KGB Hồ sơ bí mật

[chuongxedap]

III
NHỮNG ĐIỆP VIÊN TÌNH BÁO
NGUYÊN TỬ ĐÃ LÀM VIỆC THẾ NÀO

TƯỚNG FITINE NGHIÊN CỨU HỒ SƠ

Stalin rất hiếm khi tin tưởng những bản báo cáo đầu tiên về vấn đề nghiên cứu nguyên tử ở nước ngoài nhưng ông lại thấy rất cần thiết khi hỏi thăm những gì đã xảy ra. Sau những chuyến thăm của Beria cuối năm 1941, ông đã cho triệu tập hai sĩ quan khác của NKVD. Một người là Pavel Fitine - người đứng đầu Văn phòng ở nước ngoài, còn người kia là Vassili Zaroubine, được đặt tên với biệt danh mới là “Trụ sở” ở New York. Stalin cho họ biết rằng, mục đích chủ yếu của họ là góp phần vào chiến thắng Đức quốc xã bằng mọi cách của Cơ quan tình báo. Vấn đề liên quan đến Mỹ, những nhiệm vụ tiếp theo của họ đã được ấn định:

- Tự trang bị cho mình tất cả những thông tin có thể có ở Văn phòng chiến tranh của Mỹ và những Cơ quan tình báo của US về chủ đề những kế hoạch của Hitler trong chiến tranh chống lại Liên bang Xôviết.

- Thu thập những thông tin về những mục đích bí mật của Anh và Mỹ trong chiến tranh, nếu có thể ghi cả ngày mà họ đã ấn định để mở mặt trận thứ hai.

- Thu thập tất cả những thông tin, mà theo những thông tin này Churchill và Roosevelt đã chuẩn bị hoà bình để tách Hitler rồi quay sang tấn công Liên bang Xôviết.

- Theo dõi sự phát triển của kỹ thuật quân sự và những vũ khí ở Mỹ, đồng thời đặc biệt chú ý đến chương trình mới về bom uranium; thu thập tất cả những thông tin có thể cho phép Trung tâm đánh giá những ý định thực sự của Mỹ trong lĩnh vực chế tạo bom nguyên tử.

Đó là những chỉ dẫn mà bất kỳ nhà lãnh đạo có đầu óc thực tế nào cũng đưa ra cho nhóm điệp viên tình báo, nhưng một trong những lời khuyên này đã tạo nên đặc tính của Stalin. Đó là tài năng mà ông có để nghi ngờ những người khác khi chính ông muốn làm những việc đó. Khi Beria bị bắt, sau cái chết của Stalin và bị kết tội, những tội ác khác đã gây ra sự đảo lộn trong Chính phủ Xôviết khi nghiên cứu về hoà bình để tách Đức quốc xã trong chiến tranh. Ông đã nhắc lại rằng, cách mà ông đã làm chỉ là làm theo mệnh lệnh của người đứng đầu.

Mùa hè năm 1941, ông đã tuyên bố, khi Wehrmacht xông vào Matxcơva dường như là để thống trị. Stalin đã đưa ra những tín hiệu về hoà bình cho Hitler thông qua sự can thiệp của Ivan Stamenov, Đại sứ của Bulgarie ở Liên bang Xôviết. Khởi xướng này đã vi phạm đến Hiệp ước ký giữa các đồng minh và có thể tặng cho Đức quốc xã một phần lãnh thổ của Liên bang Xôviết từ Pologne, những nước thuộc vùng Baltique và phần lớn nhất của Ucraina khi trao đổi tạm ngừng các hành động quân sự.

Dù sao thì Stamenov cũng không giao bức thông điệp, và Hitler cũng đã ném nó đi, không coi nó là quan trọng và chiến tranh vẫn cứ tiếp tục. Bản phác thảo được đưa ra bởi Beria không được chấp nhận và ông đã bị chết. Tuy nhiên một điều thực tế là, Stalin luôn luôn nghi ngờ những người khác từ cách nghĩ cũng như sự lắt léo mà ông đã có.

Bây giờ Stalin đã sợ rằng, những đồng minh mới của ông sẽ tập hợp lại với đồng minh cũ để chống lại ông. Nỗi sợ này đã ngự trị nơi ông trong suốt những năm chiến tranh, đến tận lúc chiến tranh gần kết thúc, khi Quân đội Đức ở Italia đầu hàng trước quân Mỹ, Stalin đã buộc tội Roosevelt đã có âm mưu hoà bình để tách với Hitler. Không gì lạ hơn những quan tâm của Roosevelt: ông ta không phải là người nghĩ ra ý tưởng đầu hàng vô điều kiện của quân Nhật và Đức? Ngài Tổng thống mong muốn rằng, “ông bác Joe”, đó là tên trìu mến mà ông ta đã gọi Stalin, hoặc là liên lụy cùng với những nguyên tắc sau chiến tranh. Ông tiếp tục hành động theo phán đoán này ở Yalta.

Sau khi Stalin tiếp đón Fitine và Zaroubine, những lời hướng dẫn này được trình bày theo sự chỉ dẫn chung của “26s” (s có nghĩa là bí mật) và được phân phát cho những mạng lưới tình báo của Xôviết ở khắp nơi trên thế giới. Còn nhà hướng dẫn và giáo dục tiếp tục đề phòng những bản báo cáo về loại siêu vũ khí này; việc do thám bom nguyên tử đang ở trong một sự ưu tiên hoàn toàn dành cho tất cả những cặp mắt bí mật và những đôi tai bí mật của Cơ quan Tình báo Matxcơva.

[chuongxedap]

Trước khi những tình huống thời sự này xảy ra, Trụ sở của Mỹ đã bị liên lụy nhiều trong mạng lưới tình báo côngnghiệp. Gaik Ovakimian, một người đàn ông vừa lùn vừa mập, có mái tóc cạo trọc, với những nét của người Nga mặc dù tên ông ta là người Mỹ, đang chỉ đạo mạng lưới. Ông ta ẩn náu dưới sự đảm bảo của một khách hàng của Amtorg - Tổ chức Thương mại Xôviết ở New York, nhưng trên thực tế lại là một Trụ sở của NKVD từ năm 1932. Những điều khó chịu bắt đầu nảy sinh từ năm 1941. FBI phát hiện ra một vài người trong những cuộc tiếp xúc của ông đã bị bắt và bị buộc tội nhưng không được truyền tin với tư cách là một điệp viên nước ngoài. FBI đã kết luận cho ông quyền ưu tiên về mặt ngoại giao và nới lỏng với khoản tiền bảo lãnh hai lăm nghìn đô la. Vợ ông và những thành viên khác đã bị gửi trả về nước, trong khi đó ông ta được ở lại Mỹ trong những điều kiện không được làm sáng tỏ. Đó chính là lúc chiến tranh bùng nổ. Văn phòng Nhà nước đã quyết định trao đổi ông ta để chống lại người Mỹ đang ở Xôviết. Ngày 23 tháng 7, ông ta đã rời San Francisco lên một con tàu của Xôviết, nhưng những người Mỹ đã hứa là không bao giờ phải nhìn thấy đất nước họ. Matxcơva khẳng định rằng, họ đã biến mất trước khi Đức quốc xã bất ngờ xâm chiếm lãnh thổ của Xôviết.

Một lần Ovakimian “bị lật mặt nạ” do trợ lý của ông ta là Pavel Pastelniak tiết lộ. Người đàn ông này có cương vị là một nhân viên ở Tổng lãnh sự quán của Liên bang Xôviết ở New York. Trên thực tế, đó là một nhân viên của NKVD. Ông ta có nhiệm vụ cài lén vào những nơi nhập cư của Nga, Ucraina và Do Thái, thậm chí cả ở Đảng của những người Trotskiste của Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 1938, ông ta là người có trách nhiệm về mặt An ninh của Xôviết trong những cuộc triển lãm mang tính toàn cầu. Bí danh của ông ta là Louka.

Sau khi Ovakimian khởi hành và trước khi Zaroubine đến, trạm tình báo của New York đã gửi một bức điện cho Fitine ở Trung tâm Matxcơva. Người ta đã kể lại về một người nào đó tên là Altman mà ông ta có nhiều vấn đề trong cuốn sách này. Trong lúc này, ông ta cho phép tôi giữ kín tung tích của ông ta.

