Việt Nam không thể nào quên - Quyển 1

[macbupda]

Cuộc chiến ban đêm

Tôi ngủ thiếp ngay khi vừa đặt lưng... Trong mơ, tôi nghe thấy tiếng còi báo động và tôi không thể lý giải: Tôi mơ hay có còi báo động thực? Báo động suốt cả ngày, còi báo động làm “choáng cả hai tai chúng tôi”.

Tôi hiểu đây không phải là một giấc mơ. Tôi nhảy lên, lay các đồng đội:

- Dậy! Vào cấp một!

Tôi với lấy quần áo, mũ bảo hiểm, vừa đi vừa mặc quần áo, chạy nhanh đến bệ phóng. Trong bóng tối, tôi bắt đầu tháo các khuy cài bạt. Hai tay tôi hành động như cỗ máy và sau 15 giây tất cả các khuy đều đã được tháo. Cần phải cuộn bạt, nhưng không thấy đồng chí Thanh và khẩu đội? Tại sao họ lâu như vậy? Một người không thể cuộn bạt được. Nhưng không thể chờ đợi được. Tôi chạy đến lán tìm khẩu đội. Đó là nơi mà chúng tôi đã chia tay trước khi đi ngủ... nhưng thật là lạ! - Ở đây có lều đâu. Cách đó không xa, tôi nghe rõ âm thanh của xoong nồi. Tôi chạy đến đó. ở đó là lều của các chiến sĩ nuôi quân thuộc Trung đội Hậu cần. Tôi chạy đến lều. May mắn là anh nuôi đang ở trong lều. Tôi hỏi:

- Khẩu đội bệ phóng ở đâu? Lều của họ đem đi đâu rồi?

Các bạn Việt Nam nhìn tôi một cách ngạc nhiên. Sau đó, khi đã hiểu chuyện gì đã xảy ra, các bạn chỉ về phía đồi cao:

- Ở đằng kia! Chạy đến đó đi!

Tôi chạy theo hướng đó. Chừng 40 mét tôi đụng vào lều. Trong lều chuông điện thoại vang lên dữ dội, còn lều thì lắc lư. Tôi đoán rằng, các bạn chưa tỉnh ngủ, lại ở trong bóng tối, nên không tìm được lối ra. Tôi nhổ một cọc lều ở góc và vẻn một góc lều lên. Trong ánh sáng mờ mờ, chúng tôi đã nhìn thấy nhau, các bạn Việt Nam nhảy ra, tôi la:

- Chạy ngay đến bệ phóng! Nhanh lên! Nhanh lên nào!

Đồng chí Thành cùng đồng đội cảm thấy có lỗi vì sự chậm trễ, vội vàng chạy bán thốc, bán tháo. Chúng tôi chạy đến bệ phóng.

- Tháo bạt! Một - hai... giơ lên!

Chúng tôi dùng sào cùng lúc hất bạt xuống đất. Thời gian đạt kỷ lục. Mọi người nhanh chóng thực hiện phần việc của mình để chuẩn bị phóng tên lửa. Thời gian chỉ tính bằng giây.

- Một xong! (Số một đã sẵn sàng - ND).

- Hai xong! (Số hai đã sẵn sàng),

- Ba xong! (Số ba đã sẵn sàng).

Các vị trí của khẩu đội báo cáo rõ ràng.

Tôi kiểm tra vị trí của các bộ cảm biến. Tôi kết nối phích cắm ở thân tên lửa với bệ phóng. Tôi báo cáo với cabin “C”:

- Khẩu đội 5 đã sẵn sàng chiến đấu!

- Được!

Qua hệ thống liên lạc bằng loa, mọi người có thể nghe được cuộc đàm thoại.

- Phương vị 120, cự ly 32.

- Chuyển sang chế độ bám sát tự động!

- Rõ! Bám sát tự động!

[macbupda]

Tôi ra lệnh:

- Toàn khẩu đội vào hầm!

Tôi chỉ vừa kịp bỏ ống dẫn khí vào vị trí và đóng sập cửa lại thì có lệnh “đồng bộ”, và bệ phóng có tên lửa bắt đầu chọn góc đã xác định trước. Chúng tôi ngã lộn nhào xuống dưới khe. Tôi báo cáo qua điện thoại:

- Trung đội 3 đã vào hầm trú ẩn!

- Được!

- Tiêu diệt tốp mục tiêu! Ba quả, lần lượt, cách nhau 6 giây! Phóng quả thứ nhất!

Tôi nghe trên loa giọng của Thiếu tá Proskurnin.

- Rõ, phóng quả thứ nhất! - Sĩ quan điều khiển, Trung úy Karetnikov báo cáo.

Một tiếng nổ inh tai, gập người chúng tôi xuống mặt đất. Tên lửa như một con rồng lửa làm bầu trời tối lại, nhanh chóng bay về phía nam. Tiếp theo là quả thứ hai, thứ ba...

- Bám sát mục tiêu!

- Có điều khiển!

Các trắc thủ và sĩ quan điều khiển báo cáo qua hệ thống loa.

Khi tên lửa được phóng lên cách mặt đất khoảng vài chục mét, luồng khí đốt phun ra từ động cơ phản lực ở tầng 1 tên lửa đã làm cho đất, đá tung lên và rơi xuống chúng tôi. May mắn là chúng tôi đều đội mũ sắt, nên chỉ bị đất đá rơi vào lưng.

Phóng quả thứ nhất, quả thứ hai, quả thứ ba. Ba khối lửa khổng lồ nối tiếp nhau lao lên trời.

- Có lệnh “K3”! (Đó là lệnh châm ngòi nổ vô tuyến - ND).

Một ánh chớp sáng làm nhức cả mắt.

- Quả một đã nổ! Mục tiêu bị tiêu diệt! - Tôi nghe rõ giọng nói vui mừng của Trung úy sĩ quan điều khiển Constantin Karetnikov.

- Quả hai đã nổ!

- Quả ba đã nổ!

- Tốp máy bay đã bị tiêu diệt!

- Mất ba quả đạn!

Khi bị nổ tung và rơi xuống đất, máy bay đã tạo thành những đống lửa trên mặt đất, vệt khói tạo thành quỹ đạo máy bay rơi.

Toàn bầu trời chìm trong biển lửa. Dần dần ngọn lửa được thay thế bằng một cột khói lớn, ngùn ngụt trong ánh sáng hồng. Một hình ảnh rất ấn tượng. Từ những gì đã nhìn thấy, các bạn không thể tin vào giác quan của mình. Mọi người nắm chặt tay nhau.

- Chúc mừng chiến công đầu!

Song thời gian rất quý hiếm.

