Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân (1968)

[fddinh]

 
Mẹ gọi điện thoại : "Cha vừa mổ xong, mẹ sợ con bận nên giờ mới gọi cho con, con về thăm cha...".

Tự giận mình : Suốt năm đi xa, lo chuyện bao đồng, lo chuyện thiên hạ, lâu lâu mới đưa vợ con tạt về thăm cha mẹ, gởi ít qùa, ít tiền, thăm hỏi vài câu chuyện rồi lại đi xa...Cha mẹ cả đời sống thanh bạch có cần mấy thứ vật chất tầm thường, đã gần 80 tuổi, muốn có đứa con ở gần bên cạnh cũng thật khó...

Nhà cha mẹ hình như trống vắng hơn, u buồn hơn từ khi chị Dung mất. Chị mất trên tay mình và mình là người ẳm xác chị từ trên lầu xuống để tẩn liệm. Mình muốn việc đó phải do tự tay mình làm để tỏ lòng tôn kính cha, vì chị Dung là người cha thương nhất nhà. Nhưng mình lại được cha lo nhất, lo vì có đứa con quanh năm vắng nhà, lo vì có đứa con giống tính cha nhất nhà.

"Thưa cha, con đã về...", cha rưng rưng nước mắt, mẹ vui đến mức bưng cả nồi cháo nuôi bệnh cho cha lên kêu con cháu cùng ăn cho vui. Tự nhiên càng xấu hổ hơn với tình cha, tình mẹ...

Tối đưa ông Táo mà chẳng ai nhớ chuyện dọn mâm cúng ông Táo, tự nhiên cả nhà nhớ lại cái Tết Mậu Thân 1968 - biến cố lớn trong đời cha. Năm đó cha đang làm quận trưởng - đó là những ngày giáp tết không bình thường. Có ai đó nói "ông quận đưa bà quận và cậu út đi Dalat nghỉ tết đi, ở nhà có ông quận phó lo được rồi...". Linh tính mách bảo chuyện hệ trọng nên cha không đi.

Khi tiếng súng bắt đầu rộ lên, cha đã kêu chú lính lái xe: "Em đưa chị và thằng Út về với bà ngoại và mấy đứa nhỏ ngay"...Còn cha lên trực thăng đi thị sát chiến trường. Đó là những ngày tháng dài mẹ tôi sống trong sợ hãi bởi cả Saigon chìm trong bom đạn và cha tôi lại sống giữa hai làn đạn. Để rồi sau Tết Mậu Thân (đợt 2), cha tôi phải ra trước tòa án binh và sau đó là chuỗi ngày dài đưa mẹ và chị Dung đi sống "tị nạn" nơi xứ người, bỏ lại anh em tôi ở Saigon với bà ngoại...

Nếu ngày đó chiếc xe jeep đưa mẹ và tôi rời dinh quận trễ vài phút là tôi và mẹ đã chết vùi trong loạt đạn pháo kích đầu tiên. Nếu ngày đó cha tôi cho gọi máy bay oanh kích tự do thì cha không phải ra tòa án binh, nhưng có tội với biết bao sinh linh. Nếu ngày đó cha không khống chế tên cố vấn Mỹ đi cùng trực thăng đang gọi bộ đàm yêu cầu oanh kích theo tọa độ thì sẽ có hàng ngàn người dân vô tội và quân giải phóng sẽ mãi nằm lại dưới những đợt bỏ bom, pháo kích của Mỹ...

Những người bạn của cha tôi kể lại, khi ra trước tòa án binh, người ta hỏi cha tôi : "Sao ông ngăn chận việc gọi về bộ chỉ huy yêu cầu không kích Việt cộng đang tràn vào ?.". Cha tôi nói : "Bên dưới có rất nhiều thường dân đang chạy nạn chiến cuộc". "Nhưng ông có thấy Việt cộng bên dưới không ?" . "Có, nhưng thường dân vẫn nhiều hơn".

