống tăng tự động đã lắp sẵn kíp nổ. Khi quân địch vượt qua đoạn đường này vào trận địa chính, trận đánh bắt đầu nổ ra, hai chiến sĩ đó ôm mìn chạy lên đường, dùng dao găm gạy nhanh hố không mìn, đặt mìn thật vào, rồi ngụy trang như cũ và rút về nơi quy định. Làm như vậy, quân tiếp viện tiến đến, bọn thua trận chạy về, hoặc sau khi kết thúc trận đánh, chúng kéo đến giải quyết hậu quả cũng vấp phải mìn.

- Hay lắm! Hay lắm! "Hố không mìn" hay lắm! - Các đồng chí trong ban chỉ huy mặt trận cười thích thú.

Đăm chiêu suy nghĩ một lát, anh Tính chính trị viên nhẹ nhàng hỏi:

- Sau khi trận đánh nổ ra, quân tiếp viện của địch lập tức kéo đến, thời gian gấp như vậy, các đồng chí ngụy trang có kịp không?

- Để bảo đảm thật nhanh gọn, chúng tôi sẽ đặt mìn ở vị trí có điều kiện ngụy trang thuận lợi. Song có điều, quân địch sẽ hoàn toàn bất ngờ, vì đội quân tuần tiễu đi trước đã sục sạo rất kỹ bằng máy dò mìn và xe đi qua đã không vấp phải mìn ở đoạn đường này. Đoàn quân tiếp viên ở vào tình thế cấp bách, không còn thời gian để kiểm tra, như vậy mìn của ta ngụy trang có gấp, nhưng chúng cũng không thể phát hiện được. Chúng tôi bảo đảm với các đồng chí, hoàn toàn có khả năng chặn đứng đoàn quân ứng cứu của địch ở cụm mìn này!


Nghe tôi trình bày, các đồng chí trong ban chỉ huy mặt trận đều cho rằng áp dụng "chiến thuật hố không mìn" của chúng tôi vào việc chặn viện là sáng tạo, nhất trí cách đánh này và quyết định đặt cụm mìn chặn viện ở đầu làng Hà Hải, cách trận địa chính trên một kilômét.


Ngày hôm ấy sao mà dài thế! Ai cũng mong thời gian đi nhanh để đến giờ ra trận! Sau bứa cơm chiều, màn đêm vừa trùm xuống, tôi dẫn đơn vị đến địa điểm tập trung để cùng đại đội 75 nhận lệnh xuất quân. Hai đơn vị gặp nhau, tay trong tay mừng rỡ. Chúng tôi chúc nhau chiến thắng, chúc nhau diệt được nhiều địch, lập được nhiều chiến công.

Trước khi xuất kích, chúng tôi được nghe thư của Tỉnh đội gửi động viên và mệnh lênh chiến đấu của ban chỉ huy mặt trận.

Chúng tôi hành quân ra trận!

[quansuvn]

Bầu trời không một đám mây. Những vì sao lấp lánh soi đường. Lũy tre làng đung đưa trước gió như vẫy chào đoàn quân ra trận. Chúng tôi lặng lẽ đi giữa cánh đồng ngát hương của lúa. Tôi đi mà bên tai vẫn văng vẳng lời của lá thư vừa nghe: Nhân dân đang trông đợi ở các đồng chí... Tổ quốc đang mong chờ chiến công oanh liệt của các đồng chí...". Tôi nghĩ đến quê hương tôi, cũng cái cảnh đồng quê mộc mạc này mà thương nhớ đến quặn lòng - ở đó đang còn bóng quân xâm lược, còn bốt quân thù đang làm nhơ bẩn quê hương tôi!...


"Sắp tới nơi rồi, đi nhanh lên..."! Tiếng nói của ai đó làm tôi trở lại thực tại. Trận địa đã ở trước mặt. Các đơn vị xung kích chiếm lĩnh các vị trí theo kế hoạch. Tôi đi kiểm tra lại trận địa mìn. Tất cả vẫn còn nguyên vẹn! Chúng tôi bắt tay vào làm những công việc còn lại của đêm cuối cùng. Tuy khối lượng không nhiều, nhưng công việc đêm nay có tính chất quyết định cho thắng lợi của trận đánh ngày mai.


Trước khi đặt "cạm điện" cho những quả mìn tự động, thông đường dây cho những quả "mìn có người điều khiển", việc quan trọng trước hết là phải dùng dòng điện thử lại kíp nổ cho tất cả những quả mìn đã chôn sâu trong lòng đường. Việc này, đòi hỏi phải có sự bình tĩnh, sáng suốt. Chỉ một nhầm lẫn nhỏ cũng dẫn tới hậu quả nghiêm trọng - mìn nổ, người thử mìn chết, trận đánh phải hủy bỏ. Trong thực tế chiến đấu, chính việc này đã cướp đi của chúng tôi hai đồng chí và để lại cho chúng tôi những bài học xương máu!


Để tránh sự bất ngờ có thể xảy ra gây thiệt hại đến tính mạng cán bộ, chiến sĩ và bảo đảm chắc chắn cho trận đánh thắng lợi, đêm nay tôi trực tiếp đảm nhận công việc này.

Sau khi anh em đã ra khỏi khu vực mìn có thể gây nguy hiểm, tôi thận trọng dùng dòng điện thử lại từng quả mìn. Tôi thở phào nhẹ nhõm khi quả mìn cuối cùng được thông mạch an toàn. Tất cả 6 quả mìn ở trận địa đều bảo đảm đầy đủ điều kiện kỹ thuật.


Thời gian trôi đi thật nhanh, vì ai cũng mải mê với công việc được giao. Mười hai giờ đêm, mọi nhiệm vụ trên trận địa chính đã hoàn thành. Tôi và anh Khoát đến cụm mìn chặn viện và lần lượt gặp các chiến sĩ ở lại điều khiển mìn. Gặp chúng tôi, cả năm đồng chí ở ba cụm mìn đều phấn khởi, hứa quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Tất cả đồng đội của tôi đã ở vị trí sẵn sàng đánh địch. Riêng tôi, còn một việc đi gặp cô du kích để ngày mai cùng tôi ra trạm chỉ huy quả mìn phát hỏa.


Chúng tôi gặp xã đội trưởng nơi xảy ra trận đánh. Vốn đã quen nhau từ trước và được cấp trên giao nhiệm vụ, khi thấy tôi, xã đội trưởng đã vồn vã nói ngay:

- Tôi đã chọn cho đồng chí một cô du kích rất tuyệt, chắc đồng chí sẽ vừa ý!

- Cô ấy chiến đấu có khá không anh? - Tôi hỏi ngay vào công việc, cố giấu đi sự nhút nhát của mình trong việc đi gặp một cô gái.

- Việc ấy, đồng chí không phải lo. Du kích xã tôi, trai cũng như gái, ai cũng có tinh thần chiến đấu rất gan dạ.

- Anh đã cho cô ấy biết gì về trận đánh chưa?

- Tình hình ở đây còn phức tạp. Để bảo đảm tuyệt đối bí mật cho trận đánh, tôi mới nói với cô ấy, ngày mai cùng đồng chí ra đường nắm tình hình địch thôi!


Sau khi đã nói cho tôi biết tình hình gia đình người nữ du kích, xã đội trưởng dẫn tôi theo một con đường ở ven sông đi vào xóm. Vừa đi, tôi vừa hỏi để thăm dò đối tượng mình sẽ gặp:

- Anh Hiểu này, cô ấy tên là gì? Tính tình có dễ chịu không anh?