- Tất cả vào vị trí chiến đấu! - Tôi ra lệnh và chúng tội lại lao đến bệ phóng. Khi tên lửa được phóng lên, luồng khí đốt đã làm bật một cầu đi lên bệ khỏi mặt đất và quăng nó đi xa khoảng 15 mét. Chúng tôi phải đi tìm và đặt nó vào vị trí cũ. Làm sao xe chở đạn lại chậm thế?! Xe ở gần đây, dưới sườn đồi mà. Đúng. Xe vẫn ở chỗ cũ, cửa cabin không đóng, không có lái xe trong cabin - “Cái quái gì thế này!” - Tôi lẩm bẩm với mình - Bây giờ tìm đâu ra lái xe. Tôi ngồi vào buồng lái. Chìa khóa vẫn cắm trong ổ. Tôi mở máy, bấm khởi động. Động cơ đã nổ... thì đúng lúc đó, lái xe Hải hốt hoảng chui từ gầm xe ra. Khi phóng tên lửa, lái xe cảm thấy như bom đang nổ bên cạnh, vì thế đã tìm nơi “an toàn” để ẩn nấp - đó là dưới xe TZM (xe chở đạn tên lửa). Tôi trả lại vị trí lái cho Hải. Chúng tôi đưa xe TZM vào cầu trên bệ phóng để nạp đạn và phát hiện ống của máy thu áp lực khí nén bị kẹt vào vách thẳng đứng chỗ lồi của sân bãi đặt bệ phóng. Trong đêm tối, chúng tôi đẩy xe TZM ra cách xa bệ phóng. Không còn thời gian cho xe tiếp cận lần hai, chúng tôi vớ lấy xẻng, cuốc chim và khẩn trương đào một rãnh nhỏ trên tường thẳng đứng, rãnh có chiều cao bằng chiều dài ống máy thu áp lực khí nén. Sau ba phút mọi việc đã xong, tôi lệnh cho khẩu đội:

- Nạp đạn!

[macbupda]

Chúng tôi nhanh chóng nạp đạn, kết nối thân tên lửa với bệ phóng.

- Khẩu đội 5 đã sẵn sàng! - Tôi báo cáo cabin “C”.

- Được... Mọi người ở lại vị trí!

Nhưng không có lệnh bắn, vì không còn mục tiêu. Bốn máy bay xếp thành đội hình sát cạnh nhau, bay vào khu vực chúng tôi ở độ cao ba nghìn mét, bị ba tên lửa bắn hạ. Đó là ngày 11 tháng 8 năm 1965 lúc 23 giờ 50 phút tại xã Gia Sơn, giáo xứ Xích Thổ, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình.

Sau nửa giờ chờ đợi, chỉ huy quyết định rút quân khỏi trận địa. Khi thu hồi khí tài, chúng tôi đã dốc hết sức còn lại khắp cơ thể mọi người đều nóng lên, những giọt mồ hôi chảy ra từng dòng, nhịp tim dồn dập như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực. Trong đêm tối, từ mọi phía vang lên những tiếng hô bằng tiếng Nga “Đa vai! Đa vai!” và tiếng Việt “hai... ba này!”. Sau 40 phút kể từ khi có lệnh thu hồi khí tài - hành quân! Tiểu đoàn đã lên xe và hành quân vào rừng (theo định mức thời gian thì tiểu đoàn cần 2 giờ để thu hồi khí tài). Đây là trận đầu ra quân và chiến thắng đầu tiên của Tiểu đoàn 61 chúng tôi. Đây cũng là đơn vị đầu tiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Lời tri ân của người nông dân

Khi chúng tôi đang thu hồi khí tài, nhân dân các làng lân cận kéo nhau đến trận địa (cũng náo nhiệt như đêm hôm trước). Họ đã bị đánh thức bởi tiếng gầm rú của tên lửa và tiếng máy bay nổ rơi xuống chiếu sáng cả vùng trời. Họ chào đón chúng tôi với một chiến thắng và chân thành cảm ơn:

- Cảm ơn các bạn đã bắn hạ những máy bay nguyền rủa này. Chúng khiến cho cuộc sống của chúng tôi không một ngày yên ả.

Nhiều người đã đem hoa quả vùng quê cho chúng tôi như: cam, chuối, mít. Chúng tôi đã xúc động bởi sự quan tâm này. Đến bây giờ, tôi vẫn còn nhớ đến cái nhìn biết ơn, chứa đầy nỗi buồn của một người phụ nữ, tên cô ấy là Loan. Tôi nhớ đến cái bắt tay ấm áp của đôi bàn tay người phụ nữ nông thôn phải làm việc quá sức và câu chuyện xúc động chị kể:

- “Cảm ơn các anh! Các anh đã trả thù cho các con trai tôi. Mùa thu năm ngoái, đế quốc Mỹ đã ném bom xuống làng chúng tôi. Quả bom đầu tiên rơi ngay xuống trường học... Không ai kịp chạy vào hầm trú ẩn. Tất cả đều chết... hai con trai của tôi cũng nằm trong số đó, Cả hai đứa đều 11 tuổi. Cha của các cháu là Diện, anh đã hy sinh năm 1954 trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Chồng tôi không biết tôi đã sinh đôi... Và bây giờ các con thân yêu của tôi cũng không còn nữa... Đế quốc Mỹ đáng nguyền rủa!” - Chị nói với sự giận dữ và giọng run run - “Các anh cầm lấy mấy quả quýt, quýt rất ngon. Hai con tôi Tỉnh và Nam rất thích ăn quýt...”.

Làm thế nào chúng ta có thể giúp người phụ nữ bất hạnh này, làm thế nào để an ủi những bà mẹ khác của các học sinh đã chết trong trận ném bom? Chỉ bằng một cách là phóng tên lửa đạt hiệu quả cao. Chúng tôi cảm ơn tất cả những người đã đến chúc mừng chiến thắng của chúng tôi, cho chúng tôi những món quà là trái cây của quê hương. Tạm biệt mọi người, chúng tôi lên xe hành quân đến địa điểm mới.

Trên đường hành quân trở về Hà Nội, đồng chí Thanh đã giải thích cho tôi nguyên nhân đêm qua họ đã phải chuyển lều. Hóa ra buổi tối, sau khi tôi đi nghỉ, do sợ lều có thể bị ngập khi có mưa lớn như cơ quan khí tượng đã dự báo, nên các bạn Việt Nam đã di chuyển lều đến vùng đất cao hơn. Thanh không báo cho tôi biết “việc di chuyển” của họ, bởi cậu không muốn đánh thức tôi dậy. Các bạn Việt Nam đã kiệt sức sau một ngày đêm làm việc, nên họ ngủ rất say, không nghe thấy tiếng còi báo động. Chỉ khi chuông điện thoại gọi từ cabin “C” (Sở chỉ huy Tiểu đoàn - ND) vang lên họ mới tỉnh.

Sau một giờ hành quân, Tiểu đoàn đã tập kết tại một thung lũng hẹp giữa các ngọn núi. Chúng tôi phân tán và ngụy trang khí tài bằng những cành cây. Cả ngày hôm sau chúng tôi ngồi chứng kiến những âm thanh của từng đợt bom nổ và pháo cao xạ bắn máy bay từ phía trận địa mà hôm qua chúng tôi đã chiến thắng.

Ở dưới cùng của thung lũng có một dòng suối nhỏ, nước suối mát lạnh chảy ra từ mạch trên núi. Chúng tôi đi lên phía thượng nguồn và tìm thấy nguồn của dòng suối, mạch nước khá sâu và chảy từ các khe đá. Thấy điều này, chúng tôi hơi lo lắng việc dùng nước suối cho sinh hoạt.