Cha tôi chưa bao giờ là người cộng sản. Nhưng tôi đã ý thức từ khi còn rất nhỏ vì sao sau ngày giải phóng cha tôi không đưa gia đình ra nước ngoài định cư như bao tướng tá khác của quân đội Saigon. Cha thường nói một câu khi có ai hỏi vì sao cha tôi không ra đi: "Hàng triệu người đã nằm xuống để có được ngày độc lập, đất nước độc lập rồi, đi làm gì ?".Và cha tôi luôn đăm chiêu khi có ai đó nhắc tới Tết Mậu Thân 1968...

Bình Nguyên (TP HCM)

[mig21-58]

câu chuyện của bạn làm tôi xúc động quá ,quả thật đất nước ta,dân tộc ta ,chịu quá nhiều đau thương mất mát .../sáng chắn bão dông chiều ngăn nắng lửa ,dù sao vẫn phải có quê hương để thương để nhớ anh bạn nhỉ./.

[fddinh]

Theo 1 ít tài liệu tôi tìm đc thì anh Bình Nguyên này trước đã từng là phóng viên báo Tuổi Trẻ, nhưng sau này tôi kg tìm đc thêm thông tin nên kg dám viết rõ vào bài mà chỉ để "Bình Nguyên TP HCM".

Những phóng sự của phóng viên Bình Nguyên mà tôi từng đọc trên báo giấy thật thấm, thật hay. Tôi vẫn đang tìm kiếm xem có phải 2 là 1 kg.

[theodonglichsu]

Em thì trẻ tuổi, không dám bình loạn nhiều lớp cha anh nhưng có những thứ thuộc về lịch sử thì dù che thế nào thì tác động của nó vẫn còn đó. Thích sử thì chỉ nghiên cứu về nó thông qua sự thật thôi còn đá đưa về chính trị thì em xin miễn.

Về cuộc tiến công và nổi dậy tết Mậu Thân nếu nói thẳng ra là bước tính sai của bộ tư lệnh, giờ học sử các giáo viên cũng nói cho học sinh biết về cái này. Dù tài liệu của "địch" hay của "ta" thì cũng chỉ là mang tình tương đối, ca ngợi bản thân và hạ nhục đối phương. Nhưng tác động của nó đối với những người chứng kiến là không thể nào phủ nhận đc.

Từ sau trận này thì ở miền Nam ( từ Huế trở vào ) xuất hiện câu nói phân biệt rõ : bọn Bắc Kỳ và thái độ căm ghét người miền Bắc của 1 số bộ phận ( còn tàn dư cho đến bây giờ ) đủ biết mức tác động của nó ghê gớm đến mức nào.

-----------------------------------------------

Ngoài lề 1 tí : đọc sử rồi thì thấy buồn 1 điểm, cùng dân Việt mà bắn giết lẫn nhau trong thời kì kháng Mỹ mà trong sử gọi là lính Ngụy. Sau năm 68, số lính Ngụy tăng lên cũng 1 phần giải thích đc do nguyên do trên. Cái này nhớ lại bài thơ thịnh hành khi đó : với nội dung là : cha tôi thì là lính giải phóng còn chú tôi là lính Ngụy, hai bên từ anh em trở thành kẻ thù không đội trời chung, nghĩ nực cười thay thân làm quân cờ chính trị. Khi giải phóng cha đc phong anh hùng, chú tôi trở thành kẻ bán nước, đành liều thân vượt biên trốn thoát. Cả họ ai cũng khinh, xấu mặt vì có thằng con như thế. Rồi khi đất nước mở cửa, chú tôi về xây lại nhà thờ họ, cả làng khóc rưng rức, vì có người con là Việt kiều yêu nước. 

