Mùa lúa trổ đòng

[hoacuc]

Chương 21

Tỉnh đội triệu tập cuộc họp để tổng kết, rút kinh nghiệm mấy trận đánh trực diện với quân GM của giặc. Qua ba trận thử sức của ba đại đội thuộc bộ đội tỉnh, có sự phối hợp của mấy đại đội lẻ thuộc Trung đoàn 64, bộ đội chủ lực, kết quả thấy rõ quân ta đủ sức bẻ gãy những cuộc hành quân qui môt lớn của chúng. Đội quân này rất mạnh về trang bị và vũ khí hiện đại, nhưng lại có nhược điểm cơ bản là chỉ quen tác chiến với đối phương trên chiến trường lớn, không quen với cách đánh bất ngờ, luôn ẩn hiện trong đội hình nhỏ của bộ đội ta. Hơn nữa vì là quân cơ động nên chúng luôn bị động với địa hình, lúc nào chúng cũng là người lạ. Còn chúng ta, tuy luôn ẩn hiện, nhưng vẫn là địa bàn của địa phương nhà, các chiến sĩ đều thuộc từng bờ tre, bụi dứa. Bởi vậy nên bộ đội ta  luôn chủ động trong mọi địa hình, đánh nhanh và rút nhanh, không mấy thương vong. Dường như các tướng lĩnh của Pháp đã nhận ra nhược điểm lớn này, nên họ đã nhanh chóng điều các binh đoàn cơ động lên phía bắc, giao lại vùng đồng bằng cho đội quân hành chính trông coi. Đây là đội quân tuyển dụng từ địa phương, do các đồn bốt địa phương quản lý. Bọn này tuy không thật nhà nghề lắm, nhưng lại rất nguy hiểm, vì chúng nhiều mưu mô sảo quyệt. Đa phần chúng cũng là người địa phương nên thông thạo đường ngang ngõ tắt. Chúng hơn hẳn bộ đội ta về trang, thiết bị và vũ khí tối tân. Sau khi bộ đội và du kích ta mở chiến dịch phá hương đồn, tháp canh, chúng hạn chế đóng đồn lẻ, mà tập trung co cụm trong những khu quân sự lớn. Cũng vẫn là đơn vị đồn bột, nhưng lực lượng đông hơn, được bảo vệ chắc chắn hơn. Từ những đồn bột lớn này, chúng kéo quân đi càn quét quanh vùng, những nơi nghi ngờ có bộ đội ta. Tuy chiến thuật rung doạ của Đỗ Ninh, có tác dụng làm hoang mang địch; tuy ở đâu anh cũng nói to: chúng ta là quân chủ lực của đại đoàn, nhưng quân địch vẫn điều tra được phía Việt Minh  chỉ có vài đại đội. Trước tình hình đó, bộ đội ta buộc lòng phải tìm ra cách đánh mới, không thể bị động chống càn và luồn càn như ngày xưa.

Trước khi bàn về cách đánh mới, tỉnh đội cho anh em đi quan sát thực địa một vị trí tập trung quân của địch. Thành phần của đoàn gồm: đồng chí tỉnh đội trưởng, đồng chí tỉnh đội phó, đồng chí phụ trách tác huấn của tỉnh đội,  đại đội trưởng của các Đại đội 25, 72, 92 và đồng chí Trung đội trưởng Trung đội trinh sát. Từ thực địa về, đồng chí Tỉnh đội trưởng cùng các cán bộ mở sơ đồ ra thảo luận. Đồng chí nêu vấn đề:

- Trước đây chúng ta đã tiêu diệt nhiều đồn bốt giặc, nhưng chủ yếu đánh vào các đồn nhỏ lẻ, quy mô một trung đội. Nay ta cần đánh
một vị trí cỡ tiểu đoàn, lại không có nội ứng. Ta hoàn toàn phải tìm cách tự mở cửa lấy. Hội nghị này ta bàn bạc cho chủ trương tác chiến mới, cho nên các đồng chí cứ thoải mái bàn, bàn vào cũng được, mà bàn ra cũng được. Chỉ khi nào có chủ trương dứt khoát rồi thì chúng ta chỉ có bàn vào, không được bàn ra.

Hội nghị đã bàn bạc sôi nổi, phân tích chỗ mạnh, yếu của địch, cuối cùng anh em thống nhất chủ trương  đánh tập kích vị trí địch ở quy mô lớn. Không một ý kiến nào khác.

Đồng chí tỉnh đội trưởng kết luận:

- Đánh vào tận sào huyệt của chúng là mục tiêu của chúng ta. Hôm nay các đồng chí đã thống nhất chủ trương. Còn cụ thể  đánh bằng cách nào, yêu cầu các đồng chí cùng suy nghĩ. Tỉnh đội giao cho đại đội đồng chí Đỗ Ninh đánh thí điểm trận đầu. Các đơn vị khác phải suy nghĩ cách đánh riêng của mình, sau khi rút kinh nghiệm của Đỗ Ninh. Đề nghị đồng chí Đỗ Ninh cho ý kiến.

- Xin chấp hành mệnh lệnh!

Tỉnh đội trưởng động viên:

- Trận đánh chặn cuộc hành quân lớn của địch ở Ninh Giang có tiếng vang lớn lắm đấy. Tỉnh uỷ và khu uỷ Khu Ba đã có thư khen. Đồng chí cố gắng phát huy tinh thần ấy trong cách đánh mới nhé!

- Chúng tôi sẽ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ.

[hoacuc]

Hứa hẹn trước hội nghị, Đỗ Ninh thấy tinh thần phấn chấn lắm, nhưng trong bụng anh cũng rất lo. Ví trí địch mà anh được lệnh tấn công cách đường 5 chừng 1 cây số. Tại đó có một đội quân liên hiệp Pháp khoảng một đại đội và gần một đại đội bảo an quân trấn giữ. Lại còn một đại đội bộ binh phòng thủ, cùng với đội quân hậu cần như quân nhu, tài vụ, coi kho... tổng cộng có khoảng hơn ba trăm tên. Bên ngoài có ba hàng dây thép gai, xen giữa có gài các loại mìn, các ụ súng xây bằng gạch bố trí khắp xung quanh. So với việc chặn đánh quân cơ động thì việc này khó khăn hơn nhiều. Bởi vì quân cơ động thì mình trông thấy nó. Còn tấn công vào vị trí này thì chúng ở trong công sự, còn chính mình mới lộ mục tiêu. Quân số mình cũng ít hơn, vũ khí tuy được trang bị đầy đủ hơn trước, nhưng vẫn chưa có súng hiện đại như ĐKZ của bộ đội chủ lực. Làm thế nào để đánh chắc thắng, đánh là tiêu diệt địch chứ không chỉ là quấy rối chúng như ngày xưa.

Trước khi đến cuộc họp này Đỗ Ninh thầm nghĩ sẽ tìm gặp đồng chí tỉnh đội phó để hỏi thăm về nàng tiên của mình. Song cuộc họp nhiều nội dung quan trọng, lại phải đi thực địa nắm tình hình địch, rồi lại thảo luận chủ trương mới. Bây giờ tỉnh đội lại giao cho đơn vị anh đánh thí điểm trận đầu, anh phải tập trung suy nghĩ lên kế hoặch chiến đấu. Chẳng lẽ lại đi hỏi chuyện riêng vào lúc này, đồng chí ấy không thông cảm, lại cho rằng mình nghĩ nhiều đến chuyện phụ nữ thì không hay. Thôi chẳng hỏi nữa. Thời buổi loạn lạc, đến người ruột thịt cũng chẳng biết nhau ở đâu nữa là người dưng. Nghĩ vậy nên Đỗ Ninh không tìm gặp riêng tỉnh đội phó như ý định. Anh muốn đi nhanh về nơi trú quân để cùng anh em bàn chiến thuật tấn công giặc, hoàn thành nhiệm vụ trên giao.