- Cô ấy tên là Bình¹ (Cô Bình người xóm Gạch, Bình Cách, Tứ Kỳ) đẹp người, tốt nết. Xã tôi có nhiều cô du kích như thế, nhưng tôi chỉ chọn cô Bình đi với đồng chí thì mới hoàn thành tốt nhiệm vụ mà thôi!


Đã đến nhà cô Bình, hai chúng tồi nhẹ nhàng bước vào sân. Từ trong nhà, có tiếng người con gái hỏi nhỏ vọng ra:

- Ai đấy?

- Tôi, Hiểu đây.

Bước ra cửa, cô gái đi sát đến chúng tôi, thì thào:

- Anh Hiểu đấy à, em chờ mãi, sao bây giờ anh mới đến? Rồi quay lại phía tôi, cô chào lễ phép:

- Em chào anh.

- Chào cô Bình - Tôi đáp lại.

- Ô! Anh biết tên em rồi à? - Cô thốt lên vẻ ngạc nhiên.

- Tôi nghe tên cô từ lâu, hôm nay mới có may mắn được gặp. - Cố nén tính nhút nhát trước phụ nữ, tôi trả lời trôi chảy.

Đang vui câu chuyện, anh Hiểu nhắc chúng tôi nói nhỏ, để khỏi làm thức giấc những người trong gia đình và quay sang cô Bình, anh nói:

- Như đã bàn với cô, hôm nay tôi dẫn đồng chí Sinh¹ (Để giữ bí mật, thời gian hoạt động ở vùng này, tôi cải tên là Sinh) ở đơn vị "S20" về đây, để sáng mai ra đường 9 làm nhiệm vụ. Đồng chí Sinh sẽ hóa trang làm con gái, cùng cô đóng vai "hai chị em" đi gặt lúa.

- Vâng, anh cứ an tâm. Công việc ấy, em đã chuẩn bị rồi.

- Tình hình thực tế, khi ra đường diễn biến như thế nào, cách giải quyết ra sao, đồng chí phải chấp hành tuyệt đối ý kiến của đồng chí Sinh.

Bắt tay tạm biệt tôi, anh Hiếu² (Anh Hiếu ở thôn Kiều Long, Tứ Kỳ) nói nhỏ, nhưng cũng đủ để cô Bình nghe rõ:

- Từ giờ phút này, cô Bình là người của đồng chí. Hai đồng chí sẽ bàn kỹ với nhau về công việc. Chúc các đồng chí hoàn thành nhiệm vụ.

Trong bóng tối, tôi thấy cô Bình giấu một nụ cười thẹn thùng trước câu nói của xã đội trưởng!

Tiễn chân anh Hiểu ra cổng mà tôi vẫn băn khoăn. Tôi mạnh dạn ghé sát tai anh hỏi nhỏ:

- Tại sao chúng ta không nói rõ cho cô Bình biết về trận đánh?

- Thôn Bình Cách tuy là cơ sở của ta, nhưng vẫn nằm trong vùng kiểm soát của địch. Bộ máy chính quyền do địch lập ra, hàng ngày vẫn giữ mối liên hệ với đoàn quân tuần tiễu mỗi khi chúng hành quân đến đầu làng. Cô Bình là người rất đáng tin cậy, nhưng cũng đề phòng tình cảm bồng bột của tuổi trẻ, lỡ miệng nói ra với người thân, rồi loang ra xóm làng, thì thế nào cũng lọt vào tai mắt địch. Như vậy, trận đánh sẽ không được giữ kín. Đồng chí cứ an tâm. Chúng tôi chịu trách nhiệm về cô Bình trong việc này!

- Không nói thật với cô ấy, tôi thấy khó xử quá, anh ạ!

Thông cảm sâu sắc với nỗi băn khoăn của tôi, anh Hiểu đưa tay vỗ nhẹ lên vai tôi, nói nhỏ:

- Thôi, tùy đồng chí. Nói hay không nói, hoặc nói vào lúc nào, do đồng chí quyết định, nhưng đồng chí hết sức lưu ý - cấp trên dặn "Đây là kỷ luật chiến trường"!

[quansuvn]

Tôi bần thần giây lát, đứng nhìn anh Hiểu nhòa vào trong bóng đêm.

Thôi được, tôi sẽ nói cho cô Bình biết về trận đánh vào lúc nào thuận lợi nhất. Tự nhủ mình xong, tôi quay bước vào sân. Cô Bình mời tôi cùng ngồi trên chiếc ghế tre mà cô vừa mang rạ. Trời về khuya, cái oi bức của mùa hè đã dịu đi. Tiếng thở đều đều từ trong nhà vọng ra, mọi người vẫn say sưa trong giấc ngủ. Bờ tre quanh nhà im lặng như lắng nghe một điều gì trong cảnh tĩnh mịch hiếm hoi. Bao năm vào bộ đội, cho tới hôm nay, tôi mới có phút chú ý đến cảnh vật xung quanh. Có lẽ vì bên tôi có một cô gái, nên tôi phải chú ý đến nó để giấu đi sự lúng túng. Lần đầu tiên, kể từ khi lớn lên, trong đêm khuya thanh vắng, tôi ngồi với một cô gái. Lúc giáp mặt với quân thù, tôi chưa hề tỏ ra sợ hãi, thế mà ngồi trước cô Bình, tôi thấy bối rối, chưa biết mở đầu câu chuyện như thế nào thì cô Bình đã cất tiếng hỏi, phá vỡ sự yên lặng đang vây lấy chúng tôi:

- "S20" là đơn vị gì, anh Sinh nhỉ?

- "S20" là cái tên mà cấp trên đặt cho đơn vị tôi, nó có nhiệm vụ chuyên lo đánh địch trên các đường giao thông.

- À, thế thì em biết rồi, "S20" là đơn vị đánh mìn, có phải không anh?

- Vâng, đúng như vậy đấy, cô ạ!

- Ngày mai, em dẫn anh đi nắm tình hình rồi các anh có đem mìn về đánh chúng nó không? Nếu đánh, đừng quên cho em tham gia nhé!


Câu nói thật bất ngờ, làm tôi lúng túng khó xử. Mìn tôi đã chôn xong. Trận đánh sắp bắt đầu. Thế mà tôi chưa nói thật, còn giấu một người con gái hồn nhiên, ham mê đánh giặc và ngày mai cùng tôi ra trận. Thật là một "điều bất đắc dĩ" đối với tôi. "Cơ sở ở đây còn phức tạp, phải giữ bí mật tuyệt đối cho trận đánh..." - Anh Hiểu nói thế. Thôi đành chịu!

Tôi lựa lời nói với cô:

- Chúng tôi mà đánh, nhất định có công cô trong đó.

Nghe tôi nói, cô mừng rỡ hẳn lên:

- Anh nhớ cho em tham gia đấy nhé.

Qua mấy phút đầu gặp gỡ, tôi đã thấy mến người con gái mà cũng như tôi, coi việc đánh giặc là niềm vui lớn nhất. Mới gặp lần đầu mà tưởng như đã quen từ lâu. Nghe cô nói chuyện mà lòng tôi thấy vui vui.


Nhưng thôi, nhiệm vụ còn nặng nề. Các cán bộ, chiến sĩ đang dầm mình trong các hố sâu giữa ruộng, để chờ tiếng mìn phát hỏa của tôi xông lên diệt địch. Tôi vội gạt đi những ý nghĩ riêng tư vừa chợt đến. Tôi nói với cô Bình xem xét lại công việc ngày mai, có còn gì trở ngại không?

- Anh an tâm, mọi việc em chuẩn bị xong cả rồi.