[mig21-58]

cũng đơn giản thôi,ông chú theo mỹ làm tay sai định chia cắt đât nươc này không xong ,bỏ chạy,thoát chết là may,nay thống nhất rồi,ai có lòng yêu nước thì về,không có nghĩalà có'' xiền'' mơí là yêu nước, sau mậu thân tăng quân là chính sách của ních xơn đấy ''việt nam hoá chiến tranh'' mà, con bài chính trị của ai thì không biết,nhung ''nước viẹt nam là một dân tộc việt nam là môt'' thế lưc nào dù lớn đến đâu  ,mạnh đến đâu, định chia cắt là không xong rùi, ban nói phải, anh em ,họ tộc ,chung vui,thật xuc động phải không,?lại chả hơn chia cxắt sao? còn ai chia cắt,thế  lực nao  âm mưu chia cắt đất nước này? bạn nên tự tìm hiểu ,kể cả tài liệu của mỹ, tôi nói có ngươi lại bảo là'' hồng vệ binh'' tuyên truyền ,khổ  tui lắm

[Tunguska]

Dạ kính đề nghị các bác tập trung vào khía cạnh lịch sử, quân sự. Nếu sau đây có bài nào lạc sang chính trị chính em, nhà em sẽ buộc lòng phải xử lí bài đó.

[altus]

Vai trò của Tướng Võ Nguyên Giáp trong chiến tranh chống Mỹ.

Cho đến giữa thập niên 60, vị thế của Tướng Võ Nguyên Giáp trong hệ thống Đảng và Quân đội Việt Nam đã có thay đổi đáng kể, và vai trò của ông trong việc chỉ đạo chung các nỗ lực chiến tranh đã suy giảm. Tuy vẫn giữ chức Tổng tư lệnh QĐNDVN, Bộ trưởng Quốc Phòng, Bí thư Quân ủy Trung ương, các quyết định chiến lược liên quan đến cuộc đấu tranh ở miền Nam không chỉ nằm trong tay của riêng ông. Thay vào đó, các quyết định này thuộc về một tiểu ban năm người trong Bộ Chính Trị, mà trong đó ông Giáp chỉ là một thành viên [12]. Một sỹ quan Việt Nam cao cấp, từng phục vụ lâu năm tại Bộ Tổng tham mưu, tác giả một cuốn sách gần đây về vai trò chỉ huy quân sự của Đại Tướng đã viết về thẩm quyền quyết định của ông Giáp trong chiến tranh chống Mỹ như sau: “Ngoài việc tham dự vào các cuộc thảo luận và ra nghị quyết của Bộ Chính Trị, Trung Ương Đảng và Quân ủy Trung ương về các bước chiến lược, sự chỉ đạo và lãnh đạo của Đại Tướng tới các chỉ huy tại chiến trường không được trực tiếp như thời kháng chiến chín năm (chiến tranh chống Pháp)[13].

Khi được phỏng vấn tại Hà Nội, vị sỹ quan này thừa nhận rằng trong Kháng chiến chống Mỹ, không như trong Kháng chiến chống Pháp, trong nội bộ Bộ Chính trị đã có những bất đồng nghiêm trọng về chiến lược và chiến thuật. Ông nói rằng Tướng Giáp đã ở thế yếu trong một số tranh luận, tuy nhiên, để giữ đoàn kết, tướng Giáp đã phục tùng theo ý kiến của đa số sau khi biểu quyết[14].

Những cuộc tranh luận trong nội bộ Bộ Chính trị thực chất ra sao – ai thuộc về phe nào và những chuyện tương tự - từng là đề tài của vô số phỏng đoán của nhiều người trong nhiều năm. Một số sử gia hiện thời đặt Lê Duẩn và “quân Miền Nam”, hay “Miền Nam trước” về một bên, và các nhân vật thuộc phe “Miền Bắc trước”, trong đó ông Giáp là một phần tử cầm đầu, về bên kia [15]. Làm như vậy, theo tôi, là một sự sơ lược hoá vấn đề, vì có thể thấy rõ ràng rằng các bất đồng không liên quan tới mục đích, mà chỉ liên quan tới phương tiện. Tất cả các bên đều có cùng một mục đích tối hậu là giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nhưng không phải vì thế mà các cuộc tranh luận này kém phần căng thẳng.

[altus]

Trích đoạn bài này đăng tren báo Nhân Dân điện tử ngày 20/01/2008. viet-studies.info đăng một bản mà họ nói là bản đầy đủ.