Anh đang cúi đầu suy tư và bước rất nhanh ra ngoài, thì bất chợt chính người tỉnh đội phó ấy gọi lại:

- Ninh ơi, dừng lại tí nào. Đừng vội vã, bình tĩnh mới giành thắng lợi.

Tỉnh đội phó vừa nói, vừa cười rất tươi, làm Đỗ Ninh cũng vui lây. Anh dừng lại:

- Tôi có vội đâu, ấy là cái tạng nó thế, hễ cứ đi là phải bước gấp. Có việc gì hả anh?

- Có việc, nhưng không phải việc của tớ. Có người hỏi thăm đôi giầy vải lần trước đã rách chưa?

Đỗ Ninh bỗng run bật. Ra cái cô này vẫn quan tâm  đến mình, vẫn ẩn hiện ở đâu đó. Ơn trời từ ấy đến nay mình không bị thua trận lần nào, không phụ sự quan tâm của cô ấy. Trấn tĩnh lại, Đỗ Ninh nói với tỉnh đội phó, vừa như hỏi thăm vừa như dằn dỗi:

- Cô gái tốt bụng ấy ở đâu mà cứ đùa tôi như vậy. Lần trước gửi cho tôi đôi giầy, cô ấy viết: tôi từ âm phủ hiện lên gửi tặng anh đôi giầy. Từ ấy đến nay biệt vô âm tín. Tôi đành chịu, chẳng biết cô ấy ở đâu mà cảm ơn. Nếu anh gặp cô ấy thì nói giúp là, đôi giầy cô ấy tặng tôi vẫn để dành, hãy còn mới nguyên. Dạo này bộ đội đã cấp phát quân trang cho anh em rồi. Tôi không phải đi chân giầy, chân dép nữa và dù có thua trận thì tôi vẫn luôn giữ cho đôi chân mình khoẻ mạnh để còn tiếp tục bày trận khác. Nói giúp tôi như thế anh nhé!
Tỉnh đội phó bật cười:

- Gớm sao cậu nói nhiều thế. Cái câu hỏi thăm về đôi giày là của tớ. Tớ nghe nói cậu chăm giặt đôi giày lắm, lại còn ngắm nghía nữa, đừng giả bộ là giầy còn mới để người ta lại thêm buồn. Cô ấy hỏi thăm sức khoẻ và chúc mừng cậu, thời gian qua cậu đã chiến thắng giòn giã. Cô ấy vui lắm!

- Thế anh gặp cô ấy ở đâu?

- Mới đây tớ gặp cô ấy ở Bộ tư lệnh quân khu!

- Anh nói sao? Gặp ở đâu? Bộ tư lệnh quân khu á. Thế cô ấy là người của Quân khu à?

- Cô ấy là cán bộ của quân khu, có thời gian biệt phái về tỉnh nhà. Cụ thể cô ấy làm gì, ở đâu, tớ cũng không biết.

Thấy Đỗ Ninh đứng thần người, tỉnh đội phó lại trêu:

- Cậu đang buồn đấy à? Hay là đang phổng mũi. Theo tớ biết thì nhiều người đang ghen với cậu, trong đó có cả tớ. Mang tiếng là tỉnh đội phó đây, tung hoành cũng khá, mà  chẳng có cô gái nào thèm để ý, thế mà đại đội trưởng Đỗ Ninh lại được một hoa khôi của quân khu vấn vương. Cậu không biết đấy, tên cậu nổi khắp quân khu, khối "sếp" ghen đấy.

- Anh cứ đùa tôi. Nếu mà được người đẹp vương vấn thì ai chẳng vui, nhưng đây là cô ấy trêu trọc thôi. Dù sao tôi cũng nhờ anh, nếu có dịp gặp lại cô ấy thì nói giúp là tôi cảm ơn nhiều, anh nhá.

- Và đôi giày vẫn mới tinh, không thèm đi chứ?...

Đỗ Ninh nháy mắt cười thật tươi:

- Anh là cấp trên, anh nói thế nào để lính của anh đỡ thiệt thì nói. Cảm ơn anh. Tôi về chuẩn bị cho trận đánh đây.

[hoacuc]

Đỗ Ninh trở về đơn vị trong một tâm trạng khó tả. Anh vừa như vui mừng, vừa như lo ngại. Cô gái tiên kia hoá ra là cấp trên thực sự của mình, luôn theo dõi mình. Mình có điều gì sơ xuất hoặc thất lễ, quả thật cũng khó duy trì được mối thiện cảm lâu bền. Hơn nữa với một người phóng khoáng  như anh, anh không muốn gửi gắm tình cảm của mình vào một nơi quá uy nghiêm như cơ quan bộ tư lệnh quân khu. Anh muốn lùi lại và muốn quên hẳn cô gái này, dù cô ta có là tiên. Thực ra thì từ lúc ngẫu nhiên gặp nhau đến giờ anh đâu có tiến bước nào, dù chỉ là một lời hỏi thăm như lần này, anh cũng đã tự xoá bỏ mà. Hoàn toàn là cô ta hướng vào mình chứ đâu phải mình chú ý. Từ nay mình phải tránh xa. Nhưng ngoài cái lần gặp do cô ta tự đến, mình có được gặp lần nào nữa đâu mà phải tránh xa. Đỗ Ninh cứ tự lý sự với mình luẩn quẩn như thế. Cho dù mọi lý lẽ là để tránh và để xa, nhưng chính những suy nghĩ ấy càng chứng tỏ rằng anh đã nghĩ đến cô ấy nhiều hơn, day dứt hơn. Thật tình nếu không có trận đánh quan trọng đang chờ phía trước thì hẳn anh còn chìm sâu vào những suy nghĩ ấy. Tuy nhiên người ta có thể đọc rõ trên mặt anh một niềm vui rạng rỡ, một trạng thái phấn chấn lạ thường.
Đỗ Ninh cho mời cán bộ từ tiểu đội trưởng trở lên, tập trung trước sơ đồ căn cứ GM3 của địch. Để chuẩn bị cho cuộc họp này, anh đã mất ba ngày vắt óc suy nghĩ tìm chiến thuật tấn công. So sánh về lực lượng, mình chỉ có quân số bằng một phần ba phía giặc. Về vũ khí, mình cách chúng một khoảng rất xa về mức độ hiện đại. Ngay một khẩu Badôka đơn vị anh cũng chưa có, chủ yếu chỉ là súng trường, tiểu liên và lựu đạn. Muốn thắng được địch, chỉ còn mỗi cách phải bất ngờ áp sát chúng. Nghĩa là phải làm sao đưa bộ đội vào tận giường ngủ của chúng. Làm thế nào để vượt qua cổng gác, với những hàng rào thép gai, cùng với mìn chiếu sáng dầy đặc? Làm thế nào?... Bỗng anh nhớ đến một lần còn đóng quân ở Bình Giang, lúc ấy đơn vị anh hầu như còn phân tán nhỏ cùng với du kích chống càn, vũ khí rất thiếu thốn. Có một anh thanh niên, thỉnh thoảng lại mang đến cho anh mấy viên đạn và nói là để góp phần tiêu diệt bọn Tây. Anh hỏi người thanh niên ấy:

- Đạn này anh lấy ở đâu?