Tuyệt mật!

Trung tâm Matxcơva

Đến Viktor

Cuộc tiếp xúc được xây dựng với Altman. Bí danh của ông ta là Luis. Ông ta sẽ làm việc với Twain.

Luis đã được giao nhiệm vụ triệu tập những nguồn thông tin giúp chúng ta có được những thông tin về thuộc địa của Đức và về những chủ đề khác được quan sát tỉ mỉ theo sự chỉ đạo của Trung tâm.

Để tạo thuận lợi cho công việc, tôi nài xin sự thừa nhận của ông để cho phép Luis tuyển mộ một người lãnh đạo rêng cho một số điệp viên. Ông đã biết tính cách của từng ứng cử viên được tuyển dụng.

Twain chính là Semion Semionov, một kỹ sư của Amtorg. Tỏ ra là một con người cực kỳ lịch sự, dáng người mảnh, khuôn mặt tròn với những nét tinh tế của người Do Thái dưới vầng trán rộng. Nó tạo cho ông dấu ấn của một người tài năng và có văn hoá. Ở Mỹ từ rất lâu, đã có bằng kỹ sư của Viện Công nghệ Massachusetts, không nói đến Viện dệt Matxcơva, ông có một cách nói rất duyên dáng và thông minh hơn so với những điệp viên khác dưới sự kiểm soát của ông - họ chỉ biết ông dưới tên “Sam”.

Semionov và Pastelniak chỉ huy một “Trạm” từ New York đến Washington vào tháng giêng năm 1942, người kế nhiệm họ là Ovakimian và Zaroubine. “Trụ sở” mới do ngài Thư ký thứ ba, rồi thứ hai ở Đại sứ quán Xôviết chỉ huy, cũng không thể ngăn cản Twain đến New York lưu trú trong nhiều ngày. Ông đã đến đó cùng với người vợ của ông là bà Élisabeth - một người nổi tiếng trong Cơ quan tình báo với vai trò của một điệp viên kích động trong lần bắt bớ Yakov Blumkine, một trong những người bị kết án đầu tiên và bị xử tử ở Nga vì đã mưu phản cùng với Trotski (ông ta bị xử bắn tháng 12 năm 1929). Zaroubine là một người đàn ông vừa lùn vừa mập, vẻ bên ngoài giống như “một con heo”, có cảm giác như được củng cố bởi cái mũi tẹt và cặp kính tròn, không có gọng cũng chẳng có kính. Trong suối những ngày lưu trú ở Mỹ, vợ chồng ông ta đã sử dụng bí danh là Zoubiline.

[chuongxedap]

Chúng ta hãy trở lại bức điện của Pastelniak. Sau khi đã có ý thức về chuyện này, Fitine đã gọi Kvasnikov đến và chỉ cho ông ta thấy rằng.

- Vậy chúng ta phải quyết định như thế nào về vấn đề của Luis và Leonid Romanovitch?

- Dường như tôi có cảm giác rất tốt - Kvasnikov trả lời - Tôi nghĩ rằng, ông ta xứng đáng với niềm tin của chúng ta và chúng ta có thể giao cho ông ta những trách nhiệm.

- Tin tưởng ở ông ta là một chuyện, còn tuyển mộ ông ta lại là chuyện khác. Theo nguyên tắc chung, chỉ có những sĩ quan tình báo mới được thực hiện những công việc kiểu này.

- Tôi biết, nhưng ông ta là một trường hợp đặc biệt đối với các điệp viên tình báo của chúng ta ở nước ngoài.

Fitine suy nghĩ một lúc.

- Tốt, Leonid Romanovitch, tôi sẽ lưu ý những nhận xét của ông. Nhưng tôi tin rằng, rất cần thiết phải đưa ra quan điểm của riêng tôi về vấn đề ông Luis trước khi quyết định, liệu ông ta có tài năng hay không để được tuyển dụng. Hãy làm một phiếu nhận dạng cho những nhân viên của chúng ta.

- Tốt - Pavel Mikhailovitch

Mười lăm phút sau đó, một sĩ quan trẻ đến tự trình diện với Fitine ở văn phòng.

- Ngài cho phép tôi chứ, thưa ông bạn chỉ huy?

- Chủ đề gì vậy?

- Ông đã yêu cầu những thông tin về vấn đề của Luis?

- Tôi đã yêu cầu một cái phiếu nhận dạng cá nhân.

- Nó đã sẵn sàng. Tôi mang nó cho ông.

- Nhanh vậy sao?

Fitine ra hiệu cho viên sĩ quan này tiến lại gần hơn để nghiên cứu kỹ vấn đề này. Ông chú ý đến chiếc phù hiệu của người lính nhảy dù cài trên chiếc áo đồng phục của viên sĩ quan trẻ.

- Chúng ta đã tự nhìn nhận lại chưa?

- Trên thực tế, đây là một người bạn chỉ huy. Cách đây một năm rưỡi, Ủy ban Trung ương Đảng - ông đã nói với tôi về sự giả vờ của tôi ở Cơ quan tình báo.

- Đúng, bây giờ tôi đã nhớ. Ông đã nhớ chưa?

- Sĩ quan Yatskov, Anatoli Antonvitch, đã tốt nghiệp Đại học Matxcơva. Trước khi phục vụ Cơ quan tình báo, tôi đã là một thành viên chính thức trong đơn vị của Dounavev.

- Vậy chúng ta là những người bạn cũ của nhau. Và bây giờ, Trung uý Yatskov, chúng ta thấy đấy, đã soạn thảo cho tôi rất công phu¹.

Yats đưa cho ông chiếc áo sơ mi mỏng bọc tờ Spravka liên quan đến Luis.

Fitine bắt đầu đọc với giọng rất to:

- “Cohen, Morris, sinh năm 1910, người Mỹ, độc thân, là công nhân, thành viên của Đảng Cộng sản Mỹ, đã làm việc ở Cơ quan tình báo năm 1938 với những môtíp lý tưởng...”

Sau khi đọc hết từ đầu đến cuối, Fitine ngước mắt nhìn về phía Yatskov.

- Tôi phải nói rằng, việc đó thực hiện rất tốt. Nhưng tôi nghĩ rằng, tôi phải nhìn tận mắt tập hồ sơ liên quan đến Luis.
_______________________________________
1. Anatoli Yatskov nhắc lại những gì đã qua trong cuộc gặp gỡ đầu tiên của ông ta với Fitine trong một cuộc phỏng vấn có sự đồng ý của Anatoli Pokrovski.

[chuongxedap]

Nửa giờ sau, tập hồ sơ 13676 đã nằm gọn trong tay ông chủ Cơ quan tình báo nước ngoài. Ông mở ra một trang tự thuật được đánh máy và nó được đảm bảo bằng một đoạn rất khó đọc. Đoạn đầu này do chính Luis viết ra.

Và hiện giờ, tất cả những tài liệu bằng tiếng Anh, ban đầu được tập hợp trong hồ sơ số 13676, đã được chuyển đi nơi khác, thậm chí nó rất cần thiết phải dịch từ tiếng Nga sang tiếng Anh.

Đây là những gì mà Fitine đã đọc:

“Bố mẹ tôi đều là những người nhập cư. Mẹ tôi là người gốc Vilna. Cha tôi là người gốc Taraschi, gần Kiev. Họ sống ở Harlem, thuộc phía Đông của New York. Những người Nga và người Ucraina thường xuyên tụ tập ở nhà cha mẹ tôi để nghe những đĩa hát mà họ đã thu thập được, để hát những bài hát rất quần chúng và tổ chức những buổi khiêu vũ điệu polka, điệu gopak. Những điều mà tôi đặc biệt quan tâm là những câu chuyện về chủ đề của một đất nước mà tôi chưa bao giờ được biết đến, đó là nước Nga. Mỗi một lần họ nói với nhau về điều này, tôi lại thấy sự khát khao được ngước mắt nhìn về đất nước, nơi có tổ tiên chúng tôi ở đó. Điều mong muốn này đã lớn lên dần theo năm tháng cùng với biết bao nhiêu sự kiện đã xảy ra.