====

MỤC TIÊU CHIẾN LƯỢC CỦA ĐÒN TIẾN CÔNG TẾT MẬU THÂN

 

Đại tá, PGS, TS Hồ Khang*

 

40 năm đã trôi qua, sự kiện lịch sử Tết Mậu Thân 1968 vẫn còn là chủ đề gây tranh luận, mà một trong những điều nổi lên là đi sâu tìm hiểu kỹ hơn nữa quá trình hình thành ý đồ chiến lược và mục đích đích thực của cơ quan chỉ đạo chiến lược Việt Nam trong việc mở cuộc tiến công lịch sử này - cuộc tiến công táo bạo nhất: đồng loạt đánh vào toàn bộ các đô thị trên toàn miền Nam!

Cuộc tấn công Tết Mậu Thân bất ngờ và “khó hiểu” đến nỗi nhiều tác giả Mỹ khi đề cập tới “Tết Mậu Thân” đã tỏ ra lúng túng trong việc đoán định mục tiêu mà phía Việt Nam đặt ra cho cuộc tiến công. Ví như G. C. Herring trong cuốn Cuộc chiến tranh dài ngày nhất của nước Mỹ, đã viết: “Có nhiều khả năng là cuộc tổng tiến công đã được đề ra với tâm trạng khá lạc quan… Nhưng không có dấu hiệu gì chứng tỏ Hà Nội nghĩ là cuộc tổng tiến công sẽ mang tính quyết định

[altus]

 A- ĐÔI ĐIỀU NHÌN LẠI

Nhìn lại lịch sử từ 1967 trở về trước, có thể thấy rằng, trong suốt quá trình lãnh đạo quân và dân ta ở cả hai miền trong những năm kháng chiến chống Mỹ, không bao giờ Đảng ta có ảo tưởng thắng Mỹ - cũng như với Pháp trước kia, trên thế áp đảo về sức mạnh quân sự thuần túy.

Năm 1962, khi phân tích tình hình cách mạng Lào sau chiến thắng Nậm Thà, đồng chí Lê Duẩn từng lưu ý các đồng chí lãnh đạo Trung ương Cục miền Nam: “Đế quốc Mỹ phải thua nhưng có thể thua đến mức nào. Ta phải thắng nhưng thắng đến mức nào”. Từ đó, vấn đề THẮNG MỸ ĐẾN MỨC NÀO đã thường xuyên xuất hiện trong nhiều bài nói, bài viết, điện chỉ đạo của đồng chí Lê Duẩn, được đồng chí đặt ra để suy nghĩ, “tính toán, đo lường cho chuẩn xác”.

Năm 1965, Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 12 khóa III (tháng 12-1965) đã chỉ ra phương hướng giành thắng lợi trong "chiến tranh cục bộ" là: trên cơ sở tiếp tục quán triệt phương châm đánh lâu dài, “cần cố gắng cao độ, tập trung lực lượng của cả hai miền để tranh thủ thời cơ giành thắng lợi quyết định trong một thời gian tương đối ngắn trên chiến trường Miền Nam”. Cần lưu ý rằng, ngay ở nghị quyết này, khái niệm “giành thắng lợi quyết định” không bao hàm ý nghĩa tiêu diệt toàn bộ lực lượng quân sự địch mà thực chất chỉ là “đè bẹp ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, thực hiện mục tiêu về độc lập, tự chủ, hòa bình, trung lập, tiến tới thống nhất nước nh9]. Đây là hội nghị rất quan trọng để quyết định kế hoạch tiến công táo bạo Tết Mậu Thân lịch sử. Bộ Chính trị dành thời gian nghe Dự thảo kế hoạch chiến lược Đông - Xuân - Hè 1967 - 1968 do đồng chí Văn Tiến Dũng thay mặt Quân ủy Trung ương trình bày, Báo cáo về tình hình địch của Cục 2, Về tình hình ta của Bộ Tổng tham mưu, về các kế hoạch tác chiến của Mặt trận đường 9 - Bắc Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Khu 5, Tây Nguyên, Nam Bộ. Trên cơ sở thảo luận rất kỹ dự thảo và các báo cáo trên đây, Bộ Chính trị nhận định: “Mỹ đang thất bại lớn, vì có tăng quân cũng không giải quyết được gì, mà tình hình càng bế tắc, càng bị cô lập thêm, mâu thuẫn càng sâu sắc”. Tuy nhiên, “Mỹ còn rất ngoan cố… đang cố gắng tăng cường lực lượng để giữ cho tình hình không xấu đi13]. Điều đó cho thấy, nếu chỉ căn cứ vào tương quan lực lượng quân sự thuần túy giữa hai bên trên chiến trường lúc bấy giờ thì sẽ không có được chủ trương táo bạo ấy[14]. Vấn đề ở đây là chớp thời cơ, là táo bạo, sáng tạo cách đánh chiến lược mới. Cách mạng tháng Tám là như thế. Về sau này, chiến thắng mùa Xuân 1975 cũng là như vậy. Để tạo sự bất ngờ đối với địch, toàn bộ ý định chiến lược này được giữ bí mật nghiêm ngặt: a) không đưa ra bàn bạc ở Trung ương; b) trong Bộ Tổng tham mưu, chỉ ai được phân công làm kế hoạch mới biết về chủ trương mới này.