Cô trả lời, giọng tự tin. Tôi thì nóng lòng sốt ruột, còn cô vẫn bình thản! Chắc cô chỉ nghĩ một cách đơn giản: Sáng mai, cô sẽ cùng tôi ra giữa cánh đồng, rồi từ xa quan sát bọn địch qua lại trên đường. Tất cả chỉ có thế và hoàn toàn đơn giản! Mình mà chủ quan, thêm vào đó là cách nghĩ của cô - ngày mai rất dễ mắc sai lầm. Nghĩ vậy, tôi thong thả nói:

- Công việc kể cũng không có gì lớn, nhưng để tránh những điều không hay xảy ra do sơ xuất trong việc chuẩn bị, theo tôi, chúng ta nên kiểm tra lại và...

Tôi chưa kịp nói dứt câu thì cô Bình đã nói một mạch:

- Thứ nhất: Có quần áo để biến anh thành một bà chị.

- Thứ hai: Có hái và đòn càn để anh đi gặt.

- Thứ ba: Khi nào đi gặt, thì em đi cùng với anh.

- Thứ tư: Ăn cơm sáng xong, mới được đi gặt.

Giọng nói dứt khoát, chắc chắn, đầy vẻ quân sự của cô đã hoàn toàn thuyết phục được tôi. Tôi thật sự an tâm, tin tưởng vào công việc của cô đã làm.

Sợ bộ quần áo không vừa với mình, tôi đề nghị cô cho mặc thử. Cô sốt sắng bước vào nhà, và một lát sau, đem ra cho tôi một quần đen, một áo cánh nâu đã cũ. Đoán là quần áo của cô, tôi lo ngại hỏi:

- Quần áo của cô liệu tôi mặc có vừa không?

- Anh mặc thử xem, chắc là vừa thôi.

Ôi, sao mà mộc mạc và thân thương đến thế! Bộ quần áo của cô trao cho tôi mặc để che mắt quân thù, tôi nhận nó trên tay mình mà lòng thấy xốn xang xúc động, thầm cảm ơn người con gái hồn nhiên, sẵn lòng giúp đỡ bộ đội.

Bộ quân phục tôi đang mặc, bây giờ đã được thay bằng chiếc quần đen, chiếc áo mỏng của cô Bình. Lần đầu mặc bộ quần áo con gái, tôi cảm giác nó muốn bung ra trước tác phong đàn ông cứng nhắc của mình. Bộ quần áo sao mà mềm nhẹ đến thế! Tôi ngắm mình xong, rồi trở lại chỗ cô Bình:

- Cô xem tôi mặc có được không?

Nhận thấy mình có trách nhiệm với việc hóa trang của tôi, cô đứng dậy nhìn trước nhìn sau, kéo lại vạt áo cho tôi. Cô nói:

- Hơi ngắn một chút, nhưng không sao anh ạ. Mình đóng vai người đi gặt lúa, mặc như vậy là được rồi.

- À, còn khăn đội đầu thế nào, cô nhỉ?

- Khăn thì đơn giản thôi. Anh chỉ cần trùm chiếc khăn đen lên đâu rồi đội nón vào là được.

Đóng vai một cô gái có tuổi đời hai mươi, một đặc điểm không thể thiếu được là phải có một bộ ngực tràn đầy sức sống. Nhưng tôi không thấy cô nói gì về việc này. Chẳng lẽ lại nói thẳng ra và đòi hỏi ở cô những thứ đó. Tôi liên gợi ý:

- Là con gái, có đặc điểm khác với con trai, là ở những đường nét riêng biệt. Tôi đóng con gái thế này hình như chưa đạt lắm, có phải không cô Bình?

Hiểu ý tôi, cô thốt lên:

- Chết thật, tý nữa em quên thì hỏng cả bà chị!

Cô quay vào nhà và sau đó, đưa cho tôi hai chiếc khăn mặt bông, chiếc áo lót, mấy cái kim băng. Xoay người lại phía sau, tôi loay hoay hóa trang cho bộ ngực của mình. Khi đã an tâm với hai chiếc khăn không sợ nó rơi ra nữa, tôi quay người lại. Hai mắt nhìn tôi, chân giậm nhẹ xuống đất, cô Bình cười ngặt nghẽo.

- Cô cười gì thế, tôi mặc như vậy không giống con gái hay sao?

- Không, không phải thế. Giống lắm! Em cười bà chị đẹp quá, trông chẳng khác gì những cô gái xóm Gạch của em.

Nói xong, cô bước lại gần tôi, xem xét kỹ việc hóa trang của tôi, vuốt lại cho tôi những chỗ ghồ ghề xiêu vẹo. Cô ngắm đi ngắm lại bộ quần áo tôi đang mặc và sau khi cảm thấy đã an tâm, cô nói:

- Hóa trang như thế này mà anh em mình đi gặt thì Tây cũng phải chịu, anh ạ.

- Ấy, cô phải nói là chị em mình chứ! Nói cho quen đi, kẻo mai ra đồng gặp ai hỏi chuyện, lại gọi là anh thì hỏng hết.

- Vâng. Em nhớ điều ấy. Nếu ai có hỏi, em sẽ trả lời anh là chị của em từ bên ngoại sang chơi và đi gặt giúp. Như vậy có được không anh?

- Tôi nhất trí như thế, nhưng cố tránh không nên gặp và nói chuyên với ai là tốt nhất.

- Vâng. Em xin cố gắng làm theo lời anh. Bây giờ đã muộn, anh thay quần áo rồi đi nghỉ cho đỡ mệt, để sáng mai còn có sức đi gặt.

[quansuvn]

Mặc lại bộ quân phục, tôi xem đồng hồ đã bốn giờ. Tôi theo cô Bình vào nhà. Sau khi đã chỉ cho tôi nơi nằm nghỉ trên một chiếc giường nhỏ đã chuẩn bị sẵn, cô Bình xuống bếp nhóm lửa nấu cơm.

Đã ba đêm liền, lại sắp trôi qua một đêm nữa, tôi quên cả giấc ngủ. Mọi việc bây giờ đã tạm ổn, phải ngủ một chút cho lại sức. Đặt lưng xuống giường, thấy người dễ chịu, tôi thiu thiu ngủ.

Tôi mới chợp mắt được chưa đầy hai mươi phút thì giật mình thức dậy. Từ lúc đó, tôi không tài nào ngủ được nữa. Trận đánh sắp tới lại cuốn hút tôi. Tôi nằm, nghĩ lại công việc và duyệt lại động tác chỉ huy phát hỏa quả mìn mở màn cho trận đánh.

Ăn cơm sáng xong, tôi ra vườn, đứng khuất vào một bụi cây quan sát trận địa. Tất cả vẫn yên lặng. Cánh đồng lúa chín đang khoe sắc vàng dưới nắng sớm.

Tôi vào nhà, nhanh chóng thay quần áo dưới sự đạo diễn của cô Bình. Nhìn tôi, cả nhà mỉm cười kín đáo. Cô Bình cũng chuẩn bị xong để sẵn sàng cùng tôi đi gặt. Mọi người trong nhà đèeu nhắc chúng tôi phải thật cẩn thận.


Hơn bảy giờ, nhìn xa xa về phía Ninh Giang, quân địch đã xuất hiện. Xe và bộ binh của chúng đang tiến về hướng trận địa. Chúng đi từng bước thận trọng, lúc dừng, lúc tiến. Hai "chị em" tôi cũng bắt đầu đi gặt. Đầu đội nón, vai mang đòn càn, chúng tôi hòa vào những người đi gặt, tiến thẳng con đường từ xóm ra đường 9.