Bởi vì nước Nga không phải là một nước như những nước khác. Nó trở thành một nước mẫu mực trong một xã hội mới và tất cả các nước đều hướng về đất nước này. Vậy tại sao khi các nước phương Tây đang chìm trong sự suy thoái kinh tế một cách trầm trọng mà nước Nga lại bắt tay vào một nhiệm vụ phi thường để hoàn thành kế hoạch năm năm lần thứ nhất? Tôi cũng vậy, Liên bang Xôviết đã quyến rũ tôi rất nhiều bởi vì mỗi một người có cơ may được làm việc ở đất nước này, trong khi đó ở Mỹ thì ngược lại, chúng tôi đang bị thất nghiệp. Nói ngắn gọn, cũng như những người ở phương Tây, tôi đã bị quen bởi những ý tưởng của XHCN, là hiện hình của một cấu trúc xã hội tự do nhất thế giới.

Năm 1936, ở Đại học của Illinois, tôi đã gia nhập tổ chức thanh niên Cộng sản. Nhưng tôi đã nhanh chóng bị trục xuất khỏi trường vì đã có những đóng góp cho những truyền đơn chính trị mà chúng tôi đã in trong đêm để kịp sáng hôm sau bỏ vào bưu điện. Khi tôi trở về New York, tôi đã là thành viên của Đảng Cộng sản Mỹ.

Ở thời kỳ này, cuộc khủng hoảng kinh tế đang trên đường tan biến, nhưng nạn thất nghiệp vẫn luôn còn đó, thậm chí có đến cả mười bảy triệu người. Trên thực tế mà nói thì không thể tìm được một công việc nhưng những người bạn trong Đảng của tôi đã tìm cho tôi một công việc, thực chất là một công việc tạm thời đi đưa báo và những tạp chí tiến bộ, với công việc này tôi được trả mười lăm đô la một tuần. Và rồi, tôi đã tìm được một công việc làm thợ sắp chữ trong một nhà in, rồi lại làm thợ cơ khí trong một nhà máy và nhân viên trong một khách sạn ở New York.

Năm 1936 là thời kỳ của những cuộc mít tinh và những cuộc biểu tình có lợi cho nước Cộng hoà Tây Ban Nha. Ở Mỹ, cũng như ở tất cả mọi nơi trên thế giới, sự tập trung lực lượng bắt đầu diễn ra. Một mặt, những lực lượng hoà bình, của sự tiến bộ và dân chủ, mặt khác, những kẻ đồng loã của trào lưu phản động, sự ức hiếp của chế độ độc tài. Mỗi một người tự đưa ra cho mình một cách lựa chọn: Bạn về phía nào? Đối với tôi, vì rất nhiều lý do, tôi chỉ có thể tập hợp những người bảo vệ nước Cộng hoà. Việc này diễn ra đúng lúc được đề bạt để củng cố sự tin tưởng vào chính trị của tôi. Trong suốt cuộc họp ở Madison Square Garden (tháng hai năm 1937), tôi đã là một trong những người đầu tiên đến một cách tự nguyện, không ngần ngại, đối với Đội hiến binh quốc tế Abraham Lincoln”.

Trong cuốn tuỳ bút tự truyện của mình, Morris Cohen đặc biệt nhấn mạnh đến những định hướng chính trị của ông. Nhưng đối với những Cơ quan Tình báo Xôviết, chàng thanh niên trẻ người Mỹ bình thường này, nước da không quan trọng lắm. Là một vận động viên điền kinh, luôn nở nụ cười trên môi, với mái tóc mỏng và cong làn sóng, anh ta mong muốn trở thành một cầu thủ bóng đá và trở thành một ngôi sao trong đội bóng của Trường Cao đẳng James Monoroe ở Bronx. Những thành tích của anh bắt đầu nổi trội từ năm 1931 và anh đã được nhận vào Trường Đại học Mississippi, nơi anh bị gãy chân và đã trở thành một gánh nặng cho đội tuyển của anh. Bốn năm sau, vào năm 1935, anh đã có tấm bằng Cử nhân Khoa học công nghệ. Tiếp năm sau, anh lại đăng ký vào học tại Trường Đại học Illinois (thuộc bang Califomia) để theo học những khoá học không chỉ về khoa học mà cả về lịch sử. Cũng chính năm đó, chúng tôi đã gặp anh ta khi anh tham gia vào những hoạt động chính trị căn bản. Một lần anh ta đã trở về New York, nơi cha anh là Harry bắt đầu làm ăn rất phát triển.

Ông Harry và bà vợ Herschel rất khó chịu khi thấy cậu bị tàn tật, nghèo khổ và ngày càng yếu đi. Nơi họ, những bằng chứng về một sự suy sụp lớn không bao giờ quên được. Chàng thanh niên trẻ Morris đã được nuôi dưỡng trong một môi trường xã hội công bằng lý tưởng và trong những ánh sáng, không phải trong khát vọng giàu có. Bắt đầu làm việc từ năm lên chín tuổi, anh ta đã làm những công việc bán thời gian, chủ yếu là lao động bằng chân tay, đặc biệt là công việc của một người phục vụ, bồi bàn. Anh đã kiếm sống ở bến đỗ xe tô ở Mississippi, vì anh nghĩ rằng ở đó, những chi phí cho cuộc sống sẽ rẻ hơn nhưng thực tế những chi tiêu của anh lại thường quá mức. Vậy, anh là một người bất hạnh trong một đất nước mà đã tấn công anh bằng sự tàn bạo và phân biệt chủng tộc, nơi không tìm thấy một nhà cải cách nào để chia sẻ quan điểm của mình. Ở Illinois, Tổ chức của những thanh niên Cộng sản, trong đó có một số giáo sư làm nòng cốt và một sinh viên với cậu ta. Khi trở về New York, Morris đã có âm mưu chuyển những cuốn sách mỏng và những tờ báo về, trong đó bao gồm cả những bản dịch bằng tiếng Anh được dịch từ tiếng Nga và hành trình này đã đi suốt cuộc đời anh. Anh đã trở thành một chiến binh Cộng sản.

Khi đọc lướt qua tập hồ sơ của Cohen, Tướng Fitine, không một chút nghi ngờ nào đã có một nụ cười mãn nguyện theo đánh giá của Đội hiến binh Quốc tế. Những sĩ quan của Bộ Ngoại giao đã biết rằng, Đội hiến binh Quốc tế đã dự trữ và tuyển mộ những thành viên của tình báo Xôviết như thế nào. Nhưng trường hợp tuyển mộ của Israel Altman thì hoàn toàn đặc biệt.

[chuongxedap]

“COMPANERO”- BROWN

Những người tình nguyện của Đội hiến binh Quốc tế đã gia nhập vào một thế giới lý tưởng, lãng mạn, với nhiều mánh khoé nhưng lại có thể nguy hiểm đến tính mạng. Công việc của họ bắt đầu bằng việc xâm nhập vào Tây Ban Nha thông qua con đường bất hợp pháp, với những tấm hộ chiếu giả và dưới một cái tên chiến tranh. Khi vượt qua những dãy đồi núi nằm giữa Pháp và Tây Ban Nha, họ phải chịu đựng nhiều thử thách và phải vâng lời những mệnh lệnh, sau đó họ phải đến Albacete, Tổng hành dinh của Đội hiến binh, nơi mà họ phải phân chia thành những tiểu đoàn và được gửi đến những trận chiến. Một vài tuần sau khi đưa ra quyết định tham gia, chàng thanh niên trẻ này phải lao vào giữa làn bom đạn và cuộc sống lúc này không là một giấc mơ nữa.