Ngày 28-12-1967, Bộ Chính trị họp phiên đặc biệt, do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì, chính thức thông qua kế hoạch chiến lược năm 1968.

Tháng 1 năm 1968, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 14 họp, đã thông qua Nghị quyết tháng 12.1967 của Bộ Chính tr18], mở ra một giai đoạn mới vừa đánh vừa đàm, phù hợp với truyền thống quân sự Việt Nam.

Gần 20 năm sau, chúng ta bắt gặp những suy nghĩ như sự gợi ý phản biện cho công tác nghiên cứu khoa học về sự kiện lịch sử nổi tiếng này của đồng chí Lê Đức Thọ, khi đồng chí nói chuyện tại Viện Lịch sử Quân sự về nhiều vấn đề, nhằm gợi ý để các nhà nghiên cứu có thể viết cuốn sách Tổng kết chiến tranh và biên soạn lịch sử quân sự. Về sự kiện Tết Mậu thân, đồng chí viết:

“Bây giờ tổng kết lại thì thấy: Ngày đó, nếu mục đích trong cuộc tổng công kích, tổng khởi nghĩa Tết Mậu Thân mà chúng ta đề ra chỉ là đánh địch thiệt hại nặng, nhất là nhằm vào những vị trí ở trung tâm đầu não địch để chúng phải ngồi vào bàn đàm phán thì, ta có cần phải mở cuộc Tổng công kích, tổng khởi nghĩa giành chủ quyền như chúng ta đã đề ra để đến nỗi bị tiêu hao quá nhiều lực lượng như thế không?… Vì thế, sau này thảo luận về Tết Mậu Thân, có ý kiến cho rằng: chỉ cần mở một trận tập kích chiến lược hoặc là một cuộc tổng tiến công và nổi dậy trên cả ba vùng chiến lược, nhằm mục tiêu như đã đề ra thì cũng làm cho địch thiệt hại nặng nề và đủ buộc địch phải xuống thang chiến tranh và ngồi vào bàn đàm phán�

[altus]

 C- MỤC TIÊU CHIẾN LƯỢC TẾT MẬU THÂN 1968

Trở lên, chúng tôi đã trình bày tổng quát quá trình hình thành chủ trương mở cuộc tiến công Tết Mậu Thân của các cơ quan chỉ đạo chiến lược Việt Nam, trên cơ sở đó, đi sâu hơn nữa vào việc tìm hiểu mục tiêu chiến lược đích thực của đòn tiến công Tết Mậu Thân - 1968. Từ những gợi ý của đồng chí Lê Đức Thọ, chúng tôi muốn nhìn lại một cách khái quát tình hình quân sự, chính trị ngoại giao của chúng ta từ 1965 đến 1968, ngõ hầu tìm một lời giải đáp.