Quân địch tiến đến. Chúng tôi tiến ra trận địa. Khoảng cách giữa chúng tôi và quân địch đang rút ngắn lại từng hước. Thời gian nặng nề trôi đi. Tôi cảm thấy tốc độ tiến quân của chúng quá chậm. Nhưng cuối cùng, chúng đã đến sát đoạn đường chúng tôi đặt mìn. Tôi đã nhìn rõ bọn lính đang dò mìn, những toán bộ binh đang sục sạo hai bên đường và những thửa ruộng ở ven đường. Chiếc xe tăng đi đầu ngạo nghễ đã dừng lại đầu làng Bình Cách, chỉ cách trận địa mìn khoảng 200 mét. Tôi giục cô Bình đi nhanh hơn.

- Anh định lên mặt đường à?

- Không, tôi muốn đến gần đường để quan sát chúng rõ hơn. - Nói xong, tôi thấy lòng mình day dứt như có điều gì hổ thẹn. Tại sao đến giờ phút quyết định này, mà mình chưa nói thật với một người con gái đang cùng mình tiến vào trận đánh?


Không, không thể làm khác được - người chiến sĩ ra mặt trận, phải biết rõ nhiệm vụ mới có quyết tâm và hành động chính xác. Nghĩ vậy, tôi quyết, định nói lướt nhanh cho cô biết về trận đánh sắp nổ ra... Nghe tôi nói, cô Bình phấn chấn hẳn lên:

- Em hiểu, anh an tâm, em chỉ biết chấp hành lệnh của anh.

Vừa nói chuyện, chúng tôi vừa cặm cụi bước. Đường 9 đã ở trước mặt. Thửa ruộng có trạm điều khiển kia rồi. Ba tên ngụy vác máy dò mìn, đang đưa đẩy máy tìm xét trên đường. Phía đầu làng, xe tăng địch vẫn gầm gừ chờ đợi. Tiếng máy xe như thúc giục tôi. Không thể chậm trễ được nữa! Tôi nói với cô Bình đi rảo bước hơn một chút.

- Đi nhanh sợ nó nghi ngờ anh ạ.

Chưa kịp trả lời thì trước mặt tôi đã xảy ra một tình huống bất ngờ: hai tên lính da đen, tay lăm lăm tiểu liên, tách khỏi đồng bọn rẽ xuống con đường mà chúng tôi đang đi, tiến lại phía chúng tôi.

- Làm thế nào, anh ? - cô Bình lo lắng hỏi.

Còn tôi, lúc đó cũng lo cho trận đánh tưởng như nghẹt thở. Tại sao hai tên da đen này lại đi vào đây? Giáp mặt nó mà bị lộ, mình sẽ xử sự thế nào? Không, không thể lùi bước. Lùi lại hoặc rẽ ngang, chúng sẽ nghi ngờ, chắc chắn trận đánh sẽ bị lộ. Dù phải hy sinh, củng phải bình tĩnh đi thẳng về phía chúng, để tạo sự bình thường đối với chúng. Sau khi tự vạch cho mình cách đối phó, tôi nói với cô Bình:

- Xung quanh chúng ta đã có những nòng súng bảo vệ. Trận đánh lớn sắp bắt đầu. Cô bình tĩnh theo tôi.

Thấy tôi rảo bước vượt lên phía trước, cô Bình sửng sốt:

- Cẩn thận anh ạ, đề phòng chúng nó biết.

Hai tên da đen vẫn đi về phía chúng tôi. Những hàm răng trắng nhởn, những cặp mắt cú vọ của chúng nằm trong tầm nhìn của tôi. Không gian vắng lặng, hồi hộp, tôi đã nghe thấy cả tiếng chúng xì xồ nói chuyện với nhau. Đầu óc tôi đang căng ra, trước khoảng cách đang rút lại nhanh chóng. Khi còn cách chúng tôi chừng ba chục mét, hai tên da đen đột ngột rẽ xuống một bờ ruộng và bắt đầu sục sạo, nhòm ngó ở đó. Tôi thở phào nhẹ nhõm. Nhìn sang cô Bình thấy mắt cô như đang cười. Vừa lúc đó, chúng tôi cũng đến một lối rẽ để đi về thửa ruộng có trạm điều khiển mìn. Hai tên lính da đen kia vẫn men theo bờ ruộng, đi cách xa chúng tôi về hướng tuần tra của chúng!


Đến thửa ruộng mà đồng chí Ninh đang nằm đợi, gạt những giọt mồ hôi trên trán, tôi nói với cô Bình: "Hôm nay, chị em mình phải gặt xong thửa ruộng này". Nhận ra mật hiệu của tôi, từ giữa ruộng lúa, đồng chí Ninh đáp lại nhỏ gọn:

- Đã sẵn sàng!

Tôi an tâm quan sát bọn địch trên đường. Cô Bình hỏi:

- Bây giờ làm gì, anh?

- À, chúng ta gặt lúa đi thôi.

Hai chúng tôi bước xuống ruộng, tay vờn vòn cắt lúa, mắt tôi theo dõi bọn lính dò mìn. Chúng đã rà qua cụm mìn số 2. Ba tên lính ngụy đi thành hàng ngang lưng đeo hòm điện, tay vác máy đang tiếp tục dò mìn. Chúng rà tới rà lui đoạn đường có cụm mìn phát hỏa. Tôi lo lắng, chúng phát hiện ra điều gì chăng? Không, không thể có chuyện đó xảy ra, vì chính tôi là người kiểm tra lần cuối sau khi chôn mìn. Tất cả 6 quả mìn và "cạm điện" ở trận địa chính đều được làm rất cẩn thận. Tin chắc, bọn chúng đã kiểm tra ba ngày rồi, thì hôm nay cũng không thể phát hiện được mìn. Cuối cùng, những phút lo lắng cũng trôi qua. Tôi muốn reo lên, khi máy dò mìn của địch đã rà qua đoạn đường chúng tôi đặt mìn. Tất cả những quả mìn vẫn nằm im chờ lệnh!.

[quansuvn]

Từ nắp chiếc xe tăng đang chờ thông đường ở đầu làng, bỗng thò lên một cái đầu. Một tên địch dùng máy đàm thoại nói điều gì đó. Tôi đoán, có lẽ nó hỏi toán quân dò mìn sục sạo, để chuẩn bị đi tiếp...

- Thế là chắc ăn rồi. - Tôi tự nhủ thầm - Chúng mày đừng hòng mà chạy thoát những quả mìn của tao.


Chiếc xe tăng đi đầu rú ga, rùng mình, chuyển động. Các xe sau theo nó chạy lên. Xích xe nghiến trên đường nghe sạo sột chối tai. Tôi đứng thẳng người, mắt nhìn vào mục tiêu không chớp, phát lệnh nhỏ gọn:

- Đồng chí Ninh!

- Có!

- Chuẩn bị!

- Rõ!

Xe tăng địch tiến lại gần, gần nữa. Chúng lồng lên như một con cọp đói trên quãng đường mà chúng tưởng hoàn toàn không có mìn đe dọa. Nòng pháo trên nóc xe ngạo ngược. Tôi nhìn rõ số xe "257". Tôi phát lệnh to hơn:

- Đồng chí Ninh!

- Chuẩn bị!... Chuẩn bị!... Chuẩn bị!...

Chiếc xe tăng vừa chạm mục tiêu, tôi phát lệnh thật to: - "Dí"!

Một tiếng nổ vang tròi, lửa khói trùm kín chiếc xe tăng địch. Quả mìn có sức công phá bằng 17 cân thuốc nổ đã nổ trúng mục tiêu, hất chiếc xe về phía trước, lật ngược bánh xích lên trời.

Quên cả nguy hiểm, cô bạn gặt của tôi reo lên:

- A, xe tăng địch đổ rồi! - Tiếng reo của cô trong trẻo, náo nức...