Trong số hàng nghìn người đàn ông đã sống sót trong lần chuyển tiếp đột ngột này có Israel Pickett Altman, hai bảy tuổi, người đã nhanh chóng đến dãy núi Pyrénées vào tháng 7 năm 1937. Hoàn toàn xúc động trước những người bạn của mình, sự can đảm, sự tận tâm và sự hiểu biết về Chủ nghĩa Macxít, anh đã nhanh chóng được đứng trong hàng ngũ điều khiển về chính trị trong tiểu đoàn súng tiểu liên Mackenzie/Papineau và được đề bạt là hai công dân danh dự của Canada. Vào thời gian cuối năm, tiểu đoàn của anh đã thi hành nhiệm vụ với những chiếc xe tăng của Xôviết trong cuộc chiến đẫm máu của Fuentes de Ebro và đã bị thương bởi một tràng súng. Bị thương cả hai chân, anh ta không bao giờ hồi phục sức khoẻ hoàn toàn được và phải tự đi lại một cách khó khăn đến những ngày cuối đời. Bị thương ở vùng bụng dưới, anh đã chuốc lấy một cái án rất nặng đó là không bao giờ có con được nữa. Nhưng anh ta đã sống sót.

Bị buộc phải ngồi tại giường của bệnh viện ở Barcelon, Altman đã làm được một điều mà được gọi là một cuộc cách mạng: đó là anh đã học gạo Lênin và Stalin. Sau ba tháng, anh đã đọc được cuốn sách và đây cũng là thời gian anh được điều trị tương đối cơ bản để xuất viện. Anh được triệu tập đến một ngôi nhà có cột với những bức tường cao bao quanh cách đó hai bước. Ngôi biệt thự này của một nhà quí tộc ở Saragosse và hiện nay là Trụ sở của Trường Tình báo và phá hoại ngầm của quân đội Cộng hoà. Ở vị trí kiểm tra, Altman được tiếp đón bởi một lực sĩ rất to khoẻ có cái mũi tẹt và bộ râu ngắn màu ghi. Người đàn ông này mặc một chiếc áo khoác kaki không có mếch đệm cầu vai và cũng chẳng có dấu hiệu đặc trưng nào để phân biệt với những loại áo khác.

Tất cả theo người hướng dẫn đi qua một khu vườn rồi đến những ngôi nhà của trường này, người đàn ông này thông báo cho Altman bằng tiếng Anh một cách trôi chảy rằng, những người đại diện của mười hai nước, trong đó có cả Mỹ, cũng đang học tập ở đây để trở thành những người điều khiển radio, những người thu hút những nhân tài và những chuyên gia cho những kế hoạch lật đổ. Anh ta nói thêm, sự chỉ huy của đội hiến binh Abraham Lincoln đã tiến cử Altman theo học những khoá về chuyền dẫn radio với lý do anh bị thương. Sẽ đến lượt Altman thử thái độ của mình khi hoàn thành những nhiệm vụ của Cơ quan tình báo Xôviết¹.

- Cám ơn Companero - Altman chào.

Người đàn ông này im lặng nhưng anh biết rõ là phải nói những gì.

- Xin lỗi, nhưng tôi phải gọi anh như thế nào đây?

- Hãy gọi tôi là Brown là đủ rồi.

Dưới cái tên giả mạo này đã che giấu một “Trụ sở” của NKVD ở Tây Ban Nha. Nhiệm vụ chính của anh ta là cố vấn cho Chính phủ Cộng hoà về lĩnh vực an ninh. Trong sự nghiệp của mình, anh ta đã từng mang nhiều biệt danh khác nhau, nào là Lev Nikolski, Lev Nikolaiev, Igor Berg, đấy là không kể đến những tên họ không phải là của Nga mà chưa bao giờ được tiết lộ. Anh ta được sinh ra ở Leiba Lazarevitch Feldbin. Nhưng cũng chính với tư cách là người phản bội Alexandre Orlov, anh đã được đi vào lịch sử và trở thành một nhân vật nổi tiếng. Anh ta cũng có trong hồ sơ của KGB, dưới số hiệu 32476, được xếp đặt theo sự bố trí của Oleg Tsarev - một cố vấn như tôi ở Văn phòng báo chí của SRE. Tập hồ sơ này đã được xuất bản thành một cuộn sách mang tên Deadly Illusions, được soạn thảo với sự hợp tác của một người Anh tên là John Costello.
________________________________
1. Trong một bản câu hỏi được hoàn thành để gởi cho tiểu đoàn “Mackenzie/Papineau”, Altman-Cohen đã nói rằng, anh rất muốn tiếp tục công việc của một chiến binh trong Đảng và anh sẽ đi bất cứ nơi đâu mà người ta yêu cầu. Tài liệu này (bản chụp lại) có trong cuốn sách Những bí mật của Đảng Cộng sản Mỹ của Harvery Klehr, xuất bản năm 1995.

[chuongxedap]

Orlov bắt đầu công việc của mình bằng một việc làm lén lút ở Pháp, rồi Áo và Anh. Ở Tây Ban Nha, Orlov đã gặp điệp viên tình báo nổi tiếng Kim Philby, sau đó vào Tổng hành dinh của quân đội Franco với tư cách là một phóng viên thường trú của tờ Time ở Luân Đôn. Chỉ huy cả ba nhân vật nổi tiếng, anh đã lãnh đạo những kế hoạch chiến tranh du kích chống lại những người theo Chủ nghĩa dân tộc, đồng thời tổ chức những “đơn vị di động” có nhiệm vụ vây hãm những người Trotskite trong hàng ngũ những người Cộng hoà. Trong số những nạn nhân của anh ta, người ta thấy có cả Andreu Nin - người lãnh đạo của POUM (Đảng Hợp nhất những công nhân Mác xít), trong đó sự biến mất rất lâu này đã tạo nên một bí mật.

Mưu mô của Orlov đã trở thành một huyền thoại. Khi biết rõ những cuộc nổi loạn tập thể sẽ bị nghiêm trị ở Nga, cùng với việc triệt hạ Đảng, quân đội, cảnh sát mật, ông ta đã đưa ra quyết định không trở về đất nước. Nhưng bằng cách này hay cách khác, ông vẫn dự phòng được công việc của một điệp viên tình báo để góp phần phục vụ đất nước. Với những lý do sợ bị ám sát, ông ta đã từ chối không tuân theo mệnh lệnh phải hồi hương mà ông ta đã dùng những đề phòng cần thiết để tự vệ và bảo vệ vợ con tránh khỏi sự săn lùng của những kẻ giết người của NKVD đang ở Châu Âu để hoàn thành nhiệm vụ của họ.

Những linh cảm của ông đã không nhầm. Ngày 9 tháng 7 năm 1938, ở Barcelone, ông đã nhận được một bức điện mật mã thông báo với ông rằng, phải đến Anver để gặp một người đại diện của Trung tâm ở mạn tàu của Xôviết. Orlov không có thời gian dài để hiểu rằng chỉ có một nghĩa duy nhất là: bắt giữ. Thay vì gửi chiếc vali đựng văn kiện ngoại giao, trong đó có bản báo cáo về việc tuyển dụng Altman, Orlov đã gửi nó cho người thuyền trưởng Strik - một giáo viên của trường Barcelon, và sau này là người hùng của cuộc Đại chiến ái quốc. Tên thật của Strik là Kirill Orlovski. Sau đó Orlov truyền bức điện này về Trung tâm để thông báo rằng, ông sẽ có mặt ngày 14 ở mạn thuyền Svir như ông đã nhận được mệnh lệnh. Và chính xác là ngày 14, ông đã biến mất cùng gia đình.

Được trang bị một hộ chiếu ngoại giao, Orlov đã đến Paris, sau đó lại có một visa Canada để đến một thế giới mới. Vì ông không đến cuộc gặp mặt, NKVD đã đưa ra ýkiến của một nhà nghiên cứu không kết quả. Từ nay trở đi, ông sẽ có mặt trong tất cả các tài liệu được gọi với cái tên Nevozvrachtchenetz, như là một sự phản bội tổ quốc và tất nhiên là lãnh một bản án tử hình. Nhưng Orlov đã có cách để thoát khỏi cái án tử hình này.

Cuối tháng 7 năm đó, một chiếc xe taxi đỗ trước cổng của Đại sứ Xôviết ở Paris chở một người đàn ông trạc sáu mươi tuổi đến đây gửi một bức thư. Chiếc taxi này khởi động lại và chở một người đưa tin không có nhận dạng, là hàng xóm của Orlov. Nhân viên của đại sứ nhìn thấy trong tay của ông ta có một chiếc phong bì có đề địa chỉ ở trên: “Cá nhân một cách nghiêm túc. Gửi cho Nikolai Ivanovitch Iejov. Không ai được mở ngoại trừ Chved”. Iejov là sếp của NKVD còn Chved là bí danh của Orlov. Bức thư này đã được chuyển về Trung tâm.