- Tôi trộm được trong đồn giặc.

- Sao anh vào được đồn giặc?

- Tôi để ý qui luật đi lại, ăn nghỉ của chúng nó. Đợi lúc và tìm nơi chúng không chú ý thì tôi lẻn vào.

- Thế anh vào đó mấy lần rồi, lấy được những cái gì?

Người thanh niên ấy nói thật là đã vào đồn giặc nhiều lần và cũng kiếm được nhiều  thứ. Riêng mấy viên đạn, lần nào lấy được anh cũng mang biếu bộ đội để đánh tây.

Bây giờ nhớ lại câu chuyện đó, Đỗ Ninh chợt thấy vui mừng. Anh đã manh nha tìm được lối vào đồn giặc. Ngay lập tức anh cho gọi ba người lính nhanh nhẹn, tháo vát, gan dạ đến giao nhiệm vụ, yêu cầu họ trong một tuần phải nắm chắc được qui luật đi lại, ăn, ngủ của binh lính trong đồn. Kết quả thật đáng mừng, chỉ sau ba đêm các chiến sĩ trinh sát đã báo cáo rõ đặc điểm đi lại của địch và còn đếm được bao nhiêu ụ súng xung quanh căn cứ.

Trong cuộc họp này, anh em bàn biện pháp chiến đấu, đặt ra nhiều giả thuyết khó khăn, để tìm cách vượt qua. Khó khăn mấy cũng phải tìm cách vượt, chứ không được chùn bước. Cuộc họp đã thống nhất phương án: cho một tổ đi từ đêm trước, làm nhiệm vụ cắt dây thép gai và gỡ mìn. Mỗi tổ phải có ba người, hai người cầm hai đầu dây kéo căng ra, một người cầm kéo cắt từng sợi. Ngày ấy chưa có kéo chuyên dùng hoặc kìm cộng lực như sau này, mà phải dùng kéo thường để cắt, nên vất vả lắm mới cắt được một dây thép gai gồm ba bốn sợi nhỏ vặn vào nhau. Cắt xong lại kéo khít lại như cũ, tìm cách đánh dấu lại để đêm sau lực lượng chiến đấu xông vào. Để đảm bảo bí mật, tất cả những người tham gia chiến đấu đều phải bôi nhọ từ mặt đến chân. Quần áo phải gọn gàng, và phải chạy thử tại chỗ để kiểm tra tiếng động. Mỗi tổ chiến đấu được biên chế ba người. Người đầu tiên được trang bị một số thủ pháo, khi vượt qua hết ba hàng dây thép gai đã được cắt sẵn từ đêm trước, áp sát vào chân tường rồi thì dùng thủ pháo ném vào bên trong, uy hiếp địch bằng tiếng nổ. Người thứ hai được trang bị tiểu liên, nã một loạt đạn để dọn đường cho chiến sĩ thứ ba dùng súng trường có lưỡi lê xông lên áp sát lá cà, bắt sống hoặc đâm chết giặc. 

Bàn định kỹ rồi, Đỗ Ninh yêu cầu các trung đội trưởng phổ biến kỹ tới các chiến sĩ, sau đó cho anh em diễn tập như thật tại một vườn chuối gần chỗ đóng quân. Cũng bố trí  ba hàng rào dây thép gai và mìn ống, để anh em tập cắt và tháo gỡ. Đội hình chiến đấu đứng cách xa một trăm mét đợi lệnh, xông lên. Ban chỉ huy đại đội đứng quan sát. Khi anh em hoá trang xong, tập hợp thành đội ngũ, mặt và chân tay ai nấy đều đen như vừa chui dưới hầm than lên. Một ai đó buột miệng:

- Ôi trời, trông giống như Tây đen một lượt thế này, bọn giặc mà nhìn thấy có khi chúng lại tưởng quân của chúng!

- Như vậy càng tốt. Ta đang cần gây mối nghi ngờ, hoang mang trong nội bộ nội bộ địch.

[hoacuc]

Tập hợp đội ngũ xong, tám giờ các mũi xung kích mới xuất phát, mười giờ trận đánh mới diễn ra quyếtt liệt. Đứng ở vị trí quan sát, Đỗ Ninh nghe thấy những tiếng ho, anh cau mày, lẩm bẩm:

- Ho như thế thì quá bằng báo động cho giặc còn gì.

Lập tức anh bổ sung vào kế hoạch tác chiến: Tất cả cán bộ, chiến sĩ phải ngậm gừng trước khi ra trận. Ai bị bệnh ho không kìm được thì dứt khoát phải ở nhà, không được tham gia trận đánh.

Kết quả diễn tập đạt yêu cầu. Sau cuộc diễn tập, kế hoăch đánh địch được bổ sung hoàn chỉnh hơn. Một tuần sau họ ra quân tấn công vị trí GM3 của địch. Trận đánh diễn ra lúc 12 giờ đêm và nhanh chóng kết thúc. Chỉ trong vòng 30 phút, tiếng súng đã im hẳn. Bộ đội hoàn toàn áp đảo và làm chủ chiến trường. Quân địch hoàn toàn bất ngờ, không kịp triển khai chiến đấu. Chúng vốn cho đây là căn cứ an toàn, nằm sâu trong hậu phương của chúng nên lơ là cảnh giác. Thế mới hay, yếu tố bí mật bất ngờ luôn mang lại thắng lợi. Trận này Đỗ Ninh đã thắng một cách tuyệt đối, có thể nói là thắng lớn. Bộ đội của anh không hề thương vong, đã bắt sống được hơn một trăm tên địch, trong đó có nhiều sĩ quan. Đa số chúng đang ngủ ngon giấc, không kịp trở tay. Số bị tiêu diệt cũng khoảng hàng trăm. Những tên khôn ngoan và nhanh chân hơn thì chạy thoát thân, không hề chống cự. Bộ đội đã thu được nhiều vũ khí, gồm đủ loại: từ súng badoka, cối 81ly, 60 ly, trung đại liên, đến tiểu liên, súng trường. Có những loại chiến lợi phẩm rất đặc sắc, bộ đội địa phương chưa hề có và cũng chưa biết bao giờ. Đó là kéo cắt dây thép gai, một lại kéo đặc biệt, cắt dây thép rất nhẹ nhàng như cắt giây thừng ; rồi thủ pháo đúc thành bánh có lỗ sẵn để nhét kíp nổ, loại này thu được đến gần một tấn. Ta cũng có thủ pháo, nhưng không tiện dụng bằng loại này; đặc biệt hơn cả là thu được chục cái máy điện thoại và hơn mười ki lô mét dây dẫn. Đầu tiên Đỗ Ninh vồ lấy một chiếc điện thoại, lật ngược, lật xuôi hết a lô! lại hê lô, nhưng chỉ thấy tiếng ù ù trong máy, một lúc sau thì im hẳn. Trong lúc hào hứng vì chiến thắng anh rất muốn đầu dây bên kia có người nghe, mà chắc chắn người nghe phải là bọn sĩ quan. Anh sẽ khuếch chương chiến thắng và báo cho chúng biết sẽ có ngày anh đến hỏi thăm. Dù vẫn chưa nghe thấy tiếng người ở đầu máy bên kia, anh vẫn cất cao  giọng:

- Thưa quí ông, căn cứ GM3 của quí ông đã nằm trong tay chúng tôi. Chúng tôi là bộ đội Việt Minh, dăm ngày nữa sẽ tiến vào chỉ huy sở của quí ông đấy! Chuẩn bị mà giơ tay hàng nhá!