Tôi nói to:

- Cô Bình ngồi thấp xuống mà tránh đạn!

- Xung phong! Xung phong! - Tôi thét to, rồi hướng về cụm mìn số 2, Đồng chí Đính¹ (Anh Đính quê ở Trung Xá, Bình Dân, Kinh Thành) đã phát lệnh. Ba quả mìn đều nổ, một xe bọc thép của địch lật sang vệ đường. Cùng lúc, các cỡ súng của ta liên tục nã vào đội hình của địch. Tiếng thét "Xung phong" vang lên các ngả. Cô Bình lại reo lên kinh ngạc:

- Đông lắm, bộ đội ta đông lắm, anh ơi!

- Trận đánh hôm nay có cả cô nữa đấy!

Tôi đáp nhanh, rồi ra lệnh cho cô rút về trong xóm. Vác hai chiếc đòn càn, cô hòa vào dân làng ở cánh đồng đang tản nhanh vào sau những lũy tre.


Binh lính địch trước đòn đánh phủ đầu của ta, chúng hoảng sợ lúng túng, rồi cụm lại chống cự dữ dội. Pháo địch từ Ninh Giang ầm ầm bắn về xung quanh trận địa. Các mũi xung kích của bộ đội ta dưới sự chỉ huy của các anh Khoát, Khánh, Toàn vẫn tiến thằng lên mặt đường anh dũng chiến đấu, tiêu diệt nốt những chiếc xe và bọn địch còn lại.


Trong lúc trận đánh vừa diễn ra, tại cụm mìn chặn viện, đồng chí Kỳ1 (Anh Kỳ quê ở xã Đại Đức, Kim Thành) và Đoàn² (Anh Đoàn quê ở xã Chí Minh, Cẩm Giàng) đã làm xong nhiêm vụ đặt mìn vào "hố không mìn" để sẵn sàng đón diệt đoàn quân tiếp viện của địch. Đúng như dự đoán, từ thị trấn Ninh Giang, những chiếc xe tăng, xe vận tải chở đầy quân lồng lên như những con trâu điên, chạy về hướng trận địa để cứu nguy cho đồng bọn đang bị đánh tả tơi. Chúng cho rằng, đội quân tuần tiễu đã kiểm tra, xe đi qua không vấp phải mìn ở đoạn đường này, thì chắc chắn không còn nguy hiểm gì đối với chúng. Bọn giặc không ngờ số phận của đoàn quân tiếp viện đã bị chúng tôi định trước. Đoàn xe vẫn hối hả lao vào cụm mìn dành riêng cho nó. Chiếc xe tăng đi đầu chưa kịp bắn phát đạn ứng cứu nào, đã bị quả mìn đầu tiền ở cụm mìn chặn viện nổ tung, hất nó ra cạnh đường. Cả đoàn xe dừng lại, các cỡ súng của địch thi nhau vãi đạn ra xung quanh. Sau khi đã hoàn hồn và do tình thế khẩn cấp, chiếc xe thứ hai chr đầy quân liêu chết chạy lên. Quả mìn thứ hai lại xé tan xác chiếc xe này tại chỗ. Quân địch hốt hoảng thực sự, không một chiếc xe nào dám vượt lên nữa. Đoàn quân tiếp viện của địch đã bị chặn đứng. Pháo địch đang tập trung bắn vào trận địa chính, bây giờ lại quay sang bắn như đổ đạn để bảo vệ cho đoàn quân ứng cứu. Chúng hoảng sợ, tưởng như đang có một lực lượng lớn của Việt Minh tiến công vào đoàn xe cấp cứu này! Thật là thú vị, chúng tôi chỉ có hai đồng chí Kỳ và Đoàn đánh cho địch đòn bất ngờ này. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, các anh đã rút về bên kia bờ sông, ngồi hút thuốc, hả hê nhìn xe địch bốc cháy.

Do hiệu quả rất đáng kể của hai quả mìn chặn viện, các đồng chí đại đội 75 có điều kiện rảnh tay làm nhiệm vụ trên trận địa chính. Chẳng mấy lúc, ở khu vực đánh địch đã im tiếng súng. Đội quân tuần tiễu của địch xuất phát từ thị trấn Ninh Giang có xe tăng, xe bọc thép yểm trợ đã bị tiêu diệt. Giải quyết xong chiến trường, bộ đội ta đã lần lượt rút qua sông trở về căn cứ.


Nhiệm vụ chiến đấu của đơn vị đánh mìn vẫn còn tiếp diễn. Hai quả mìn tự động ở cụm mìn phát hỏa còn nằm yên chờ địch. Tôi và đồng chí Ninh ở lại theo dõi để đánh tiếp. Hai chúng tôi vào trong một bãi ngô, trước mặt là dòng sông An Thổ, nhìn sang thấy cả trận địa.


Trên bầu trời, chiếc máy bay trinh sát của địch đang bay lượn, lúc ngóc lên cao, khi sà xuống thấp, nghiêng cánh tìm xét. Tiếng súng nhỏ đã im bặt. Thỉnh thoảng, mấy quả đại bác nổ bên sông. Từ nơi quan sát, chúng tôi đã nhìn thấy bộ binh địch lô nhố trên đường 9, đang dè dặt tiến vào nơi đồng bọn vừa bị tiêu diệt.


Ô, sao lại có cả đàn trâu đi theo nó! Đúng là đàn trâu đang đi vào hướng trận địa. Tôi nhận ra ngay - sau khi đoàn quân tiếp viện bị chặn đứng bởi hai quả mìn của đồng chí Kỳ và Đòàn, địch hoang mang không dám chạy tiếp. Chúng vào làng, bắt hơn hai chục con trâu của dân đem ra quần trên mặt đường để tìm mìn. Chúng đã bất lực và bây giờ chúng đã phải bắt những con vật đi làm thay cho những tên lính tìm mìn!


Thật là dã man! Nhìn đàn trâu mà lòng tôi xót xa - "Con trâu là đầu cơ nghiệp", hình ảnh con trâu thân quen với tôi từ thuở nhỏ. Con trâu hiền lành, có nghĩa với người, đang bị giặc kéo vào trận chiến!

Nhưng không, chúng nó sẽ phải đền tội! Tôi chăm chú nhìn đàn trâu. Một con đi qua, hai con đi qua, cả đàn trâu đi qua quả mìn thứ nhất, qua quả mìn thứ hai. Đàn trâu vẫn nghênh sừng bước bước trên đường. Hai quả mìn vẫn nằm im không nổ. Chúng lại mắc một sai lầm nữa, cho răng đàn trâu đã giúp chúng thông đường, thông xe!


Từ bên kia bến đò An Thổ, máy xe địch ầm ì. Bọn chúng từ phía Kiến An kéo về. Đoàn xe qua phà sang sông, chậm chạp bò vào trận địa. Mắt tôi dính chặt vào chiếc xe tăng đi đầu khi nó tới nơi chôn quả mìn thứ nhất còn lại ở cụm mìn phát hỏa. Tại sao mìn không nổ? Xe qua rồi, tại sao mìn không nổ? Tôi run lên vì căm giận. Chiếc xe vượt qua mìn mà không bị tiêu diệt! Xe tăng địch tiếp tục bò lên trong lúc đầu óc tôi đầy những giả thiết về quả mìn thứ nhất.