Orlov đã trình bày những lý do khiến ông ta phải chọn cách đi lưu đày cùng với gia đình. Viện dẫn hành động của mình “không thể tiến gần đến các hoạt động của Đảng cũng như chính quyền Xôviết”, mặc dù đã nhận lệnh của Lênin và lá cờ đỏ. Ông phàn nàn một cách cay đắng về cái bẫy đã giăng ra cho ông:

“Đối với tôi thật rõ ràng là trong những quyết định của mình, các ông có thể đã muốn thanh lý tôi bằng việc đưa ra nhiều biện pháp cứng rắn trong bộ máy. Bất kỳ ai cũng khẳng định rằng, để tiếp tục sự nghiệp, tôi phải trải qua nhiều tội ác với những phương cách kỳ cục, với hy vọng là được trao thưởng sau khi đã thực hiện tốt kế hoạch. Bằng chứng là thiếu những kế hoạch trong khi lại cố ném tôi ra khỏi mạn tàu như là một kẻ thù của dân tộc.Thật rõ ràng là, số phận của tôi đã bị niêm phong và cái chết luôn rình rập tôi”.

Gợi lại với Iejov những chiến công và những mất mát của ông ở Tây Ban Nha, Orlov đã giải thích rằng, đó không phải là sự đe dọa dùng hình phạt thích đáng để ngăn cản sự có mặt của ông ở mạn tàu:

“Chính sau khi thực hiện, nghĩa là đáng lẽ sau khi tôi bị xử tử và vợ tôi bị đi lưu đày hoặc bị xử bắn, con gái tôi bị bệnh, lúc đó nó mới 14 tuổi, được tìm tlấy ở thành phố. Nó đã bị những đưa trẻ khác và những người lớn truy đuổi bởi vì nó là “con gái của một kẻ thù dân tộc”. Dù sao con gái tôi cũng là con của một hoàng gia Cộng sản và một chiến binh, con của một người đàn ông là niềm tự hào của nó và tôi không thể chịu đựng được nữa”.

[chuongxedap]

Orlov đã dành những điều xỉ nhục cho Mikhail Spiegelglass, một trong những “kế hoạch” của NKVD ở Châu Âu. Vào tháng 9 năm 1937, Mikhail Spiegelglass - cái tên này có nghĩa là “Gương soi” đã chỉ đạo việc ám sát Ignatz Poretski - một nhân vật được biết đến dưới cái tên Ignace Reiss - bậc thầy trong ngành tình báo ở Châu Âu - người đã ghê tởm bởi sự thanh trừ chính trị, đã “quyết định giữ khoảng cách với ông và trở lại với Lênin, theo thông tin và lý do của ông ta”. Orlov đã gán cho Mikhail Spiegelglass là một người theo chủ nghĩa cơ hội tồi tệ nhất của loài người và đã gửi cho Mikhail Spiegelglass một danh sách những sai phạm. Tóm lại, kẻ giết người lưu động sẽ không thoát khỏi những án phạt và ông ta đã bị bắt ở Matxcơva và đã chết sau đó một năm.

Orlov đã kết thúc bức thư bằng cách hoà giải:

“Nếu các ông muốn để chúng tôi yên lặng, gia đình tôi và tôi, tôi sẽ không bao giờ lao vào một hoạt động có nguy cơ làm hại Đảng hay Liên bang Xôviết. Tôi đã không bao giờ gây ra điều gì đáng tiếc xảy ra đối với Đảng và đất nước tôi. Tôi thề về điều này: cho đến những ngày cuối cùng của tôi, tôi sẽ không nói ra một lời nào làm tổn hại đến điều mà vì nó tôi đã cống hiến cuộc sống của mình...

Chved ký tên”

Để thêm sức mạnh vào lời thề này, Orlov đã gửi một bức thư đến “cảnh sát bảo hiểm cuộc sống” của mình. Đó là một danh sách những tên cực kỳ bí mật và những kế hoạch mà ông đã bị liên can, đồng thời nói rõ loại thông tin mà ông có khả năng công bố nếu ông bị mưu hại chết. Nếu người ta tin vào điều này theo hồ sơ của Mikhail Spiegelglass ở NKVD, Iejov hoàn toàn xúc động: ông đã đưa ra mệnh lệnh là sẽ không đụng đến Orlov trong trường hợp ông ta bị phát hiện. Tóm lại, mưu mô của Orlov là tống tiền cảnh sát mật Xôviết và và buộc tổ chức này phải chấp nhận.

Một luật sư cho ông gặp gỡ với Francis Bidble, một luật sư người Mỹ. Orlov đã đưa ra những lời đảm bảo và nhận giấy phép bằng miệng sang lưu trú tại Mỹ. Sau đó, chính Orlov và gia đình đã bí mật sống vất vưởng một cách khó hiểu dưới cái tên Alexander và Maria Berg, chủ yếu là ở Cleveland, từ năm 1938-1953. (Con gái của họ đã bị một trận sốt thấp khớp và đã chết vào hồi tháng 7 năm 1940).

Những Cơ quan tình báo Mỹ, bị cản trở bởi tiết lộ đến chậm của một kẻ phản bội người Xôviết - một người chỉ huy, đột nhiên đối tốt với Orlov. Ông được triệu tập đến một loạt những cuộc gặp gỡ, trước tiên là với FBI, và sau đó là với CIA. Mấy năm sau, vào những năm năm mươi, ông đã phải ra trước toà án của tiểu ban ở Thượng Nghị viện trong phạm vi an toàn và cung cấp những bằng chứng nặng nề chống lại Mark Zborowski - một điệp viên của Xôviết hoạt động ở New York. Ông đã kể một cách rõ ràng, vào năm 1936, ông đã tổ chức chuyển kho dự trữ vàng từ Tây Ban Nha, trị giá khoảng sáu trăm nghìn đô la về Xôviết như thế nào vì những “lý do an toàn”. Số vàng này không bao giờ được trả lại. Vào năm 1963, ông đã soạn thảo tay nội dung cuộc chiến tranh du kích. Khi trao đổi những bằng chứng này một cách thực tâm, ông đã nhận được một sự đối xử đặc biệt và đã trở thành công dân của Mỹ. Đến tận lúc qua đời năm 1973, khi ông đã bước sang tuổi bảy tám, ông vẫn được Thượng Nghị viện Mỹ đánh giá cao vì những đóng góp của ông trong hoạt động chống tình báo phản gián của Mỹ; một số tài liệu tưởng niệm về đóng góp của ông ở đây đã được xuất bản thành sách với tựa đề Sự kế thừa của Alexandre Orlov. Những giấy tờ này đã được cất tại Cục lưu trữ quốc gia và chỉ có thể được sử dụng từ trước năm 1999.

Được phép tự hỏi rằng liệu Orlov có thực sự giữ lời và không bao giờ nói những lời có hại đến Đảng và Liên bang Xôviết không.

Cuốn sách của ông đã thể hiện rõ sự lạm quyền của Đảng và những lời chứng của ông đã làm sáng tỏ những phương cách hoạt động gián điệp của Xôviết. Việc ông kể về vụ ăn cắp vàng của Tây Ban Nha không phải mục đích là cải thiện mối quan hệ giữa Tây Ban Nha và Nga. Nhưng với những kế hoạch đang diễn tiến thì ông lại câm như hến, chỉ tiết lộ với Mỹ những thông tin đã được khám phá, từ “những tài liệu lịch sử”. Còn vấn đề liên quan đến Zborowski, Orlov biết rằng, ngay bây giờ ông đã bị FBI lật tẩy và điều đó chỉ là đổ thêm dầu vào lửa. Còn vấn đề liên quan đến chính ông, ông rất cẩn trọng khi tiết lộ rằng, ở Tây Ban Nha, ông đã từng chỉ huy những đội đặc công tiến hành khử những người Trotskiste. Ông đã tuyển mộ những người Mỹ có tư tưởng duy tâm và những chiến binh của Đội hiến binh quốc tế. Hoặc trước thời kỳ ở Tây Ban Nha, trong suốt thời kỳ ở Luân Đôn, ông đã liên quan đến việc tuyển mộ những nhân vật chủ chốt trong “mạng lưới tình báo Cambridge” như Kim Philby, Donald Maclean và Guy Burgess không kể đến khoảng ba mươi điệp viên tình báo khác mà chưa bao giờ được xác minh. Trong những lĩnh vực này, Orlov là một người dù sao cũng giữ lời hứa và đã giấu FBI và CIA những thông tin quan trọng sống còn trong hai mươi năm.