 Nhưng chiếc máy câm lặng, Đỗ Ninh cáu:

- Sao thế này, máy giả à?

Một chiến sĩ từ ngoài bước vào lễ phép thưa:

- Báo cáo anh, theo lệnh của anh, các chiến sĩ đã cắt hết giây điện thoại nối vào căn cứ này, nên máy không còn tác dụng.

 Anh quên rằng đã lệnh cho các chiến sĩ cắt hết dây điện thoại để thu về.

- Ồ, hoá ra là thế. Tưởng còn nói được, tao sẽ mắng cho bọn ở đầu dây đằng kia mấy mắng cho bõ tức. Thôi, đem tất cả các máy này về sở chỉ huy của ta, nối dây lại, chúng ta nói thử.

Trận mở đầu cho cách đánh mới đã hoàn toàn thắng lợi. Các anh gọi đó là chiến thuật "mật tập" hay còn gọi là chiến thuật " sờ", nghĩa là trước khi tấn công, trinh sát của ta phải sờ được vào tận chân tường lô cốt giặc. Sau chiến thắng này, các đơn vị khác đã kịp thời rút kinh nghiệm và khẩn trương tiến đánh những vị trí khác của GM3.

[hoacuc]

   

Chương 22

    Sôlny được chuyển lên Sécteur Hải Dương. Đây cũng có thể coi là một bước đi lên của hắn. Vợ chồng hắn đều mừng vì được rời xa cái đồn nhỏ đầy nguy hiểm ấy. Sôlny phu nhân còn mừng hơn nữa vì chồng bà không phải làm việc cùng tên Đội Hai. Theo bà đó là con người gian ác và nham hiểm. Xa hắn, chồng bà đỡ bị lôi kéo vào những hành động ghê tởm như bà đã trông thấy ở Đội Hai. Về Hải Dương sẽ có nhiều sĩ quan là người Pháp, lại có nhiều phu nhân cũng từ Pháp sang đây như bà, bà luôn có bạn trò chuyện, lại thường xuyên được đến các câu lạc bộ vui chơi dành riêng cho người Pháp, cuộc sống sẽ vui vẻ hơn nhiều. Bà có vẻ bằng lòng với cuộc sống xa Tổ quốc của mình. Thế nhưng chỉ sau mấy tháng sống với chồng trong cái thành phố nhỏ xinh, cách xa bom đạn, tưởng sẽ tràn trề hạnh phúc, thì chính mắt bà lại chứng kiến những hành động ghê rợn của những người văn minh. Chính những người Pháp mắt xanh, mũi lọ, da trắng, tóc vàng lại vô tư cầm roi điện quất túi bụi vào những người  dân phu bản xứ gầy gò, ốm yếu. Chính những sĩ quan Pháp văn minh chứ không phải những thằng vô học như Đội Hai đã dùng nước xà phòng đổ vào mồm, vào mũi những tù nhân để hòng moi được một mẩu tin. Sôlny phu nhân không dám tin ở mắt mình khi mà một ngừơi bạn làm việc trong nhà tù đã vô tình cho bà vào thăm cái khung cảnh rùng rợn ở đó. Những người đàn ông chỉ còn da bọc xương chân bị cùm chặt, tay bị treo ngược lên cao; những người đàn bà đầu bù tóc rối ngồi bệt trên nền đất, chân tay đều bị xích. Sôlny phu nhân ôm ngực, nén xúc động, hỏi người coi tù:

   - Sao nhiều tù thế? khi nào thì họ được tha?

   - Chả biết bao giờ. Mỗi ngày có hàng chục người chết. Chỉ những người ấy mới được tha. 

   - Tại sao người Pháp mình lại làm việc này?

   - Đây là những tên tù chính trị, người Pháp mình phải trực tiếp tra tấn. Để người Việt họ tra khảo nhau liệu có tin cậy được
không?

   Sôlny phu nhân nhún vai, thở dài. Bà không tưởng tượng nổi những sự thật ở đây.

   Từ hôm đó Sôlny phu nhân ăn kém ngon và giấc ngủ chập chờn, nhưng bà vẫn không dám nói gì với người chồng yêu quí của mình. Bà cảm thấy ngột ngạt và âm thầm một nỗi đau mơ hồ nào đó. Ngày đêm bà nghĩ cách thuyết phục chồng xin về nước, rời xa mảnh đất này. Một hôm bà hỏi chồng:

   - Mình chuyển từ đồn lẻ lên đây, công việc có thích hợp không?

   Sôlny nheo mắt, vẻ vui thích:

   - Anh cho rằng anh đã tìm đúng mảnh đất dụng võ của mình. Mới có mấy tháng ở đây, anh đã tham mưu đắc lực cho thượng cấp về chiến lược càn quét vùng đồng bằng Bắc bộ.

   - Mình tham mưu à?

   - Tất nhiên rồi! Sau mấy năm ở cái đồn lẻ ấy, anh đã quan sát và theo dõi hoạt động của Việt Minh. Họ không dám hoạt động ban ngày, mà chủ yếu ẩn nấp để ban đêm quấy rầy chúng ta. Vậy ban ngày họ đi đâu? Nhất định là họ xuống hầm bí mật hoặc nấp kín ở nơi nào đó. Biết vậy, anh đề xuất một phương án càn dài ngày hơn. Hôm nay càn không bắt được bộ đội Việt Minh thì ngày mai càn lại và phải tìm cách moi hầm bí mật của chúng. Kết quả thật bất ngờ. Trận càn Con rắn là sáng kiến đầu tiên của anh. Chúng ta đã bắt được hàng ngàn tù binh, trong đó có nhiều cán bộ cấp cao, đặc biệt có hai tên đứng đầu bộ máy quân sự cấp tỉnh của Việt Minh.

   - Hàng ngàn cơ à? sao nhiều tù binh thế?

   - Những người bản xứ cứng đầu là bắt hết!

[hoacuc]

Ôi chao, Solny phu nhân rùng mình. Không ngờ chồng bà có một sáng kiến rùng rợn đến thế. Bà cảm thấy bối rối trước một hiện thực khác xa với những điều bà suy nghĩ, càng khác xa với những gì bà được giáo dục, được tiếp thu từ nhỏ đến giờ. Bà muốn thổ lộ, muốn chia sẻ để giải toả nỗi ưu tư trong lòng, nhưng không biết thổ lộ và chia sẻ cùng ai. Những người phụ  nữ Pháp sang đây, đa phần là để phục vụ chồng con họ, suốt ngày họ đánh bài, rồi khiêu vũ, chẳng ai phải nặng lòng trước một hiện thực đẫm máu của cuộc chiến tranh, mà chủ sự là người Pháp, như bà.