Ùng! Một tiếng nổ dậy đất vọng đến cắt ngang suy nghĩ của tôi. Quả mìn thư hai còn lại ở cụm mìn phát hỏa đã nổ, hất chiếc xe tăng sang bên đường. Bọn lính gác đường và ở các xe sau như đàn mối vỡ tổ hoảng loạn tìm kiếm nơi ẩn nấp. Các cỡ súng địch lại thi nhau vãi đạn. Pháo địch từ Ninh Giang lại giật mình trút đạn về phía bờ sông. Đại liên địch từ vị trí An Thổ cũng nổ từng tràng rát rạt để ứng cứu. Tình hình trở lại yên tĩnh sau những phút kinh hoàng, bọn địch từ nơi ẩn nấp kéo nhau ra xúm xít quanh những chiếc xe vừa bị diệt, quát chửi ầm ĩ. Rồi chiếc xe cần trục ở phía sau được gọi vào để giải quyết hậu quả. Một tiếng nổ đanh mạnh làm chiếc xe cần trục sụp xuống. Chiếc cần cẩu to là thế đã gục đầu xuống ruộng, trông thật thảm hại!

À ra thế! Chiếc xe tăng đi đâu đã lăn bánh không trúng "cạm điện" của quả mìn thứ nhất - nó đã dành cho chiếc xe cần trục quả mìn này để cùng chịu chung số phận!

Quả mìn thứ tám đã nổ. Nhiệm vụ của chúng tôi - đơn vị đánh mìn "S20" trong trận đánh phối hợp này đến hai giờ chiều đã kết thúc thắng lợi!

[quansuvn]

... NHƯ CHIẾN CÔNG TIÊU DIỆT MỘT TIỂU ĐOÀN ĐỊCH
(Viết về trận đánh phá cầu Bía, ngày 14-6-1953)

Chúng tôi đang đánh địch ở đường 20, thì có lệnh của Tỉnh đội đem đơn vị về Ninh Giang để tổ chức trận đánh phá cầu Bía trên đường 17 - con đường hành lang quan trọng nối liền thị xã Hải Dương với thị trấn Ninh Giang.


Tỉnh đội trưởng Tăng Bá Dụ đến tận đơn vị giao nhiệm vụ tổ chức gấp việc đánh phá cầu Bía. Anh nói rõ ý nghĩa của việc cắt đứt đường giao thông để chặn bước tiến của địch ngay từ lúc chúng đang chuẩn bị hành quân càn quét và khẳng định: "Đánh phá cầu Bía trong lúc này, được coi như chiến công tiêu diệt một tiểu đoàn địch". Theo chỉ thị của anh, chúng tôi phải hoàn thành trận đánh trong vòng một tuần lễ.


Thời gian quy định quá ngắn là một khó khăn rất lớn mà chúng tôi phải có kế hoạch chi tiết để đảm bảo đúng ý định của cấp trên. Thông thường, một trận đánh như thế, chúng tôi phải có những bước công tác cần thiết: điều tra trinh sát, lập kế hoạch tác chiến, chuẩn bị vật chất, tinh thần, triển khai chiến đấu... Ngay việc trinh sát nắm tình hình lần này, cũng có những điều cần chú ý. Ngoài việc làm quen với địa hình địa vật, nắm vững quy luật phòng thủ của địch, xác định mục tiêu công kích, chúng tôi còn phải tìm hiểu để biết được cấu trúc của cầu, dòng chảy của nước, độ sâu của sông... Hơn thế nữa, việc chui lặn qua những lớp rào thép gai ngâm dưới nước cũng là điều rất mới cần có thời gian nghiên cứu thực tập.


Ban tham mưu Tỉnh đội đã quyết định tăng cường cho chúng tôi một cán bộ quân báo có kinh nghiệm. Tôi được đồng chí Tân - đội trưởng, phân công cùng đồng chí Thái bắt tay ngay vào việc trinh sát trận địa. Ba đêm liền, chúng tôi lặn lội trong vị trí địch, đã nắm được một số điều cần thiết.


Cầu Bía bắc qua sông Quang Bí (còn gọi là sông Gồm) có chiều dài trên một trăm mét, chia thành bốn nhịp. Mặt cầu lát bằng sắt, rộng 4 mét đặt trên những dầm sắt cỡ lớn. Cột cầu là những cây gỗ lim to. Mỗi cột gồm 12 cây, có chốt đóng liên kết, tạo thành một khối vững chắc. Mố cầu ở hai bên sông đặt trên hai lô cốt xây kiểu "boong-ke", có lỗ châu mai quan sát và bắn thẳng gầm cầu.


Để bảo vệ cầu, địch bố trí ở hai đầu cầu hai vị trí - mỗi bên có một trung đội lính da đen và lính ngụy thay nhau canh giữ. Nhất là từ mấy năm trước, bộ đội ta hóa trang làm người đi chợ, đem bộc phá đột nhập mặt cầu giữa ban ngày không thành công, thì chúng càng đề phòng cẩn mật hơn. Các cột cầu đều có lưới thép loại cứng bao bọc từ đỉnh cột xuống sâu dưới mặt nước chừng 2, 3 mét. Mặt sông ở hai phía cầu mỗi bên có rải 3 hàng rào thép gai có gắn phao nổi trên mặt nước nối liền với hàng rào của hai vị trí trên bờ. Do vậy đoạn sông và chiếc cầu nằm lọt vào giữa một căn cứ mà quân địch đã sử dụng nhiều biện pháp phòng thủ chắc chắn.


Sau những đêm điều tra nghiên cứu, tôi và đồng chí Thái đã thông thạo đường ra vào cầu. Chúng tôi đã bơi đến từng cột cầu, vén tấm lưới thép lặn chui vào trong, rồi nhẹ nhàng leo lên đỉnh cột tìm nơi đặt thuốc, nổ. Từ những kết quả bước đầu ấy, chúng tôi về báo cáo với đơn vị. Sau khi nghe tình hình và thảo luận, ban chỉ huy đội nhận thấy việc vận chuyển thuốc nổ qua hàng rào thép gai ngầm, lặn xuống lòng sông chui qua lớp lưới thép bao quanh cột cầu để đặt thuốc nổ vào đỉnh cột và cách thức vượt qua đoạn sông nguy hiểm ở gần cầu, cần phải nghiên cứu thêm. Đồng chí Nguyễn Văn Tân, đội trưởng đã quyết định thực hiện một đêm trinh sát nữa để cùng tôi vào cột cầu xem xét tại chỗ. Sau đó đã thống nhất một kế hoạch hành động để báo cáo với tỉnh đội trưởng.


Khó khăn lớn nhất khi thông qua kế hoạch này là "Làm thế nào để bộ đội vượt được đoạn sông từ hàng rào trong cùng vào đến chân cầu". Do hàng rào vắt qua sông, đã ngăn lại mọi vật trôi nổi trên mặt nước, tạo cho khu vực gầm cầu kéo dài ra mỗi bên 50m mặt nước rất phẳng lặng, không một vật gì có thể trôi qua được. Đây là một đoạn sông nguy hiểm, bọn địch gác trên mặt câu thường dùng đèn pin soi xuống để quan sát. Chỉ một sơ suất nhỏ gây thành tiếng động hoặc làm gợn sóng trên mặt nước là bọn lính gác cầu có thể nổ súng ngay lập tức. Việc này, chúng tôi đã gặp phải trong một đêm trinh sát: Vào khoảng 12 giờ đêm, từ một chiếc phao ở hàng rào giữa sông, có tiếng động nước lõm bõm. Bọn tôi đoán - chắc là mấy chú chuột hoặc con "rái cá" đi kiếm ăn, vật lộn với con mồi, gây nên tiếng động. Thế mà bọn lính gác cầu cũng báo động soi đèn và nổ súng ầm ĩ, giữa lúc chúng tôi đang nép mình ở cột cầu chẳng khác gì những con gà đang nằm trong một chiếc lồng sắt! Sau một hồi nghe ngóng quan sát, không thấy hiện tượng gì nghi ngờ, bọn chúng báo yên, chúng tôi mới ra khỏi gầm cầu.