Chính những điều này đã làm Orlov thực sự không xứng đáng với phẩm chất của một điệp viên tiếp xúc với gián điệp của Xôviết. Ông đã thoát khỏi Iejov và cũng trốn khỏi Stalin nhưng lại trung thành với lý tưởng của Lênin và quan niệm của Nhà nước Xôviết. Sau khi Stalin qua đời, KGB đã tự phó mặc trong một thời kỳ theo những đánh giá về “những thiệt hại” là do Orlov và người phỏng vấn trong hai lần trong những năm qua ở Cleveland. Kết luận cuối cùng rằng, Orlov là một người yêu nước. Và ông đã được trao một giấy thông hành để trở về nước nhưng cách mà ông được trao, với thời gian, trở nên khác lạ. Và người ta có thể tin tưởng ở ông.

[chuongxedap]

ISRAEL ALTMAN ĐÃ SẴN SÀNG

Sau mỗi một kế hoạch tuyển mộ, tất cả những người Tchékiste đều soạn thảo một bản báo cáo về trình tự, chỉ ra những môtíp đã được tiến hành trong việc tán thành việc tuyển mộ mới này, đồng thời nói rõ những chuẩn bị để đọc tham luận và trình bày lại những đoạn hội thoại có thực. Companero Brown - Alexandre Orlov - đã kết thúc một trong những bản báo cáo này từ ngày hôm kia. Khi Orlov nhận được một bức điện ấn định cuộc hẹn gặp đầy nghi ngờ, ông phải rời Barcelone một cách vội vàng và đã để lại bản báo cáo phía sau ông. Một tuần sau Companero Altman cũng rời thành phố nhưng sau đó ở lại Tây Ban Nha đến tận tháng mười. Rồi ông ta trở lại Mỹ với tấm hộ chiếu mang tên Israel Altman. Đây chính là tên thời chiến tranh của Morris Cohen.

Trong bản báo cáo gửi về Matxcơva mà nó được cất trong hộp cáctông đầu tiên của hồ sơ 13676, Orlov đã viết rằng, Mỹ rất lúng túng khi họ kết thúc cuộc hội thoại đầu tiên. Để thoát khỏi trạng thái tinh thần này - Orlov viết - ông nói về những sự việc có thể xảy ra được phát động bởi Hitler về một cuộc chiến thế giới, điều đó có nghĩa là Đức sẽ trở thành một nước đi xâm chiếm từ khi Đức quốc xã lên nắm chính quyền và cuối cùng, Cơ quan tình báo Xôviết không có nhiệm vụ nào quan trọng bằng việc lật tẩy những ý đồ của những kẻ theo Hitler muốn tấn công Liên bang Xôviết.

Khi mà Tướng Fitine biết rõ những lời bình luận của Orlov, cuối năm 1941, ông không có một lý do nào để không hài lòng, thậm chí còn khẳng định những tình cảm cũng như lòng trung thành của Orlov khi chào từ biệt Cơ quan đặc biệt và từ nay trở đi được xếp vào loại bậc thầy. Vượt qua khỏi sự lúng túng của Altman cũng không thể đưa ra một nghi ngờ nào, bởi vì ông đã có tất cả những lý do để suy nghĩ lại trước khi thực hiện một bước quyết định. Không gì có giá trị bằng những lý do mà Orlov đã đưa ra cho Altman để đưa ra quyết định: ngăn cản Hitler không đi tới quyền bá chủ trên toàn thế giới. Động cơ chống chủ nghĩa phát xít luôn là một điểm quan trọng trong việc tuyển mộ ở nước ngoài, đặc biệt là ở Đội hiến binh quốc tế. Chỉ có một điểm có khả năng làm Fitine sửng sốt đó là ý kiến rằng, Altman đã hiểu những nghi ngờ mà Orlov đã làm do đãng trí. Vậy Altman có thể nuôi mối nghi ngờ nào?

Câu trả lời đã được cung cấp trong một tài liệu mà lúc đó Fitine không có trong tay. Tất nhiên, NKVD luôn lo lắng về chủ đề tuyển mộ cuối cùng của Orlov, nó được thực hiện trong thời gian quá ngắn trước khi ông rời bỏ Đảng và một vài thông tin đã tiết lộ rằng, vào mùa hè năm 1942, trước khi có sự xâm nhập của Morris Cohen (tức là Israel Altman, tức là Luis...) vào trong Quân đội Mỹ, viên sĩ quan tiếp xúc với gián điệp Anatoli Yatskov đã yêu cầu ông soạn thảo một bản báo cáo riêng về sự kiện này. Điều mà Cohen đã viết công khai, chắc chắn là, phần tu từ học của ông ta đã lỗi thời nhưng cũng có một vài thông tin ngạc nhiên.

Theo bản báo cáo được xây dựng dưới dạng một cuộc hội thoại và trung gian (trong bản dịch bằng tiếng Nga) là tập hồ sơ số 13676, “Companero Brown” đã bắt đầu bằng việc phỏng vấn “Companero Altman” về những tình cảm của ông đối với nước Nga. Tiếp theo đó là một câu trả lời dài, trong đó Altman khẳng định lại sự trung thành của ông đối với cuộc cách mạng thế giới. “Từ khi chúng tôi tin vào sự kiến tạo của một tổ chức tự do trên trái đất - ông viết - không ai khác ngoài chúng tôi - những người Cộng sản Mỹ, luôn luôn tìm thấy ở nước Nga Xôviết một tấm gương tuyệt vời”. Còn đối với Altman, nước Nga là một lợi thế để bắt đầu việc quan hệ với tất cả các nước.

Điều gì khiến ông Brown đáp lại bằng việc bày tỏ những tình cảm: “Năm 1917, chúng tôi đã chiến thắng hân hoan dưới ngọn cờ của chủ nghĩa quốc tế, được giơ lên bởi những người công nhân trên toàn thế giới”. Chúng tôi sẽ gợi ý với Altman rằng, ông Brown đến từ nước Nga và ông đã đặt câu hỏi cho ông Altman như ông đã từng đặt câu hỏi với một nhà tình báo. Ông Brown khẳng định rằng, đây là một trường hợp thực tế. Altman đã nắm lấy dịp này để phỏng vấn ông ta về chủ đề thanh lọc chính trị.

Tại sao những “kẻ thù của dân tộc” lại tập trung ở Nga quá đông? Và tại sao người ta lại lật tẩy họ trong số những người đàn ông mà trước đây được đánh giá là những người Bonsevic trung thành nhất? Altman đã nghĩ đến những nhà lãnh đạo của Đảng Bonsevic, trong đó có ông Rykov, Tomski và ông Boukhaine cùng với những vị tướng của Hồng quân như: Toukhatchevski, Yakir và Ouborevitch vừa mới bị xử bắn. “Tôi đã cố để hiểu rằng, một chuyện như vậy đã có thể xảy ra như thế nào – ông than vãn – nhưng không ai cho tôi một lời giải thích có thể chấp nhận được”.

Brown đã hỏi Altman là ai đã nói với ông về điều này.

Altman trả lời: ông Companero Strik, Companero Alfredo, Companero Guttiero.

Trước tiên, chúng ta hãy nhìn ông ta, đó là ông Kirili Orlovski. Companero Alfredo chính là Staislav Vaupshasov, cố vấn của Xôviết trong cuộc chiến tranh du kích của Tây Ban Nha. Vì Strik đã được dạy học ở trường tình báo của Barcelone nên trong suốt cuộc Đại chiến thế giới thứ hai, ông đã chỉ huy một đội quân du kích thuộc vùng Biélorussie và việc này đã mang lại cho ông danh hiệu Anh hùng của Liên bang Xôviết. Còn Companero Guttiero vẫn chưa có tung tích.