   Một hôm, nhân lúc chồng ngủ say, Sôlny phu nhân nhẹ nhàng mở cái cặp của gã. Cũng chỉ vì bà tò mò muốn biết những sáng kiến mới của chồng. Bà đoán chắc trong cặp sẽ có những bản kế hoặch chi tiết do Sôlny viết. Đúng như vậy, nhiều kế hoạch hành quân, bình định Sôlny đang phác thảo. Bà chú ý đến một bản báo cáo của cấp dưới, có chữ phê duyệt của Sôlny ở góc. Chữ của Sôlny khá đẹp. Hồi còn học với nhau ở Pari, bà để ý đến Solny cũng bắt đầu từ nét chữ của gã. Bà cho rằng nét chữ đẹp thế này thì tâm hồn chàng phải long lanh, hiền dịu lắm. Bà tò mò đọc bản báo cáo:

   Xử lý dân làng Tân Hưng, huyện Thanh Hà:

   Đã bắt được bẩy chục người, cả đàn ông lẫn đàn bà, 5 người đang có thai, bọn chúng không khai sự thật. Biện pháp xử lý là đào hố chôn đến cổ rồi bắt trâu bừa như dân An Nam bừa ruộng cấy. Sau đó nếu cái đầu nào chưa rụng hẳn thì cho lính dùng cuốc bổ cho rụng. Làm như vậy bọn dân đen ở đây mới sợ hãi, không dám động đến người Pháp chúng ta. Bên cạnh cái chữ ký dài ngoằng, Sôlny còn phê thêm: Tốt. Cần phải uy hiếp bọn Việt Minh ngay từ trong trứng. Thi hành ngay lập tức. Sôlny phu nhân vã mồ hôi ướt đầm hết áo. Nàng cảm thấy tức ngực, khó thở. Tuy nhiên nàng còn đủ tỉnh táo, xếp lại đống giấy tờ như cũ, dùng dằng định dấu tờ giấy ghê tởm đó đi. Nhìn kỹ lại, nàng biết đây chỉ là bản phôtô, bản chính hẳn người ta đã gửi đi rồi. Xem lại ngày tháng, nàng mới biết rằng bản án đó đã được thực hiện từ hai tháng trước. Ôi, thật là ghê sợ, thật là khủng khiếp. Nàng đổ gục xuống giường, nằm bất động như một xác chết bên cạnh người chồng đang thanh thản ngáy.

   Từ hôm đó Sôlny phu nhân cảm thấy tắt hết mọi niềm vui. Nàng sống âm thầm trong băng giá. Vẫn là người chồng thân thương ấy mà giờ đây nàng có cảm giác như mình đang chung sống với quỉ dữ. Tại sao anh ta lại có thể đồng ý với cách giết người man dợ như vậy được. Hơn nữa, anh ta lại còn khen tốt. Nàng chưa bao giờ hình dung ra một kiểu giết người tàn bạo đến thế. Nguyên do chỉ là vì một người Pháp bị mất mạng ở đó. Một người Pháp mất mạng mà phải đổi bằng bẩy mươi mấy mạng người khác, cả những thai nhi trong bụng mẹ, theo một cách hành hạ dã man như vậy sao? Thật đáng ghê sợ. Nhưng nàng biết làm gì? nàng biết nói sao với người chồng đang say sưa với trò giết chóc? Dù sao nàng cũng chỉ là người xem trộm, chứ đâu được bàn góp vào việc ấy. Giá như tận mắt nàng nhìn thấy, thì nàng sẽ can ngăn. Đằng này... mình đã tò mò, đã vi phạm đến bí mật quân sự của anh ta. Thôi, đành im lặng. Đêm đêm nằm bên chồng nàng tự biến mình thành pho tượng, trước sự cuồng nhiệt của chồng, Nhiều đêm Sôlny nổi cáu. Hắn không hiểu được người vợ đang độ nồng nàn của hắn tại sao lại trở nên lãnh cảm như vậy. Ban đầu hắn còn âu yếm, dỗ dành, mong tìm được những cảm giác ngất ngây như trước. Về sau hắn chẳng cần phải nhọc lòng, mỗi tối lên giường, hắn gần như ra lệnh cho nàng. Nào cửi áo, nào cửi váy, nào ôm lấy anh. Nàng thản nhiên nằm thẳng tuột như người không nghe tiếng. Hắn ra lệnh rồi hắn lại tự thực hiện. Nàng còn thương hắn, và phần nào sợ hắn bí quá làm càn nên nàng chưa cự tuyệt, cứ mặc hắn làm theo ý muốn. Sau mỗi lần gần gũi ấy, nàng thường ôm mặt khóc thầm. Thật là một nỗi buồn khó tả. Ngày đêm nàng nghĩ cách kéo chồng về nước, cứu anh ta ra khỏi địa ngục này. Nhưng chưa nghĩ ra được cách gì để có thể làm Sôlny chấp thuận. Dạo này gã lại hay đi công vụ. Xem ra gã rất thích thú với những chuyến đi. Sáng
ấy Sôlny bảo nàng:
   
- Anh đi thực địa phía nam thành phố vài hôm để lên kế hoặch cho cuộc hành quân bình định mới.
       
-Sao hành quân  bình đinh nhiều thế?

[hoacuc]

Nàng hỏi một cách mỉa mai, nhưng Sôlny hoàn toàn không để ý. Gã hý hửng khoe:

   - Lần trước anh lên phương án hành quân, bình định mang tên Con rắn, kết quả rất tốt. Lần này sẽ là kế hoạch mang tên Con rắn độc, chắc chắn sẽ còn tốt hơn. Sẽ tóm gọn được cơ quan đầu não của Việt Minh ở vùng này. Em vui lên đi. Chồng em nhất định sẽ lập công lớn.

   Rồi hắn ra đi trong niềm lạc quan cuồng nhiệt. Vợ hắn không chúc một lời, không hôn tạm biệt như mấy tháng trước mỗi lần hắn ra đi.

   Buổi chiều, Sôlny phu nhân đang ngồi mơ màng nghĩ về cánh đồng nho mênh mông của gia đình nàng bên Pháp. Nàng ước mong ngày trở về, ước mong thời gian quay trở lại thời sinh viên của nàng, ngày mà nàng mới làm quen với Sôlny. Ngày ấy sao mà gã hào hoa phong nhã, đáng yêu từ cái nheo mắt, đến mỗi nụ cười. Ngày ấy...

   Bỗng  một cô nhân viên văn phòng gõ cửa phòng  nàng một cách hấp tấp. Cánh cửa mở ra, nàng nhìn thấy một khuôn mặt trắng bợt, cái mũi dài của cô ta dường như đung đưa, đôi môi đẫm son lắp bắp:

   - Thưa phu nhân!...bà chuẩn bị đi ngay...

   Sôlny phu nhân hỏi cắt ngang:

   - Có việc gì vậy? Việt Minh tấn công à?

   Cô gái gật đầu, không dám nói tiếp.

   - Vậy chúng ta chạy đi đâu?

   - Thưa bà không phải là chúng ta mà ông nhà, à không! Ngài trung tá mời bà đến văn phòng!

   - Chồng tôi sao vậy?

   Cô nhân viên không trả lời mà vội vã quay đi. Dường như Solny phu nhân lờ mờ đoán ra điều hệ trọng, nàng run rẩy bước theo.
   Ngài trung tá, phó chỉ huy trưởng gặp phu nhân trong vòng 5 phút. Ông ta ca ngợi công lao của Sôlny với sự nghiệp bình định vùng châu thổ sông Hồng, biểu dương sự có mặt của bà tại Việt Nam mấy năm qua, rồi cho xe nhanh chóng chở bà tới bệnh viên. Sôlny đang nằm tại phòng cấp cứu đặc biệt. Các thày thuốc đã lau rửa vết thương và băng bó cẩn thận, nhưng bộ quần áo sĩ quan của hắn còn đẫm máu. Hắn bị mảnh gang găm vào người nhiều chỗ, nhưng nặng nhất là vềt thương đứt động mạch cổ. Do không được cấp cứu kịp thời nên máu chảy ra gần hết. Giờ đây hắn nằm nghẹo cổ về một bên, ì ạch thở những hơi thở cuối cùng. Các thày thuốc đã cố hết sức nhưng đành bó tay. Người ta thông báo vắn tắt với phu nhân rằng, chiếc xe Zép chở ngài không may dính mìn của Việt Minh, thiếu ta Smít chết ngay tại chỗ, ngài Sôlny còn kêu được mấy câu, mãi ngài mới ngất đi.