Vượt qua đoạn sông nguy hiểm này trong những lần trinh sát dù sao cũng thuận lợi hơn, vì số người vào cầu ít, lại trang bị gọn nhẹ. Lọt qua ba hàng rào, ngâm mình theo rìa sông, đến một khoảng cách thích hợp, chúng tôi lặn vào gầm cầu. Lợi dụng bóng tối do mặt cầu che khuất, chúng tôi bơi từ cột này sang cột kia một cách dễ dàng. Nhưng, khi triển khai trận đánh số người vào nhiều hơn, mang theo khối lượng thuốc nổ lớn cùng các thứ cần thiết khác thì vượt qua đoạn sông này là một việc không đơn giản. Trong kế hoạch hành động chúng tôi coi đây là một vấn đề có tính chất quyết định thành bại của trận đánh, cần có cách giải quyết chu đáo để đảm bảo thắng lợi.


Cũng trong cuộc họp thông qua kế hoạch đánh địch, một giả thiết nhằm giải quyết triệt để về tư tưởng được đơn vị nêu ra: "Trường hợp đặt xong thuốc nổ, chiến sĩ ta chưa kịp ra khỏi cột cầu mà bị địch phát hiện thì hành động như thế nào?". Nêu vấn đề này ra là một điều cần thiết. Chúng tôi nhất trí phải lường đến một tình huống như thế và đã cùng nhau thảo luận thẳng thắn, thống nhất cách giải quyết bằng một phương án tác chiến đầy đủ, cụ thể, cộng với tinh thần chủ động sự hy sinh cần thiết của cán bộ, chiến sĩ được lựa chọn làm nhiệm vụ trực tiếp đặt thuốc nổ.


Vừa báo cáo xong công việc chuẩn bị cho trận đánh, tỉnh đội trưởng đã phát biểu một số ý kiến, làm sáng tỏ thêm cách đánh lần này và từ đó, phương án tác chiến của chúng tôi được bổ sung đầy đủ, chi tiết hơn. Anh cũng rất xúc động khi nghe chúng tôi dự kiến tình huống "đặt thuốc nổ xong, chiến sĩ ta chưa kịp ra khỏi cột cầu mà bị địch phát hiện" và xử lý tình huống đó bằng sự tình nguyện hy sinh của các đồng chí đem thuốc nổ vào cầu.


"Tinh thần hy sinh dũng cảm của cán bộ, chiến sĩ S20 như vậy là cao cả, đáng được biểu dương. Nhưng trách nhiệm của chúng ta nhất thiết không để tình huống đó xảy ra". - Tỉnh đội trưởng nói vậy, rồi quyết định: dùng thật ít lực lượng, tuyệt đối giữ bí mật, đánh cắt hẳn nhịp cầu giữa.


Quyết định của tỉnh đội trưởng là mệnh lệnh chiến đấu. Chúng tôi động viên nhau phải tìm mọi cách thực hiện bằng được những biện pháp mà anh đã chỉ ra. Với trách nhiệm được phân công trực tiếp chỉ huy trận đánh, tôi vô cùng lo lắng. Thời gian quy định hoàn thành trận đánh chỉ một tuần mà hôm nay đã là ngày thứ năm. Tôi ăn không ngon, ngủ không yên, lúc nào cũng như lửa đốt. Tối hôm ấy, chúng tôi đã tổ chức ngay việc thực tập vượt đoạn sông nguy hiểm.

[quansuvn]

Ở giữa làng Xuân Trì có một cái ao to. Cạnh bờ ao có một cây cổ thụ vươn ra mặt nước. Cho một đồng chí trèo lên cành cây ở tầm cao tương ứng với mặt câu, tôi và ba anh em nữa xuống ao thực tập theo kiểu "bơi ngửa hở mũi". Sau nhiêu lần nhẹ nhàng bơi đi bơi lại, chúng tôi rút ra kết luận "người ở trên cao phải thật chú ý mới phát hiện được". Chúng tôi an tâm áp dụng cách bơi này để vượt đoạn sông ở gần cầu, tin rằng không gặp trở ngại vì kẻ địch nhiều lúc sơ hở, chủ quan.


Việc vận chuyển thuốc nổ vào cầu, chúng tôi được anh em công binh xưởng nghiên cứu và lo liệu chu đáo. Anh em đã sản xuất cho chúng tôi bốn quả bộc phá, mỗi quả chứa 20 cân thuốc nổ, lắp kíp điện - chế tạo theo kiểu đúc rắn, có vỏ sắt, không ngấm nước, mỗi quả được buộc vào một chiếc phao, giữ chúng ở giới hạn không chìm, không nổi, chỉ lập lờ dưới mặt nước, để chúng tôi dùng dây kéo từ hàng rào trong cùng vào gầm câu.


Trong mấy đêm trước, các chiến sĩ được lựa chọn làm nhiêm vụ đột nhập cầu đều được bố trí xen kẽ đi theo tổ trinh sát để làm quen với hiện trường. Do vậy, đến đêm thứ sáu, ba đồng chí Cứ, Thanh, Cứng1 (Anh Cứ quê ở Phương Bằng, Gia Lộc. Anh Thanh quê ở Mao Điền, Cẩm Giàng. Anh Cứng quê ở Tâng Thượng, Gia Lộc)  đã được thực tập ngay trong căn cứ của địch. Cả ba đồng chí đều tỏ ra gan dạ, khéo léo, giữ được bí mật trong lúc chui qua những hàng rào ngầm, vượt đoạn sông nguy hiểm, leo lên đỉnh cầu nhận vị trí đặt thuốc nổ.


Sáu ngày qua kể từ khi nhận nhiệm vụ, tôi đã dành trọn 5 đêm cùng anh em lần mò trong vị trí địch. Căng thẳng, thiếu ngủ, lại phải ngâm mình suốt đêm dưới nước, người tôi rã rời ê ẩm. Thời gian không chờ đợi chúng tôi, không thể dừng lại nghỉ ngơi trong lúc yêu cầu hành động để chống địch hành quân càn quét đang đặt ra từng giờ, từng phút khấn cấp. Chúng tôi thống nhất phải triển khai nhiệm vụ đúng thời gian quy định, nghĩa là sẽ cho trận đánh nổ ra vào đêm của ngày thứ bảy - đêm cuối cùng của thời hạn mà tỉnh đội trưởng giao cho.


Với tinh thần bí mật, gọn nhẹ, lực lượng tham gia trận đánh này chúng tôi chỉ sử dụng: 4 chiến sĩ vận chuyển thuốc nổ đến nơi tập kết, sau đó làm nhiệm vụ canh gác bảo vệ vành ngoài, bắn yểm trợ khi cần thiết; hai đồng chí phụ trách dây điện và hòm điện, bộ phận đột nhập có 4 người do tôi chịu trách nhiệm chỉ huy.


Mọi việc chuẩn bị được hoàn thành chu đáo. Cả đơn vị bừng bừng khí thế lập công. Ai cũng xung phong nhận nhiệm vụ mang thuốc nổ vào cầu.

Ngày hôm ấy, thời tiết xấu. Mưa từ sớm đến chiều. Chúng tôi xuất quân vào 6 giờ tối.

Đêm tối, trời mưa nhẹ. Sấm giật, rồi pháo địch ùng ùng vang lên ở phía đường 17. Chúng tôi lặng lẽ vượt qua những cánh đồng ngập nước. Mười một giờ đêm, chúng tôi đến nơi tập kết ở ven sông. Mưa nhiều, nước sông dâng lên cao, trời trở lạnh. Sau mấy phút nghỉ, lấy lại sức, chúng tôi bắt đầu hành động theo kế hoạch. Học tập kinh nghiệm của những người dân chài, trước khi ngâm mình xuống nước, tổ đột nhập mỗi người uống một chén nước mắm đã đem sẵn để chống lạnh, rồi lần lượt lặn chui qua các hàng rào.