[chuongxedap]

Chúng ta hãy mượn một đoạn hội thoại tiếp theo trong bản báo cáo verbatim của Cohen. Một lần nữa, những trường hợp buộc chúng ta phải sử dụng một bản dịch tiếng Nga (rồi tiếng Pháp). Theo bản gốc thì cuộc hội thoại này được sử dụng bằng tiếng Anh.

Brown: Họ đã nói gì với ông?

Altman: Tôi có cảm giác, tất cả họ đều tin rằng thực sự có rất nhiều kẻ thù của dân tộc ở Nga và họ phải xử bắn tất cả.

Brown: Hoàn toàn, Companero Altman, tôi sẽ cố gắng giải thích với ông về chuyện gì đang xảy ra trên đất nước chúng ta. Ông chỉ biết một số trong những nhân vật thông minh này và tài năng của họ đã được thể hiện ở Nga. Vấn đề ở đây là, chính Stalin luôn luôn nghi ngờ những con người tài giỏi này. Chính vì vậy chính ông và các đồng nghiệp của mình trong tổ chức NKVD như Yagoda, Iejov hay Arganov đã tàn sát và tiếp tục tàn sát những người giỏi nhất của đất nước, những người hoàn toàn vô tội nhưng lại bị kết tội là có xu hướng chống Đảng và tham gia vào những tổ chức đối lập. Stalin luôn luôn sống trong trạng thái lo sợ bị truất quyền cá nhân. Chính vì điều đó nên ông đã gieo nỗi đau cho nhân dân. Một điều cay đắng mà người ta chấp nhận, đó là ông ta đã trở thành nguy hiểm đối với chúng ta, những sĩ quan tình báo nước ngoài, đang sống ở đây và ở nước ngoài. Mỗi một tháng, có một người gọi chúng ta đến Matxcơva để bắt ở đó... và một vài người đã biến mất trên đường trở về.

Altman: Vậy ông nghĩ gì khi Stalin là một Franco của Nga?

Brown: Đúng, Stalin là một thảm kịch đối với đất nước chúng ta. Thậm chí ngay sau khi Lenin qua đời, ông ta đã bắt đầu bố trí cho quân đội một vị trí quan trọng trong nền độc tài riêng của ông khi tống khứ một trong những người bạn của ông ra khỏi Đảng. Đó là những người đàn ông khoẻ mạnh, đầy năng lực và suy nghĩ chín chắn nhưng khi phải làm việc với một bạo chúa thì họ phải che giấu sự tin tưởng thực sự của mình để không bị là nạn nhân trong tương lai.

Altman: Tôi không hiểu gì về tất cả những chuyện đó. Nhà nước phải bảo vệ những công dân, trong khi đó chính ông đã gây cho họ chiến tranh - Theo những sĩ quan cấp cao, những nhà bác học, những nhà chính trị, thậm chí cả những điệp viên tình báo của ông. Tôi tự hỏi điều gì sẽ xảy ra đối với các ông khi trở về Nga. Sau tất cả, điều đó không còn là bí mật nữa: Flanco đang ở ngưỡng của sự chiến thắng và chẳng mấy chốc tất cả chúng ta phải rời Tây Ban Nha.

Brown: Đúng vậy. Khi điều đó xẩy ra, tôi biết mình phải làm gì.

Altman: Vậy làm gì?

Brown: Rất rõ ràng, tôi sẽ không trở về Nga nhưng tôi sẽ trung thành với nước Nga cho đến chết. Chúng ta sẽ cùng nhau phục vụ nước Nga, anh và tôi, ở nước ngoài.

Altman: Nhưng ông không sợ chuốc lấy sự căm thù từ những người đồng hương của ông và điều sỉ nhục, companero Brown? Ông không sợ đồng hương của ông không bao giờ hiểu ông và ông luôn bị đối xử như một kẻ phản bội?

Brown: Tôi luôn nghĩ đến điều đó... nhưng Stalin không thể sống mãi được. Tất cả sẽ thay đổi theo thời gian và sự thật sẽ chiến thắng. Sau này, người dân sẽ có những ý kiến khác về những người đàn ông như chúng ta.

Theo bản báo cáo của Cohen, tôi tin rằng cần phải tranh luận để có một vài giải thích. Độc giả có thể sẽ ngạc nhiên rằng, một con người đầy bản lĩnh nghề nghiệp như Orlov mà lại cho phép thực hiện một cuộc hội thoại ngây thơ, thậm chí còn nguy hiểm, với một người tập sự mới toanh. Người đồng tác giả người Mỹ của tôi đã hơn một lần đưa ra lời biện bạch này: tại sao - ông ta tự hỏi - một điệp viên lại xảo quyệt đến nỗi chúng ta chỉ biết theo cuốn sách Illusions mortelles, nó đã thoát khỏi Iejov, để tống tiền Stalin, lừa gạt FBI và CIA, Thượng Nghị viện Mỹ mà ông ta lại xuất hiện ở đây, hoàn toàn trái ngược với tính cách và sự nghiệp của mình? Làm thế nào chúng ta có thể tin tưởng vào lời chứng của Cohen?

[chuongxedap]

Trong chuyện này có nhiều lời giải thích có thể. Trước tiên, Altman - Cohen hoàn toàn không phải là người mới vào nghề. Ông ta là thành viên của Đảng Cộng sản Mỹ, một cựu chiến binh của Đội hiến binh Abraham Lincoln và đã từng tốt nghiệp Trường tình báo Barcelone. Với nhiều lý do như vậy nên ông đã được chọn làm thành viên mới đáng tin cậy. Thứ hai, Orlov rất cần không chỉ một điệp viên trong trắng, ngây thơ mà còn cần một người bạn ý tưởng, một người bạn chiến đấu có thể thiết lập một mối quan hệ vững chắc và tin tưởng với ông. Nếu Orlov không tiết lộ với Altman về trò chơi này, thì tất cả sự thật về việc trấn áp quần chúng nhân dân ở nước Nga Xôviết, theo thời gian, ông ta cũng có thể phát hiện ra và có thể khi đó ông ta sẽ cắt đứt quan hệ với NKVD và mang theo những bí mật này đi. Cuối cùng, Orlov ấp ủ ngay từ bây giờ những dự định rời bỏ đảng, cuộc hội thoại của ông với thành viên mới có thể có giá trị như một bức điện gửi đến Matxcơva. Ông hoàn toàn nghi ngờ rằng, Altman đã bị phỏng vấn về chủ đề của ông.

Bản báo cáo sau đây sẽ minh chứng:

Brown: Bây giờ đến lượt tôi đặt câu hỏi. Hãy nói cho tôi biết, ông companero Altman, tại sao ông - một người Mỹ, lại quyết định giúp đỡ những người cộng hoà Tây Ban Nha?

Altman: Đó là một điều hoàn toàn dễ hiểu đối với tôi, nếu hiện nay một cuộc nổi dậy chống lại Cộng hoà Tây Ban Nha hay bật kỳ một quốc gia nào có thể sẽ là nạn nhân của chủ nghĩa phát xít trong tương lai. Ngay khi tôi bắt đầu suy nghĩ về cuộc sống riêng tư của tôi, về những điều chân thực, tôi tự hỏi liệu chúng ta sẽ đi đâu và tại sao chúng ta lại sống. Và tôi đã hiểu một điều rằng: con đường chắc chắn nhất tiến về hạnh phúc đó là những gì diễn ra bởi sự bảo vệ những giá trị của toàn nhân loại - đó là tự do, dân chủ, hoà bình và công lý. Khi phục vụ một nhà quý tộc chúng ta phải biết tự bảo vệ chính mình. Tôi luôn tin tưởng vào sự trong sáng trong những khát vọng của người đàn ông giữ lòng trung thành. Đó là lý do tại sao mà tôi không thể làm sai lệnh những sự kiện ở Tây Ban Nha. Đơn giản là tôi không có quyền.