   Sôlny phu nhân đổ gập người xuống chiếc ghế cạnh đó. Nàng chẳng nói được câu gì, chỉ có hai dòng nước mắt rơi thánh thót. Nàng muốn gào thật to cái tên Sôlny mà cổ cứ nghẹn tác lại. 

   Ba ngày sau Sôlny phu nhân được về nước cùng với chiếc quan tài kẽm đựng xác chồng. Trong tột cùng đau xót, bà thầm nguyền rủa cuộc chiến tranh vô nghĩa này.

[hoacuc]

Chương 23

Từ ngày Bẹ đến và ở lại nhà, tự nguyện nhận làm con, bà Di trẻ hẳn ra. Tuy nhiên mỗi lần nhớ đến đứa con trai cả của mình, bà Di lại dàn nước mắt. Bà vừa thương con, vừa tủi phận mình. Bà vừa mong chóng gặp lại con, vừa sợ hãi ngày đó. Không hiểu nhìn thấy thằng em da đen kia, con trai bà sẽ thế nào? Nó có thông cảm với nỗi khổ của bà không? nó có chấp nhận đứa em trai khác màu da không? Bẹ rất tinh ý, mỗi lần thấy bà Di ngồi bần thần, mắt đỏ hoe, cô lại lựa lời an ủi, san bớt nỗi buồn sâu thẳm trong lòng bà. Còn nỗi buồn riêng của mình thì cô dấu kín. Không hé răng một lời về hoàn cảnh của mình. Trước sau cô chỉ nói là bạn thân của anh Phương, đên đây chăm sóc mẹ thay anh. Bẹ tự nhiên trở thành một thành viên của làng Rồng.

Sau trận càn Con rắn gây bao thảm hoạ, giặc cắm một bốt nhỏ ngay cạnh làng. Tuy là bốt nhỏ, nhưng lại có mấy thằng nguỵ binh gian ác khét tiếng.

 Chúng mới đến đóng bốt vài tháng, dân làng đã trở nên nheo nhóc. Vụ mùa ấy bà con đang gặt, phơi thóc trên sân, chúng xua lính ào vào, bắt mọi người xúc thóc gánh đổ ra những chỗ đường bị bom phá hỏng để thay đất vá đường. Có những đoạn đường phải đổ đến 5 tấn thóc mới đầy. Dân làng Rồng vừa gánh thóc đi vừa khóc. Bẹ gánh thóc thay bà Di. Cô không khóc mà vừa đi vừa bặm môi, mặt đỏ rực. Từ lúc chúng bắt phải gánh thóc ra vá đường, Bẹ đã cố tình dùng dằng, rê xẩy nhanh, lọc ra mấy thùng thóc mẩy, còn thóc lép, lẫn trấu và rơm thì cô xúc gánh đi, vậy mà nỗi uất ức ở trong lòng vẫn trào dâng cuồn cuộn. Lúc trời nhá nhem tối, mọi người vẫn kìn kìn gánh thóc đổ ra đường, Bẹ nói với bà Di:

-   Bu cho con mượn cái chiếu cũ bu nhá!

-   Con làm gì?

Cô ghé vào tai bà Di nói nhỏ. Bà có vẻ sợ sệt, nhưng vẫn khích lệ:

-   ừ, con thử làm xem. Cẩn thận kẻo chúng nó biết thì lại khổ con ạ!

Bẹ cuộn tròn chiếc chiếu cũ, đặt lên một bên quang gánh, gánh thẳng ra gò đất gần chỗ đoạn đường bị vỡ. Lúc ấy trời đã tối hẳn, chẳng ai nhìn thấy cô. Bọn lính đứng rải rác trên đường, vẫn đốc thúc mọi người gánh thóc nhanh, để sáng mai xe của chúng có thể chạy qua. Bẹ nhẹ nhàng trải chiếu trên gò đất rồi đổ gánh thóc xuống. Chuyến thứ hai cô mang theo một bó rào tre còn nguyên cả gai. Đặt bó rào vào giữa đống thóc rồi cứ thế  cô đổ thóc trùm lên bó rao gai. Từ đấy cho đến nửa đêm cô gánh được đến mười chuyến thóc, đổ thành một đống lùm lùm như đống rơm nhỏ. Chuyến cuối cùng cô đem theo hai tấm vải nhựa rách, phủ lên trên rồi nháo nhào nhảy xuống ruộng bốc bùn trát kín bên trên. Không ai nghĩ đó là đống thóc. Sáng mai bùn khô đi, mọi người sẽ nghĩ rằng nhà ai đó ủ phân trâu cho mục để mùa sau bón ruộng. Cả làng không ai ngờ rằng Bẹ đã giấu được gần năm tạ thóc ngay ở giữa đồng. Với một bó rào gai ở giữa, bọn giặc có muốn cướp, hoặc ai đó muốn xúc trộm cũng rất khó. Còn lớp bùn trát bên ngoài chỉ cần hai ngày sau đã khô cong như như vôi vữa, ngăn không cho nước mưa làm ướt thóc. Khi bọn giặc bớt lùng sục, Bẹ tiết lộ bí mật ấy với bà con hàng xóm, ai cũng khen cô tháo vát và bảo nhau mùa sau sẽ cùng giấu thóc bằng cách ấy. Nhưng vụ sau, ngoài đồng lúa bắt đầu hoe hoe đỏ, bọn lính trên đồn đã lừa trâu xuống quần cho rụng hết, mục đích phá hoại để dân làng đói kém và hết khả năng tiếp tế cho Việt Minh. Nhìn những ruộng lúa bị quần nát ai nấy ruột xót như xát muối. Vụ trước đã mất hàng chục tấn thóc vá đường, cả làng nheo nhóc, vụ này bị phá hoại thì làng Rồng lại có nguy cơ chết đói hàng loạt như năm bốn lăm. Ông Tư mời bà con tụ họp lại tìm cách cứu lúa, cứu đói. Nhiều người nêu ý kiến phải đi gặt ban đêm, còn ruộng lúa nào phải tập trung gặt ruộng đó, dù là lúa của nhà ai thì cũng phải gặt về. Muốn gặt được ban đêm thì phải cử người canh gác, kẻo chúng phục kích lại không chạy kịp. Ban đầu ông Tư cử Bẹ vào tổ canh gác, vì cô nhanh nhẹn, khoẻ mạnh. Sau có người cho rằng cô Bẹ từ đâu đến chưa ai biết rõ, để cô ta ở trong làng là liều lĩnh rồi. Thôi thì nể bà Di nên để cô ta vào nhóm gặt, chứ cho cô ta đi canh gác thì quá mạo hiểm. Thế là Bẹ được đi gặt mà không phải đi canh gác. Tuy rằng chẳng ngại việc gì, nhưng trong lòng cô lại trào lên nỗi chua sót mà bấy lâu cô muốn vùi lấp. Mọi người không tin cô. Trước đây cô đã định lấy cái chết để chứng minh sự trong sạch của mình. Nhưng đó là nỗi uất ức với Trần Ve, còn ở đây bà con chưa tin cô cũng là lẽ thường thôi, không nên oán trách họ, ngược lại cô phải làm gì đó để khẳng định sự ngay thẳng của mình. Nghĩ vậy, Bẹ đã nuốt nỗi ngậm ngùi vào bụng để thản nhiên sống vui vẻ với những người xa lạ.