Chui qua hàng rào thép gai ngầm dưới nước là việc không đơn giản. Bộ phận đột nhập chia làm hai nhóm, mỗi nhóm 2 người, chui theo kiểu "sâu đo" - người lặn, người quan sát, chui đến đâu, đẩy thuốc nổ vào đến đó.


Khác với những đêm trinh sát, đêm nay mỗi chúng tôi phải đem theo hai chục cân thuốc nổ và dây điện nên việc chui lặn qua các hàng rào ngầm phải thực hiện hết sức thận trọng để giữ cho kíp nổ không bị hư, dây điện không bị đứt hoặc xây xát.


Nước sông chảy mạnh, chúng tôi lần lượt chui vượt qua những lớp thép gai. Vượt qua được hàng rào thứ nhất một cách khá thuận lợi, đến hàng rào thứ hai, thì không may cho tôi. Tôi vừa ngụp xuống lách mình vào giữa thì bị kẹp do lớp rào thép gai bùng nhùng quấn chặt vào lưng áo lót. Ôm chặt khối thuốc nổ, lấy hết sức trườn lên, nhưng không tài nào gỡ ra đượ., tôi đành phải ngoi đầu lên mặt nước để thở. Người và mặt tôi bị thép gai cào toạc, rướm máu, da xót cứng. Loay hoay mãi, tôi mới ra khỏi nơi vướng mắc, tiếp tục cùng anh em vượt nốt hàng rào cuối cùng.


Hơn hai giờ nghe ngóng, chui lặn, chúng tôi đã vào đến đoạn sông nguy hiểm ở gần cầu, chờ thời điểm đột nhập.


Chiếc cầu sừng sững vắt qua sông, hiện rõ trong tầm nhìn xuyên đêm của chúng tôi. Những lô cốt, ụ súng nằm sát bờ sông đang đắm chìm trong giấc ngủ chập chờn với những lỗ châu mai đen ngòm, mà bên trong thỉnh thoảng chiếu ra những vệt sáng quỷ quyệt. Tôi đã nghe rõ tiếng rì rào của nước chảy, cọ sát vào cột cầu. Hai tên lính gác vẫn đi lại trên cầu. Con chó đi theo chúng, thỉnh thoảng lại hậm hực rồi sủa lên mấy tiếng. Sau 30 phút theo dõi động tĩnh, nhận thấy quy luật canh phòng của địch không có gì thay đổi, tôi kiểm tra lần cuối rồi quyết định hành động.


Kế hoạch hành động được quy định theo phương pháp "bơi ngửa chỉ hở mũi" và hành tiến theo kiểu "chim tập bay". Theo sự phân công, tôi và Thanh vào trước theo trình tự vào cột số 1, sau đó lợi dụng bóng tối ở gầm cầu bơi sang cột số 2. Khi nhóm tôi vào đến nơi đã xác định thì đồng chí Cứ - tiểu đội trưởng dẫn nhóm của mình vào chiếm lĩnh cột số 1. Kế hoạch đề ra như thế, nhưng rất tiếc lúc này đã xảy ra sự trục trặc. Tôi chưa rời cột số 1, thì nhóm đồng chí Cứ đã tiến đến. Có lẽ vì đêm tối, các đồng chí này không nhìn rõ sự di chuyển của nhóm tôi dưới gầm cầu. Tình huống diễn ra thật là nguy hiểm. Cả bốn người cụm lại một chỗ, tất cả đều bám vào lớp lưới thép bọc cột cầu số 1. Nước chảy xiết, đẩy mạnh vào thân người, tạo thành một lực kéo, chuyển động lên phía trên kêu rào rào. Tôi lạnh người, bàng hoàng như đứng trước một thử thách quan trọng. Vội trấn tĩnh, kiểm tra lại thuốc nổ, dây điện và trước vi phạm gây nên tình trạng bối rối này, tôi tức đến điên người, nhưng cố nén chịu và động viên anh em nhanh chóng chiếm lĩnh cột cầu. Tôi và Thanh bơi sang cột giữa.


Chúng tôi lần lượt lặn xuống lòng sông, vén tấm lưới thép chui vào, thận trọng leo lên cột cầu đặt thuốc và đấu điện. Mọi việc được hoàn thành hết sức mau lẹ. Chúng tôi thu mình ngồi vào khe cột, chờ thời cơ rút ra ngoài để phát hỏa. Vừa lúc đó, có tiếng rậm rịch của bước đi bằng giày đinh nện trên mặt cầu vọng đến. Những tên lính gác cầu đang đi tới. Ngang chỗ chúng tôi, hai tên lính dừng lại, rì rầm nói chuyện với nhau bằng tiếng người châu Phi. Con chó lăng xăng chạy theo nó, nghe thấy tè tè dưới nước do hai tên lính đứng lại tiểu tiện, lại hậm hực, rồi gâu gâu sủa lên một hồi. Tiếp theo là một giọng nói lơ lớ nặng chịch: "Ai kia? Ai kia?"... Chúng tôi vội ra hiệu cho nhau tụt nhẹ xuống, ngâm mình dưới nước đề phòng chó đánh thấy hơi người lạ. Giây lát hồi hộp qua đi. Tình hình vẫn yên tĩnh. À bọn này nói vu vơ bắt bóng - một thủ đoạn của địch mà chúng tôi vẫn thường gặp khi đi trinh sát. Nếu yếu bóng vía, nghe chúng hỏi vậy mà vội tháo chạy, thì dễ dàng bị chúng phát hiện. Lúc đó, tôi nghĩ đến một tình huống đã dự kiến. Thuốc nổ đă đặt xong, ngòi điện đã nối liên với nơi điều khiển. Theo quy ước, nếu bây giờ mà bị lộ thì ở trong này, chúng tôi hét "Xung phong", coi đó là hiệu lệnh chỉ huy - người điều khiển ở phía ngoài cứ việc chập điện cho bộc phá nổ!


Đứng gần nơi chúng tôi, hai tên lính gác cầu không phát hiện thấy một chút gì về những việc đang diễn ra ngay dưới chân nó. Sau một hồi lâu trò chuyện, chúng cùng nhau đi về phía đầu cầu. Tôi ra khỏi lồng sắt, bơi về kiểm tra cột số 1, rồi cùng anh em lần lượt rút ra ngoài chuẩn bị điểm hỏa.


Hai giờ mười lăm phút đêm 14 tháng 6 năm 1953, nhân dân ở các vùng phụ cận thuộc các huyện Ninh Giang, Tứ Kỳ, Gia Lộc, ai cũng giật mình thức giấc vì một tiếng nổ vang trời. Trước mắt chúng tôi là một ánh chớp khổng lồ, xé rách màn đêm, soi sáng cả đoạn sông. Chiếc cầu đã được cắt phăng nhịp giữa. Các nhịp còn lại đều gục đầu xuống nước. Bọn địch ở hai đầu như bị đạp gẫy xương sống. Chúng hoảng loạn, kêu la, rồi các cỡ súng bắn như vãi đạn ra xung quanh. Chúng tôi sung sướng đã hoàn thành nhiệm vụ đánh phá cầu Bía, cắt đứt đường 17, góp phần cùng quân dân trong tỉnh thực hiện có kết quả kế hoạch chuẩn bị chống địch càn quét đánh phá vào khu căn cứ của ta.