Nước có vị hơi mặn làm chúng tôi nhớ đến những chai nước khoáng. Cả ngày hôm đó chúng tôi uống nước suối gần như liên tục. Nước có vị mát mẻ, sảng khoái trong cái nóng nhiệt đới. Đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ. Nó tương tự như nước suối tôi đã uống trên dòng suối chảy vào sông Lena ở phía nam của thành phố Lensk, nơi đây đội xây dựng đập thủy điện gồm các sinh viên Trường Đại học Điện lực Moskva chúng tôi đã làm việc vào mùa hè năm 1969.

[macbupda]

Trận địa giả

Khi vừa mới ra khỏi trận địa, chúng tôi đã thấy một “Tiểu đoàn tên lửa” đến thay thế chúng tôi. Các “tên lửa” của đơn vị này được chở trên các xe ba gác mà những người nông dân thường dùng. Bộ khung tên lửa được làm bằng các thanh tre và bên ngoài được bọc bằng cót. Dùng vôi và sơn quét lên tên lửa để cho chúng có màu sắc như tên lửa đem đi duyệt binh, từ trên nhìn xuống chẳng khác tên lửa thật. Những “tên lửa” này được lắp đặt ở trận địa, chúng có dây kết nối “hệ thống điều khiến”, mô phỏng thực hiện lệnh “đồng bộ”. Một người ngồi trong hầm sâu, cách xa trận địa làm nhiệm vụ “bật công tắc” cho “Hệ thống điều khiển” làm việc. Các bạn Việt Nam đã khéo léo ngụy trang, tạo ra một bộ khí tài tên lửa phòng không như thật.

Khi làm các trận địa giả, có thể nói các bạn Việt Nam đã đạt mức nghệ thuật. Ngay cả chúng tôi, khi đứng xa hơn hai trăm mét, cũng không thể phân biệt được những mô hình đó với tên lửa thật. Các trung đội pháo cao xạ, cũng giống như vậy, các bạn Việt Nam làm chẳng khác gì các trung đội thực thụ. Các nòng pháo cao xạ của các trung đội giả cùng được làm bằng thân những cây tre có độ dày (tre đực), sơn màu đen. Bạn có thể ngạc nhiên, và có lẽ sợ hãi nhất là phi công thượng thặng của không quân Mỹ. Khi mà sau mỗi tiếng nổ của quả bom chính viên phi công Mỹ vừa ném xuống, thì “tên lửa” ở trận địa bị hất tung lên cao khoảng vài mét do bị sức ép bom nổ, sau đó lại được các sợi dây kéo trở lại như không có chuyện gì xảy ra. Cũng cần nói thêm, nếu “tên lửa” loại này có bị vỡ thành mảnh, thì việc vá lại cùng không quá mất thời gian. Chỉ cần sửa chữa nhỏ và “tên lửa” lại mới nguyên.

Chúng tôi trở về Hà Nội rất nhanh, vì chúng tôi hành quân cả ban đêm lẫn ban ngày, không sợ bị máy bay Mỹ phát hiện. Đế quốc Mỹ đã kinh ngạc bởi bốn máy bay của mình bất ngờ biến mất trong vùng không phận mà trước đó họ đã bay an toàn. Sau đó, chúng tôi được các đồng chí Việt Nam cho biết, sau khi dùng máy bay trinh sát không người lái, không quân Mỹ phát hiện ra đó là trận địa giả, bây giờ họ mới hiểu họ đã mắc lừa.

Yểm trợ Tiểu đoàn tên lửa phòng không 61 có 23 đại đội pháo cao xạ các cỡ 37mm, 57mm, 100mm và ba đại đội súng máy cao xạ. Tất cả có hơn 100 nòng pháo tạo ra mạng lưới lửa phòng không xung quanh trận địa. Đối với phi công Mỹ, đây là một cái bẫy thực sự nguy hiểm, trong đó “tên lửa” là một miếng mồi. Ngày hôm sau, các đại đội pháo cao xạ làm nhiệm vụ yểm trợ trận địa tên lửa giả đã bắn rơi ba máy bay Mỹ. Một phi công Mỹ sau này đã miêu tả:

- Có điều gì đó lạ thường. Tôi nghĩ mình như có ảo giác: tôi thả bom xuống, thấy bom nổ gần các bệ phóng tên lửa, nhưng như một màn ảo thuật, tên lửa vẫn không hề hấn gì, đứng đó như một vật thể bất khả xâm phạm.

Sau khi đã hiểu đây là trận địa giả và không phát hiện có tên lửa thật, phía Mỹ tự hỏi vậy tên lửa thật phóng từ đâu đã hạ gục bốn máy bay vào đêm 11 sáng ngày 12 tháng 8? Thực tế đó là tên lửa. Đế quốc Mỹ không còn nghi ngờ gì vì bốn chiếc máy bay biến mất đã nói lên điều đó.

Ba ngày sau, đài phát thanh “Tiếng nói Hoa .Kỳ” đã phát đi bản tin sau: “Ở Bắc Việt Nam đang sử dụng một loại tên lửa đất đối không mới của Liên Xô. Loại tên lửa này đặt ở ngoại thành Hà Nội có thể bắn trúng các máy bay đang bay trong khu vực tiếp giáp với vĩ tuyến 17”.

Cần phải nói rằng Tiểu đoàn 61 của chúng tôi không bị trúng bom Mỹ, thông thường ngay sau mỗi trận đánh, chúng tôi phải nhanh chóng thu hồi khí tài và rút quân khỏi trận địa. Trong một số lần, Tiểu đoàn chúng tôi đã vượt quy định thời gian thu hồi khí tài từ trạng thái chiến đấu chuyển sang trạng thái hành quân. Chúng tôi buộc phải làm như vậy, vì không quân Mỹ sẽ ném bom ngay lập tức khi họ đã phát hiện ra các trận địa tên lửa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm đơn vị

Sau trận đầu ra quân; đánh thắng, Tiểu đoàn 61 chúng tôi trở về Hà Nội an toàn và làm nhiệm vụ trực chiến. Trong một số ngày đầu, máy bay Mỹ không xuất hiện trên bầu trời miền Bắc Việt Nam. Sau đó, họ bắt đầu cho máy bay do thám không người lái xâm nhập không phận miền Bắc. Chúng tôi đã cố gắng tiêu diệt chủng, không để sót chiếc nào, bởi vì chúng đã liên tục phát đi những thông tin về miền Bắc Việt Nam.