[hoacuc]

Đêm đầu tiên đi gặt, mọi người còn lúng túng lắm, nên chưa gặt được nhiều, chỉ được mỗi người hai quẩy lúa, gánh về xếp đống cả ở nhà ông Tư ngay đầu làng. Sáng hôm sau, một tốp lính đi tuần hùng hổ xông vào bắt mọi người gánh hết lên đồn. Chẳng biết chúng sẽ làm gì với đống lúa còn ướt đẫm sương đêm ấy. Còn dân làng thì vừa uất ức, vừa xót sa, nhưng chẳng biết làm gì, nếu không nghe theo chúng thì nhà lại bị đốt, người lại bị giết. Chiều hôm ấy ông Tư lại tụ họp bà con và lại hạ quyết tâm đi gặt đêm. Rút kinh nghiệm đêm qua, ông nói:

-Đêm nay chúng ta gặt ít thôi, gặt được đến đâu ta vò luôn đến đó, vò xong ta rang khô luôn rồi giấu kín. Chẳng lẽ mình chịu chết đói ư?
Thế là từ đêm đó lúa gặt về đến đâu người ta vò ngay và rang khô ngay, rồi cất giấu cẩn thận.

Những ruộng có thể gặt được bà con đã gặt hết, còn mấy sào quá gần bốt địch, không ai dám đến gặt, dù là gặt đêm, bởi chỉ cần nghe tiếng bước chân hoặc tiếng liềm hái, chúng sẽ bắn ngay. Chỉ có mấy sào ruộng mà phải hy sinh mạng sống của ai đó thì chẳng đáng chút nào. Nhưng bỏ hàng tấn thóc chín rũ xuống ruộng thì xót quá, trong khi nhà nào cũng thiếu ăn, rồi lại cần thóc ủng hộ cho bộ đội. Mọi người đang loay hoay tính toán thì Bẹ xin với ông Tư cho cô đi gặt những thửa ruộng ấy. Ông Tư nghiêm mặt bảo:

- Nguy hiểm lắm cô ạ. Nếu cần hy sinh thì phải là chúng tôi chứ không phải cô, vì cô là người nơi khác đến, cô mà làm sao, lại mang tiếng làng chúng tôi.

Bẹ muốn làm cho mọi người tin ở mình nên cô cố nài nỉ ông Tư:

- Xin bác hãy tin cháu. Đêm nay bác cứ để cháu đi, nhất định cháu sẽ mang được thóc về, không nhiều thì ít. Bọn giặc không thể phát hiện ra đâu. Còn nếu bác nghĩ cháu làm thiệt hại  dân làng thì xin bác cứ cho người theo dõi cháu.

- Chúng tôi không dám nghĩ xấu về cô, chỉ lo cho sự an toàn của cô thôi. Thế này nhé, cô cứ về hỏi ý kiến bà Di, nếu bà ấy đồng ý thì chúng tôi không dám ngăn cô nữa.

Bà Di nghe Bẹ trình bày thì rẫy giời rẫy đất:

- Con thương bu, thương thằng Phương thì con đừng đi. Vào đấy con gặt được vài hạt thóc, nhỡ ra bỏ mạng thì bu biết nói sao với bu con ở quê nhà, bu biết nói sao với thằng Phương? Thôi con ạ. Thà ăn cháo cũng xong, chẳng nên liều lĩnh làm gì.

Bẹ nài nỉ:

- Bu ơi, nếu bu muốn con được ở đây lâu với bu, với em Nhụ thì bu cho con đi gặt. Bu cũng biết là dân làng có người nghi ngờ con, chưa tin con là bạn cuả anh Phương, nên con muốn làm được việc gì đó để dân làng hiểu đúng về con. Làng mình năm nay đã mất nhiều thóc lắm rồi, dân mình có thể chịu đói, nhưng còn các anh bộ đội ngoài chiến trường, nếu phải chịu đói thì đánh giặc sao được. Bởi vậy bu cứ để con đi gặt thử đêm nay, nếu được thì ngày mai con sẽ bày cách cho mọi người cùng gặt. Bu đừng lo. Con có cách làm cho bọn địch không phát hiện được đâu.

Bà Di cũng chẳng còn cách nào ngăn được Bẹ. Đêm ấy bà cứ phấp phỏng mong trời sáng, mong Bẹ chóng trở về. Ông Tư không để Bẹ đi một mình, ông cử thêm ba cô du kích cùng đi với Bẹ. Ông căn dặn:

- Nếu thấy địch bắn thì cứ nằm sát xuống ruộng. Chúng bắn hú hoạ, chưa chắc đã trúng, đừng chạy để chúng đuổi là cầm chắc cái chết đấy.

Mấy chị kia mang liềm, mang hái và quang gánh đứng chờ ở đầu đường. Bẹ không mang liềm hái, chỉ mang đôi quang thừng với hai chiếc dó. Một chị hỏi:

- Bẹ ơi, em gặt bằng liềm hay bằng hái, sao chẳng thấy cầm gì?

- Các chị đừng mang liềm hái, mình phải gặt bí mật mà. Nếu cắt lúa bằng liềm hoặc hái thì thế nào trong bốt chúng cũng nghe tiếng, lộ
ngay.

Mọi người ngạc nhiên:

- Vậy mình gặt bằng cách nào?

Bẹ giơ lên một chiếc lược bằng gỗ. Mọi người càng ngạc nhiên hơn, không hiểu Bẹ dùng chiếc lược để làm gì. Bẹ nhẩn nha giải thích:

- Em nghĩ là mình phải suốt lúa bằng răng lược thì mới đảm bảo an toàn. Mình phải nằm bò xuống, chải từng bông lúa, giống như chải đầu
ấy. Có thế chúng mới không phát hiện được.

Mấy chị nghĩ ngần một lát rồi cũng về cất liềm, hái, thay quang trành bằng đôi quang thừng mềm mại. Đêm ấy các chị đã dùng những chiếc lược gỗ chải từng bông lúa cho thóc rụng ngay vào dó. Đến tầm bốn giờ sáng thì mỗi người được một gánh thóc tươi gánh về. Tuy làm vậy rất lâu công, nhưng về nhà không phải vò đập nữa. Mà nếu không làm vậy thì cũng chỉ còn cách bỏ cho thóc rụng, bởi vì bọn giặc không thể chấp nhận cho nhân dân đến gần đồn của chúng. Ngày bà con mình cấy những ruộng này thì chúng chưa cắm bốt. Từ ngày có cái bốt này, chẳng ai còn dám ra ruộng bón phân, làm cỏ. Tuy vậy lúa vẫn tốt, hạt vẫn mẩy. Trong lúc đói kém này, thêm được hạt nào thật quí hạt đó. Theo sáng kiến của Bẹ, đêm hôm sau mấy chục người lẳng lặng cúi rạp trên ruộng lúa, dùng lược chải từng bông, từng bông.