Brown: Tôi thấy ở ông, ông Companero Atlman, một người bạn chiến đấu trong trận chiến chung của chúng ta. Đó là lý do mà tôi có thể gợi ý với ông để ông ở lại cộng tác thường xuyên với chúng tôi.

Altman: Bằng cách nào?

Brown: Tôi sẽ nói với ông điều đó. Ông biết một điều chắc chắn rằng, không một nước nào trên thế giới có thể bỏ qua việc thành lập Cơ quan tình báo và không một Cơ quan tình báo nào lại có thể bỏ qua những cộng tác viên; nó có thể tồn tại trong hai dạng: một số thì làm việc vì tiền, một số thì làm vì niềm tin. Trong trường hợp của chúng ta, chúng ta chỉ có thể là những người thuộc dạng thứ hai. Tuy nhiên, chúng tôi thống nhất là sẽ giúp đỡ ông về mặt vật chất. Đối với tất cả những gì là mục đích của sự hợp tác, hãy tin tưởng ở tôi, họ sẽ thực hiện việc xiết chặt quan hệ giữa Mỹ và Liên bang Xôviết.

Về vấn đề này, Brown đã đưa ra lập luận của mình về việc chống lại Hitler, để đạt được sự tấn công về phía mình chống lại Liên bang Xôviết. Và cuộc hội thoại này đã kết thúc:

Altman: Đúng, ông companero Brown, lo lắng lớn nhất của các dân tộc trên thế giới, đó là thoát khỏi chủ nghĩa phát xít Đức, thoát khỏi những biện pháp mà Đức quốc xã đang tiến hành để bá chủ toàn thế giới. Trong số những nước nằm ngoài Châu Âu, trong đó có Mỹ luôn thể hiện sự căm tức đối với Xôviết.

Brown: Khi mọi người có ý thức về những nguy hiểm đang de dọa họ thì họ sẽ biết đâu là thù, đâu là bạn của họ. Hiện nay tôi luôn tin tưởng một điều rằng, ông có thể trở thành một người bạn của đất nước chúnng tôi, đó là lý do tôi cần đến sự giúp đỡ của ông.

Altman: Nhưng việc đó quá nguy hiểm.

Brown: Chúng tôi sẽ làm tất cả để giảm những nguy hiểm một cách tối thiểu nhất. Với điều kiện, tất nhiên, ông phải quan sát những nguyên tắc của Konspiratsia và tuân thủ một cách chu đáo những chỉ dẫn và yêu cầu của chúng tôi.

Altman:Nói cách khác, đó là sự diễn tấu một mình?

Brown: Không, ông companero Altman, chúng tôi sẽ không làm điều đó đối với những người bạn của mình.

Altman: OK. Vậy tôi có thể giúp ông như thế nào?

Brown: Ông hãy chuẩn bị những khả năng có thể nhưng không phải ở đây mà là ở Mỹ. Ở đó, sự giúp đỡ của ông cực kỳ quý giá đối với người Nga.

Altman: Tốt, nên tôi có thể giúp ông bằng bất kỳ cách nào, trong một thời điểm khó khăn... tôi đã sẵn sàng.

Brown: Cám ơn, companero Altman, chúng ta có thể cùng chiến đấu với nhau cho hạnh phúc của người Nga, đơn giản, chúng ta sẽ là những người bạn đồng hành khác nhau của trái đất.

Altman: Ông muốn nói gì?

Brown: Việc đó rất đơn giản. Ông tiến hành cuộc chiến từ lãnh thổ của Mỹ, còn tôi thì tiến hành từ trạm của tôi từ Châu Âu. Chúng ta không thể trở về Tây Ban Nha được nữa. Tôi sẽ tiếp tục làm việc với ông ở Mỹ.

Altman: Tuy nhiên, tôi muốn để ông phát huy khả năng mà ông đã có.

Brown: Điều đó thì không thể. Ông không thể làm gì ở đó được, ông companero Altman, Cơ quan tình báo có những luật riêng, và nghề nghiệp, cũng như tất cả mọi người khác, đều có một quy tắc cư xử. Vậy thì, kể từ ngày hôm nay, tôi sẽ bảo đảm an toàn cho ông và không để trường hợp nào gây nguy hiểm đến ông. Không, không phải lúc này mà là lúc ông quay trở về. Một người của chúng tôi sẽ tìm ông ở New York. Hãy giữ mật khẩu. Người đàn ông này sẽ nói với ông: “Brown rất hân hạnh được chào ông” và ông sẽ trả lời: “Ông ấy vẫn sống ở Salzbourg?”. Rồi ông ta nói: “Không, bây giờ ông ta ở Hambourg”. Sau sự trao đổi, ông có thể làm quen với người đàn ông này. Chiếc bưu thiếp cũng là một phương tiện để tiếp xúc. Ông có thể nhận được một chiếc thẻ với một câu có nội dung như sau: “Tất cả công việc của ông sẽ thành công”.

Altman: Bao nhiêu người sẽ được biết về sự hợp tác của tôi với Cơ quan tình báo Xôviết?

Brown: Ở đây, tôi là người duy nhất biết điều này. Về phần tôi, có hai hoặc ba người ở Trung tâm.

Altman: Vậy tôi có thể làm gì cho nước Nga sau một lần trở về Mỹ?

Brown: Trong lúc này thì không. Ông hãy tiếp tục như không có chuyện gì xảy ra, hãy liên lạc với những người bạn của ông ở Mỹ - những người đến với ông ở Tây Ban Nha, ở đội Hiến binh quốc tế, với những người đặc biệt có thể đã tiếp xúc với những thông tin về quân sự hoặc kinh tế. Người ta có thói quen nói trong công việc: “Bạn không làm việc của mình nếu bạn không kiếm được bạn mới ở nước bạn”. Đó là một nguyên tắc rất tốt đối với ông trong việc quan sát. Hãy để tôi nói với ông một điều. Điều đó có thể tỏ ra xa lạ, nhưng công việc của ông chủ yếu là khuyên răn về đạo đức và chủ nghĩa nhân đạo. Bởi vì nó chủ yếu làm cho chúng ta, cho ông và cho tôi ít quan trọng bằng thế giới điên loạn này trở thành một cái hố chung của chúng ta hay một Vườn tình yêu của toàn nhân loại.


Cohen đã có kết luận về đoạn hội thoại này. Tuy nhiên, có thể nó sẽ có giá trị hơn khi Fitine không biết những thể thức trong việc tuyển mộ của ông, bởi vì những nghi ngờ, thậm chí không chú ý đến, về chủ đề Stalin không thể, thông thường, không dùng lời giới thiệu cho một ứng cử viên của Cơ quan tình báo. Tóm lại, trong khi Cohen soạn thảo bản báo cáo của mình, ông cũng đã tự tỏ ra là một trong những điệp viên tình báo của Xôviết, cũng chính vì lý do này mà ông đã phục vụ trong Quân đội Mỹ ba năm trời.

Bản báo cáo của Orlov - bản báo cáo mà Fitine đã đọc được kết thúc như sau:

“Khi Altman chấp nhận hợp tác với Cơ quan tình báo Xôviết ông ta hoàn toàn biết rõ việc gì cần phải làm. Tôi chắc chắn rằng, ông ta không bị thúc đẩy bởi một người có đầu óc mạo hiểm mà là sự tin tưởng của ông ta với chính trị, bởi sự gắn bó với công cuộc cách mạng thế giới. Khi ca ngợi những giá trị như tự do, dân chủ và hoà bình, ông đã quyết tâm cống hiến cho họ cả cuộc đời mình để mang những tảng đá xây dựng một xã hội công bằng đối với tất cả những người dân trên trái đất”.

Có một lý lẽ có lợi cho Cohen - người không có trong bản báo cáo của mình cũng không có trong bản báo cáo của Orlov: có thể ông ta không biết rằng, người sĩ quan tuyển mộ của ông – companero Brown, trên thực tế lại là ông Alexandre Orlov. Ông ta cũng không biết companero Brown đã và sẽ làm điều gì. Và trong nhiều năm liền, có thể ông ta cũng chẳng biết tin gì về companero Brown.