Ngày 26 tháng 8 năm 1965 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tới thăm trận địa chúng tôi, chúc mừng chiến thắng của quân đội hai nước Liên Xô và Việt Nam. Chủ tịch ăn mặc rất giản dị, trong bộ quần áo nâu sồng, chân đi đôi dép cao su. Cùng đi với Chủ tịch Hồ Chí Minh còn có các đồng chí đại diện Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân, các phóng viên và cảnh vệ. Sau khi xem các thiết bị và xem Trung đội bệ phóng thao tác do Thượng sĩ Delov chỉ huy, Chủ tịch Hồ Chí Minh chúc mừng Tiểu đoàn đã ra quân trận đầu đánh thắng, cảm ơn chúng tôi đã giúp đỡ nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Khi chia tay, Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt tay từng chuyên gia Liên Xô và nói một vài câu tiếng Nga: “Cảm ơn các bạn về sự giúp đỡ có hiệu quả cao như thế. Chúc các bạn sức khỏe tốt và thắng lợi mới! Các bạn bắn ba tên lửa hạ gục được bốn máy bay và tôi chúc các pháo thủ cao xạ của Việt Nam theo gương các bạn và bắn bốn quả diệt được một máy bay Mỹ”. Chủ tịch Hồ Chí Minh kết thúc với một nụ cười vui tươi.

Tất nhiên, đó là câu nói đùa của Chủ tịch. Căn cứ vào thống kê trong Chiến tranh thế giới thứ hai, để một chiếc máy bay bị bắn rơi, phải tiêu hao trung bình khoảng 400 quả đạn pháo. Các phóng viên ảnh và quay phim đi cùng đã ghi lại những hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh tới thăm trận địa tên lửa Tiểu đoàn 61 Trung đoàn tên lửa phòng không 236, nhưng không rõ những hình ảnh lịch sử đó có được lưu giữ không. Sau này, Tiểu đoàn 61 là Tiểu đoàn tên lửa phòng không đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

	Moskva 2010-2011
	Nikolai Kolesnik

[macbupda]

ABROSIMOV VIKTOR EGORORVICH

Thiếu tá Abrosimov Viktor Egorovich sinh ngày 26 tháng 11 năm 1936 tại thành phố Kyshtym, vùng Chelyabinsk.

Năm 1955, ông tốt nghiệp trường trung học phổ thông số 1. Tháng 8 năm 1956, ông vào học trường Cao đẳng cơ giới quân sự Chelyabinsk, chuyên ngành kỹ thuật viên cơ khí, sửa chữa và bảo trì máy kéo và xe ô tô. Tháng 9 năm 1958, ông tốt nghiệp ra trường.

Từ tháng 10 năm 1958 đến tháng 2 năm 1983, ông phục vụ trong lực lượng vũ trang Liên Xô, đảm nhiệm qua các cương vị:

- Từ tháng 10 đến tháng 12 năm 1958 làm Trưởng Xưởng sửa chữa máy kéo tự động thuộc đơn vị quân sự số 41182.

- Từ tháng 2 năm 1962 đến tháng 9 năm 1963 làm Trung đội trưởng Trung đội xe máy, đơn vị quân sự 31768.

- Từ tháng 9 năm 1963 đến tháng 9 năm 1965 làm Đại đội phó Đại đội kỹ thuật thuộc đơn vị quân sự 31768.

- Từ tháng 9 năm 1966 đến tháng 10 năm 1968 làm Đại đội trưởng Đại đội ô tô vận tải, đơn vị quân sự 31768.

- Từ tháng 10 năm 1968 đến tháng 8 năm 1971 làm Trợ lý Giám đốc Ngành dịch vụ vận tải đường bộ, đơn vị quân sự 31768.

- Từ tháng 8 năm 1971 đến tháng 9 năm 1976 làm Giám đốc Ngành dịch vụ xe ô tô thuộc đơn vị quân sự 03401.

- Từ tháng 9 năm 1976 đến tháng 2 năm 1983 làm Giám đốc Ngành dịch vụ xe ô tô thuộc đơn vị quân sự 51946.

- Ngày 18 tháng 2 năm 1983, ông xuất ngũ trước niên hạn vì lý do sức khỏe.

Với những thành tích đã đạt được, ông đã được Đoàn Chủ tịch Xôviết tối cao Liên Xô tặng bằng khen và huy hiệu “Chiến sĩ nghĩa vụ quốc tế”, kỷ niệm chương “Vì lòng dũng cảm”, được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô tặng chiếc đồng hồ “chỉ huy” có giá trị và được Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tặng Huy chương Hữu Nghị.

Nhớ đến những năm tháng công tác tại Việt Nam, ông đã viết bài “Việt Nam mãi trong tâm hồn tôi”.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

[macbupda]

VIỆT NAM MÃI TRONG TÂM HỒN TÔI

Cuối tháng 3 năm 1965, tôi là thành viên Đoàn chuyên gia quân sự Liên Xô gồm 13 đồng chí thuộc đơn vị 31768 được cử sang Việt Nam công tác. Đoàn do Trung tá N.A. Bordan làm trưởng đoàn, còn tôi được chỉ định làm phó đoàn. Nhiệm vụ của chúng tôi là đào tạo các cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam tại Trung tâm huấn luyện thứ nhất của Quân chủng Phòng không - Không quân Việt Nam. Trung tâm này được đặt ở một khu rừng thuộc huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây⁽¹⁾. Chỉ huy Trung tâm huấn luyện là Đại tá M.N. Tsygankov. Thời hạn công tác ở Việt Nam của chúng tôi từ ngày 3 tháng 4 năm 1965 đến ngày 21 tháng 4 năm 1966.

Nhiệm vụ đầu tiên của Đoàn chúng tôi là áp tải đoàn xe lửa chở thiết bị đặc biệt sang Việt Nam. Đoàn tàu xuất phát từ Liên Xô, qua Trung Quốc đến Việt Nam. Số trang thiết bị này sẽ được trang bị cho một tiểu đoàn kỹ thuật thuộc Trung đoàn Tên lửa Phòng không (Tiểu đoàn Kỹ thuật là đơn vị sản xuất đạn tên lửa cho các tiểu đoàn hỏa lực - ND). Đầu tháng 4 năm 1965, đoàn chúng tôi đến Việt Nam.

Đầu tháng 5 năm 1965, chúng tôi bắt đầu thực hiện nhiệm vụ chính của mình là: Trong thời gian ngắn nhất phải đào tạo được các cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam biết sử dụng các thiết bị mà chúng tôi mới đem sang để phục vụ cho chiến đấu. Cụ thể là, sau ba tháng phải đưa Trung đoàn Tên lửa Phòng không đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam vào chiến, đấu. Các chuyên gia quân sự Liên Xô chúng tôi đã hoàn thành tốt nhiệm vụ này.

Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1965, dưới sự chỉ huy của Thiếu tá Boris Mozaev và Thiếu tá Phedor Ilinykh, hai tiểu đoàn hỏa lực thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 236 - Trung đoàn Tên lửa Phòng không đầu tiên của Việt Nam, đã bắn rơi ba máy bay Mỹ ở độ cao 2.000 mét trên vùng trời cách Hà Nội 50 kilômét về phía tây bắc.

Tại Trung tâm huấn luyện, đội ngũ giáo viên chúng tôi gồm có: Đại úy Dmitri Mareevich Udovenko làm đội trưởng, tôi khi đó làm trung úy làm đội phó và tám giáo viên thực hành, họ là những hạ sĩ quan và chiến sĩ nghĩa vụ của Quân đội Liên Xô. Nhiệm vụ của chúng tôi là đào tạo bổ túc tay lái cho các chiến sĩ lái xe của Quân đội nhân dân Việt Nam biết lái thành thạo các loại xe KRAZ, ZiL-157 (xe chở đạn), xe kéo pháo và các loại xe đặc chủng khác.