Chúng tôi nhận thấy rằng trong toàn bộ cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, những năm từ 1965 đến 1968, về mặt quân sự và ngoại giao đã diễn ra như sau:

Về quân sự.

a) Phía Mỹ, cả ba quân chủng lục quân, không quân, hải quân đã được huy động tối đa vào cuộc chiến hòng nhanh chóng khuất phục ý chí kháng chiến của nhân dân Việt Nam[20]. Với tiềm lực và sức mạnh quân sự, kinh tế lớn hơn gấp nhiều lần, giới lãnh đạo nước Mỹ ngày đó chắc tin cuộc chiến tranh cục bộ của Mỹ ở cả hai miền Nam, Bắc Việt Nam sẽ dễ dàng đạt được mục tiêu chiến lược theo kế hoạch đề ra ban đầu trong khoảng thời gian ngắn. Những tháng năm ấy, ở miền Nam, Mỹ có trong tay hơn một triệu quân (gồm quân Mỹ, quân một số nước đồng minh của Mỹ và quân đội Sài Gòn), đã liên tiếp tung ra hai cuộc phản công chiến lược (mùa khô 1965 - 1966 và 1966 - 1967), đánh ra các hướng chiến trường, đánh sâu vào hệ thống căn cứ địa kháng chiến của cách mạng miền Nam. Trên miền Bắc, không quân và hải quân Mỹ gia tăng hoạt động cả về quy mô và cường độ, đánh phá dữ dội toàn bộ hệ thống mục tiêu quân sự và dân sự.

b) Phía Việt Nam, trong khói lửa chiến tranh, quân và dân trên cả hai miền vẫn bền gan chiến đấu, giữ vững chiến lược tiến công, làm thất bại một bước quan trọng các mục tiêu chiến lược trong cuộc chiến tranh cục bộ của Mỹ, khiến cho Mỹ không thể dễ dàng đạt được mục tiêu chiến lược đề ra ban đầu là giành thắng lợi trong khoảng thời gian ngắn.

Về ngoại giao.

Trong những năm này, cả hai phía Mỹ và Việt Nam đều chú trọng đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao. Các hoạt động này được mỗi bên tính toán kỹ lưỡng, nhằm những mục tiêu xác định, gắn chặt với nhịp độ chiến tranh và đều chịu sự tác động của sức ép quốc tế và trong nước.

a) Phía Mỹ: Một tài liệu lịch sử từ phía Mỹ cho biết, “các quan chức Mỹ về sau tổng kết lại là từ năm 1965 đến năm 1967, đã có tới 2.000 nỗ lực nhằm bắt đầu các cuộc đàm phán hòa bình. Không bên nào tỏ ra thờ ơ với những nỗ lực như vậy, nhưng cũng không bên nào muốn có những nhượng bộ cần thiết để biến các cuộc đàm phán thành hiện thực24].

Thế nhưng, đáp lại thiện chí trên đây của phía Việt Nam, phía Mỹ vẫn kiên quyết đòi ta “có đi có lại”, đưa ra điều kiện buộc ta phải công khai cam kết không lợi dụng việc Mỹ ngừng ném bom để chi viện cho miền Nam. Phía Mỹ đưa ta yêu sách như vậy, khác nào đặt kẻ xâm lược và người bị xâm lược ngang nhau, thể hiện rõ lập trường cho rằng “miền Bắc xâm lược miền Nam(!)”. Thư của Tổng thống Mỹ Giônxơn gửi chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 8-2-1967, đã thể hiện rõ sự ngoan cố của M28].

Tháng 1 năm 1968, Hội nghị BCHTW Đảng lần thứ 14 họp, đã thông qua Nghị quyết tháng 12-1967 của Bộ Chính trị, quyết định thực hiện TỔNG CÔNG KÍCH - TỔNG KHỞI NGHĨA giành thắng lợi quyết định cho sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Để thực hiện quyết tâm chiến lược đó, Bộ Chính trị chỉ rõ: trên mặt trận ngoại giao, cần có phương pháp và hình thức đấu tranh thích hợp và “phải mở đường cho địch đi vào thương lượng theo hướng có lợi nhất cho ta32].