Nghe Bẹ kể lại việc gặt lúa bằng lược, bà Di ứa nước mắt. Bà nói:

- Con thật tốt bụng, lại sáng dạ. Con đi như thế này thì ở quê nhà, mẹ con với dân làng nhớ con lắm đấy. Nghe ngóng binh tình, nếu thấy yên yên, con nên về thăm quê ít ngày con nhé. Nếu mẹ con cho phép thì con lại lên đây ở với bu.

 Bẹ "vâng" một cách ngoan ngoãn mà hai hàng nước mắt cứ chẩy ròng ròng. Cô nhớ mẹ biết chừng nào, nhưng cô chưa muốn về thăm. Chỉ nghĩ đến cái làng ấy và cái đồn ấy là cô lại thấy nhức nhối trong lòng.

[hoacuc]

Bà Di đang khoẻ mạnh tự nhiên đổ bệnh. Chẳng ai biết bệnh gì, chỉ thấy bà run rẩy bước đi không vững. Người bà lúc nóng vã mồ hôi, lúc lạnh sởn da gà. Mỗi bữa bà chỉ ăn lưng bát cơm rồi buông bát. Cái bệnh nhểu nước dớt, nước dãi của bà càng nặng thêm. Từ sáng đến trưa phải thay một chiếc khăn bông, vì nó đã ướt đẫm. Thằng cu Nhụ da đen thì lớn nhanh như thổi, mới chừng chín, mười tháng tuổi mà nó to như đứa trẻ lên ba, da đen bóng nhẫy, tóc soăn tít. Bà Di không bế nổi con vì nó rất nặng và quẫy đạp luôn chân tay. Nó ăn ngày càng khoẻ, bà Di không đủ sữa cho nó bú, nó càng quấy khóc, dẫy đạp, khiến bà vật vã. Bẹ không dám đi làm đồng nữa, đành ở nhà nấu cháo và "ẵm em" đỡ cho người mẹ già khốn khổ. Bà Di vừa rên vừa khóc. Có lúc bà muốn mang thằng bé bỏ ra ngoài đường, ai muốn nuôi thì nhặt. Giá không có Bẹ thì chắc họ hàng nhà bà đã đem nó đi từ lâu, chứ chẳng đợi đến khi bà ốm đau thế này. Thấy bà  nhìn thằng bé đăm đăm, Bẹ hiểu ý, cô lựa lời can ngăn:

- Bu ơi, con còn ở đây với bu đến khi nào em Nhụ nhớn con mới về quê. Bu cứ yên tâm mà tĩnh dưỡng, mai kia bu khoẻ lại, nhà mình lại vui vẻ  như trước bu ạ. Em Nhụ cũng ngoan lắm, nếu được ăn no, em nó cứ ngủ khì khì ấy, có quấy khóc gì đâu.

Bà Di chẳng biết nói sao, lại sụt sùi khóc. Dù sao thì cậu bé ấy cũng do bà đẻ ra mà. Nó chẳng có ai thân thích ngoài người mẹ. Vậy bà mà ruồng rẫy nó thì tội nghiệp biết chừng nào. Thôi thì nhờ giời thương đã dun dủi cô Bẹ tốt bụng đến đây, mẹ con bà đành chịu ơn cô ấy. Bà sẽ cố sống đợi ngày thằng Phương nó về, nói được với nó vài câu về Bẹ thì có chết mới  yên lòng.

Một buổi tối Bẹ đang cho cu Nhụ ăn bột thì có người đàn ông chạy đâm bổ vào nhà. Giọng anh ta hổn hển:

- Cô ơi, nhà có hầm không, cho tôi trú nhờ, bọn địch đuổi ghê quá. Chúng sắp đến đây rồi! Cô làm ơn đi!

Bẹ sợ quá, người cô run bần bật. Nhưng trông bộ dạng anh chàng chạy giặc đang  bối rối, vẻ cầu khẩn, cô bình tĩnh lại, hỏi khẽ:

- Anh là bộ đội phải không?

Người kia khẽ gật đầu, giọng khẩn thiết:

- Tôi đang chôn mìn ở trên đường thì bị chúng phát hiện, chúng bắn, tôi chạy được, nhưng chúng vẫn đuổi theo.

Chỉ với câu nói ngắn gọn ấy, Bẹ đã hoàn toàn tin anh ta đúng là bộ đội. Có lẽ trong cô có một trực giác nào đó mách bảo nên cô dám tin tưởng và sẵn lòng giúp đỡ. Bẹ nói nhanh:

- Anh cửi ngay bộ quần áo ngoài ra, vứt xuống ao, rửa qua chân tay rồi vào giường tôi mà nằm.

Chẳng kịp nghĩ ngợi, anh bộ đội làm theo tắp lự. Bẹ quẳng bát bột đấy rồi cũng cởi áo ngoài, chỉ mặc mỗi chiếc yếm, nằm xuống bên cạnh anh ta. Cô gọi với sang giường bà Di:

- Bu ơi bu, con cứu anh bộ đội này, bu cứ nằm đấy, có gì nói đỡ cho con mấy câu bu nhé.

Rồi cô đặt cậu bé da đen vào giữa hai người. Cậu bé đang ăn dở, không thấy bột nữa nên cậu khóc ngằn ngặt. Thấy bọn chúng đã rậm rịch vào đến ngõ, Bẹ vừa dỗ dành cậu bé, vừa bù lu, bù loa, giống như người vợ đang trách chồng:

-Đã bảo là con nó chưa ngủ,  đợi một chốc nữa không được ư, người đâu mà đa dâm thế không biết.

Anh chàng kia hiểu ý, liền túm lấy vai cô, kéo ghì vào mình, thản nhiên nói:

- Thôi nào, đừng nói nữa, nó khóc mặc kệ nó. Anh không đợi được nữa đâu.

Bọn chúng nhìn thấy hai người đang giằng co nhau trên giường, trong tư thế cởi trần, một thằng quát:

- Bố khỉ. Chưa tối đã dở trò à? Có thấy tên lạ mặt nào chạy vào đây không?

 Bẹ nhanh nhảu nói:

- Bẩm các ông, nhà tôi trống trải thế này, làm sao có người lạ nào chạy vào đây. Xin các ông thông cảm cho, vợ chồng tôi định tranh thủ một tý lúc cháu nó ngủ, nào ngờ làm nó thức giấc thành ra...

- Thành ra chưa kip...làm chứ gì. Thôi đừng nói nữa. Ai nằm giường bên kia?

- Thưa ông, mẹ tôi đang ốm đấy ạ!

- ốm à? xem ốm thế nào?

Nói rồi một thằng hất tung chiếc chăn mỏng bà Di đang đắp ra. Chúng trông rõ người đàn bà ốm yếu đang nằm co cắp thì mới bỏ đi. Thật là hú vía. Chúng đi rồi, anh bộ đội vội vùng đứng dậy, chắp hai tay cảm ơn mẹ con bà chủ rồi xin phép đi ngay. Bẹ hỏi:

- Vậy bây giờ anh cởi trần mà về đơn vị ư, hay xuống ao mò lại bộ quần áo giặt sạch đi rồi mặc tạm.

- Thôi chị ạ. Thoát được là may lắm rồi. Tôi phải về đơn vị sớm, kẻo anh em lo lắng.

Bà Di ngẩng cổ lên nói với Bẹ:

- Con ơi, trên vắt kia còn một bộ quần áo cũ của thằng Phương đấy, con lấy cho anh ấy mặc tạm. Thằng Phương có về, chắc nó cũng
chả mặc bộ ấy nữa đâu.

Thế là anh bộ đội có bộ quần áo ra về. Bẹ thở phào nhẹ nhõm.