Khi còn ở Liên Xô, chúng tôi đã được báo trước rằng, việc huấn luyện các chiến sĩ Việt Nam sẽ được tiến hành trong tình hình “gần với chiến đấu”. Trong thực tế, đế quốc Mỹ rất xảo quyệt. Máy bay Mỹ ngày đêm bay lượn trên bầu trời Việt Nam. Các máy bay cường kích của Mỹ ném bom một cách dã man, phá hủy tất cả nhà ở, bệnh viện, trường học, đường sá..., chúng gần như muốn “hủy diệt” lãnh thổ Việt Nam.

Chúng tôi ở trong rừng rậm. Nhà để chúng tôi ở đều làm bằng gỗ, nên không có khả năng chống lại các tác động từ bên ngoài. Chúng tôi không thể thích ứng ngay với điều kiện sinh hoạt, như: thời tiết nóng và độ ẩm cao, nước uống phải đưa từ nơi khác đến. Trước khi sử dụng nước, không chỉ phải đun sôi mà cần phải lọc. Thậm chí đôi khi thiết bị kỹ thuật cũng bị hư hỏng do thời tiết, khí hậu. Công tác huấn luyện các chiến sĩ Việt Nam, công tác triển khai thiết bị tên lửa và công tác chuẩn bị ra quân chiến đấu đều tiến hành trong rừng.

Khi đế quốc Mỹ dùng không quân đánh phá miền Bắc Việt Nam, để đánh trả lại những cuộc không kích của Mỹ, chúng tôi phải thử nghiệm thành tựu khoa học và công nghệ của Liên Xô, đó là tên lửa phòng không. Năm 1965, những bộ khí tài tên lửa phòng không S-75 được triển khai trên tuyến phòng thủ của Hà Nội và các thành phố trọng điểm trên miền Bắc Việt Nam. Chúng tôi “từ trái tim” mình, sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm quân sự với bộ đội Việt Nam. Nhân dân Việt Nam đánh giá cao sự giúp đỡ của đất nước Liên Xô. Họ đã bảo vệ các chuyên gia của chúng tôi như bảo vệ “con ngươi của mắt mình”. Những người lính của Quân đội nhân dân Việt Nam tận tâm thực hiện chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh là phải bằng mọi cách để bảo vệ các chuyên gia quân sự Liên Xô.

Vâng, chúng tôi đã học được nhiều điều hay ở nhân dân Việt Nam. Đó là tính kiên nhẫn, tự chủ, biết ngụy trang và tìm cách bảo toàn lực lượng, biết xây dựng các trận địa giả. Phải tận mắt chứng kiến mới thấy họ đã nhanh như thoắt ẩn vào hầm trú ẩn khi mới có tín hiệu báo động phòng không. Ngay cả những con trâu chăm chỉ kéo cày, rồi đến con lợn, con gà - nguồn thức ăn chính của người lính - cũng được đưa vào nơi trú ẩn. Và khi đã có tín hiệu “báo yên”, không cần một mệnh lệnh bổ sung, các loại gia cầm đó đã được đưa lên các thùng xe ô tô với cuộc hành quân thần tốc mới. Các bạn Việt Nam tặng tôi một món quà kỷ niệm, đó là một con trâu với một cậu bé ngồi trên lưng, làm bằng gỗ mun. Tôi vẫn giữ món quà lưu niệm này như một bùa hộ mệnh tránh rủi ro.

⁽¹⁾ Nay thuộc thành phố Hà Nội.

[macbupda]

Chiến tranh đã đặt lên hai vai người phụ nữ Việt Nam những gánh nặng to lớn, có lẽ nhiều người phụ nữ khác trên thế giới sẽ không thể chịu nổi. Trong thời kỳ phong kiến, người ta cho rằng, nếu một phụ nữ cầm vũ khí trong tay, thì người phụ nữ ấy trở thành một chiến binh. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, những nữ chiến binh Việt Nam đã đứng lên bảo vệ Tổ quốc giống như những nam giới. Nói đến người phụ nữ Việt Nam là phải nói đến những chiếc áo nâu sồng mà họ mặc thường ngày, là nói đến những tà áo trắng sánh cùng với chiếc quần đen mà họ mặc trong ngày hội, ngày lễ, ngày Tết. Hằng ngày họ thường đi chân đất. Giày, dép của họ đều là những đồ tự chế. Dép cao su làm từ lốp ô tô được cắt theo đúng khuôn bàn chân và cắt những đoạn săm ô tô đã bị hỏng hoặc quá “đát” để làm quai. Có những lần chúng tôi cũng đã phải đi đôi dép như thế, chúng tôi gọi đó là “đôi dép chống trời mưa”.

Chúng tôi đã thấy những người phụ nữ rất duyên dáng gánh trên vai hai bao gạo nặng 50 - 60 kilôgam. Có thể nói ràng, phái “yếu” trong mọi thời đại ở bất kỳ quốc gia nào cũng là lực “kéo” của thời chiến và tái thiết sau chiến tranh.

Năm 1965 đang dần qua, chúng tôi đón năm mới 1966 trong chiến hào. Trong đêm giao thừa, chúng tôi với các bạn Việt Nam say sưa với ly trà pha trong chiếc ca sắt của người lính. Đôi má ửng hồng vì ly trà nóng và nhiệt độ 15- 18 độ của tháng mười hai. Chúng tôi nhớ gia đình, và thông qua đồng chí phiên dịch, chúng tôi đã kể cho các bạn Việt Nam về phong tục chúng tôi đón năm mới ở Nga như thế nào. Chúng tôi đã giải thích khá lâu cho các bạn Việt Nam lý do tại sao kỳ nghỉ mùa đông ở Nga lại kéo dài từ Lễ Giáng sinh đến Tết năm mới.

Trong cuộc trò chuyện thân mật như thế, chúng tôi mới hiểu năm mới ở Việt Nam có nghĩa là Tết, và Tết tính theo lịch phương Đông, vào những ngày Đông chí giữa ngày 19 tháng một và 21 tháng hai. Vào thời điểm này của năm, nhiệt độ không khí giảm đáng kể, khoảng 10 - 15 độ. Khi đón năm mới, người Việt Nam thường cắm cành đào trong nhà, đó là loại hoa chỉ nở vào mùa xuân. Trên bàn hoa quả ngày Tết, người ta còn đặt chậu hoa thủy tiên để thể hiện sự hòa hợp và thanh tịnh. Trong những ngày Tết, mọi người thường ăn diện, mặc những bộ quần áo mới để đón năm mới.

Một điều gần như không thể thiếu trong những ngày đầu năm mới là những câu chúc mừng được viết trên giấy đỏ (câu đối đỏ). Suốt đêm giao thừa, ở cả thành phố và nông thôn, trong công viên và thậm chí trên đường phố, đều tỏa sáng những bếp lửa luộc bánh chưng - loại bánh gói bằng gạo nếp có nhân đỗ và thịt trong những chiếc lá dong xanh. Vào thời khắc giao thừa, tiếng chuông trang trọng sẽ vang lên báo hiệu thời khắc lịch sử của năm mới đã đến.

Sau đó là những tràng pháo nổ giòn giã, những nén hương thơm được dâng lên bậc tổ tiên và mọi người đều ngồi cúng trước bàn thờ. Theo tín ngưỡng truyền thống, trong mỗi ngôi nhà đều có một vị thần (Táo quân - ND). Trong ngày đầu năm mới, vị thần sẽ lên trời để báo cáo Ngọc Hoàng tất cả các vấn đề của con người trong một năm. Trong ngày này, tất cả những điều đáng phải chê trách trong năm cũ đều được Ngọc Hoàng tha thứ và ban tặng những điều tốt đẹp. Người Việt Nam kiêng quét nhà vào ngày đầu năm mới để tránh quét đi những điều may mắn, tốt đẹp.

Người Việt Nam đón năm mới trong thời bình, như thế đó. Còn khi chiến tranh phải đón Tết trong những căn hầm, các bạn Việt Nam đã lấy hoa cải cùng với bánh chưng để trang trí ngày Tết.

Từ ngày 24 tháng 7 năm 1965 đến ngày 20 tháng 4 năm 1966, tất cả các chuyên gia quân sự chúng tôi đã cùng với những chiến sĩ của Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia vào các trận chiến bắn máy bay Mỹ xâm phạm bầu trời miền Bắc Việt Nam. Trong thời gian này, các đồng chí lái xe do chúng tôi đào tạo, đã được phân công về các tiểu đoàn hỏa lực tên lửa phòng không, tham gia chiến đấu, góp phần bắn rơi hàng trăm máy bay Mỹ. Cuối tháng 4 năm 1966, nhóm chuyên gia chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ và rời Việt Nam về Liên Xô.

Với việc hoàn thành nhiệm vụ quốc tế giúp đỡ Việt Nam trong chiến tranh, tôi đã được Chính phủ Liên Xô trao tặng Huy chương “Vì lòng dũng cảm”, Chủ tịch Đoàn Xôviết tối cao Liên Xô tặng bằng khen và huy hiệu “Chiến sĩ nghĩa vụ quốc tế”, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô trao tặng chiếc đồng hồ “Chỉ huy”, Chính phủ Việt Nam tặng Huy chương Hữu Nghị và Bằng Danh dự.

Bằng tình cảm ấm áp, tuyệt vời nhất, tôi nhớ lại những người bạn chiến đấu của tôi - các chuyên gia quân sự Liên Xô: Đội trưởng Đội lái xe - Thượng sĩ Borodavko, các đồng chí lái xe Vemakov, Glazunov, Karzukin, Kayudo, Chekunov, Vanya, Shlanchak và các đồng chí Việt Nam, những người đã cùng chúng tôi chiến đấu bảo vệ độc lập, tự do của Việt Nam.

Tôi trân trọng gửi tới các bạn Việt Nam lời chúc tốt đẹp!

Troitsk, năm 2008

[macbupda]

VALERY VASILIEVICH SKORYAK

Trung tá Valery Vasilievich Skoryak sinh ngày 7 tháng 5 năm 1941 tại thành phố Lida, vùng Grodnensk, Cộng hòa Liên bang Belarus.

- Năm 1961, ông tốt nghiệp trường Kỹ thuật quân sự Odessa.

- Từ 1961 đến 1969, ông làm Trung đội trưởng thuộc Đại đội bệ phóng tên lửa S-75.

- Năm 1969, ông tốt nghiệp Học viện Kỹ thuật vô tuyến Pháo binh, thành phố Kharkov.

- Từ 1969 đến 1972, ông làm kỹ sư về tên lửa.

- Từ ngày 30 tháng 1 đến ngày 20 tháng 12 năm 1970, công tác tại Việt Nam.

- Từ năm 1972 đến năm 1975, ông làm phó chỉ huy Tiểu đoàn kỹ thuật tên lửa S-200.

- Từ năm 1975 đến năm 1977, ông làm Lữ đoàn trưởng.

- Từ năm 1977 đền năm 1987, ông làm Phó đại diện quân sự tại Libya.

- Năm 1987, ông xuất ngũ, nghỉ hưu.

Do có nhiều thành tích trong quả trình phục vụ trong quân đội, ông được trao nhiều Huân, Huy chương, trong đó có Huy chương Hữu Nghị của Chính phủ Việt Nam.

Dưới đây là hồi ức của ông.

VIỆT NAM - TÌNH YÊU VÀ NỖI ĐAU CỦA TÔI

Việt Nam là quê hương thứ hai của tôi. Thực tế này đã đến với tôi một cách rất ngẫu nhiên. Tôi đã đến Việt Nam nhiều lần: Lần thứ nhất vào đầu tháng 1 năm 1970 trong nhiệm kỳ công tác một năm của tôi, tôi đã hoàn thành nhiệm vụ quốc tế là huấn luyện và giúp đỡ các chiến sĩ Bộ đội Tên lửa Phòng không Quân đội nhân dân Việt Nam chiến đấu chống lại các cuộc không kích của máy bay Mỹ. Các lần tiếp theo là đi du lịch trong những năm từ năm 2003 đến năm 2007. Trong đó, có bốn lần đi tự túc và một lần là thành viên của Hội Hữu nghị Nga - Việt thành phố Sverdlovsk.

Tôi cũng đi du lịch ở nhiều nước như: Phần Lan, Đức, Hungary, Tiệp Khắc. Năm 1979 tôi đã hoàn thành nhiệm vụ quốc tế ở Libya. Chính vì thế, trong tâm trí tôi có rất nhiều ấn tượng, nhưng Việt Nam là đất nước duy nhất mà tôi đi du lịch như đi về quê hương mình. Mặc dù tôi đã đến thăm đất nước này sáu lần, song tôi vẫn sẵn sàng bay sang Việt Nam một lần nữa, vì tôi cảm thấy như thể trở về ngôi nhà thân yêu của cha mẹ mình (nhà tôi ở Ucraina).

Tôi sẽ phân tích tại sao tôi có cảm giác như vậy:

Thứ nhất, đây là vùng thiên nhiên tuyệt vời, đẹp cả trên đất liền và trên biển. Tất cả điều này không thể mô tả được hết mà chúng phải được tận mắt nhìn thấy. Mỗi lần đến Việt Nam, tôi lại biết thêm những điều mới mẻ và thú vị của đất nước này.

Thứ hai, những con người Việt Nam bình thường đều nhớ đến Liên Xô, nhớ đến các chuyên gia quân sự Liên Xô đã giúp đỡ họ trong những năm chiến tranh gian khổ (1960 - 1975). Khi tiếp xúc với những người Việt Nam yêu lao động, bạn sẽ thấy và hiểu được sự chân thành và lòng tốt của họ.

Tôi đã bắt đầu tìm hiểu đất nước tuyệt vời này như thế nào?

Năm 1969, tôi tốt nghiệp Học viện Kỹ thuật vô tuyến Pháo binh ở Kharkov. Sau khi tốt nghiệp, tôi được bổ nhiệm làm kỹ sư thiết bị bệ phóng tên lửa của đơn vị.

Đơn vị chúng tôi nằm cách thành phố Sverdlovsk 15 kilômét. Đơn vị đã trải qua một chặng đường chiến đấu vinh quang: Chiến tranh vệ quốc vĩ đại, tham gia chiến đấu ở Triều Tiên và năm 1960 đã tham gia bắn rơi máy bay do thám U-2 của Mỹ.

[macbupda]

Tôi phục vụ trong đơn vị này từ năm 1963. Ban chỉ huy của đơn vị là Đại tá Poluektov, Đại tá Padukov, Đại tá Pozdnyakov, Đại tá Repin. Họ là những sĩ quan từng xông pha ngoài mặt trận, họ có thể đòi hỏi cần được quan tâm. Mỗi sĩ quan, nếu xứng đáng được đề cử vào một vị trí cao hơn, người đó sẽ được bổ nhiệm đúng hạn. Sau khi những chỉ huy này về nghỉ hưu, một số truyền thống tốt đẹp đã bị lãng quên.

Ban Quân khí của đơn vị là một tập thể các kỹ sư cao cấp; và bản thân tôi có cơ hội để nâng cao kiến thức của mình về một số vấn đề vũ khí.

Khi chọn người sang Việt Nam công tác, Phòng Cán bộ đã chọn hai ứng cử viên: một chính thức và một dự bị. Tháng 12 năm 1969, tôi được chọn là người dự bị, nhưng người chính thức bị bệnh, vì thế tôi mới được đứng trong đội ngũ chuyên gia quân sự sang Việt Nam.

Nói chung, tôi là ứng cử viên dự bị may mắn. Năm 1979 tôi là một ứng cử viên dự bị sang Libya công tác, và một lần nữa, vì một số lý do, tôi đã đi thay sĩ quan chính thức.

Tại Hội đồng Quân sự Phòng không 40A, Thiếu tướng Gurinov hỏi tôi đã đến niên hạn nâng quân hàm chưa, tôi báo cáo Thiếu tướng rằng đã qua. Tư lệnh Quân đoàn có quyền phong quân hàm cho sĩ quan sơ cấp. Vì thế, khi đến Việt Nam tôi đã mang quân hàm đại úy. Tôi rất biết ơn Thiếu tướng về việc này.

Trong mười ngày của tháng 1 năm 1970, tôi đã qua lớp hướng dẫn tại một phòng ở Bộ Tổng Tham mưu. Các bác sĩ hướng dẫn chúng tôi không được uống nước lã. Để giảm mồ hôi, một ngày nên tắm hai lần. Chúng tôi được tiêm vắcxin phòng viêm não, vì ở Việt Nam có nhiều muỗi và muỗi là trung gian truyền bệnh. Chúng tôi được thông báo rằng có những sĩ quan đầu tiên trong đoàn đã mắc phải căn bệnh này. Một đại tá, một thượng úy bị bệnh nặng, phải gửi về Liên Xô điều trị.

Không lâu trước ngày tôi lên đường sang Việt Nam, năm 1968, con gái chúng tôi, cháu Marina chào đời. Vợ tôi và tôi đều bình tĩnh trước chuyến đi công tác sắp tới của tôi.

Khoảnh khắc thú vị nhất là thời điểm chuẩn bị cho chuyến đi công tác vào tháng 1 năm 1970. Ngoài tôi có thêm 25 sĩ quan khác. Chúng tôi được đưa đến một kho quân trang của quân đội nhận quần áo dân sự. Một điều thú vị là quần áo và giày dép của tất cả thành viên đoàn đi đều có cùng màu sắc và kiểu dáng. Khi 26 sĩ quan ăn mặc như anh em sinh đôi xuất hiện tại sân bay quốc tế Sheremetyevo ở Moskva đã gây sự chú ý lớn đối với những người xung quanh. Trong thời tiết giá lạnh âm 30 độ C, mọi người đều đội mũ và áo khoác giống hệt nhau, đứng cạnh nhau như những thám tử trong các bộ phim trinh thám của Mỹ.

Chúng tôi ngồi trên máy bay Il-18, bay theo hành trình Moskva - Dushanbe - Karachi - Calcutta - Viêng Chăn - Hà Nội kéo dài 22 giờ. Khi máy bay hạ cánh tại thành phố Karachi (Pakistan), chúng tôi ra khỏi máy bay và cảm thấy một mùi hoa lạ nào đó, một mùi hương đặc trưng của các nước phương Đông. Mùi này cũng là đặc trưng của Việt Nam: những đồ đạc mang từ Việt Nam về Liên Xô đã không mất mùi này trong vài tháng.

Khi hạ cánh ở Calcutta, tại sân bay, chúng tôi được thưởng thức bữa ăn ngon. Nhìn vào người Ấn Độ đi ngang qua sân bay, chúng tôi nhận ra rằng nhiều người ở đây sống nghèo khổ, nhưng hầu như mọi người đều mỉm cười, có lẽ họ là những người lạc quan.

Khi đến Hà Nội, thời tiết tốt, khoảng 25 độ C. Chúng tôi ngay lập tức được đưa đến Đại sứ quán Liên Xô, và sau đó đến khách sạn Kim Liên.

Tháng 1 năm 1970, Thiếu tướng Stolnikov làm trưởng đoàn chuyên gia quân sự Liên Xô, Đại tá Gude làm trưởng đoàn chuyên gia tên lửa phòng không thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân, còn Đại tá Trombachev làm phó đoàn phụ trách chính trị.

Tôi được cử đến giúp đỡ công tác kỹ thuật tên lửa thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân Việt Nam. Người đứng đầu nhóm này là Đại tá Dyurich, người đã tham gia cuộc Chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Sau đó, Trung tá Shmanenko thay thế.

Nhiệm vụ của tôi là kiểm tra mức độ sẵn sàng chiến đấu của thiết bị phóng tên lửa S-75.

Nhiệm vụ chính của nhóm kỹ sư thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân gồm: Kiểm tra tình trạng kỹ thuật và sẵn sàng chiến đấu của các tiểu đoàn tên lửa phòng không nhằm mục đích đưa ra quyết định chiến đấu đúng đắn và kịp thời; kiểm tra mức độ sẵn sàng chiến đấu của các tiểu đoàn kỹ thuật; kiểm tra hoạt động và chất lượng sửa chữa thiết bị và vũ khí của Xưởng sửa chữa A-31; sửa chữa các hư hỏng phức tạp của thiết bị chiến đấu; giúp đỡ các khẩu đội chiến đấu nâng cao trình độ chuyên môn; tổ chức các lớp học với các sĩ quan tham mưu thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân Việt Nam, cũng như với các chuyên gia quân sự Liên Xô của các đoàn chuyên gia thuộc các trung đoàn tên lửa phòng không với nội dung: về đặc thù của việc cải tiến và khai thác thiết bị trong điều kiện khí hậu nóng và có độ ẩm cao; giúp đỡ phục hồi các hệ thống tên lửa phòng không bị hư hại do máy bay Mỹ gây ra; cùng với các chuyên gia Việt Nam thuộc Phòng Kỹ thuật Quân chủng Phòng không - Không quân tiến hành nghiên cứu các lần bắn, phân tích nguyên nhân khiến tên lửa rơi và các biện pháp khác, góp phần nâng cao hiệu quả của hệ thống tên lửa phòng không.

[macbupda]

Tập thể đội ngũ kỹ sư nói trên được chọn từ các đơn vị phòng không ở các khu vực khác nhau của Liên Xô. Các ứng cử viên thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp Việt Nam đã được lựa chọn kỹ càng, nhưng cũng có những sai sót. Trong nhóm của chúng tôi có một sĩ quan từ thành phố Irkutsk, đã có hành động không tương xứng với cấp bậc sĩ quan của anh ta. Theo yêu cầu của tập thể nhóm kỹ thuật, anh ta đã phải về Liên Xô trong vòng 24 giờ. Nói chung, đây là một trường hợp cá biệt, và trong các điều kiện chiến đấu đã không xảy ra bất kỳ một tình huống nào làm ảnh hưởng đến mối quan hệ hữu nghị giữa hai bên.

Trưởng đoàn và tất cả chỉ huy cấp cao đã cố gắng giải quyết tất cả các vấn đề nảy sinh nhằm đảm bảo các điều kiện thuận lợi nhất để giải quyết các nhiệm vụ chiến đấu.

Các chuyên gia quân sự Liên Xô thuộc nhóm kỹ sư ở Quân chủng Phòng không - Không quân có các nhiệm vụ sau: Phát hiện những thiếu sót trong việc chuẩn bị trang thiết bị vào chiến đấu; giúp đỡ giải quyết những thiếu sót này; đưa ra quyết định cuối cùng là thiết bị đã sẵn sàng chiến đấu; kiểm tra lại các tiểu đoàn trước đây chưa đủ điều kiện sẵn sàng chiến đấu, nay đã khắc phục hết những thiếu sót mà đoàn kiểm tra đã phát hiện để quyết định tiểu đoàn đó có được triển khai chiến đấu hay không.

Thường xuyên kiểm tra trạng thái sẵn sàng chiến đấu - nghĩa là cuộc sống luôn trên bốn bánh xe ô tô, thường xuyên chạy trên đường. Đội ngũ phiên dịch và cán bộ, chiến sĩ phòng ngoại vụ cùng hành quân cùng chúng tôi. Ở cuối xe ô tô chở người là nơi để giường gấp và các tấm đệm và cả bia, nước trái cây. Trên đường đi, họ giải trí bằng cách chơi bài mà các bạn Việt Nam gọi là Tú lơ khơ, phần thưởng bằng rượu sâm panh.

Tất nhiên, các nhóm chuyên gia quân sự của chúng tôi đóng vai trò rất quan trọng ở các trung đoàn. Khi các thiết bị quân sự đều ở trạng thái tốt thì thời gian chúng tôi kiểm tra không quá ba giờ, và chúng tôi có thể đưa ra kết luận mức độ sẵn sàng chiến đấu của tiểu đoàn.

Mỗi nhóm kỹ thuật của chúng tôi đều hiểu rất rõ về hệ thống của mình, những thông số nào cần được kiểm tra thường xuyên, những tham số nào ổn định và những tham số nào không ổn định vì lý do này hay lý do khác. Do đó, trong trường hợp sau khi chúng tôi có kết luận tiểu đoàn đã sẵn sàng chiến đấu, nhưng sau một hoặc hai ngày, lại có thông báo qua điện thoại rằng, tiểu đoàn không thể sẵn sàng chiến đấu vì một số thông số vượt quá giới hạn, thì các chuyên gia của chúng tôi ở Hà Nội có thể đưa ra kết luận: lỗi của thiết bị hoặc lỗi của người đưa thông số sẵn sàng chiến đấu vượt quá dung sai cho phép. Thực tế đã xảy ra như vậy.
 
Các buổi huấn luyện kỹ thuật được tổ chức thường xuyên trong khuôn viên Bộ Tư lệnh Phòng không - Không quân Việt Nam. Tôi đã tiến hành các buổi lên lớp với đồng chí Hồng. Đồng chí Hồng tốt nghiệp Đại học Bách khoa Hà Nội, anh là một người tốt bụng. Anh và tôi đã dành rất nhiều thời gian để nghiên cứu về ảnh hưởng của độ ẩm đến các bộ phận của các bệ phóng CM-63-II. Về những vấn đề này, một số kiến nghị đã được đưa ra trong tiểu đoàn tên lửa phòng không.

Người dịch giỏi nhất là đồng chí Chinh, một người rất có năng lực và thân thiện.

Các buổi lên lớp của các chuyên gia quân sự Liên Xô ở các trung đoàn gồm các vấn đề sau:

- Bản chất vật lý của việc cải tiến thiết bị.

- Những hỏng hóc mang tính đặc trưng của thiết bị điện trong điều kiện khí hậu nóng và độ ẩm cao.

- Nguyên tắc định hướng của bệ phóng “theo phương pháp Việt Nam” có sử dụng la bàn kết hợp với quan sát từ cabin “P”.

- Phân tích nguyên nhân tên lửa bị rơi.

- Các biện pháp nâng cao hiệu quả bắn.

Có thể khẳng định: hiệu quả của hệ thống phòng không sẽ lớn hơn nếu sử dụng kết hợp các hệ thống phòng không như: về tên lửa có S-75, S-125, lực lượng không quân, lực lượng pháo cao xạ và súng máy. Hiệu quả của sự phối hợp đó sẽ đạt được khi sử dụng đồng bộ và thống nhất.

Cần lưu ý rằng kỹ thuật tên lửa hoạt động vượt xa giới hạn của các đặc tính chiến thuật và kỹ thuật. Độ ẩm của không khí vùng biển có thể lên đến 90 đến 100%, trong khi nhiệt độ thiết bị điện của bệ phóng CM-63-II duy trì trong khoảng 65 - 75 độ C với thời gian ít nhất là 6 tháng trong năm. Thiết bị làm việc trong điều kiện thời tiết và độ ẩm như vậy, điện trở cách điện của máy điện sẽ bị giảm đáng kể. Các thiết bị điện trên bệ phóng tên lửa chỉ sau một năm rưỡi đến hai năm làm việc là đã bị hỏng.

Trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, hệ thống tên lửa phòng không S-75 là loại thiết bị đáng tin cậy, rất hiếm khi xảy ra sự cố trong chiến đấu. Đã hai lần chúng tôi đã đến Xưởng sửa chữa A-31 kiểm tra chất lượng sửa chữa các thiết bị tên lửa bị hư hỏng trên các trận địa bắn máy bay Mỹ.

Tất cả các thiết bị chiến đấu ở Việt Nam đều được sản xuất tại Liên Xô: từ súng máy, pháo cao xạ, máy bay, xe tăng, súng bộ binh, hệ thống tên lửa phòng không đến các loại thiết bị khác.